Mit́ṭaṅ Pạpi Kuṛi Reaḱ Katha

Mit́ṭaṅ ho̠ṛren, kathae, ho̠po̠nerate tahẽ̠kana; ado̠ uni kuṛi do̠ mit́ṭaṅ dosra atoreye ṭhão akadea; ado̠ pe̠ pon go̠ṭe̠nkin gidạr pidạrana. Ado̠ mit́ dhao uni apat ho̠ṛe me̠nket́a, O̠ko̠ń tora teheń do̠ phalna mạ̃itekoń hiri ạgukoa, ḍher din khon onko do̠ babon hiri akat́koa.

Ado̠ sạri onka me̠n oṭokate e̠n hiloḱ do̠ setaḱrege bin jo̠mtegeye mohnḍayena. Ado̠e me̠nket́a, Tioḱ go̠dań nãhãḱ, o̠nḍe̠geń jo̠ma. Ado̠ calaḱ calaḱte mit́ ṭhen mo̠ro̠n aṛaḱe ńe̠llet́a, ona hõ̠ bae jo̠mlet́a. Khange ado̠e calao se̠ṭe̠rena;ado̠ parko̠mko beladete daḱko taṅadea, ado̠ boge judạye kuli baṛakedea.

Ado̠ e̠n hiloḱge uni apatte̠t́ do̠ ruạṛe me̠net́a; ado̠e me̠nket́a, Iạ mạ̃i, iń do̠ ạḍi hạbić do̠ bạń peṛa ho̠ṛo̠ḱape kana, iń do̠ teheńgeń ruạṛa.

Khange ado̠e metadea, Iạ baba, ạkhirem calaḱgea, lo̠lo̠aḱ tạṅgi toraeme. Ar uni jãwãe gomket do̠ ạḍiye sendrawa, ado̠ e̠n hiloḱ hõ̠ mit́ṭaṅ maraḱe go̠ć ạgu akadea, ado̠ ro̠ ge̠t́ akadete uni do̠ oka se̠n co̠e calaoen. Ado̠ uni ho̠po̠nerat do̠ apat haṛam menae iạte bae utu dakayet́a. Ado̠ khub setoṅen khan, racae le̠be̠t́ ạikạuket́a, setoṅte ạḍi bạṛić dhipạuena. Un jo̠khe̠n ado̠e metae kana, Ma baba, lo̠lo̠aḱ nito̠ḱ do̠ tioḱena, ma calaḱme.

Ado̠ uni ho̠po̠nerat́ onkae me̠nket́ khan, uni haṛam do̠ mo̠ne̠reye bujhạuket́a, daka do̠ o̠ho̠ko e̠mlińa me̠nte; O̠ko̠ń torań beret́ calaḱa. Khange ṭheṅgae saṕket́taea, ado̠ beret́ calaḱ jo̠khe̠n uni haṛam do̠e ro̠ṛ oṭoako kana, Iạ mạ̃i, mit́ kathań lại oṭoam kana, je̠ jãwãe do̠ ạḍiye sendrawa; ado̠ jãhã leka maraḱ tanaḱe go̠ćleko khan do̠ kũinḍi kaṛete le̠ṭokope tho̠, ạḍiko sebela.

Ado̠e me̠nket́a, Acha e̠nḍekhanle le̠ṭo̠koa. Ado̠ e̠nka me̠n baṛakatege uni haṛam do̠e calaoena; cet́ hõ̠ bako emadea, upạstegeye calaoena.

Ol toṅgeḱa

Tumạl: Santal Folk Tales




Raj Ar Uniren Kuṛhiạ Hopon

Sedae jugre mit́ṭen Rajae tahẽkana. Menkhan Raj hopon do ạḍi kuṛhiạ ko tahẽkana. Onate uni do mit́din onko pea hopone hohoat́koa ar mimit́ hoṛ mit́ṭen kateć beg-e emat́koa. Raj do onkoe metat́koa, “Ape joto koge mit́ṭen beg em hoeakana.“Ape modre okoe do pạhil ona beg kạudi teye pereć daṛeaḱa unige Rajań benaoea.”

Menkhan onko Raj hopon do nunạḱ kuṛhiạ ko tahẽkana je, onko modre okoe hõ ona beg kạuḍite pereć reaḱ mon bako uduḱleda.

Raj ren maraṅ hopon do cạuki latarre doho akat́ beg reaḱ kathae hiṛińkeda. Onkage talaeić hopontet́ hõ seṅgel joloḱkan ńelte beg dohokate ona ạ̃ṛĩće dhurạuena. Ar huḍiń hopontae do ona beg mit́ golam emkate metadea, “noa beg kạuḍite pereć ạguime.”

Thoṛa din tayom Raj do arhõ onko hopontaeye hohoat́koa. Uni do ńel sanayedea je okoe tinạḱ ona beg ko pereć daṛeakada. Raj doe ńelkeda je aćren hoponko modre okoe hõ mit́ ṭaka hõ ona beg re bako doho akada, menkhan uni hudinić hoponaḱ beg do mit́ golane pereć akada.

Onate Raj do uni huḍińić koṛa ren golam Raj benaoe reaḱe goṭakeda ar aćren hopon kodo Raj bakhol khone laga oḍokket́koa.




TUṚI BAHA

Setaḱ́ reaḱ marsal re̱ baha phuṭạḱ ena,

Ńele dumur bhãwar ko ko cepeć repeć kana,

Nebetar ma tuṛi baha ńelam juḍạsige

Sạṅgiń khonge jeṅget́ jeṅget́ ńeloḱ ạḍi hạsge.

 

Tuṛi baha dinạm dinem disạ ocolea

Sanam koge parom dinle uihạr ạcur kea,

Amaḱ rupge sanam kole as joṅoḱ kana

Jiwet́ jonom joto dinge sajoḱ reaḱ sana.

 

Am do jemon sanam hoṛem emako kan soaṅ

Sanam koge mone jiwi re rạskạ teko ataṅ,

Amaḱ mõhõk heṛem soge laṅga mone cirgạl

Tạṅgi tãṛãḱ hante nate am ńamme reaḱ purgạl.

 

Dhạrti redo amaḱ din ko ekal khaṭo gea

Enhõ am do sanam hoṛem kusi oco lea,

Ale kohõ am leka hoylen khanle rusik

Dhạrti renko bạ̃s ńamte alereko kusiḱ.




Daḱ Setoṅ

Barpe̠ din kho̠n kajake̠ daḱ ke̠t́te̠ Sokol, Mo̠ṅgo̠l, Cuṛkạ, Rughu o̠ko̠ege gateḱ bako calao daṛeakada. Maṭre̠ se̠nkate̠ arhõ aema gidrạ sãote̠ gateḱko e̠ho̠ṕena. Teheń setaḱ kho̠ć setoṅe̠t́ kante̠ unko do̠ maṭ se̠ć gateḱko onḍokena.

Ackage dạkin se̠nkho̠n rimil oṭaṅ he̠ćena ar setoṅ re̠hõ daḱ ńuroḱ e̠ho̠ṕena. Setoṅre̠ daḱ ńe̠lte̠ rạskạte̠ onko do̠ sereńko lagaona setoṅedae daḱedae Toyo mamawaḱ baplatae.

Tumạl: MLE Pạhil Kilạs




Meskoć

Meskoć

Gidrạ Ar Eṅgat talare galmarao-

Gidrạ: Go go mit́ṭen katha iń mena,

Gogo: cet́ bạbu,

Gidrạ: Henda go amaḱ goco do cedaḱ bạnuḱa?

Gogo: Cedaḱ,

Gidrạ: Tahole cekate merom eṅgawaḱ do goco menaḱa.




Ale Ato

Ale ato aṛete mit́ṭeć lạṭu khạṛi calao akana. Bo̠cho̠r bo̠cho̠r khạṛi daḱ ańjet́ lenkhan ạḍi ãṭ hakoko ńamo̠ḱa. Niạbar hõ khạṛi reaḱ daḱ ańjet́ akante baba ar iń hako go̠ćliń calaoena. Aḍepase atoren jo̠to̠ gidrạko, bạhu kạṛmiko hako go̠ćko hećakana ar hako go̠ćko pheḍ akana.

Jo̠to̠ ho̠ṛ lo̠so̠t́re hako go̠ćko eho̠ṕena. Hako oka sećko do̠neda jo̠to̠ ho̠ṛ do̠n do̠nte huṛạhuṛi kateć ontegeko dạṛ idieda. Jo̠to̠ ho̠ṛaḱ ho̠ṛmo̠ mẽt́ãhã ko̠re lo̠so̠t́, ona mit́ṭen ńeloḱ lekan ar landae lekan o̠kte. Baba iń do̠ khạṛire bae pheḍ ocoakadińa, cedaḱse iń do̠ń kạṭićgea ar biń ạḍi ãṭiń bo̠to̠rakoa.

Baba kạṭić lạṭu aema hakoe saṕket́koa. Ar eṭaḱ ho̠ṛ kohõ lạṭu lạṭu hakoko saṕket́koa. Hako go̠ć mucạt́kate jo̠to̠ ho̠ṛ khusi mo̠ne apo̠n apo̠n ato tele ruạṛ calaoena.




Mit́ ṭen toyo ar sim reaḱ katha.

Ol toṅgeaḱ.

Ado uni toyo do jom hewa se baṅ? Ado inạ mit́ ghạṛi khangeko ańjom gotkedea, baṅma, ḍahar ḍaharteye sereń ạguyet́a. Onkage pạhil lekae sereńet́a, ar bin botore hijuḱ kana. Ado noko ato hoṛ do sontorkateko siń poṭom baṛa akana. Khange uni toyo do kulhi mucạt́reye seṭeren khan do uni sitet́ren buḍhiye ńelkede

tiye lap lapa akat́. Adoe ruhet́ got́kedea, Men buḍhi, ocokạńme Cedaḱem eset́ akadińa? Holanoḱ ḍaṭań koṭeć ńurletṭtam do bam botoroḱ kana? Men, hor aṛaḱ hot́ạńme, baṅkhan nãhãḱlaṅ thạyạ bit́ got́mea. Ado bae ocoḱ kante sạriye thayoi got́kedea. Ado sạri ona sitet́rege jaṅga do laṭha ṭarhaoentaea. Ado uni toyoe menet́a, Men buḍhi, aṛaḱkạńme! Ayoge, nui buḍhi do jaṅgae saṕkidiń do. iạ buḍhige, bam aṛagiń khan nãhãḱlaṅ ceṭaḱ got́mea. Ado sạri onka ruhet́ ruhet́te bae chaḍao daṛeat́ khane ceṭaḱ got́kedea. Ado ona ti hõ laṭkaoentaea. Ado uni toyoe menet́a, Ayoge, nui buḍhi do ti hõ yae saṕkidiń do. Ado noa titeye ceṭaḱlede do, ona hõ laṭkaoentae. Ado joto laṭkaoentae khangeye metae kana, Ayoge, iạ buḍhi, joto ti jaṅgae saṕkidiń do! Men buḍhi, aṛaḱkạńme, baṅkhan nãhãḱlaṅ ger aḍomea. Ado sạri bae paskao daṛeat́ khan do bae ger got́kedete? Adoe gerkede khan, daṭa hõ ona sitet́rege laṭha ṭarhaoentaea; ado roṛ hõ bae roṛ daṛeat́a. Ado onḍegeye laṭ paṭao bin dạṛena. Ado ḍher hạbić hoeyen khan, onko ato hoṛko menket́a, Henda ya, enanre hijuḱ lekabo ạikạuledea; adoe oka sećena? Bae ạikạuḱ kan do. Ado oḍoḱkate onte noteko beṅget́ baṛayet́a. Ado khange kulhi mucạt́ senre kha khoḱ kan baṅko ańjom got́kedea? Adoko menket́a, Ote ya, entere menaea. Ado sen ńõḱkateko ńelkede do, uni sitettren buḍhi ṭhene bindạṛ akan. Khange ado ńir senkate kạpiteko maḱ goć got́kedea, ar ṭheṅga kote hõ̕ bogeteko dalkedea luṭhum luṭhum. Ado cabayena uni toyo reaḱ katha do; enḍegeko mõhõr meṭaokedea.

– Santal Folk Tales reaḱ́ Vol-1 khon tumạlakana.  Mucat

 




Roma Ar Kandon

Roma do araḱ aṅgroṕe horoḱ akada. Uni do iskul teye calaḱ kana. Hor re mit́ṭen maraṅ bińe ńel kedea.

Ḍuluḍuṅ biń doe baṅ kana. Ayaṅ biń kanae. Roma do ạḍiye botorena are raḱkeda. Raḱ ańjomte Kandon doe ńir hećena ar bińe dal goć kedea.

Tumạl:Baḍaejoṅ Hor




TUṚI BAHA

Setaḱ re beret́ tora

Beṅget́ ńapam tuṛi baha,

Bạt bạihạṛ sajao akan

Sasaṅ roṅte tuṛi baha.

 

Dare nạ̃ṛĩ sakamkote

Pereć akan khet baṛge,

Jeṅget́ jeṅget́ khet pereć

sasaṅ roṅte turi baha.

 

Pinḍhạ horte calaḱ okte

Sisit́ sana tuṛi baha,

Khet pereć dalae dalae

Mońjge ńeloḱ sasaṅ turi baha.

 

Ńele dumur bhan bhan

Cepejako baha rasa,

Sereńako ńõhõṛ ńõhõṛ

Hisit́ hotete lewer kodor.




Sạri Gate ko

Kạhũ, Jel, Horo ar Goḍo noko do gate kanako. Mit́ dhao Jel do sikạriaḱ phãndre jhạliyena. Eṭaḱ gate do uni são ńapam lạgit́ ko hećena.

“Alom bhabnaḱa, gate.” Ińgeń bańcao daṛeama”, Goḍo do aćren gate jel-e metadea. Goḍo do bạite bạite ona phãnde ger kuṭrạkeda ar aćren gate bańcaokedea.

Tinre sikạri onko ponea gate ńel ńamket́koa ạḍi kajake lagaket́koa. Botorte onko do riạḱ riạḱko dạṛkeda. Pea gateko dạṛket́ rehõ horo do sikạriaḱ phãndre paṛaoena. Jel, goḍo ar kạhũ do horo bańcaoe lạgit́ko hećena.

Onko doko ńelkeda je sikạri do mit́ṭen beg re bolokate tarenre ladekate horoe ididea. Khange kạhũ do sikạri jalaoe ehoṕena. Sikạri do aema lekate uni kạhũ laga reaḱe kurumuṭukeda menkhan bae daṛeada. Mit́ okte sikạriaḱ taren khon ona beg otre ńurena.

Niạ dhao jel do uni sikạri jalaoe ehoṕena jemon ot khon ona beg bae rakaṕ daṛeaḱ.

Inạ phãkre goḍo do ona beg ger kuṭrạkate horoe bańcaokedea, inạ tayom onko ponea gate mit́kate ạḍi sạṅgińko dạṛkeda.

Sikhnạt: Muskil dosare sorre tahẽnkan gatege sạri gate do.