Ale Ato

Ale ato aṛete mit́ṭeć lạṭu khạṛi calao akana. Bo̠cho̠r bo̠cho̠r khạṛi daḱ ańjet́ lenkhan ạḍi ãṭ hakoko ńamo̠ḱa. Niạbar hõ khạṛi reaḱ daḱ ańjet́ akante baba ar iń hako go̠ćliń calaoena. Aḍepase atoren jo̠to̠ gidrạko, bạhu kạṛmiko hako go̠ćko hećakana ar hako go̠ćko pheḍ akana.

Jo̠to̠ ho̠ṛ lo̠so̠t́re hako go̠ćko eho̠ṕena. Hako oka sećko do̠neda jo̠to̠ ho̠ṛ do̠n do̠nte huṛạhuṛi kateć ontegeko dạṛ idieda. Jo̠to̠ ho̠ṛaḱ ho̠ṛmo̠ mẽt́ãhã ko̠re lo̠so̠t́, ona mit́ṭen ńeloḱ lekan ar landae lekan o̠kte. Baba iń do̠ khạṛire bae pheḍ ocoakadińa, cedaḱse iń do̠ń kạṭićgea ar biń ạḍi ãṭiń bo̠to̠rakoa.

Baba kạṭić lạṭu aema hakoe saṕket́koa. Ar eṭaḱ ho̠ṛ kohõ lạṭu lạṭu hakoko saṕket́koa. Hako go̠ć mucạt́kate jo̠to̠ ho̠ṛ khusi mo̠ne apo̠n apo̠n ato tele ruạṛ calaoena.




Roma Ar Kandon

Roma do araḱ aṅgroṕe horoḱ akada. Uni do iskul teye calaḱ kana. Hor re mit́ṭen maraṅ bińe ńel kedea.

Ḍuluḍuṅ biń doe baṅ kana. Ayaṅ biń kanae. Roma do ạḍiye botorena are raḱkeda. Raḱ ańjomte Kandon doe ńir hećena ar bińe dal goć kedea.

Tumạl:Baḍaejoṅ Hor




TUṚI BAHA

Setaḱ re beret́ tora

Beṅget́ ńapam tuṛi baha,

Bạt bạihạṛ sajao akan

Sasaṅ roṅte tuṛi baha.

 

Dare nạ̃ṛĩ sakamkote

Pereć akan khet baṛge,

Jeṅget́ jeṅget́ khet pereć

sasaṅ roṅte turi baha.

 

Pinḍhạ horte calaḱ okte

Sisit́ sana tuṛi baha,

Khet pereć dalae dalae

Mońjge ńeloḱ sasaṅ turi baha.

 

Ńele dumur bhan bhan

Cepejako baha rasa,

Sereńako ńõhõṛ ńõhõṛ

Hisit́ hotete lewer kodor.




Sạri Gate ko

Kạhũ, Jel, Horo ar Goḍo noko do gate kanako. Mit́ dhao Jel do sikạriaḱ phãndre jhạliyena. Eṭaḱ gate do uni são ńapam lạgit́ ko hećena.

“Alom bhabnaḱa, gate.” Ińgeń bańcao daṛeama”, Goḍo do aćren gate jel-e metadea. Goḍo do bạite bạite ona phãnde ger kuṭrạkeda ar aćren gate bańcaokedea.

Tinre sikạri onko ponea gate ńel ńamket́koa ạḍi kajake lagaket́koa. Botorte onko do riạḱ riạḱko dạṛkeda. Pea gateko dạṛket́ rehõ horo do sikạriaḱ phãndre paṛaoena. Jel, goḍo ar kạhũ do horo bańcaoe lạgit́ko hećena.

Onko doko ńelkeda je sikạri do mit́ṭen beg re bolokate tarenre ladekate horoe ididea. Khange kạhũ do sikạri jalaoe ehoṕena. Sikạri do aema lekate uni kạhũ laga reaḱe kurumuṭukeda menkhan bae daṛeada. Mit́ okte sikạriaḱ taren khon ona beg otre ńurena.

Niạ dhao jel do uni sikạri jalaoe ehoṕena jemon ot khon ona beg bae rakaṕ daṛeaḱ.

Inạ phãkre goḍo do ona beg ger kuṭrạkate horoe bańcaokedea, inạ tayom onko ponea gate mit́kate ạḍi sạṅgińko dạṛkeda.

Sikhnạt: Muskil dosare sorre tahẽnkan gatege sạri gate do.




Hoṛ Hoponkoren Mare Hapṛamkoaḱ Dhạrti Sirjạuen Reaḱ Kạhni

Ạgil hapṛamko mena-sedaere athantar daḱte noa dhạrti do eset́ tahẽkana. Ado cando babawaḱ hukum leka horo do daḱ cetanreye teṅgoyena.Ar lenḍet́ do uni horo dea khon patalpuri hasateye tĩć pheḍena.

Ar onḍe khon horo deare hasaye geleć rakaṕkeda. Ado bại bạite nun maraṅ dhạrtikin benaokeda.

 




PẠ̃IHẠ̃

Mit́din mit́ hoṛ Ḍaṅgra sagaṛte ato khon sohor nagrahate ạḍi utạr jinise idieda. Jiniste sagaṛ do ạḍitet́ hamalena. Ona hamal bojha or idire Ḍaṅgra ạḍitet́ kosṭ̣o arkin sasetoḱkan tahẽkana. Enrehõ moca khon mit́ aṛaṅ hõ baṅ oḍoklentạkina. Menkhan Sagaṛ pạ̃ihạ̃ do thir bae tahẽkana, calaḱ okte ona do raṭraṭ paṭpaṭ kãć kõć saḍekan tahẽna. Ona saḍe ańjomte sagaṛ calaoićaḱ lutur do tiṅgit́ena.

Thoṛa sunum ojoḱaḱ khan paseć ar baṅ saḍea. Ona menkate sạrige pạ̃ihạ̃re sunume ojoḱada. Enrehõ raṭraṭ paṭpaṭ kãć kõć saḍe do baṅ thirlena.

Niạ dhao sagaṛ calaoić doe raṅgaoena. Adoe menkeda, “Okoe nunaḱ haron kosṭo kate noa hamal bojhakin idieda unkin mit́ katha hõ bạkin roṛeda ar aben do raṭraṭ paṭpaṭ kãć kõć ben saḍeyeda, sanam lutur tiṅgit́ cabayena?”

Cecet́aḱ: Thoṛa kạmi kate ạḍi ḍher lab ńam reaḱ do alom asoḱa.




Gulạb Baha Dare

Robi ńutuman mit́ṭen koṛa gidrại tahẽkana. Mit́din Robi ać gogo gulạb baha dare rohoe keda. Ado aćren gidrại metadea, “E beṭa, noa darere jạnum menaḱa alom joṭeta. Gulạb baha lenkhan ińgeń sit́ama.

Menkhan Robi do ać gogoaḱ katha bae ańjomleda. Ać gogoe calaoen khan uni do gulạb dare sasaṕe ehoṕena.  Ona okte Robi do gulạb jạnumte ti get́ena. Uni do haso jalate geraṅ geraṅte ać gogo ṭhene calaoena. Robi ać gogo do usạra molhom ạgukate tire lagaoadea, are metadea, “Ńelme beṭa, sẽṛã hoṛaḱ katha bam ańjom lekhan cet́ hoyoḱa?”

Sikhnạt: Jaoge sẽṛã hoṛaḱ katha manao jạruṛa.




Barea Kanḍa Reaḱ Golpo

Mit́ṭen sohor nagrahare kisạ̃ṛ hoṛe tahẽkana. Uni hoṛaḱ do barea kanḍa tahẽkantaea. Mit́ṭen do ponḍ kanḍa ar eṭagaḱ do araḱ kanḍa.

Mit́din ona nagrahare ḍubạ daḱ heć paṛaoena. Ona ḍubạ daḱte kisạ̃ṛ hoṛaḱ oṛaḱ duạr do mit́ leka unumena. Oṛaḱ reaḱ sanam jinisko umumoḱ ehoṕena.

Ona ponḍ kanḍa hõ ḍubạ daḱre unumoḱ ehoṕena. Ado bańcaoḱ aste kajakte kikiạue lagaoena. Ponḍ kanḍawaḱ kikiạu ańjomte araḱ kanḍa doe mengot́keda, “alom botoroḱa gate. Paeraḱiń baḍaea. Ińgeń bańcaomea.”

Ona katha lekage araḱ kanḍa do ponḍ kanḍawaḱ jiwi bańcaokeda. Inạkate mit́ṭen darere saṕkate ạuṛi daḱ ańjedoḱ dhạbićkin taṅgikeda. Tinre daḱ thoṛa ńoḱena unre banar kanḍa pheḍkate mit́te kisạ̃ṛ hoṛaḱ oṛaḱkin calaoena.

Sikhnạt: Jãhãn muskilre apnar gate goṛoae lek kana.




Ũṭ Umul

Mit́din mit́ hoṛ hãhãkar nirjon disome calaoena. Hãhãkar disomte calaḱ lạgit́ Ũṭe bhaṛa kedea. Menkhan setoṅ reaḱ lolo ar ãc ńelte hor re thoṛae jirạuena. Ona hãhãkar nirjon jaegare setoṅ ãc komoḱ aste duṛuṕena.

Menkhan ona setoṅ reaḱ lolo ar ãc nunạḱ kajak tahẽkana je uni hoṛ do duṛuṕ bae tahẽ daṛeada. Onate uni hoṛ do Ũṭ aḱ umulre duṛuṕena. Menkhan Ũṭ mạlik do bae duṛuṕ ocoadea. Uni doe menkeda, ińren Ũṭ. Iń duṛuṕa uniaḱ umulre. Uni hoṛ doe roṛ ruạṛkeda, nit nui Ũṭ iń bhaṛań hatao akadea, onate ińge nui umulreń duṛuṕa. Noa kathate Ũṭ mạlik ar uni hoṛ talare jhogṛa ehoṕena. Ona oktere Ũṭ do jhogṛa ńelte onḍe khone dạṛkeda.

Sikhnạt: Bar hoṛ talare jhogṛa hoelen khan tesar hoṛ do jaoge lab hoyoḱtaea.




Mit́ṭen Huḍiń Cẽṛẽ Ar Sikạri

Mit́din sikạri mit́ṭen huḍiń cẽṛẽ saṕkedea. Uni cẽṛẽ do ạḍi budane tahẽkana. Khange uni cẽṛẽ do sikạri ạḍi ãṭe sarhaokedea, are metadea, am do ạḍi maraṅ sikạri kanam! Nonkan aema tạruṕ, aema bana ar jib janwarem goć ket́koa, nonka aemam kạmi akada. Iń ma kạṭić cẽṛẽ, ińaḱ ojon 100 gram hõ baṅ, iń jom kate cet́em cekaea? Iń jom kate lać reaḱ mit́ kona hõ bam biḱa. Ona bodolte aṛaḱkạńme.

Pea damanaḱ kathań lạiama oka do amaḱ jionre ạḍi jạruṛge.

Uni do nonkan kathae roṛet́ tahẽkana je sikạri doe bulạuena. Cedaḱje joto hoṛge sunum hataoko kusiaḱa. Eṭaḱ hoṛ bulạue reaḱ alga upại kana sunum. Uni doe hudiskeda, “noa do ṭhikgea. Nunạḱ kạṭić cẽṛẽ jom kate cet́ hõ baṅ hoyoḱa. Thoṛań ańjomkaḱge nui cẽṛẽ cet́e meneda. Paseć arhõ bhage hoyoḱ.

Sikạri doe aṅgoćkeda, cẽṛẽ doe menkeda, iń do amaḱ tire duṛuṕ kate pạhil kathań roṛa, dosar katha do dare ḍạr re duṛuṕ kateń roṛa ar tesar katha do dare laphaṅ ḍạr re duṛuṕ kateń roṛa. Ado sikạri doe menkeda, ṭhikgea.

Cẽṛẽ doe menkeda, ‘tis hõ be-sạriaḱ do alom pạtiạuḱa. Sikạri doe menkeda, sạri katha kana. Sạrige be-sạriaḱ do baṅ pạtiạuḱge bogea. Cẽṛẽ doe menkeda, ma nit do darere deć ocoạńme. Dosar kathań roṛa. Khange sikạri doe aṛaḱ kedea. Dare re dećkate cẽṛẽ doe menkeda, ‘okaṭaḱem at́ akat́ ona lạgit́ do alom mon dukoḱa. Sikạri menkeda, noa katha hõ sarigea. Ente oka jinis bạnuḱtiń ona lạgit́ mon dukoḱ do bạṛićgea.

Niạ dhao cẽṛẽ do dare laphaṅre uḍạu dećena. Sikạri menkeda, ma niạ dhao tesar katha roṛme. Tesar katha roṛ lahare cẽṛẽ doe menkeda, ona lahareń biḍạulege laha barea katha tinạḱem cet́ akada.

Cẽṛẽ doe menkeda, ińaḱ laćre 200 gram ojon reaḱ hirạ menaḱa. Ona katha ańjomkate sikạri do ạḍige mon dukena. Haere! Cet́iń cekakeda! Kisạ̃ṛoḱ reaḱ hor nonkań at́keda. Nonka menkate cẽṛẽ sabea mente dodone dhurạuena. Menkhan unre cẽṛẽ do dare laphaṅe dećena. Adoe landawate menkeda, laharegeń menleda, be-sạriaḱ katha do alom pạtiạuḱa. Ińaḱ ojon do 100 gram. Ińaḱ hoṛmore cekate 200 gram ojon reaḱ hirạ tahẽna? Oka at́ sem bạgiaḱ ona lạgit́ alom mon dukoḱa. Menkhan am do onkagem kạmikeda. Jãhã lekan solha kathage am lạgit́ ạuṛiaḱgea. Ente am hõ eṭaḱ hoṛ lekage luturte solha katham ańjomkeda. Ona khon jãhãn cecet́aḱ bam hameṭ daṛeada.

Am lekan nonkan lelha ar lalociạ hoṛge calaki ar ṭhokiạ hoṛ khonko eṛe ocoḱ kana.