Iciń Biciń

(Gidrạ Eneć)

Noa do kuṛi gidrạkoaḱ eneć kana. Tinạḱge gidrạ saṅgeko tahẽna unạḱge eneć do jutoḱa. Gidrạko beṛhaeteko cumkạḱ ạcuroḱa. Banar tikinte otko capokaḱa. Mit́ṭen husiạr gidrạ do aćaḱ leṅga ti motote ote capokaḱa.

Uni husiạr gidrạ do aćaḱ jojom ti reaḱ mit́ kạṭuṕte enećkan gidrạ koaḱ ti talkae ṭhoṕ iditakoa ar thog sãote nonkae roṛ idiya seye lekha idiya.” Iciń biciń jãwãe biciń, tel kudle, bhat lo, kaṭa lo, gaṛ gaṛte jilu. Ar jona, par jona, sạkti koro, bhasar, bhusur. Onḍga.”

Mukhiạ gidrạ são sãote joto gidrạge mit́ domte uni tayom tayomteko lekha idiya. Okoeaḱ tire “onḍga” katha mucạdoḱa uni gidrạ do aćaḱ ona ti hatlaḱ latarreye okoea. Inạ kate onkage lekha do calao idiḱa. Jãhãe gidrạwaḱ banar tire “onḍga” katha paṛaolen khan uni do boleye raja utạrena. Nonka nonkate jotoko raja cabaḱa.

Noa enećre joto eneć kogeko rajoḱa. Khan rajaen gidrạ kodo bar sạrteko duṛuṕa. Samna sạmniko samaṅ mida. Jaṅga ko teljokaḱa. Ado uni mukhiạ gidrạ do duṛuṕ akan gidrạko lạgit́ dạtạuniḱa mente dạtạuniye ạguakoa. Ona dạtạuni kaḍeć do jotokoye cal baṛawakoa.

Dạtạuni cal baṛa tayom uni gidrạ do oneko teljo akat́ jaṅgareye gitića, ona do bole parkom kantaya. Duṛuṕ akan gidrạ kodo dạtạuni kaḍeć teko huridea, bole oṛmoć ko jome kana. Uni do jãhãn kaḍeć tanaḱe saba, Ado oṛmoće arsalkoa are goćkoa.

Inạ kate do bole simraḱ okte uni mukhiạ gidrạ do gitić khone beret́a. Ḍhiṅki ar janteye rida. Mimit́ gidrại kulikoa, “Amaḱ do mare se nãwã ḍhiṅki kantama.” Roṛ ruạṛaea ko “Nãwã ḍhiṅki.”

Khan roṛ ruạṛe emen gidrạwaḱ jaṅga reaḱ buḍhạ kạṭuṕ saṕkate bar pe dhom coṭ te tul are dohoea, ar ḍhạkur kucạṅ ḍhạkur kucạṅe roṛa.

Inạ tayom do ini gidrạwaḱge dosar jaṅga saṕ kateye kuliyea, “Noa do nãwã se mare jante kantama.” Roṛ ruạṛae “Nãwã jante kantińa.” Khan bar pe dhao uniaḱ ona jaṅga do hante nate baṛakateye rad radaotaya, bole janteye ririt́ kana. Nonkage joto gidrạ koaḱ jaṅgate ḍhiṅki ar jante reaḱ kạmi uduḱ kate eneć do cabaḱa.




GOGO DULẠṚ

Gogo dulạṛ serma soman

Gogo dulạṛ maraṅ

Gogo dulạṛ gidrạ cetan

Gogo dulạṛ sarhao.

 

Gogo dulạṛ sagenoḱkan

Buru jharna ḍhip leka

Gidrạ cetan tinạḱ dulạṛ tae

Em daṛeaḱ aćaḱ jiwi hõtae.

 

Gogo dulạṛ disạ kate

Dhạrtire bon beṅget́ marsal

Oloḱ paṛhaoḱ cet́ kate

Somaj tabon hara rakaṕ.

 

Dhạrtire menaḱ aema dulạṛ

Ona ko khon hõ soros utạr

Noa dulạṛ ạḍi modhur

Alobon hiriń ma jiwet́ bhor.




Ponea Gate Koṛa

Mit́din mit́ṭen casawaḱ khet khon ponea gate koṛa kuṛcạ beṅgaṛ kombṛo katećko jomet́kan tahẽna. Casa do onko koṛae ńel tioḱket́koa. Casa doe hudiskeda, “noko kombṛo teheń doń jobdokoa. Menkhan onko ma pon hoṛ ar iń ma eskar. Onko sãoiń daṛeaḱa!”

Ackage casawaḱ bohoḱre mit́ṭen hudis hećena. Uni do onko kombṛo ṭhene sen sorena are metat́koa, “jotoko johar. Ape do kuṛcạ beṅgar ạḍi ãṭpe kusiaḱa?”

Kombṛo doko roṛ ruạṛkeda, “hẽ.” Casa do onko koṛae metat́koa, “acha ṭhikgea, ape mimit́ hoṛ kate iń sãote hijuḱpe. Arhõ kuṛcạ beṅgaṛiń emapea.”

Khange onko kombṛo do mimit́ hoṛ kate casa sãoko senena. Casa do onko koṛa khet mit́ kona idikate kajake dalket́koa ar hor aṛere giḍikat́koa. Hasote onko koṛa do geraṅko dhurạuena. Un jokhen ona horte mit́ṭen gunidar hoṛe parom calaḱkan tahẽkana. Ado onko koṛae kuliket́koa, “Cekayenape ape do?”

Ado onko ponea gate koṛa do jotowaḱko lạiadea.  Joto ańjomkate gunidar hoṛ doe menkeda, “noa do apeaḱ kạmi reaḱ kuṛạipe ńamkeda. Disạ dohoepe, kombṛo do baṅ bhagea, ente kombṛo reaḱ jo do baṅ heṛema. Ona do haṛhat́gea.

Sikhnạt: Bạṛić kạmi reaḱ jo do tis hõ baṅ mońjoḱa.




Dare Reaḱ Porho

Mit́din mit́ṭen hoṛ do bir reaḱ mit́ṭen dare metadea, “Dare dayakate thoṛa kaṭhem emạńa ṭeṅgoć benao lạgit́? Dare kulikedea, “Am do onate cet́em cekaea?”

Uni hoṛ doe menkeda, “Iń do mit́ṭen oṛaḱiń benaoa. Khange dare do uni hoṛ mit́ṭen kaṭh-e emadea. Ar ona kaṭhte nawa ṭeṅgoće benaokeda.

Dosar hiloḱ arhõ uni hoṛ do ona ṭeṅgoć saṕkate dare ṭhene hećena. Dare doe bujhạukeda nui hoṛ do nawa ṭeṅgoć ante dare mamaḱe hećena.

Khange dare do bhabna salaḱe metadea, “Iń do amaḱ bhạlại lạgit́ katḥiń emat́mea, ar am do iń ar ińren boehakom maḱ giḍilea!” Khange uni hoṛ do bhule bujhạukeda ar kaṭh bodolte iṭạ ar simenṭte oṛaḱe benaokeda.

Cecet́aḱ: Okoe hoṛ ame goṛoam, uniaḱ do tis hõ alom khotia.




Tumdaḱ Ar Ṭamak

Sedae jugre mit́ṭen mạndạṛiạwaḱ barea tumdaḱ ar mit́ṭen ṭamak tahẽkana. Tumdaḱ tạkin do ṭamak baṅkin ńel sahaoede kan tahẽna. Arkin metaekan tahẽna ạlińge mońjliń saḍea bapla koredo am ruru do baṅge jạruṛoḱa. Ona ańjomte ṭamakaḱ mon do ạḍi ãṭ khaṭoentaea.

Ona dosar tesar atore bapla ehoṕena. Mạndạṛiạ do laha tumdaḱ ko onḍokkeda ar ruruko ehoṕena. Mit́ṭen mạndạṛiạ doe menkeda eken tumdaḱ tedo baṅ jomkaḱa. Dose ṭamak ạguipe. Ona tayom barea mạndạṛiạ do daṅbedaṅ tumdaḱ rurukin ehoṕena ar mit́ṭen mạndạṛiạ do kạṛba ḍabaṅ kaṛba ḍabaṅ ṭamak rurui dhurạuena. Ar manḍua latarre eneć sereń hõ jomkaoena.

Un khonge tumdaḱ ar ṭamak doko gateyena. Bapla ar porobkore mit́ sãoteko tahẽna.




Mit́ṭen Gạ̃ṛĩ Ar Ũṭ

Mit́din birren maharaj Tạruṕ aḱ janam mãhã manao lạgit́ joto jib janwar, cẽṛẽ ciprut́ ko jarwaena. Janam mãhã akhṛare joto jib janwar enejoḱ lạgit́ gạ̃ṛĩ ko nehõradea. Birren jib janwar koaḱ nehõr gạ̃ṛĩ do bae giḍi daṛeada. Onate rạskạte enejoḱe lagaoena. Gạ̃ṛĩ aḱ eneć ńelte eṭaḱko do bogete saṛaṕ saṛaṕko thayoeda. Ar gạ̃ṛĩ hõko sarhaokedea.

Gạ̃ṛĩ onkako sarhaoedekan ńelte ũṭ do bae sahao daṛeada, monre ạḍi edre ạikạukeda. Onate ać hõ sarhao ńam lạgit́ laha jaṅga kuṭuṅ kate enejoḱe ehoṕena. Eneć enećte tinre ũṭ do laha jaṅgae kuṭuṅet́ tahẽn unre uniaḱ jaṅgate eṭaḱ jib janwarko bajaoḱkan tahẽkana. Onate onko do ạḍiko ạṛisena arko dhomkaokedea. Onkoaḱ dhomkaote ũṭ doe thirena ar ạḍi ãṭ mon ạrisentaea. Ado as chuṭạukate oṛaḱe ruạṛ calaoena.

 Sikhnạt: Tishõ eṭaḱ hoṛ alom nokol koa.




Mit́ṭen Banḍhej Pusi

Mit́ṭen cẽṛẽ dare ḍonḍhorre basoḱkan tahẽkana. Mit́din jomaḱ sendrae lạgit́ sạṅgiń disome calaoena. Inạ oktere mit́ṭen kulại hõ tahẽn ṭhạ̃ie sendraet́ tahẽkana. Khange ona cẽṛẽ oṛaḱ phaka ńelte onḍege asraye hataokeda.

Ado tinre uni cẽṛẽ ruạṛ hećena ńelkedae, aćaḱ oṛaḱ do kulạie dokhol akada. “Ado cẽṛẽ do kulạie kulikedea, okoe kanam? Ińaḱ oṛaḱre cet́em cekaeda?”. Kulạie roṛ ruạṛkeda, “phaka jaega ńeltege asrae doń hataokeda. Nit khon noa do ińaḱ oṛaḱ kana. Noa katha ańjomte cẽṛẽ doe menkeda, “ ruạṛ heć akanạń, ma ińaḱ oṛaḱ do aṛaḱạńme.”

Ạḍi ghạṛićkin jhogṛayena. Onkinaḱ jhogṛa ańjomte ạdepaseren cẽṛẽ ciprut́ko bicạr phanḍao lạgit́ joj ṭhenko kolkat́kinạ. Adoko metat́kinạ, unige abenaḱ muskil doe phanḍao daṛeaḱa.

Dare latarre mẽt́ jạpit́kateć mit́ṭen pusi duṛuṕ akan tahẽkana. Cẽṛẽ ar kulại dokin goṭakeda bicạr reaḱ dạyik do uni pusikin emaea. Onate bana hoṛ ạkinaḱ muskil katha pusikin lại sodoradea. “Adoe metat́kinạ, abenaḱ cet́ kathage bạń ańjom ńameda. Khan mit́ mẽt́ beṅget́ kateće metat́kinạ mit́ṭen kạmiben, hijuḱben ińaḱ lutur pheḍre lạiạńben.”

Ado onkin do pusi ṭhenkin senena. Kulại ar cẽṛẽ do pusi pheḍre calaoen sãote saṕket́kinạ ar onkinge ńindạ jomaḱkin hoyentaea.

Sikhnạt: Banḍhej hoṛ do jaoge eṭaḱ hoṛaḱ muskil okte khoti reaḱko kurumuṭuia.

 




Ponḍ Geḍe

Mit́din mit́ṭen hoṛ aćren kuṛhiạ gate metadea, “baḍaeam, ponḍ geḍem ńellekhan amaḱ jion bodoloḱa. Ado uni kuṛhiạ hoṛ doe mengot́keda, sạri katham lạieda?  Ado kuṛhiạ hoṛren gate do arhõ menkeda, “Jãhãtin jãhãtinre oṛaḱ pheḍ reaḱ pukhrire ponḍ geḍe ńel ńamoḱ kana.

Ado jion bodoloḱ aste kuṛhiạ hoṛ dosar hiloḱ ona pukhri calaoena. Ạḍi ghạṛiće duṛuṕ tahẽyena menkhan cele geḍege bae ńel ńamlet́koa. Menkhan mit́ṭen hoṛe ńelkedea, ekal hape kate phosole ḍohao idieda ar uniren kạmiạ hoṛ do gại toae kombṛoeda. Uni kuṛhiạ hoṛ ńelte onko kombṛo hoṛ do botorteko dạṛkeda.

Ponḍ geḍe ńel aste dinge uni hoṛ do pukhri aṛere duṛuṕkoḱa. Onate bại bạite uniaḱ khet reaḱ phosol ar toa kombṛoḱ hõ bondena. Uni kuṛhiạ hoṛ do simraḱre beretoḱ khạtir ạḍi maraṅ dine ạikạua. Ente ạḍigan kạmi reaḱ ạte ńametkan tahẽkana.

Bạite bạite uniaḱ khet hõ phosolte perećena ar gại toa kombṛoḱ hõ bondena, onate bajarre toae ạkhriń daṛeaḱkan tahẽkana. Nonkate ạḍigane lahantiena. Mit́ cando tayom kuṛhiạ hoṛ do aćren gate sãoe ńapamena. Kuṛhiạ hoṛ do ạḍi bhabna salaḱ aćren gate metadea, “Nit hạbićte mit́ṭen ponḍ geḍe hõ bạń ńellet́koa. Ado aćren gate doe menkeda, “Okoe meneda, ponḍ geḍe bam ńellet́koa! Ponḍ geḍe mentedo kạmi se khaṭaoḱ reaḱ kathań metat́me tahẽkana. Ńelme, tinaḱem khaṭaoena, ar ona khạtirte mit́ candote tinạḱem lahanti daṛeada.”

Khange kuṛhiạ hoṛ doe menkeda, sạrige gate amaḱ bud do ạḍi damana. Ente teheń am khạtirte aema sećteń lahanti daṛeada. Onate aćren gate ạḍi sarhaoe emadea.




AT́ HOPON

Mit́ hoṛren barea koṛa hoponkin tahẽkana. Unkin modre huḍińić do apate metadea, “E ba, ińre paṛaoḱ sompotti reaḱ bakhra emkạtińme.”

Ado bakhratet́e hạṭińat́kinạ. Khange thoṛa din tayom huḍiń hopon do sanamaḱko samṭaokate sạṅgiń disạmteye calaoena. Onḍe uni do bạṛić hoṛko soṅge din khemaoe ehoṕena. Lucạ lamoṭte tahẽkanaḱtae jotoe tahas nahas cabakeda. Sanamaḱe ublạ ḍublạket́ tayom ona disạmre ãṭ akal hoyena. Uni do reṅgejoḱe ehoṕena.

Ado ona disạmren Raj ṭhen kạmi siṛijoṅ lạgit́e senena. Uni Rajren do aema sukriko tahẽkantaea. Raj do uni koṛa sukri gupi kạmie emadea. Sukri jomaḱ koge uniaḱ berhon tahẽkantea. Reṅgećte sukri okako jom inạge lać pereće jomet́ tahẽkana. Khange thoṛadin tayom hudis ạcurentaea. Mentet́ae, “Iń baba ṭhen tinạḱ golam hoṛko khaṭaoḱ kana. Mońj jomaḱko ńameda. Iń do nonḍe sukri jomaḱ hõ baṅ milạuạń kana.

Reṅgećteń lorao cabaena.” Ạpuń ṭhen iń ruạṛ senoḱa. Metaeạń, “E ba, serma reaḱ ar am samaṅreń kạiakada. Amren hopon ńumogoḱ lekgeń baṅkana. Amren guti leka dohoń me.” Khange beret́kate aćren apat ṭhene hećena. Sạṅgińre tahen rege apat́tet́ doe ńel ńamkedea. Hoponre mãyã hećadea.

Ar ńir senkateye kokekedea, are coḱadea. Hopontet́ doe menkeda, “E ba, serma reaḱ ar am samaṅreń kạiakada. Amren hopon ńumogoḱ lekgeń baṅkana.” Menkhan apattet́ do aćren golamko hako pakoe hohoat́koa. Metat́koae, “den boge utạr oyon aṅgrop ạguipe, horoḱaepe. Uniaḱ tire mundạm ar jaṅgare kharpa horoḱaepe. Ar uni ạsulakade moṭa damkom ạgukate gur hodepe.

Jom-ńuḱ tebon heseć-sekrejoḱa. Ente nui ińren hopon goćgeye tahẽkana, are jivet́ ruạṛena. At́geye tahẽkana are ńam ruạṛena.” Khange heseć-sekrejoḱko portonkeda.

Tumạl: Baḍaejoṅ Hor




Lubhiạ Toyo

Mit́ṭen lubhiạ Toyo tahẽkana. Uni do jaoge hudiset́kan tahẽkana, cekate arhõ ḍher jomaḱiń ńama. Mit́din uni Toyo do mit́ṭen setae ńel ńamkedea. Uni seta do mit́ṭen jel kuṭrạ deare gugu akat́ tahẽkana. Toyo do setawaḱ deare jel kuṭrạ ńelte lob bae sambṛao daṛeada. Adoe hudiskeda, judi jãhãlekate ona jel kuṭrạń hatao daṛeaḱ, enḍekhan lać perećiń jomkea.

Onate gunạnoḱe lagaoena, cekate jel kuṭrạń hataoa. Ạḍi ghạṛić tayome hudis ńamkeda, baṅ jãhãlekatege uniaḱ dea khon ona jel kuṭrạń hataogea. Onate setawaḱ deare dećena ar bại bạite ona jel kuṭrạ aćaḱ mocare idikeda.

Menkhan tinre ona jel kuṭrạ aćaḱ mocare idikeda, unre aćaḱ moca khon ona jel kuṭrạ mit́ṭen ghạḍluḱre ńurena. Adoe bujhạukeda, sạrige jãhãnaḱ jinis lalocaḱ do baṅ bogea. Cedaḱje jãhãn jinisem lalocaḱ khan oka menaḱtam ona hõm ada.