Tili Ar Uniren Guti Reaṅ

Sedae jugre kathae nonka hoelena, baṅma, mit́ṭen tili haṛam dạuṛạre sunum jạluạ sajaokate atote ạkriń lạgit́e calaḱ kana. Ado̠ calaḱ jo̠khe̠ćge mit́ṭen ho̠ṛe ńamkedea, ado̠e metae kana, Henda ho,iń ṭhen gutim tahẽkoḱa? Ado̠e me̠nket́a, Hẽ̠ e̠nte̠m do̠ho̠ń khan do̠ń tahẽna. Ado̠e me̠nket́a, E̠nḍekhan de̠, noa sunum dạuṛa dipiltińme; noa dipil reaḱ do̠ nãhãḱ bar ana poesań emama. Ado̠e me̠ket́a, Acha bogege, e̠nḍe̠khan iń dipiltama. Khange sạri ado̠e dipilket́taea; ado̠ calaḱ tuluć uni ho̠ṛ do̠ ho̠r ho̠rteye hudis idiyet́a, je bar ana poesa nãhãḱe emańa; mit́ anate do̠ khorcań kirińa; inạ do̠ nãhãḱ iń jo̠ma ar mit́ ana sarejo̠ḱa; inạte do̠ sim iń kirińkoa; ado̠ eṅga iń do̠ho̠koa, ado̠ko belea arko busạḱkoa; ado̠ko haralenkhan kalo̠ṭ do̠ eṅga iń do̠ho̠ idikoa ar sạnḍi do̠ń gayakoa, ado̠ onko gaya do̠ harakate cạcạr anateń ạkrińkoa; ona poesate ado̠ me̠ro̠m iń kirińkoa, khange me̠ro̠mko busạḱlenkhan do̠ pạṭhi do̠ eṅga iń do̠ho̠koa ar boda do̠ń kạsikoa, ado̠ onko kạsi ạkrińkate ona ṭakate do̠ gại iń kirińkoa; ado̠ gạiko busạḱlenkhan bạchi mĩhũ do̠ puńjigeń do̠ho̠koa, ar ḍaṅgra do̠ń ko̠ṭe̠ćkoa; ar ado̠m ḍaṅgra do̠ do̠ń ạkrińkoteń ṭakaea, ar ado̠m ḍaṅgrate do̠ bitkil iń kirińkoa; ado̠ onko bitkilko busạḱlenkhan kaḍa ho̠po̠n do̠ bạḍgeń do̠go̠koa, ar kaḍa ho̠po̠n do̠ harakateń ko̠ṭe̠ćkoa, ar jumi bạṛi kirińkateń sioḱa; ado̠ cas bas hoeyena me̠nkhan do̠ń bạhujońa, ado̠ gidạr pidạrko hoyoḱtińa; ado̠ko haralenkhan ghuṭ ghuṭko ńir baṛaea; ado̠ khange iń do̠ kạmi khon iń hẹć go̠doḱa, ado̠ dạtạuni baṛakate do̠ń duṛuṕ thirkoḱa, ado̠ gidrạkoko metańa, Ma baba, daka jo̠m lạgit́ ạbukoḱme; ado̠ un jo̠khe̠ć bo̠ho̠ḱ iń ruku go̠da ariń me̠na, Ũhũḱ, ũhũḱ, bań jo̠ma ya. Onka hudis baṛakate ado̠ ũhũḱ ũhũḱ̃e me̠n jo̠khe̠ćge sunum dạuṛạ do̠ bo̠ho̠ḱ kho̠n ńũr go̠t́ena, sunum ṭhili hõ posaḱ ge̠je̠r go̠t́ena. Khange ado̠ uni tili do̠ haṛame ruhet́ go̠t́kedea, Durre̠, cet́ leka mạńjhim dipil akat́a? Sanam sunumem loksanket́tińa mit́ poesa reaḱ hõ ạurilań ạkrińrege. Am do̠ jo̠to̠ sunumem hirićket́a, mit́ poesa hõ o̠ho̠lań e̠mlema, arhõ bickom nawa sunum reaḱ dam nit́gelań ạgumea.

Ado̠ khange uni ho̠ṛe me̠nket́a, Nawa sunum reaḱ dam do̠ o̠ho̠lań e̠mlema. Am do̠m me̠net́a, je̠ ạḍi utạr sunumem loksanket́tińa, me̠nkhan amaḱ khon do̠ ińaḱge bạṛti loksan akantińa. Khange ado̠ uni tili haṛam do̠e hạriạ̃ busiạyena. Ado̠ khange bogetekin jhogṛayena. Khange ado̠ uni ho̠ṛe me̠nket́a, Alom ruheda onka do̠, bana ho̠ṛaḱlań hisạblegi. Judi amaḱ ḍheroḱ khan, e̠nḍe̠khan ona reaḱ dam ińiń emama; ar judi ińaḱ ḍheroḱ khan, e̠nḍe̠khan ona reaḱ dam ạikhạ emạńme.

Ado̠ khange sạri uni tiliye me̠nket́a, Acha bogege, malaṅ hisạba. Ar uni tili tho̠ bae baḍaelaḱa, je nui ho̠ṛ do̠ nonka onkae hudis akat́a me̠nte. Ać do̠e bujhạuet́a, je nui ho̠ṛ ma e̠ke̠nnaḱgeń ạgulede, cet́ hõ tho̠ bạń ńe̠llet́aea, ado̠ cet́e hisạb ocoḱ lạgit́?  Ado̠ uni tiliye me̠nket́a, je, ińaḱ do̠ bar ṭaka reaḱ sunum tahẽkantińa, arm it́ ana reaḱ jạluạte̠t́ ; noam loksanket́a; den, bar ṭaka mit́ ana e̠moḱme. Ado̠ uni ho̠ṛe me̠nket́a, Acha, ado̠ ińaḱ iń lạiama, ona hisạbtińme. Khange ado̠ uni ho̠ṛ do̠ poesa ńam khone e̠ho̠pket́a, poesa khon do̠ sim, sim khon do̠ me̠ro̠m, ado̠ o̠ne̠ cet́ lekae hudis ạgulet́, arc et́ lekateye baḍhao ocoket́ , ar cet́ leka ro̠ṛkate ona sunum dạuṛại ńurhạ posaḱ ocoket́tae. Onako jo̠to̠e lại cabawade khan, uni tili haṛam do̠e landa go̠t́ket́a; ado̠ ghạṛi ghạṛige muluć muluće landayet́ kana. Ado̠ onka lekate jo̠to̠ kathae lại cabaket́ khan do̠e me̠nket́a, Ma se̠ bhala, o̠ko̠eaḱ ḍher loksanentalaṅa? Khange ado̠ uni tili haṛame me̠nket́a, Iń do̠ń hisạbket́talaṅa, je bana ho̠ṛaḱ somangea, bana ho̠ṛaḱ bara bạrige loksanentalaṅa. Cet́laṅ cekaea?  Amge ado̠ bana ho̠ṛaḱem loksanket́ khan, cekaealaṅ nitoḱ do̠? Ma bogeyentalaṅa. Ado̠ muluć muluće landakatekin apan ạpinena.

Ado̠ onate nit hạbić Ho̠ṛ ho̠po̠nko me̠na, Tili jo̠ṛ leka alom aodaea, o̠ho̠m le̠ṭe̠ćlea.

Source: Santal Folk Tales




Nạhạrte Calaḱ Kanić Koṛa Ar Mo̠ro̠n Aṛaḱ

Mit́ṭen koṛa do̠ ạḍi sạṅgińreye tahẽkana. Khange bạhui dạṛket́tae khan uni koṛa do̠ bạhu pańjage nạihạrteye mohnḍayena; me̠nkhan bir ho̠rteye calaḱ kan tahẽkana. Ado̠ ho̠r aṛerege, kathae, mo̠ro̠n aṛaḱ nạ̃ṛĩye ńel ńamket́a. Ado̠ mo̠ne̠ mo̠ne̠teye me̠noana, Noa mo̠ro̠n aṛaḱ do̠ bań jo̠ma; e̠nte noań jo̠mle khan do̠, nạihạrteń calaḱ kana, ado̠ nãhãḱ o̠nḍe̠ oka laćre daka do̠ń jo̠ma. Onae niṭoante mo̠ro̠n aṛaḱ do̠ bae jo̠mlet́a. Ado̠ o̠nḍe̠ kho̠nge nạihạrte do̠e mohnḍa idiyena; ado̠e se̠n tioḱket́a nạihạr do̠. Ado̠ parko̠mko beladea; ado̠e duṛuṕena. Ado̠ tho̠ṛa ghạṛi tayo̠m khange daka utuko tearket́a, ado̠ uni ar uniren baho̠ńharte̠t́ ado̠ daḱko taṅat́kina. Ado̠ uni se̠n akan    koṛa do̠ daka utu ńe̠lte ạḍige  ele mo̠ne̠re rạskạ he̠ćadea, ạḍi garteye landaket́a. E̠nte aṛaḱgeye disạ maṛaṅket́a. Ado̠ uni baho̠ńhartet́ landa ańjo̠mkate ạḍiye edreyena. E̠nteye me̠nket́a, Nui ho̠ṛ do̠ dakale e̠m akawadea, ado̠ okaṭaḱe rạskạyente nonka do̠e landaket́a? Uni se̠n akan koṛa do̠ ona daka thoṛa hõ bae jo̠mlet́a. Ado̠ bhageteye thapakedea, are metadea, Am sala do̠, jivi bańcao lạgit́ co̠ṅ dakale e̠m akawat́mea, ado̠ cadaḱem landaket́a? Ado̠ bae jo̠m ocoadea, thapa ńirkedeae. Ado̠ ruạṛ jo̠khe̠n inạ mo̠ro̠n aṛaḱgeye joharat́a, are me̠nket́a, Lahare noań jo̠mle khan pase̠ nonka do̠ o̠ho̠ hoelena. Onate, kathaeko me̠na,  jãhãtegem calaḱ judu ho̠rre mo̠ro̠n aṛaḱem ńamle khan; do̠m jo̠met́gea; e̠nteko me̠na, Candoe edrena baṅ jo̠mle khan; ado̠e me̠na, Am do̠ tin maraṅ ho̠ṛ kanam? Cedaḱ mo̠ro̠n aṛaḱ do̠ bam jo̠mlaḱa? Onate mo̠ro̠n aṛaḱ do̠ko jo̠mgea.

Source: Santal Folk Tales




Mit́ṭaṅ Lelha Kala Ho̠ṛ

Sedae do̠, kathae, Ho̠ṛ ho̠po̠n ạḍi lelhako tahẽkana, ar deko ho̠po̠n do̠ ạḍiko bo̠to̠rako kan tahẽkana. Ona pạṛiạrege, kathae, uni lelha ho̠ṛ hõ̠e tahẽkana. Ado̠ mit́́ṭaṅ goḍa tạnḍireye sioḱ kan tahẽ̠kana, ar uni sioḱ ṭhe̠n ho̠r do̠ docaṅgagea, o̠nḍe̠ do̠ barea ho̠r hạṭiń akana. Ado̠ mit́ṭaṅ Deko ho̠r ho̠rteye he̠ćena uni ho̠ṛe sioḱ kan ṭhen. Ado̠ khangeye kuliyede kana, Hã hõ, mạńjhi,ye rasta kidhar jaega? Aur ye rasta kidher jaega?

Ado̠ khange uni ho̠ṛ do̠e haemoekaṭena, ado̠e me̠nket́a Nui Dekoge cet́e me̠net́a? Nui ḍaṅgra ińren, nui ḍaṅgra ińren! Tis eṅgate amren ḍaṅgra do̠le ạgu akat́kina, onate onka do̠m metań kana? Khange ado̠ uni Deko do̠ o̠ṇḍegeye duṛuṕena, ar ona kathage ghạṛi ghạṛiye kuliyede kana, ado̠ bae bujhạuet́ khan, ar baṅkhan kãṛã ho̠ṛe kuliyede kana, Henda mạńjhi, noa ho̠r do̠ okate calaḱa, ar noa ho̠r do̠ okate? Ado̠ ona katha do̠ bae bujhạuet́a. Ad̠o ghạṛi hõ̠ ghạṛiye me̠net́a, Tis amren ḍaṅgra do̠le ạgu akat́kina?

Nui ma jom daka kane, ar nui ma jạituk kane. Tis amaren do̠le ạgu akat́kina? Khange arhõ̠e kuliyede kana, Hã hõ, mạńjhi, ye rasta kidher jaega? Ado̠ khange uni ho̠ṛe me̠n go̠da, Nui ma jo̠m daka kane, ar nui ma jạituk. Ado̠ khange uni Deko hõ̠ bae bujhạuet́te ghạṛi ghạṛigeye kuliyede kana. Khange ado̠ uni ho̠ṛ do̠ be̠bạṛiće bo̠to̠roḱ kana; ado̠ ać mo̠nereye me̠njoṅ kana, Durre̠! Niạ sorkore o̠ko̠e hõ̠ bạnuḱkoa.

Nui Deko do̠ dhorage nãhãḱ teheń do̠e dal go̠jeńa. Me̠n iń e̠m dapo̠ṛaea: Ar uni ho̠ṛ do̠ kala hõ̠e kala machangea. Ar noa hõ̠e bujhạuket́a, paset́ nuiren ḍaṅgrage jo̠m daka ar jạituk do̠ko e̠m akawat́le, pase̠ne ńe̠l oromket́kin. Onka bujhạu baṛakate ado̠ banar ḍaṅgrae aṛaḱketkina, ar ona joteteye joṛaoket́kina; ado̠e laga go̠t́adea are metae kana,Nukin idi dapor̠kinme. Enan khon eṅgateye ạṛi laṛaokidińa, iạ Dekoge. Ma idi dapoṛkinme. Ado̠ khangeye laga idiade khan, nui Deko hõ̠e bujhạu go̠t́ket́a, baṅma, Nukin ḍaṅgra do̠ ińgeye emań kana.

Khange ado̠e beret́ go̠t́ente unkin ḍaṅgra do̠e laga idiket́kina. Tho̠ṛa sạṅgiń hạbić do̠ be̠ṅge̠t́ ruạṛ be̠ṅge̠t́ ruạṛtegeye lagaket́kina; ado̠ birre danaṅ ńõ̠ḱen khan, ạḍi ãṭ ado̠e khudạuket́kina. Ar uni ho̠ṛ do̠ o̠ṇḍegeye duṛuṕ jhạpuṅ thirena. Ado̠ ona jo̠khe̠ćge uniren eṅgat buḍhi baskeaḱ daḱ mạnḍiye ạguadea. Ar uni buḍhi hõ̠e kạligea. Ado̠ daḱko dạtạunikoe emadea; uni koṛa hõ̠e dạtạuni hutum baṛaen khan, daḱ mạnḍiye emadea. Ado̠ un jo̠khe̠ć uni koṛa do̠ eṅgatte̠t́e lạiae kana, E̠ go̠, okaren Deko co̠e hećlen; ado̠e me̠net́a, kathae, Nukin ḍaṅgra do̠, mạńjhi, ińren kanakin. Cedaḱpe ạgu akat́kina? Nukin do̠kin ińren kana.Ar iń do̠ń metae kana, Amren do̠kin baṅ kana, Deko, mit́ do̠e jo̠m daka kana, ar mit́ do̠e jạituk kana.

Onkań metadea; ado̠ e̠nre hõ̠ bae bataoet́a, no̠ṇḍegeye duṛuṕena. Ado̠ ạḍiye jidket́ khan do̠ raṛakateń joṛa go̠t́adea. Khange ado̠ uni eṅgat buḍhi do̠e me̠net́a, O̠ko̠e baḍae , bạhu, bạhuge e̠nteye sajao go̠t́adińa, baṅdo̠e buluṅat́, baṅdo̠ baṅa; e̠nte re̠t́re do̠ bae emadińa. Tin dhao uni koṛae  ro̠ṛet́a, un dhaoge nui e̠ṅgat buḍhi hõ̠ ona kathageye ro̠ṛet́a. Ghane hõ̠ ghaneye me̠net́a, O̠ko̠e baḍae , bạbu, bạhuge e̠nteye sajaoadińa, baṅdo̠e buluṅat́, baṅdo̠ baṅ. Ma enkate baṛe̠ jo̠mkaḱme. Khageye jo̠m cabaket́ khan do̠ bạṭi celaṅkoe sajaoket́te O̠ṛaḱteye hećena.

Ado̠ uni buḍhiren haṛamtet́ do̠ oṛaḱ mutul se̠nre toke lahaḱ kan tahe̠kana. Ado̠ buḍhi do̠ se̠ṭe̠r torage haṛamte̠t́e lạiae kana, Bạbu teheń do̠ bogeteye ruhet́kidińa. Bạhuge e̠nte daḱ mạnḍiye sajaoadińa, baṅdo̠e buluṅat́ baṅdo̠ baṅ, re̠t́ hõ̠ bae re̠t́ go̠t́adiń khan. Onate bogeteye ruhe̠t́kidińa. Khange uni haṛame ro̠ṛ go̠t́ket́a, O̠ko̠e baḍae, toktam co̠ṅ ukhuṛtam co̠ṅ. Ar se̠ uni haṛam hõ̠e kalagea. Ado̠ onka uni buḍhi do̠ ạḍiye lại baṛayet́a. Khange ado̠ uni haṛam do̠ ạḍi garteye ro̠ṛ go̠t́ket́a, Ho̠ko̠ baḍae, toktam co̠ṅ ukhuṛtam co̠ṅ. Iń do̠ alom ạṛisińa.

Khange ado̠ uni buḍhi do̠ kiminte̠t́ ṭhene calaoena, ar uni kiminte̠t́ hõ̠e kạligea; ado̠ pinḍareye taḱkoe kan tahẽ̠kana. Ado̠ unit ̣hen se̠nkateye lạiae kana, Henda bạhu, daḱ mạnḍi do̠ben buluṅat́a se̠ baṅa? Teheń do̠ koṛa bogeteye ruhet́kidińa; re̠t́re hõ̠ baben kolat́liń khan, sabaḱtegeye jo̠mket́a. Ońa kathage he̠ćkate ạpumliń lạiae kan khać do̠ uni hõ̠ ruḱhet́geye chuṭạuḱ kana.

Ado̠ uni kiminte̠t́ do̠e ro̠ṛ go̠t́ket́a, O̠ko̠ baḍae , go, cet́ leka co̠liń takoyet́, ḍambaḱ co̠ṅ ḍomboḱ co̠liń cuṛa doroḱkaḱ kana. Onka lekate onko kạli kala ho̠ṛren ḍaṅgrakin calaoena, huni eṭagaḱ ro̠ṛ khan, nhui do̠ eṭagaḱ. Onka lekate onko ho̠ṛ do̠ko re̠ṅgećena.

Source: Santal Folk Tales 




Kuiri Ar Nạ̃u Reaḱ

Sedae jugre, kathae, mit́ṭen atore mit́ṭen kuiri ar mit́ṭen nạ̃u unkin  do̠ oḍok duạr oṛaḱ  tahẽkantạkina. Uni kuiri do̠ khub kisạ̃ṛe tahẽkana, ar uni nạ̃u do̠ re̠ṅgećgeye tahẽkana. Khange ado̠ nạ̃u do̠ ać mo̠ne̠ mo̠ne̠teye me̠njoṅa, Durre, nui kuiri do̠ cekate baṅ nonka do̠e kisạ̃ṛ akan, ar ale do̠ cekatele re̠ṅge̠ć akana? Ale do̠ cele, noko leka do̠ bale kạmi kan co̠ṅ cet́ co̠ṅ, onate nonka do̠le re̠ṅge̠joḱ kana. Ado̠ onka leka uni nạ̃u do̠ mo̠ne̠reye hudis baṛajoṅa. Ado̠e me̠nket́a, Ne̠s do̠ bhala ale hõ̠ noko lekagele kạmi legaea; bhala hoyoḱa se̠ baṅa; bhala ona reaḱ tak iń biḍạua. Ado̠ mit́ din do̠ ako oṛaḱren sanam ho̠ṛ ạyuṕ jo̠khe̠će galmaraoat́koa; Ne̠s do̠ o̠ko̠e hõ̠ alope kuṛhiạḱtabona! Kurumuṭutebon kạmia. Nõ̠ḱõ̠e      kạmibo ḍhil idiyet́tebo re̠ṅge̠joḱ kana. Ado̠ń me̠tabon kana, ne̠s do̠ jidạ jidbo kạmia. Bhalabon ńe̠la, hoyoḱtabona se̠ baṅ. Khange ado̠ sanam ho̠ṛko me̠nket́a, Acha bogege. Ado̠ sạri khange uni nạ̃u do̠ e̠n hiloḱ khon do̠ cun thamakur jo̠m lasaṛhẽ̠te onko kuiri oṛaḱte do̠ dinạmgeye calaḱa; cun thamakur ać ṭhen tahẽnre hõ̠, e̠nre hõ̠e calaḱgea. Oka ma ako oṛaḱre se̠ṅge̠l  tahẽnre hõ̠, e̠nre hõ̠ hukạ ńũi lạgit́ se̠ṅge̠l ko̠e onko oṛaḱteye calaḱa, ar oka do̠ e̠ke̠n ajaregeye calaḱa. Me̠nkhan uni do̠ e̠ke̠n ajare se̠ cun thamakur jo̠m do̠ bae calaḱa, tãhã uni do̠ katha cecet́e calaḱa. Uni do̠ ać mo̠ne̠reye me̠na, Bhala teheń do̠ oka kạmi reaḱe batlaoakoa. Ado̠ okakoe batlaoako, onkage ać hõ̠ ao̠ oṛaḱre hećkate akorenkoe batlaoakoa. Ar ạyuṕ jo̠khe̠ć hõ̠ onkogeye ate̠n baṛakoa; bae gitić ho̠doḱa; onkoe ańjo̠m jagakoa, e̠nḍe̠ ane̠ć ać do̠e jagaḱa. Ar tinre kaḍa ḍaṅgrako aṛaḱkoa, unrege ać hõ̠e aṛaḱkoa, ar tin jo̠khe̠ć sioḱko joṛaoa, unrege ako hõ̠ko joṛaoa, ar oka berko aṛaga, inạ berge noko  hõ̠ sioḱko aṛaga. Ado̠ din hiloḱ onkage uni do̠ onkogeye ate̠n baṛakoa. Uni kuiri kisạ̃ṛ okakore sioḱe metako, ona ańjo̠mkate ać hõ̠ akorenkoe metakoa, ar oka hiloḱ okako itạko e̠r, ado̠ ako hõ̠ onako itạgeko e̠ra se̠ko apho̠ra; ar onko kuiri do̠ bako baḍae akadea, baṅma, nui nạ̃u do̠ aboaḱ batlao cet́te ać hõ̠e kạmi kana me̠nte. Me̠nkhan ḍher din tayo̠mko baḍaekedea, baṅma, aboaḱ batlaoaḱ kạmi ańjo̠mtege nui nạ̃u do̠e kạmi kana; ado̠ e̠nre hõ̠ cet́ hõ̠ bako metadea. Khange sạri ado̠ e̠n se̠rma do̠ uni nạ̃uaḱ cas hõ̠ khubge hoeyenta, jonḍra, bajra se̠ je̠ kichuye caslet́, jo̠to̠ge hoeyetaea. Ado̠ ạḍi rạskạkate rihṛạḱe bạndiket́a; Ado̠e me̠nket́a, Nõ̠ḱõ̠e  katha ar bud iń cet́ket́te abo hõ̠bo arjaoket́re; me̠nkhan iń do̠ katha ced do̠ o̠ho̠ń bạgilea. Ado̠e arjaoket́re hõ̠ onko oṛaḱte calaḱ do̠ bae bạgilet́a. Ado̠ Mag boṅga tioḱen khan, uni kuiri do̠e metat́koa, Ma ne̠tar do̠ ạkbo ro̠ho̠ea. Khange uni nạ̃u  hõ̠e ańjo̠mket́ khan do̠, ako oṛaḱte se̠nkateye metako kana, E̠ ya, ma abo hõ̠ ạk ro̠ho̠e lạgit́ si lạhudtabonpe. Khange sạri si lạhut́ket́teko ro̠ho̠eket́a. Ado̠ uni nạ̃u ma cas kạmi reaḱ mo̠ro̠m bae baḍae, arc as mae casket́; ado̠ onko kuiri kisạ̃ṛren cet́ lekako kạmi, ado̠ onko hõ̠ onkageko kạmia. Khange sạri tahẽn tahẽnte ado̠ ona ạk do̠ harayena, onkoaḱ hõ̠ ar nuiaḱ hõ̠. Khange ado̠ uni kuiriye me̠nket́a, Nui nạ̃u do̠ ya abo ańjo̠m ańjo̠mtegeye kạmi kan do̠; eṇgate bhala teheń do̠bo biḍauea. Khange ado̠ ạyuṕen khan, uni kuiri do̠e metat́koa, Eya guti kạmiạ, gapa do̠ ạk ãṛgo̠mkatabonpe. Khange ado̠ uni nạ̃u hõ̠e ańjo̠mket́ khan, aćren hõ̠e metako kana, E̠ ya, abo hõ̠ gapa do̠ ạk ãṛgo̠mkatabonpe; ado̠ Khange aṅgayen khan do̠, ãṛgo̠mko joṛao go̠t́ket́a; ado̠ ona hoe ạkge curmarko ãṛgo̠mket́a, sanamko ãṛgo̠m gitićket́a. Ar uni kuiri do̠ bae ãṛgo̠mlet́a. Khange ado̠ ạḍiko landawadea. Ado̠ inạ tayo̠m khange uni nạ̃uaḱ ạk do̠ mõṛã mõṛãyena se̠, ạḍi bạṛić candheṛ oḍokentaea; ado̠ ạḍi bạṛić hoeyentaea. Uni kuiriaḱ khon do̠ nuiaḱge so̠ro̠sentaea. Ado̠ inạkate mit́ din do̠ uni kuiriye galmarao kantakoa, baṅma, Gapa do̠ buṭbon e̠ra; ma ona buṭ bạndi bo̠go̠jte teheńre baṛe ata do̠ho̠kape; atale khan do̠, mit́ dhaote nãhãḱ janam go̠doḱa, ar bin atawaḱ do̠ baṅ batraoḱa. Gapa do̠ tinrepe ataea? Bilo̠moḱale nãhãḱ; ma teheńre baṛe ata do̠hokape. Ado̠ onka uni kuiri do̠ ạuṛiaḱgeye ro̠ṛket́a, ado̠e thirene.

Khange ado̠ uni nạ̃u hõ̠ onae ańjo̠mket́ khan, oṛaḱre se̠nkate ać hõ̠ buṭ bạndiye bo̠go̠ćket́a, are ata ocoket́koa. Khange ado̠ dosar hiloḱko e̠rket́a. Ado̠ uni kuiriaḱ do̠ mit́ sãote jo̠to̠ janam go̠t́entaea, ar uni nạ̃uaḱ do̠ jãhã kãhã mit́ bar janamena. Khange ado̠ uni nạ̃ue me̠net́a, Henda ho, amaḱ do̠ mit́ dhaote jo̠to̠ o̠mo̠n go̠t́entama, ińaḱ do̠ cekate baṅ o̠mo̠n cabalena? Ado̠ uni kuiriye me̠nket́a, E̠ ho, ale do̠ atakatele e̠r akat́a, onate janam go̠t́entalea. Ado̠ uni nạ̃ue me̠n go̠t́ket́a, Ale hõ̠le atalet́gea. Ado̠ kuiriye me̠ket́a, Pase̠ć ape do̠ atare bape batraolet́? Khub leka bape ata ro̠ṅgo̠ea? E̠ne̠ ńe̠lme, okako ro̠ṅgo̠lentape, inạge janamena, ar oka baṅ ro̠ṅgo̠len, ona do̠ baṅ janamlentapea. Ado̠ uni nạ̃ue me̠nket́a, Hẽ̠ ho, cele atarege ale do̠ bale ṭhiklet́a. Ado̠ oṛaḱre he̠ćkate ạḍi bạṛić kạhur mạhure ruhet́ baṛaket́koa. Ado̠ inạ mit́ baraḱgeye tahẽ ocoat́a. Ado̠ inạ buṭge, cet́ bȧ se̠, uniaḱ khon bạṛti hoeyentaea, ar e̠n jaṅkate hõ̠ nuiaḱge ḍherentaea. Khange ado̠ pe̠ pon sermatege uni kuiri khon do̠ nuige bạṛtiye kisạ̃ṛena, ar uni kuiri do̠e  hẽ̠ṭena. Onko lekate uni nạ̃u do̠e kisạ̃ṛlen tahẽkana. 

Source: Santal Folk Tales

 




Teheń do Baṅgla disom reaḱ jạtiạri Homor Bhabna(Shok) Mãhã

Teheń do Baṅgla disom reaḱ jạtiạri Homor Bhabna(Shok) Mãhã. Boṅgo bondhu Shekh Mujibur Rahmanaḱ 46 aḱ  gujuḱ bạchri. Teheń noa din disạite Jạtiạriren Baba Boṅgo bondhu Shekh Mujiburaḱ citạr re baha malate manote samaṅ keda Maraṅ Montri  Manotan Shekh  Hasina. Teheń Aṭhoar din setaḱ 6 baja okte Dhanmonḍi reaḱ 32 nombor oṛaḱ ṭhen menaḱ Boṅgo bondhu Dinisạ Jadu ghor samaṅre Boṅgobondhuaḱ citạr re baha malate noa man- Manot doe samaṅ akada. Sanam kobon baḍae gea 1975 serma reaḱ 15 August Disomren ̌thoṛa Bạṛíć hoṛko tite Boṅgo bondhu do gharońj renko sãote ạdi ackageye ko goć ocolena.




BUẠṄ BHẠṄKUR

Delaṅ juạn,

Oṛaḱ duạr-duạrbo dukạn,

Jo̠to̠ boeha kumạṅ,

Koe jugilekabo buạṅ.

Dhuti dạhṛi de̠bo e̠ne̠ć so̠go̠e,

Pińcạr maraḱ il lo̠bo̠e-lo̠bo̠e,

E̠ne̠ć koṛa hilạu likir-likir,

Tumdaḱ ṭamak suyuṛ phir-phir.

Re̠ṅge̠ć jala te̠le̠ nonḍoṅakan,

Rạskạ jala te̠le̠ bahe̠rakan,

Hilạu hipiṛle̠ khe̠ńce̠r e̠ne̠ć,

Mõ̠ńjle̠ ńe̠lo̠ḱ to̠be ane̠ć.

Saj tale̠ baj tale̠,

Jho̠mo̠k jho̠to̠r e̠ne̠ć ale̠,

Buạṅ bhạṅkur-bhạṅkur,

Jo̠to̠ ho̠ṛaḱ mo̠ne̠re rạskạ ạṅkur.




PẠRSI REAḰ PAHṬA

Dalahi Khon Talamud, Disomre ạḍi ńut

Jạt bitoṅ,ńutumre, hohore santal,

Siṛog,sipạd,santao abo bin-ạidạri

Lumusuru gạhi meae, doho meae bin-tal.

Berup,risạ tạsil,gạkhuṛ ar ạgil

Alom tahen ramṛa koca roḍroḍo,

Eken ge am, ti samṭao teljo duṛuṕ

Pạrsi rạkhi jogao re ircime boḍ boḍo.

Gabla bir re duṛuṕ akan tirio oroṅ

Gamcha dạhṛi heṛan juạn gupi koṛa,

Jug-jamana sạr sojhe akan parsaṛakan

Pạrsi rạkhi jogao re pahṭa olme thoṛa.

Rạskạ hulạs jiṅgi bitạu manwa jionre

Ạikhạ niạ disomre bin-dam ronoṛ-ead,

Bin raj-ạriạ rehõ sik sipạhi bon dohoe

Okte calaḱ okte hijuḱ pahṭa oloḱ bon buniạd.




Kuṛhni Kuṛi Reaṅ

Mit́ṭen koṛa kathaeko bạhuade tahẽkana. Ado̠ tahẽn tahẽnte ạkin haṛam buḍhi do̠ bhage sulukgekin tahẽkana, me̠nkhan uni bạhutte̠t́ do̠ ạḍi kuṛhnigeye tahẽkana. Kạmi ãṭ hiloḱ khangeye ruạḱa; Asaṛ san cando do̠ ạḍitet́geye kuhrạ kuhri baṛea, ar sanam hoṛ kạmiko se̠n caba baṛayena me̠nkhan, kusiạ̃ daka do̠ ge̠ćkateye jo̠ange, ar baṅ tahẽn khan do̠e dakawange. Ado̠ uni ho̠ńharte̠t́ haṛam do̠e me̠nket́a, O̠ko̠e tora bhala ojhakoń ạgukoa, tikoń tunum baṛa ocokoa, bạhu do̠ cet́ leka bae ruạḱ kan; rankobon ko̠ṭe̠ć baṛa ocoaea, ar judi bae besoḱ khan do̠, nạihạrte-gebon idi oṭokaea. Ado̠ sạri ojhakoe ńam ạguketkoa; ado̠e metat́koa, Ma se̠ bạhutale tiko tunum baṛaetaepe cet́ lekae ruạḱ kana. Ale do̠ bujge bale ńam daṛeaḱ kana, ar baṅkhan balańtekoko me̠n bo̠ṭe̠ćkea, Nõ̠ḱõ̠e ape do̠ oka hõ̠ bape utjogadea. Ado̠ sạri onko ojha do̠ tiko tunum kedea, ar thoṛa muluć machae landaket́a. Khange dosra ojha hõ̠e tunumkedea, ado̠ uni hõ̠e landa machaket́a. Ado̠ko duṛuṕ thir baṛayena. Ado̠ unre uni khạmid ho̠ṛe me̠nket́a, Cele baba, cet́ lekaben buj baṛaket́a? Ado̠ ma lạiben. Ado̠ ona re̠aḱ jãhãṭaḱ babon utjoga?

Ado̠ unkin ojhakin me̠nket́a, Ruạ do̠ uḍi gạhṛigetaea; ma kurumuṭute ran re̠he̠t́ ko ko̠ṭe̠ć ocoaeme. Ado̠ uni khamid ho̠ṛe me̠nket́a, Ran re̠he̠t́ko ma bań baḍae; de̠ ado̠ abengeń sapet́bena; cet́ leketeye bhạlạioḱ, onako ran ńam ạguiben , se̠ kiriń ran lagaoḱ khan , ona hõ̠ lạiben se̠ ; e̠nte cet́ lekate jutoḱa, ona do̠ sanam lại cabaeben, to̠be̠ nạ̃hĩ onakole jurạua. Ar noako katha do̠ uni ruạḱ kan bạhu kuṛi samaṅregeko galmarao kana, uni hõ̠e aḱńjo̠m kangea. Ado̠ unkin ojhakin me̠nket́a, Hẽ̠ do̠ hẽ̠ge, baba, ado̠ ạlińem saṕket́liń khan do̠liń lagaogea; me̠nkhan thoṛaliń babape kana, e̠nte husit́ ńõ̠ḱle e̠ne̠ć ran do̠ lagaoḱa, ar baṅkhan o̠ho̠ lagaolena. Ado̠ uniye me̠nket́a, Acha, jathete jutoḱa, onka baṛe kạmiben, aloben tar antara. Ado̠ unkin ojhakin me̠nket́a, Ma e̠nḍekhan roṛ do̠ inạḱgea; ado̠ ranliń ńam ạgulege, ado̠ onako ńam johṛaokatebon husidea ar ran hõ̠bon lagao utạr go̠da.

Ado̠ uniye metat́kina, Ma e̠nḍe̠khan niạ teheń gapate baṛe̠ ńam ạgu go̠dben. Ne̠tar do̠ ạḍi ṭana ṭạni ạikạuḱ kana: ruạḱ ho̠ṛ eskarre bạgiae hõ̠ baṅ jut, arm it́ ho̠ṛe ho̠rho̠ete ma jutkoḱge, me̠nkhan ho̠ṛtege baṅle kulạuḱ kan. Ma ran do̠ hare phare baṛe̠ ạgu go̠dben. Ado̠kin me̠nket́a, Acha e̠nḍe̠khan teheńgeliń ńam ạgu go̠da, gapa do̠ ranbon lagaoa. Ado̠ sạri unkin do̠ enka me̠n baṛakatekin beret́ena; ado̠ kulhi se̠nre teṅgokate uni khạmid ho̠ṛkin lạiadea, nui do̠ kuṛhni ruạ kantaea me̠nte. Ado̠ uniye me̠nket́a, To̠be̠ cet́ lekateben bạgi ocoyea? Ado̠ unkinkin me̠nket́a, Hape, alom ro̠ṛ baṛaea, ona reaḱ ran do̠ ạlińliń baḍaea, am do̠ thir hataṛoḱme.

Ado̠ sạri unkin do̠ birte se̠nkate tirṛạ da khub hapṛaḱ hapṛaḱa, kohnḍa un tititaḱ, barea dakin la ạguket́a. Ado̠ ạyuṕ khange uni ruạḱ kan ho̠ṛ oṛaḱte se̠katekin me̠nket́a, Ran do̠liń ńam ạguket́a, tehe̠ń do̠ baliń lagaoet́a, me̠nkhan gapa do̠ ạḍi setaḱ piạṅ payaṅreliń lagaoa, ạikha hana kulhi mucạt́re do̠bạṭiạ ṭhen ape sanam ho̠ṛ ar uni dukhạlite o̠nḍe̠liń bulạu baṛalepege; ado̠ o̠nḍe̠ge nãhãḱ ran do̠liń lagaoa. Ado̠ gapa setaḱ o̠ko̠e hõ̠ alope jãhãkoteḱa me̠nte tehe̠ńreliń lại saḍeape kana.. Ado̠ko me̠nket́a, Acha, besge e̠nḍe̠khan. Ado̠kin me̠nket́a, Ma e̠nḍe̠khan ro̠ṛ do̠ niạge, aliń hõ̠ gapa do̠ ạḍreliń he̠ć go̠doḱa. Ado̠ kedoḱ daḱ mạnḍiko emat́kina, ado̠ jo̠m baṛakatekin calaoena. Ado̠ dosar hiloḱ do̠ sim raḱrekin he̠ć go̠t́ena, ar ona tirṛạ da do̠ kulhi mucạt́rekin idi maraṅ oṭokat́a, ado̠ onko ṭhenkin he̠ćentekin beret́ket́koa. Ado̠ loṭa daḱ ar sindur ar dhadra haṭaḱkin kho̠jket́koa.

Ado̠ onako ńamkate jo̠to̠ ho̠ṛ ona kulhi mucạt́ do̠bạṭiạrekin idiket́koa. Ado̠ uni ruạḱ ho̠ṛ ona dhadra haṭaḱre cando rakaṕ se̠n samaṅkatekin duṛuṕ ocokedea, ar ona haṭaḱkin sindur baṛawat́a, ar sukri ḍhumbạḱkotekin bulạu baṛakedea. Ado̠ ona tirṛạ ạgukate banarge uni kuṛhni kuṛi ho̠ṭo̠ḱrekin akawadea, arkin metadea, Am do̠, bạhu, pe̠ dhao noa kulhi o̠ dãṛã rakaṕ dãṛã ạ̃ṛgoeme, ale do̠ ne̠nḍe̠gele tahẽ hataṛoḱa. Pe̠ dhaoem dãṛale e̠ne̠ć ber kaṭaoḱa, ar e̠nḍe̠ ane̠ć ale hõ̠ no̠nḍe khonle uṭhạu daṛeaḱa. Ma hako pako pe̠ dhaote dãṛã rakaṕ ho̠dben. Ado̠ sạri uni bạhu kuṛi do̠ setaḱrege kulhi kulhiteye calaḱ kana; ado̠ bogeteko landawae kana, ar gidrạko do̠ uni tayom tayomte bogeteko pańja baṛayedea, arko tayoyet́a ar ḍe̠ke̠ ceṭaḱ ceṭaḱte rạskạte ućateko kikiạu idiyet́a. Ar onko kulhi mucạt́renko bogeteko landawae kana. Ar unkin ojha do̠kin metae kana, Ạikhạ ạurim bogeḱ dhạbić noa tol ran do̠ tahẽ ocoam; tisem besoḱa raṛa giḍikaben. Ado̠ uni bạhu kuṛi do̠ bar dhaogeye dãṛãlet́a, ado̠ ạḍiko landawae kan  lajaote ona to̠l ran do̠e capat́ giḍiket́te oṛaḱteye dạṛket́a; ado̠ arte̠t́ge bogeteko landawadea. Khangeye dạrket́ khan, ado̠ sanam ho̠ṛ oṛaḱteko calaoena. Ado̠ olhakin metae kana, Henda bạhu, boge go̠t́ente ran do̠ben raṛa giḍikat́a se̠ cet́ leka?

Ado̠ uni hõ̠ muluć muluće landajoṅ kana. Ado̠ unkin ojhakin me̠nket́a, Me̠n ado̠ tis hõ̠ nonka ruạ do̠ aloben ruạḱa, baṅkhan ona rangeliń lagaoabena. Sanam ruạge ạliń do̠liń pachnao daṛeaḱa. Ado̠ e̠n hiloḱ khon uni kuṛi  do̠e phạriạ utạrena, ado̠ tis hõ̠ bae ruạlena, ado̠ kurumuṭuteye kạmijoṅa. Ado̠ o̠ne̠ onkate uni kuṛhni do̠e besena arko bạgi ocokedea.

Source: Santal Folk Tales

         




Me̠ro̠mko Jo̠mlede

Sedae jo̠khe̠n o̠ko̠eren me̠ro̠m co̠ṅ, kathae, dosra ho̠ṛ oṛaḱteye bo̠lo̠len tahẽkana. Ado̠ uni ho̠ṛ do̠ bo̠lo̠ torage uni dosra ho̠ṛren me̠ro̠m do̠e go̠ć go̠t́kedete oṛaḱteye ader go̠t́kkedea. Ado̠ ńuhum khange onko me̠ro̠m kisạ̃r do̠ ńańamko he̠ćena. Ado̠ko kuliket́koa, Henda ho, pase̠ no̠te̠ me̠ro̠mko he̠ć jãhãn akawat́pe? Ado̠ko me̠nket́a, O̠ko̠ baḍae  ho e̠nte , baṅdoko he̠ć akan baṅ do̠ baṅ, ale do̠ bale ńe̠lledea. Ado̠  mase̠ bhala aleren me̠ro̠m gudṛire ńe̠lkom, pase̠ye bo̠lo̠ akange. Ado̠ divhe oḍokkate me̠ro̠m gudṛireko arsal baṛaket́koa; ado̠ bạnugićkhan do̠ onko ńańam ho̠ṛ do̠ko khalkedeteko ge̠t́ kuṭikedea, ado̠ko kokṛo jo̠mket́a, ar ado̠m jel do̠ko do̠ho̠kat́a. Ado̠ uni apat́ ho̠ṛ do̠ aćren gidrạkoe metako kana, E̠ yoi ape gidrạ do̠, nõ̠ḱõ̠e me̠ro̠m jelbon jo̠met́a, ado̠ gupi ṭhen ho̠ṛren gidrạ ṭhen do̠ alope soroḱa, e̠nte me̠ro̠m jel do̠ ạḍi bogea, baṅkhanko bas ṭhik bo̠ṭe̠ćkepea. Ado̠ un jo̠khe̠n onko gidrạ do̠ cet́ hõ bako ro̠ṛlet́a.

Ado̠ dosar hiloḱ uni akoren gại gupi gidrạ do̠ setaḱ jo̠khe̠n gại, me̠ro̠m bhiḍikoe aṛaḱ idiket́koa, ado̠ atoren gidrạ ṭhene laga mit́ket́koa. Ado̠ onko atoren gidrạ ać ṭhenko  soroḱ khange ać do̠e pharak idiḱ kana, ado̠ arhõ  uni se̠ngeko se̠n idiḱ kana. Ado̠ unreye metako kana, Me̠n ya, iń se̠n do̠ alope soroḱa, baṅkhan so̠pea nãhãḱ. Ado̠ko me̠nket́a, Cet́ ya so̠lea?

Ado̠e metat́koa, Me̠ro̠m jel ya, hola ạyuṕ iń jo̠m akat́a e̠nte, arhõ ado̠m jel do̠ menaḱgea. Khange onko ańjo̠mlet́ gidrạ do̠ oṛaḱreko lạiket́a; ado̠ uni ho̠ṛko saṕkedete oṛaḱko todarotket́ khan jelko ńamket́a; ado̠ mõ̠ṛẽ̠ sikạko ḍanḍo̠mkedea; ado̠ bo̠ho̠ḱko ạcur ocokedea.

Source: Santal Folk Tales




Dhuṛi Dhạrtiye Bạgiada Father Cornelius Murmu

Ạḍi gạhir bhabna selet́ baḍae oco hoyoḱ kana je, teheń 4 August bud bar tarasiń 2:20 tiṛ̣ić okte Rajshahi Dhormo prodesh reaḱ Bagwan ko khon mońj so mit́ bhage dare reaḱ mahkaoḱ kan baha do ńurena. Ar uni doe hoyoḱ kana santal somaj talare Sisirjạuićaḱ horte saeota sagaṛ laha seć laga idie re aćaḱ jione bitạulet́ Manotan Father: Cornelius Murmu. 

Uni do calaoen aema cando khonge Cancer rog tey jạbunlena ar Ran ocoḱ regeye tahẽ kana. Calaoen 14 July khonaḱ uni do Dhaka Ahsania Cancer Hospitalre bhortiye kana ar muskil iạte ICU re life support khonge teheń 4 August tarasiń 2:20 okte noa dhuṛi dhạrti reaḱ dulạṛ khonaḱ jaejug lạgit́ baṅ ruạṛoḱ Disom sisirjạuić hobor reye calaoena.

Uni do 26 October 1971 Sermare Rajshahi Jilạ Tanore Thana reaḱ Dibostholi atoreye janam lena. Uni do Mõṛe boeha koṛa arm it́ boeha kuṛi ko khon huḍiń utạriće tahẽkana. Uni do Calaoen 30 December 2005 Sermare naeke hudạ reye ojoḱ bahal ocolena.

Teheń uni manotan Father Cornelius Murmuaḱ nonkate noa dhạrti bagiaḱ te The sandals Times do ạḍi gạhir duk bhanae sodoreda ar ona são sãote onko gharońjren lạgit́ jiwi rareće koejoṅ kana.