So̠hrae (Samajiạ po̠ro̠b)

Kocle ghuṭu atore̠ ạd kho̠nge so̠hrae po̠ro̠b do̠ ạḍi jo̠mo̠k ar rạskạwante̠ko manao ạguet́kana. So̠hrae re do̠ nawa nawa kicrićko horok bandea. Unre̠ do̠ peṛa-pạruạko nẽota bạṛtikoa. Niạ so̠hrae re do̠ Chitạ mạ̃i do̠ ạḍi ãṭe rạskạḱ kana. Cedaḱ je ać didi teńaṅ takoko se̠ṭe̠re̠n khan Chitạ mạ̃i do̠ hako pako ganḍoe bilat́koa. Ado̠ loṭare daḱ ar thạri ạgukate jaṅgae ạruṕket́koa, ar ać teńaṅ do̠ jaṅgae kaṭko̠m kedea. Ać teńaṅ do̠ eṛeye lạgit́e bokṛo kedea ar Chitạ ṭhen kho̠n aṛago̠ḱ lạgit́e kurumuṭukeda. Bae daṛeat́te ać teńaṅ do̠ paesa te̠ye̠ chinḍạuena. Paesa ńamke̠t́te Chitạ mạ̃i do̠ ạḍie rạskạena. Ać go̠go̠ do̠ ḍoboḱ jo̠har kate oṛaḱ te̠ye̠ ader ke̠t́koa.

Ạyuṕen khan atoren jo̠to̠ mạndạṛiạ naconiạ do̠ kulhire enejo̠ḱko onḍoṅena. Chitạ mạ̃i tako hõ ona e̠ne̠ćreko se̠le̠t́ena. Mõṛẽ siń mõṛẽ ńindạko rạskạena. Mucạt́ hilạḱ do̠ barhere kaera dareko bida ar ona cetanre sunum piṭhạ do̠ho̠ kateko tuńa. Ona ńel lạgit́ durum durum ho̠ṛko jarwaena. Pạri pạrite jo̠to̠ ho̠ṛ ona sunum piṭhạko tuńkeda. O̠ko̠e hõ bako jo̠s daṛeada. Chitạ mạ̃i ać teńaṅ do̠ ạḍi kajak sikạriại tahẽ̠kana, ti ạḍi jo̠s getaea, uni do̠ mit́ tuń rege ona sunum piṭhại tuń ńurhạkeda. Chitạ mạ̃i sãote arhõ aema gidrạko dạṛ idikeda, Chitạ mạ̃i ge ona sunum piṭhại halaṅ go̠t́keda ar jo̠to̠ ho̠ṛteko jo̠m keda. Ar ać teńaṅ do̠ rạskạteko ghõṛã kedea ar do̠n do̠nte oṛaḱteko calaoena.

Tumạl: Aṅjo̠m jo̠ṅ jạṛ




Doṅ Sereń

Babae banameda harmoni

Gabgubi tirio kortal,

Dadae ruru kana tundaḱ ṭamak.

Gogoe sereńeda doṅ lagrẽ sohrae

Ato kuṛi naconiạ,

Gorome banam kana phenṭoṛ banam.




HISI CẼ̠ṚẼ̠ TUKẠ

Cĩ…cĩ…cĩcĩ…cĩ…cĩ !

Hisi cẽ̠ṛẽ̠ aṛaṅ,

Baṅ do̠e raḱet́!

Baṅ do̠e sereńet́!!

Noṅkagem ańjo̠me maṛaṅ.

Cĩ…ćĩ…cĩcĩ…cĩ…cĩ !

Ce̠t́ co̠e ńum halaṅ?

Tukạtae dine̠ rate̠y gutu galaṅ,

Cĩ…cĩ…cĩcĩ…cĩ…cĩ !

Tinạḱ ạjgut,

Tinạḱ hahaṛa;

Mabon ńe̠lma thoṛa!

Cĩ…cĩ…cĩcĩ…cĩ…cĩ !

Baṅ do̠ daḱ bo̠lo̠ḱ,

Uḍạuatey uḍạu bo̠lo̠ḱ!

Ạḍi mõ̠ńj, ạḍi napae ńe̠loḱ.

Cĩ…cĩ…cĩcĩ…cĩ…cĩ !

Benaojo̠ṅae tukạ,

Co̠ṭ laphaṅ ḍo̠gre;

Baco̠m bạṛić daṛeatae tukạ,

Hane̠ hilạu hipiṛ bho̠gre!




Sapha Sạphi

Bahamoni Supen ar Upen tako ato do̠ kaṛbaṭola. Onko atore do̠ eṭaḱ ato hoṛ hijuḱ bako mena. Cedaḱje ako ato ho̠ṛ do̠ ạḍi lisṭigeko tahẽ̠na. Kićrić khạnḍuạḱ oṛaḱ duạr ar ako hõ sapha sạphi bako tahẽ̠na. Bahamuni, Supen ar Upen do̠ MLE iskulre̠ko paṛhaoḱa. Didimuni Ańjoli do̠ onko sapha sạphiye cet́ akoa ar atore̠n ho̠ṛko hõ sapha sạphi tahẽ̠ne metakoa. Me̠nkhan o̠ko̠e hõ uniaḱ katha ańjo̠m hõ bako ańjo̠mtaea ar bujhạu hõ bako bujhạutaea. Supen, Upen ar Bahamuni, goṛomba mamago̠ tako ṭhen calao kateko bujhạuakoa. Me̠nkhan onko o̠ko̠e hõ bako bujhạua, menako unạḱ din kho̠n no̠nkage menaḱlea cet́ hõ baṅ hoyakantalea ar cet́ leka baṅ mo̠ńjle tahẽn?

Bako bujhạulet́te onko do̠ ạḍi kạ̃hĩsko ạikạukeda.Cet́ko cekaea bako bujhạu daṛeaḱkan tahẽkana.Niạ babo̠t didimuni sãoteko galmaraokeda. Didimuni sãote oṛaḱ oṛaḱko calaoena arko lại jạhirat́koa. Ona atore Munṭu ńutuman mit́ ho̠ṛ kajak ruạ ńamkedete Hospiṭal teko idikedea. Onḍe cikitsa kate̠t́e mo̠ńjen khan oṛaḱteye ruạṛ he̠će̠na. Didimuni sãote onko do Munṭutako ṭhe̠nko calaoena ar sapha sạphi tahẽ̠nko metadea karo̠n lisṭigeye tahẽ̠kante unạḱ ãṭe ruạlena. Ona tayo̠m ato ho̠ṛko hõ sapha sạphiko tahẽ̠na. Nito̠ḱ Upen, Supen ar Bahamuniaḱ ar jahan mo̠n duk bạnuḱa. Onko do̠ ạḍi rạskạteko tahẽ̠na.

Tumạl: Ańjo̠m jo̠ṅ jạṛ




Ạkil Diuhe

Puthi hermet́ kolom rebet́

Delaṅ iskul oṛaḱ,

Bud ạkil hameṭ kate

Somaj talaṅ sẽṛãḱ.




Manotan Shibu Soren Dhạrtiye Bạgiyada

Shibu soren do̠ Bharot diso̠m re̠aḱ mit́ṭe̠n ạḍi namḍak ạdibạsi neta, Jharkhand rajyo̠ benao reaḱ architect ar Jharkhand mukti morcha (JMM) party ren ạyurić kanae. Uni do̠ goṭa jionre jạt ạidạri, jumid ạri-cạli, sạdhin ar rajạri ạidạri lạgit́e lạṛhại leda. Latar re uniaḱ jion, ạri-cạli, rajniti kạmi, jạṛuṛaḱ kạmi, ar kạmi reaḱ ạḍi jạruṛan lekha em akana: Shibu Soren – Mit̕ Kạṭic̕ Baḍae Purạ Nutum: Shibu Sọren Upapńutum: guruji (disom guru) . Janam: 11 januari 1944 sal re bihar (nitok̕ jharkhand) renak̕ ranchi jilạ renak̕ nemra ato re Gujuk̕: 4 august 2025, umer 81 Profail Rajniti, ạdibạsi neta, jharkhand lạṛhại reak’ ạyur Rajnitik dol jharkhand mukti morcha (jmm) Pe̠shari Kạsi, guru, rajniti Gidrạ ar gharońj reaḱ ạri-cạli Shibu Soren ar uniren bõsko do̠ adibạsi santal jạtren kanako. Uniren baba Shobaran Soren do̠ jumi dokholtae lạgit́ mahajon ar jumidar ko goć ledea. Un khon ge Shibu Soren do̠ ạnạṛi birudh re lạṛhại lạgit́e udgạuena. Noa ghoṭona do uniak’ monre teṅgo daram seṅgel leka joloḱe ehoṕ keda. Rajnitik jion ar ạri-cạli reak̕ e̠ho̠p̕ Jharkhand mukti morcha (jmm) reak̕ pạhil ḍạr: 1972 serma re shibu soren sãote ạḍi namḍak left neta A.K. Roy ar Vinod Bihari mahto, Jharkhand mukti morcha (jmm) etohoṕleda. Jharkhand reyaḱ judạ rajyo̠ benao kate ạdibạsi koak̕ hok ạidạri ńam lạgit̕ noa party do̠ benao lena. Jomi ạri-cạli ar ‘denḍar hạṭiń’: 1970 ar 80 serma re Shibu Soren do “Dendar Hatao” (Usko Banda Karo) hạhạie ehob leda, jahare jomi hajoc poesa ar be-adibasi ko laga oco ocoye ko khoj keda. Ona do̠ jạt ạidạri lạgit́ mit́ṭen daṛean lạṛhại kana. Rajnitik Sapta Sambhad ren rạsiạ: 1980 sal khon 7 dhao Dumka Lok Sabha ḍạr khon bachao akana. Uni do̠ jạt koak̕ hok, bir ạri-cạli, sikhnạt ar saset̕ babod parliament re ạḍi ãṭe roṛkeda. Kendra montri: 2004 salre manmohan singh sorkar re kendra ko̠l montri hoelena. Menkhan ạn ạri reaḱ jạruṛaḱ ko iạte tayomte uni do̠ ạḍi jạruṛaḱ kạmi khon ạḍi jạruṛaḱ kạmi khon ạḍi jạruṛaḱ kạmi ko purạu keda. Mukhi mantri: Shibu soren do̠ 3 dhao Jharkhand ren mukhiạ montri hoelena: 1. 2005 sal reaḱ mãhã – eken 9 din 2. 2008 āgasṭa – 2009 januāri 3. ḍisembor 2009 – mai 2010 Bipod ar Case ko Sashinath jha họṛmọ kes: 1994 salre uniren nijerak̕ kạmiạ sạshinath jha do̠e bạgi oṭoakana ar tayomte uni do̠e goć ocoyena. 2006 salre Shibu Soren do̠ ạḍi bạṛić kạmi lạgit́e ạyur kedea ar uni do̠ jion hạbić kạidi reaḱ sajai emkeda. 2007 salre dilli reaḱ ạḍi maraṅ ạḍiạri do̠ unie ạcu calaoena. Eṭak’ keis: 1975 sal reaḱ Jungle Movement okte jạtren mạlikko oḍok ocoko reaḱ aema ghoṭona hoelena ar ạn lekate ạḍi jạruṛok̕kan kạmiko hoelena. Jharkhand rajyo̠ benao re̠ ạḍi jạruṛan kạmi Ạḍi din khon lạṛhại tayom Shibu Soren aḱ go̠ṛo̠ te̠ Bharot diso̠m reaḱ 28 taḱ rajyo̠ lekate Jharkhand do̠ 15 novambo̠r 2000 salre̠ benao rakaṕena. Uni do̠ Jharkhand do̠ e̠ke̠n mit́ṭe̠n rajyo̠ lekate do̠ baṅ, bickom jạt́ koaḱ ạri-cạli, rajniti ar arthik hok ạidạri sạbit dohoe reaḱ cinhạ lekate̠ye̠ so̠do̠r keda. Gharońj reaḱ ạidạri Shibu Soren ren koṛa Hemant Soren nit do̠ Jharkhand ren mukhiạ montri ar JMM ren mukhiạ kanae. Uni do̠ ac̕ babawak̕ aṛaṅ ar rajniti ạt sãote ạḍi usạrate kạmi idiet̕ kana. Tisrena gọpọṛọ Adibasi Hok: Jomi, bir ạri-cạli ar ạri-cạli reaḱ hok ko khoj reaḱ ạyur Rajnitik ạri-cạli: Jharkhand reaḱ judạ judạ rajyo̠ benao ar rajnitik pạtiạu Samajik bodol: Rin ạri, jạtren mạlik koak̕ ạḍi bạṛić kạmi ko bond lạgit̕ lạṛhại Popularity: Banar jạt talare aṅgoc – jạt ar be-jạt Disạm lạgit́ ạḍi jạruṛan kạmi: “Dishom Guru” metak̕me “Jatio Neta” Shibu Soren do̠ Bharot diso̠m reaḱ rajniti re mit́ṭen ạḍi jạruṛan ho̠ṛe tahẽkana – uni do̠ mit́ṭen jạt́aḱ lạṛhại khon mukhiạ montri hoyoḱ lạgit́e udgạu akana. Uni do eken adibasi somaj lạgit́ mit́ṭen neta do baṅ, menkhan mit́ṭen aṛaṅ ar udgạu hoṛe tahẽkana. Uniak̕ jion hotete abo do̠bon ńel ńam kana cet̕ lekate bebạric̕ kạmi birudh re protest do̠ itihas bo̠do̠l daṛeak̕a. Gujuk̕ ar Jatio Dukh Shibu soren 4 august 2025 hiloḱ dilli reaḱ ganga ram haspatal reye goćena. Uniaḱ goć tayom Pradhan Mantri, Rajyasabha, bipokrito dol ar goṭa adibasi somaj ren hoṛko ạḍi duk ko sodor keda. Jharkhand re 3 din reaḱ rajạri duk mãhã manao reaḱ gho̠sona hoe akana.




Cuṭiạ Bạisi

Mit́ṭen kisạ̃ṛ hoṛaḱ oṛaḱre ạḍi utạr cuṭiạko tahẽkana. Onko do kisạ̃ṛaḱ oṛaḱ ṭhenko bhugạḱ keda, ar hoṛo caole hõ bebạṛićko berbad keda. Uni kisạ̃ṛ hoṛ do onkae ńelket́ khan, mit́ṭen ạḍi maraṅ bhonḍa pusiye ạsul kedea. Uni pusi do jaoge mit́ bar cuṭiại saṕ jom koa. Ḍher din tayom Cuṭiạ doko marao ńoḱena. Menkhan onko do pusi botorte bhugạḱ khon bako oḍok daṛeaḱ kan tahẽkana, ar reṅgećte ạḍi ãṭ harkhetoḱko ehoṕena.

Bhạg leka mit́din pusi do oka sen coṅe sen akan tahẽkana. Ṭhik inạ takre bebaḱ Cuṭiạ oḍok jarwayente bạisiko duṛuṕena. Unre noako solha keda baṅma nui pusi do aboren ạḍi maraṅ bạiri kanae. Nui pusi menaete aboaḱ oka sukge bạnuḱa. Ona iạte nonkanaḱbon upạia jemon mit́ṭeć hõ aloe jom daṛeabon.

Mit́ṭen cuṭiạ doe mengot́keda nui pusi do cet́ jom hõ bae ńamet́te aboe jomet́bona. Onate jom lạgit́ dinạm hiloḱ toa dahe bon emae khan beskoḱa.

Dosariće mengot́ket́a noa do oho hoe daṛelena, ente pusi ma coṅ toa celaṅ pheḍregeye duṛuṕkoḱ.

Tesariće menkeda abo sanamko te mit́ dhao gan unibon otale khane botorkoḱa ar tis hõ ohoe heć baṛalena.  

Poniće menket́a, noa ma ṭhik ma ṭhikge menkhan jãhãe bon ger ocole khan se abo cetanreye bindạṛlen khan coṅe goć utạr bon ente lać hõ lać ḍhobo ḍhobo. Inạkate mit́ṭen kạṭić cuṭiại menket́a ona do baṅ mit́ṭeć jhunkạ hoṭoḱ rebon akawae khan beskoḱa. Ado jãhãtinrege uniye hijuḱ bon baḍae daṛeaḱa, ar bańcaoḱ reaḱbon ạt daṛeaḱa. Noa ańjomkate mit́ṭen cuṭiạ haṛam doe menket́a hẽ menkhan okoe jhunkạ doe tolaea? Nonkako galmarao kan ona takrege miuṅ miuṅ ate pusi hijuḱ kanko ańjomkedea. Khan am iń phać phoć hante nhateko ńir paskaoena ar hako pako apan ạpin bhugạḱre ko ńir boloyena. Ar jãhãnaḱ ạuriko goṭae rege bạisi bhaṅgaoentakoa.




Lolo Rabaṅ

Cạt bạisạk lolo setoṅ

Ạḍi gorom ạikạuḱ,

Hoe begorte kuńḍi miru

Raḱet́ ńum halaṅ.

Pus mag mas poyoṛ hoe te

Oṭaṅ hijuḱ kuṛhạ,

Ona reaṛte reṅgeć oreć

Joroḱ ako seṅgel kote.




Goḍo Ar Biji aḱ Dupulạṛ

Goḍo ar biji do ạḍi gatekin tahẽkana. Goḍo doe tahẽna bugạḱre ar biji doe tahẽna bir gajaṛre. Din hilạḱ goḍo do setaḱ ạyuṕ biji ṭhen senkate suk duk reaḱkin gapal maraoa. Mit́din biji do goḍ̣oe metae kana, E ya gate din hilạḱ am do iń ṭhenem hijuḱ kana. Iń são suk duk reaḱ katha ko gapal marao lạgit́ menkhan iń do mit́din hõ amaḱ oṛaḱ daṛan bạń calaḱ kana. Onate gate iń do ạḍi kosṭoń bujhạueda. Goḍo doe menkeda, E ya gate kosṭo alom bujhạua. Bhabna reaḱ katha cet́ iń mena, ińaḱ oṛaḱ pase rege menaea mit́ṭen jom raj biń. Namliń khange jomeńa. Onate din hilạḱ am seć reń tahẽn kana. Biji menkeda, E ya gate cet́ reaḱ botor mase? Iń menạń rehõ bhorsa bam ạikạueda? Unạḱ din khon iń ṭhenem hijuḱ calaḱ kana bacom lạiạń kan.

Goḍo doe menkeda, E ya gate am lạiam sạhũs bạń ńamet́ tahẽna. Nit amaḱ katha ańjom kate monre ạḍi daṛeń bujhạueda. Biji menkeda, bejae gate mase beret́ me ar dela idiyiń me uni jom raj bińaḱ oṛaḱ. Adokin calaoena menkhan biń do ḍerare bae tahẽkana. Biń do jomaḱ sendrae calaoakan tahẽna. Adi biji ar goḍo duṛuṕ akan oktege biń do sikạr jom kate ḍerate boloḱ oktege biń ar biji do lạṛhại kin lagaoena. Ḍher okto lạṛhai tayom bińe laṅgayen khan biji do bińe ger goć kedea.




Janam Disạm

Janam disạm Baṅgla disạm

Sanam disạm khon soros disạm,

Sona barag janam hasa

Baṅgla goren hoponaḱ asa.

Utạr rema hemalpuri

Dạkhin rema jalapuri,

Lạṭu kạṭić gaḍa soḍoḱ

Legem legem ạtu pheḍoḱ.