Boeha Dulạṛ

Ato reaḱ ńutum do Acinpur, ona atoren mit́ṭen Babaren barea hoponkin tahẽ kana, mit́ ṭenaḱ ńutum do Cunḍạ cõṛe ar mit́ Ṭenaḱ ńutum do Siril cõṛe. Din dinte unkin gidrạ dokin hara idiyena, menkhan oloḱ paṛhaoḱ do ạḍigan do bạkin baḍaekan tahẽkana, Enrehõ thoṛagan dokin baḍae kan tahẽkana. Lạṭu hopon do ać baba soṅge cas abadre ar emanteaḱ kạmi koreye goṛoae kan tahẽkana. Ar kạṭić boeha do bhạṅguạ geye tahẽ kante aćren bạṛić gateko soṅgeye gateḱ kan tahẽ kana, Onate bạṛić gateko soṅge gate gatete uni hõe bạṛićena, mit́ din do onko bạṛić gateko sãote mit́ṭen hoṛ doko goć kedea.

Ado onate thanaren pulis do uni kạṭić boeha Siril ńutuman koṛa laga lagate akoaḱ oṛaḱ teko laga idi kedea, ać dada cunḍạ do oṛaḱ regeye tahẽ kana. Adoe metae kana ‘bańcaoiń me dada’. Ado lạṭu boeha do kạṭić boeha ńelte daya hećadea, ado aćren kạṭić boehae metadea oṛaḱte bolokate ińaḱ aṅgrop horog me ar onem horoḱ akat́ mayamte gabao akan aṅgrop horoḱ kateye oḍokena, ado thanaren pulis uni saṕ kate thana teko ạgu kedea. Uniaḱ bicạr hoyena ar cunḍạ cõṛe dusiko hudis kedea ar phạsi reaḱ hukumko emkeda, ar thoṛadin tayom khange phạsi hoyoḱ reaḱ goṭa hoyena. Ado phạsi hoyoḱ mit́din lahare Siril ać dada do Siril ṭhen mit́ṭen ciṭhiye ol keda.

Dulạṛiạ, Siril

As iń dohoeda besge menaḱmea, ar mońjge tahẽnme, ente iń do am ńutumte jiwiń alae keda, ar oneń em akawat́me sada aṅgrop do tisge ona do alom gabao ocoea.

Niạge

Iń do dada tam

Cunḍạ cõṛe

Ona ciṭhi ol tayom uni lạṭu boeha doko phạsi kedea, ado bar pe din tayom uni kạṭić boeha ona ciṭhi ńam tayome paṛhao keda ar soṅge soṅgete thana ophisteye hećena. Ado thanaren pulis koe metako kana. Iń dada bodol te ińge phạsiiń pe. Unre pulis doko metadea am dada cunḍạ cõṛeaḱ phạsi do hoyen taya. Am do uniaḱ goć hoṛmo oṛaḱte iditae me, unre uni kạṭić boeha do mayaḱ muyuḱ ać dadawaḱ goć hoṛmowante Acinpur atoteye hećena, ar uni ać dada do oṛaḱ sor regeye hasawadea. Ona tayom aćaḱ jiṅgire oneye em akawade sada aṅgrop do tis hõ bae gabao oco leda.




Biń Ger

Mitạn ar Campa do gate menaḱ kinạ, ạḍi gate kanakin, menkeam milwạ gate. Mitạn do iskule hijuḱ senoḱa, ar Campa hõ bejae leka ńelme ona hor aṛe tege guriće halaṅ baṛaea. Ar cet́bam men enka, enka ṭera ṭera beṅget́te bana hoṛre dulạṛ do janamat́ kina. Mitạn jãhãleka iskul bae hećlen khan, enhiloḱ do Campa do Mitạn takoaḱ ato hạbić gurić halaṅe calaḱa. Ar Campa hõ jãhã leka gurić halaṅ bae oḍoklen khan enhiloḱ do Mitạn do onko ato sećte ạcur ạcurte oṛaḱe hijuḱa, jãhã tinạḱ onkate hor  baṅkhan rehõ. Ado cet́bam men ne – hoṛ do, miluwạ reaḱ mãyãte Mitạn hõ ado ñoḱõe nonkate iskul calaḱ hõye bạgi atar kada. Ać baba do bogetey men menkat́a, paṛhaolem, bạhuamgeale nahaḱ, paṛhaoḱem cet́ lekhan mit́ din amge sukem joma. Menkhan okare suk, okoe okoeaḱ solha kathaye ańjoma. Mitạn do Campa adere lạgit́e chaṭpaṭao baṛae kana. Hara godoḱ reaḱ miluwạ suk, ona khon do cet́ maraṅa, asokaete niạ bidạlre?

Ayogo na, ńelme mit́ din do Mitạn Campaye ạgu kedea. Mitạn eṅgat – apat cet́kin mena, kusi bạnuḱ rehõ jãhãlekate homoń goroń kate Campakin ataṅ kedea. Menkedakin, Cekayam, koṛa gidrạ aćaḱ kusitey ńam akawana, ado ne – hoṛ do cet́? Ma  jãhã lekatekin ạsul lenkhange. Campa do ado nonḍe do bae ropha lena, Mitạne ạnḍić idi kedea ako oṛaḱte. Mitạn do menkhan bae senlena eken tite do. Oṛaḱre jogaṛ machageko tahẽkante, oko okote ạḍi utạr ṭaka doye moṭra toraket́a. Nạihạr redo Mitạn bogeteko bạsut kedea. Cedaḱ acha baṅ – Mitạn do sentora mit́ arãṛ ḍaṅgra, busạḱ gại, sim – sukri ar bhiḍi – merome kirińket́koa, ar bhagete bhag bhornate casoḱ hõye ehoṕena. Ado cedaḱem mena, hoṛo caole hõ hoyengea ar sim – sukri, bhiḍi – merom hõ onkage guḍ guḍ hãsgem ńelkekoa, mit́ bar bochor regeko saṅgeyena. Taenomte do ado Mitạn do bako jut ae kana, jhogṛako rakaṕkeda. Mitạnren saḍgettet́ tako Mitạn lagayeko meneda. Motlob do uni jãhã lekate mit́domko ocoḱ lekhan, akoaḱge sanamaḱ do hoyoḱa nahaḱ. Mitạn hõ adoye ạṛisena, onko bako sebelae kan khan cekate bhalaye tahena. Ńũ bulkate roṛ ropoṛte lạṛhại lạgit́ khạlạiko ńir laṭkaoḱa. Mit́ dom do jotokote Mitạnko ota baṛa akadegea. Campa hõ ar cet́e mena, apabare soṅge do entet́e daṛeḱa. Enhõ adoye men menkat́gea, Ạlińaḱ ṭaka poesa tegebon saṕ ńamkeda, ado hane nitoḱ o bape jutạliń kana. Campa ać hilittet́ takoko mengoda, Eh… bogeteco hoṛo caole bhạriạ dipil kataben hećlen, ar mĩhũ merom hõben tiạḱ ạgulet́koa, onatem lạṭićet́ kan. Baṅma abenaḱte oṛaḱ duạr perećakan, Chi, roṛte lajaokoḱme, mase bhalako lạima noako katha jãhãe. Ado nonka bako sebelạkin kante Mitạn tạkin do arhõ ako oṛaḱtekin, ruạṛ hećena. Nonḍe hećkate Mitạn do ako atoren sanam hoṛe juṭạu ṭhikket́koa. Ar nạihạr sećren ato hoṛ do oko okote hạnḍiye ńu ocoket́koa, jate jahanaḱ tạkić aloko janam. Ado mit́ din do Mitạn do juṭpaṭe senena nạihạrte atoren hoṛante, bebak gại ḍaṅgrako laga ạguket́koa, sim – sukri celege bako badlet́koa, laga lagateko saṕ ạguket́koa, jako daṛeat́ do hoṛo caole hõko  ạgu daraket́a. Atoren hoṛ do cele hõ bako sorlena. Onko man ente laharey ran ṭhik akat́ko, ado cedaḱko soroḱa. Ar inạma hoṛo caole reaḱ dhomokte, Camparen apa – bare hõ bogeteko bhakayet́ tahẽkan, ne – hoṛ do chiạḱ geko metakokan tahẽkana. Ado onatege atoren do sanam hoṛko ạṛisako kan tahẽkana. Ar baṅkhan mase eṭaḱ atoren hoṛ mit́ṭen atote hećkate hoṛo caole ar gại ḍaṅgrako idikoma?

Camparen apa – bare do ado cet́hõ bako ceka daṛeada, eken ruhạt́ ar eger chaḍa do. Ayo hoṛ do sinḍ bhanḍ hirkhạge Mitạnko eger kedea, roṛ kedako, Mitạn do sea kate nahaḱe gujuḱa, ar happen lohomlen khane gidi kũṛĩt́ko khablao jomea nahaḱ, joma rapaḱ do…. Mitạn tako atoren hoṛko ńam eman leko khan, ńelme onkoaḱ boge judạ baṅ kuli kateko metakoa, Mitạn roga do bhalaye goć akana se baṅa….? Onka ado Mitạnko sarapaea, goṭa duniạ gojoḱ reaḱko bakhẽṛ baṛaea. Ado bam mena, onko do Mitạnaḱ gojoḱ geko koyoḱ hohor kana. Arhõko mena, jãhãrele ̣ńam emanle khan, ekal jiwet́te khurạ khonle jom rakabea nahaḱ, bae baḍae akat́lea, oka atoren ayo kanale..? Nonka lekate ado Mitạn doye biṛkiyena, gojoḱ gojoḱ ko roṛ baṛayet́ khan. Ado cet́e buddhia, mar mit́ din do arhõ dik ar ạṛiste sanam gại ḍaṅgra ar mihũ merom laga idi oṭo kako. Ado cet́ bam men, enhõ Mitạn do bae suk lena bacha, gujuḱ reaḱ botor do bhitri monre gạḍiạuadea. Jạpit́ kaḱ rehõ bogetey botoroḱa, jạpit́ hiṛiń rehõ ti jaṅga irci kate botorgeye raga, ńel lekhan do ne hoṛgem botor koḱa. Nõḱõe nonka talate ado Mitạn do dine khemaoeda. Ado ńelme mit́ din do jao hiloḱ leka kạmiye sen akana khet te. Mitạn do paṭ reaḱ rohoṛ dareye hạr samṭaoeda, ać sor rehõ ạḍi utạr hoṛ onkageko hạhạr kana. Ado ńelme Mitạn do ekal kaṭare, inạ iḍi sećre mit́ṭen jeleń hoṛ ma khablao katem sogaḱ kede, mane bińe ger kedea. Khan Mitạn do, Menya Jạṭu goć kidińam, menkate ekale kekleset́ena, ar ḍhae mente ot reye bhindạṛena, togoć ḍaṭa kateye keṭ keṭe utạrena, dene banar mẽt́ ṭenḍaren taea, ar ghuriạ̃ bae beṅget́ ruạṛ leda.. Nonka dosa ńelte atoren hoṛ do bako jiwi daṛeadea, turạ̃t ado Bohrompur haspatal teko ạtkir kedea, ar uni biń hõ ạḍi hahaṛa, ger kate bam dạṛet́, inạkorege bại bạitem leń baṛae kan. Mar hoṛ do ado mit́ṭen cukạḱre kaḍećte hoṭor adere, ar uni hõ haspatalte idi toraye. Ado cedaḱem mena, Ḍaktar do bogete bis pheḍ ocoe lạgit́ko kurumuṭu keda, pene din, menkhan noa pene dinre mit́ ghạṛi lạgit́ hõ Mitạn bae beṅget́ leda, ar ekal cet́ roṛ hõ baṅ, ado onka pene din mucạt́rey cabaena.

Atoren hoṛ do arhõ atore goḱ ạgu kateko bae kadea mãṛi poḍare. Ado ńelme, ińaḱ khange nạihạrren bahońhartet́ takoma juṭ paṭko juṭạu hećena. Onkoge uni lãṅgãe tahẽkanre mit́ ghạṛi lạgit́ hõ ńeńel bako hećlena. Ńelme onkoge nitma heć kateko menet́, Cekate ạḍi usạra nonka do hoe got́ena, caḱ daḱpe ạtu ocoket́a, cet́ dusi menaḱ anaṅ, onabo ńel sojhea. Hanḍekin tahẽkan redo okor cet́ hoelena, ar nonḍe do bejae hoyen do…? Mitạn tako atoren hoṛ doko bujhạuat́ koa, noko do lebṛa caṭa, khoroc oco lạgit́ko don heć akana, mar ado ako hõ jhũkoḱ. Ado cet́ bam men, pocra gạnḍi phạsiyạra hoṛ, botor aḍoyenako, nokoaḱ husrại ńelte, ado apan ạpinko gusạu baṛayena bại bạite. Ar baṅkhan hutkạm khạṭigeko domao oco koḱa honeć…    

Tumạl- Kạhni Mala




Katha Ar Kạmi

Som do ać gogowaḱ kạumạu hoho ar ṭhelao te oṛgo poṛgoye don beret́ena. Met́ itkit́ itkit́ te beṅget́ marsal reaḱe kurumuṭu keda. Menkhan oṛaḱ bhitrireye tãhẽkante ạḍi ńut geye ńelkeda. Hudisanae siń cando jạniće hạsurena; menkhan acka pạchim khon purub nakha utạr serma re maḱ paṛaḱ ket́ lekae bijli ar sãote serma oṛejoḱ leka ạdị caraṭ huḍur te somaḱ dhiri lekan hoṛmo reho thoṛa botor rumuń doe aṭkar keda. Ạḍi usara barhe te don oḍoḱ kate eṅgattet́ ńelkedea ạḍi hare phare mucạt́ jion re kaḍa koḍo gunṭhi capo capote sahan sakam koe ader kana. Ać gogo do Some metadea; Ma beṭa ạḍi usạra oṛaḱ reaḱ cal ko do ńel jut kate tol keṭejme. Ar baṅkhan teheń hoe daḱte rohoṛ mat́ sakam leka sanam cal reaḱ ṭinkoe oṭaṅ idia. Usạra calte dejoḱ men oṭo kate Som ać gogo do ḍãṛok akat́ko merom ạguye calaoena.

Aṛisoḱ tulućge Som do oṛaḱ reaḱ chapra ṭin ko reaḱ bata ar khunṭi ko tol jujute ehoṕena. Totol tulućge uni do pea ać dada takowaḱ katha koye disạ hudiseda. Som ren pea ać dada tako bahre re bhage cạkri ko kạmiyeda. Onko do jaoge chuṭi re era hopon ko soṅge kate oṛaḱ heć kate gogo towa dareko golpo mạluṅ oṭokaya je, noa mare oṛaḱ rạput́ kate iṭạte maraṅ bakhol oṛaḱ bon benaoa. Ar hana noa aema lekanaḱ ko cekaya mente gogoko eṛe oṭokaea. Noako sanam katha do Som aema din khon geye ańjom ạguyeda menkhan kạmi do nit hạbić bae ńel leda. Som ać baba do joto gidrạ oloḱ paṛhao cet́ oco kate onkoaḱ daṛe jom laharege noa dhuṛi dhạrti ye bạgi oṭowada. Ona iạte oṛaḱ redo Som ar ać gogo tạkin moto gekin tahẽna. Som do ạḍi hare phare oṛaḱ reaḱ hana nawa tol jujute dhurạu akana; ackage pạchim utạr kona khon maraṅ hoe ar ona soṅge dhuṛi oṭaṅ hećente goṭa dhạrti ye ńut cabakeda. Botorte Som do cuṭiạ leka oṛaḱ bhitriteye bolo bayena.

Ackage Som do ać gogo ye disạ kedea, merom ạguye calaolena menkhan nit hõ bae ruạṛ akana. Som doe hudis keda jạnić hana kulhi mucạt́ senaḱ jahaeaḱ oṛaḱ kore geye umul akana. Adha ghonṭa gan hoe daḱ thir tayom Som do oṛaḱ khon oḍokente kuḍạm seće ạcurena, maraṅ oṛaḱ reaḱ kuḍạm cal doe hoe ńurhạ akada ar cal reaḱ aema ṭin do banuḱe ńelkeda. Onako bạgi oṭo kate Som do ać gogo sendraye oḍok calaoena. Kulhi mucạt́ Sokol takowaḱ oṛaḱe tioḱket́ khan mutul khon pea merom hopon doko raḱ daram adea. Menkhan ar barea buḍhi merom ar ać gogo tako do ko okayena?

Ona ṭhạ̃i re merom dạ̃ṛok ko tãhẽkan onte ge uni do senoḱe dhurạuena; Ackage Som do ać gogoe ńel kedea pinḍhạ latarre meromaḱ dạ̃ṛok baber teye jhạli guṛdạu akana. Jãhã seṭer kateye ńelkedea ać gogo do ạḍitet́ liṭạṕ liṭạṕ hũs ge bạnuḱtaea. 9/10 moka pharak re unkin merom eṅga hõkin goć akana. Som do met́ daḱ joroḱ tuluć ać gogo ye hobor rakaṕ kedea. Ar ato re bolo kate joto hoṛte haspatal ko ạtkir kedea, gạḍi cetan re joha capo kate Som do guni bhạbiḱe lagaoena. Hudis kedae bạṛti katha roṛ baṅ kate thoṛa kạmige budan hoṛaḱ ạkil do. Uni do ać dada takowaḱ kathage ghane ghạṛić disạ heć adea ar met́ daḱ jot́ jot́te ać gogowaḱ jạpit́ akat́ met́ seće beṅget́ hape keda.




Akbor

Sedaere Humayũn ńutuman mit́ṭen Tuṛuk raje tahẽkana. Humayũn raj goć tayom aćren hopon Akbore rajena. Unre uniaḱ umer do gel pe serma tahẽkana. Akbor ren guru do Baeram Khãye tahẽkana. Uni ṭhenge Akbor do jotowaḱ reaḱe cet́ana. Akbor do gidrạgeye tahẽkante, aćren guru Baeram Khã do raj- kạmiye calao goṛowae kan tahẽkana. Menkhan Baeram Khã do Akbor tuluć ạḍi jut bae beboharlet́a. Akbor doe sẽṛayena, ar aćtege raj kạmi calao lạgit́ hõe lekena. Menkhan Baeram Khã do raj kạmi Akbore aṛaḱ utạrae do baṅ sanaledea.

Akborren go ar Baeram latarren sordarko hõ Baeramaḱ bebohar ńelteko ạṛisena, ar bako sahao daṛeat́a. Onate Akborko metadea, jemon raj kạmi do aćtegeye calao. Menkhan Baeram aṛag lạgit́ bae rebenlena. Mucạt́re doko aṛaḱ ocokedegea. Onate Baeram do ạḍiye raṅgaoena, ar Akbor ṭhen khone calaoena.

Baeram Khã do Akbor tuluć lạṛhại lạgit́ aema hoṛe juṭạuket́koa. Menkhan Baeram Khã do ekalteye bhagao utạrena, ar koejoṅ hoṛ leka Akbor ṭhen ikạ koye senena. Menkhan Akbor do Baeram aćren guru kanae mente ona do bae hiṛińlaḱa. Ać upạrteye lagaolenre hõe manotkedea. Ar Baeram do jãhãṭaḱ lạṭu kạmigeye kusiat́, Akbor do ona kạmi Baeram emae lạgit́e goṭakeda. Menkhan Baeram do okaṭaḱ kạmi hatao lạgit́ hõ bae rebenlena. Onḍe khon Mokka naṅgrahataye senoḱ jokhen, horre Aphgan jạtko goćkedea. Akbor do ạḍi dilgạṛiạ, khaṭoya ar daṛean raje tahẽkana, Hindu hõ onkageye dulạṛet́ko tahẽkana. Banar jạtrenge sulukteko tahen, ona reaḱ ạḍiye kurumuṭuyet́ tahẽkana. Akbor do mõṛẽ gel serma raje calaolet́a.




Bhul Re Hõ Apnaraḱge Ṭhik Metaḱ Me

Mit́ṭen hoṛ aṛe re ạḍi maraṅ baṛe dare tãhẽkana. Ona darere do judạsi reaṛ umul tãhẽkante; ona dare re aema lekan cẽṛẽ hook asrayoḱ kan tãhẽkana. Mit́ din ona dare buṭạre mit́ Muslạ ar mit́ Hindu hoṛ kin duṛuṕ jirạu akan tãhẽkana. Ona jokhećge mit́ṭen cẽṛẽ do ona darereye raraḱkan tãhẽkana. Ar ona ańjomte Muslạ do Hindu hoṛe metae kana, mase ańjom me tinạḱ mońj mońj nui cẽṛẽye raraḱkan. Nonkae raḱeda “ Allah Rasul Khoda”.

Menkhan Hindu hoṛ doe menkeda baṅ onka do bae raḱeda monte ańjom me nonkae raḱeda “ Hore Krisno Radha”. Unkin hoṛ do ạḍi ãṭkin kạphariạḱ kan okterege ona dare ṭhene hećena Peaj – rạsun ạkhirinić mit́ bebosa hoṛ. Uni do bar hoṛaḱ kạphạriạḱe kuli ket́kina. Ado uni peaj mạrij bebosa hoṛe metaḱkina aben do bana hoṛge baben ańjom ṭhik daṛeaḱ kana. Uni cẽrẽ do nonkae raḱeda “ Peaj – Rạsun – Ada”. Nitoḱ onko pe hoṛ bhitrire rẽ ạḍi aṭ kạphạriạḱ ko lagaoena. Ṭhik ona okterege ona horte ona disạm ren hopon rạhire dećkatey calaḱkan jokheć ona dare ṭhene heć sorena ar onko ko kạphạriạḱ kane ańjom ket́kote rạhi got́koe teṅgo ocoket́koa.

Are kuliket́ koa cet́ lạgit́pe kạphạriạḱ kana? Rajaren Hopon onko pẽ hoṛaḱ joto kathae ańjom ket́ takoa. Onkoaḱ katha ańjomkate Raja hopone metaḱ koa; Ape joto hoṛge hoṛge uni cẽṛẽaḱ raḱ bape bujhạu ṭhik daṛeyaḱkana. Uniye metaḱkoa cẽṛẽ do noṅkae raḱeda “ Tora tin jon gadha”. Ado mase lại tabon pe uni cẽṛẽ do cet́ lekae raraḱ kana? Onate sạraḱ begor baḍae te babon kạphạriạḱ ma.




Rạjia Rạni

Tuṛuk se Muslạ rajko modre Samsuddin Altamas hõ mit́ṭen ạḍi namḍak rajae tahẽkana. Uni rajren do Rạjiạ ńutuman mit́ṭen hoponerae tahẽkantaea. Rạjiạ huḍiń gidrại tahẽkan jokheć khonge Altamas do uni gidrạ ạpạṛi tuń, borlom sohor, ar sadomre dejoḱ ạḍi bese cet́ ocokedea. Aćren sanam gidrạko khon Altamas do Rạjiạge bạṛtiye dulạṛede kan tahẽkana. Rạjiạ do ạḍi laser bud tahẽkantaea. Gidrạ khonge oloḱ paṛhaoḱre ạḍi mone lagaoet́ tahẽkana, ar thoṛa din kurumuṭutege ḍher puthiye paṛhao cabalet́ tahẽkana. Uni do puthi paṛhao ạḍiye kusiḱa, ona iạte akoaḱ dhorom puthiko hõ ạḍi rạskạteye paṛhaoket́a, ar ona reaḱ leka kạmi lạgit́ ạḍiye guni bhạbilena.

Altamas do Rạjiạwaḱ laser bud ńelte mit́ bar raj kạmiko reaṅ hõe cet́adea. Ar ać goć tayom Rạjiạge aćaḱ rajosṭiren rạni hoe ocoye reaṅ sana tahrekantaea, ar mucạt́re do no asana purạuengetaea. Mit́ dhao Altamas do okate coṅe dukạna, unre Rạjiạge ạḍi beste raj kạmiye calaoket́a. Uni raj kạmiye calao, pạhil do celege bako kusilena. Menkha tayomte uniaḱ akelanaḱ kạmiko ńelte sanamkogeko bhaṛoyena. Uni do ạḍi husiạr ar dilgạriạ maejiue tahẽkana.

Altamas goć tayom uniren bikottet́ Phiroj Sah, raje bahalena. Uni eyae cando rajen tayom Rạjiạge rajosṭiren rạniye bahal ocoyena. Uni do herel leka sajkate kacahạriteye calaḱa, ar sanam kạmiko ać nijtege ạḍi hudis bundisteye kạmia. Reṅgeć oṛećkore ạḍiye mãyãḱ kan tahẽkana. Rajosṭiren sanam kạmiạkoge uniaḱ akel ńelteko ṭhak utạrena. Rạjiạ rạni do pe serma tala gan leka raje calaolet́a. Mucạt́re bạiri tire paṛaoenteye goć ocoyena.




Hoṛ Hoponaḱ Pạris

Hoṛ hoponren pạhil go baba do Pilcu haṛam ar Pilcu buḍhiko metakina. Unkin Pilcu haṛam ar Pilcu buḍhiren eae koṛa hoponko tahẽkantakina, arkin ńutumlet́koa, ar nonkakin parislet́koa: Maraṅ koṛawaḱ pạris do Hãsdaḱ, uni sotoḱ do Murmu, uni sotoḱ do Kisku, uni sotoḱ do Hembrom, uni sotoḱ do Marḍi, uni sotoḱ do Soren ar uni sotoḱ do Tuḍu. Pilcu haṛam ar Pilcu budhi hõkin goćena. Ḍher serma parom calaoena. Sasaṅ beḍako metaḱ mit́ṭeć ṭạnḍire ḍher dinko tahẽkana. Tayomte onako pạris chạda arhõ mõṛẽ goṭećko pạrisena, metaḱme, Baske, Besra, Pạ̃uria, Cõṛẽ ar mit́ pạris do at́ akana, onkoaḱ pạris do Bedea.

Sasaṅ beḍa khon do Jạrpi disomteko hećena. Onḍe khon hõko sen idiyena. Ado maraṅ okoć buruko tioḱket́a; ńindạyenako. Ar horge bako ńam daṛeat́a. Setagoḱ jokheć siń cando rakaboḱ kanko ńelkedea; ado hoṛ do siń candoko sewawadea. Menkhan ona do bhul kana, ente Isorge sińre marsalabon lạgit́ siń cando doe doho akadea;

Ado maraṅ buru hõko parom idiket́a ar Campareko tahẽyena. Ar okoe hõ  onko cetanre raj bako tahẽkana. Akoge raj; Raj doko ńutunket́koa, Rapajko, Rapajko do Kisku hoṛge, Murmuko  do Thạkurge. Sorenko do sipạhi, lạṛhạiko. Hembromko do kũạr, Marḍiko do kipisạ̃r, ar Tuḍuko do tumdaḱ ar ṭamaḱko ruia, ar mẽṛhẽt reaḱ joto lekanaḱko benaoa. Baske hoṛ doko kiriń ạkrińet́ tahẽkana. Sareć pạrsirenko hõ onka cet́ko coṅko kạmi kan tahẽkana.




Barea Koṛa Ar Bana

Morha ar Sạlkhu do kathae ạḍi oṅsoṅ gatekin tahẽkana. Ạḍikin dupulạṛoḱ kan tah̃kana. Jãhãṭaḱ jãhãnaḱteye ṭonṭa tanaḱlen khan, dosarić do uniye goṛoaea. Moca mocate bạkin mepenre hõ, mone monete do banarge nonkakin monejoṅa, nenka mońj gate tahente do dukoḱre se jãhãn gạr mũhim jokheć hõ gopoṛotekin parom daṛeaḱa. Mit́ din kathae unkin gate Sạlkhui metadea, “ Ạḍi botoriń ạikạuet́a. Khạṭige nãhãḱ jojomić tulućlaṅ ńapamoḱa; ente janwar pańjań ńel ńamket́a. Sạlkhu doe mengot́ket́a, “ Baṅa gate, cet́ botor hõ bạnuḱa. Herel lekalaṅ teṅgo keṭejoḱa. Iń do ạḍi ãṭiń daṛeana, dil hõń dill daṛeaḱa.”

Morha doe mengot́keda, “ Ote ona gajaṛ seć khon cele coe radbad ạguyet́.” Ać gate Sạlkhu do ańjomket́ ńamket́ gatetet́’ Morhae ńir bạgiadea, ar khiriṛ marte darereye ńir deć got́ena. Bạpuṛić Morha do ńir paskaoḱ reaḱ ạt bae bạgiadea. Ado ekalte enḍege sạmbirteye gitić akan hapeyena. Mit́ ghạṛi khange maraṅ okoć mit́ṭen Parkom banae gis gisạu oḍokena. Ar mit́ mohnḍa uni Morha ṭhene sen sor got́ena. Ayoge uni Morhawaḱ mũi jijikan. Menkhan Morha do ekalte laṛao hõ bae laṛaolena. Jiye jokheć Morha do mit́ ghạṛi saḱhet́e thirena. Unre Sạlkhu do dare coṭ khone koḱyoḱ kan tahẽkana, ar botorteye lukur lukudoḱ kan tahẽkana. Bana do goć hoṛ kanae menteye bujhạuket́a. Ado arhõ bir bhitriteye bolo napoṛena. Sạlkhu do banae bolo ruạṛene ńelkede khan, haṛea gaṛea dare khone ãṛgoyena, landa lạphuạte aćaḱ lajao oṭaṅe menwana. Ado aćren gate Mohrae kulikedea. “ Uni bana do luturre moca tomboṅkate cet́ coṅe khae khoe oṭoat́me?”

Morha do Sạlkhui ạcuradea. “ Metadińae, Sạlkhu lekan pocra ar mũhinre ńir bạḱgi gate do tis hõ alom pạtiạuaea.




Kãṛã Ar Gujạ Reaṅ

Sedae jugre kathae, Hãsdaḱ khũṭren bar boehakin tahẽkana , unkin do̠ Kãṛã ar Guja tạkina. Unkin do̠ khub dhinkiạ ho̠ṛkin tahẽkana. Ona jo̠khe̠n, kathae, disạmre kuṛit́ reaḱ ạḍi bagahi holena, baṅma, mit́ṭen darere kuṛit́kin ho̠po̠nlet́ko tahẽkkana, ar unkin kuṛit́ do̠ ho̠ṛ gidrạ ạḍi bạṛićkin ạt́kiret́ko tahẽkana, disạm sudhạkin khaṅkaret́  tahẽkana. Ado̠ unre disạm ho̠ṛko me̠nket́a, Bhala nukin kuṛit́ do̠ cekatebon go̠ćkina? Ado̠ disạm sudhạ ho̠ṛ riạuente raj ṭhenko calaoena, ado̠ rajko rajko metadea, De̠ bhala unkin kuṛit́ do̠ cekatebo go̠ćkina? Disạm sudhạkin khaṅkarket́ do̠. Ma noa reaḱ cet́̃em me̠net́tabona? Ar baṅkhan ale do̠ noa disạmre o̠ho̠le tahẽ daṛelena; jo̠to̠ ho̠ṛ mit́ mit́te noa disạm khonle dạṛa. Ado̠ khange raje me̠nket́a, Hape, alope dạṛa, ado̠bo go̠ć legakina; judi babon go̠ć daṛeakin khan, ado̠pe dạṛa. Ado̠ raje me̠nket́a, Mase̠ bhala, unkin kuṛit́ jãhãegepe go̠ć daṛeakin khan do̠, mit́ nakha disạm iń emapea.

Ado̠ sạri raj onkae hukumket́ khan, unkin kuṛit́ go̠ćkin lạgit́ ho̠ṛko dhurạuena. Ar kathae, unkin kuṛit́ do̠ ho̠ṛaḱ ãṛgo̠m ar nahe̠lkokin tukạ akat́ tahẽkana, onate tuńkinre hõ, unkin do̠ bako tuń ńam daṛeakin kan tahẽkana. Ado̠ kathae, sanam ho̠ṛko tuń bhagaoen khan, se̠sre kãṛã ar Gujạkin me̠nket́a, Bhala sanam ho̠ṛpe tuń bhagaoen khan, ạliń aṛaḱạlińpe. Ado̠ unre, kathae, Kãṛã ar Gujạko aṛaḱat́kina. Ado̠ unkin do̠ aṭakin bạisạuket́a; ado̠ unkin kuṛit́ do̠ ho̠po̠nkin ajo̠ako jo̠khe̠n tukạ ṭhenkin he̠ćena. Un jo̠khe̠n, kathae, ãṛgo̠m bhugạḱ khonkin tuńlet́kina,- sạri banar kuṛit́kin tuń ńũr go̠t́ket́kina. Ado̠ unkin kuṛit́ do̠ Gạṅgi jạmin jharnarekin ńurhạyena, ar onakin ńurhạlen ṭhen do̠ ạḍi maraṅ ṭhạ̃ikin paska gaḍaket́a. Ado̠kin go̠ćen khan do̠ raj ṭhenkin go̠ḱ ạguket́kina. Ado̠ uni raj do̠ disạm ho̠ṛe maṅgaoket́koa, ado̠ unre mit́ nakha se̠n disạme emat́kina. Ar o̠ne  kuṛit́kin paska gaḍalet́ ṭhen do̠ maraṅ utạr mit́ṭen ḍhabko benaoket́a. Ar ona ḍhab do̠ unkinge mạnko emat́kina. Ado̠ unkin Kãṛã Gujạ do̠ onakokin ńawan khan do̠, ạḍikin rạskayena. Ado̠ unkin Kãṛã Gujạ do̠ ona birkoregekin tahẽna, emateaḱ bir reaḱ paṛahuṛikokin dukhmạ baṛajoṅa. Ar mit́ṭen dhiri danderrekin jaegaḱ kan tahẽkana, ar ạyuṕ jo̠khe̠n do̠ o̠nḍegekin daka mạnḍijoṅa, ar at aser hõ o̠nḍegekin rapaḱ baṛajoṅa. Ado̠ tahẽn tahẽnte, kathae, kul do̠e ciạket́kina. Ado̠ mit́ din do̠ at aserkin rapaḱ kan jo̠khe̠nge  uni kul do̠e calao go̠t́ena, ado̠e metakin kana, Henda ya, cet́ben raḱpaḱ kana? Den iń hõ emańben, ar baṅkhan iń jo̠mbena.

Ado̠ at aser do̠ rapaḱkate ạkingekin jo̠ma ar ona kuilạko do̠ uni kulkin capat́ oḍoḱ go̠t́aea, khange ado̠ khạyur khạyure jo̠m go̠da. Arhõ oka do̠ besaḱkin capat́ to̠t́ go̠t́aea. Ado̠ uni hõe jo̠m pạrkạuen khan do̠, uṭhạuge bae uṭhạuḱ kana. Khange ado̠kin me̠nket́a, Durre! bae calaḱ kan do̠, pase̠ye jo̠mlaṅ. Cekate nui do̠laṅ lagayea? Khange Gujạ do̠e chuṭạu go̠t́enteye ńir calao go̠t́ente canḍsbolreye saṕ go̠t́kedete cure mareye pe̠ṭe̠rket́taea. Khange bhạiye pe̠ṭe̠r topaḱet́tae khange uni kul do̠e aḍrao go̠t́ket́teye dạṛket́a.

Khange unkin Kãṛã Gujạ do̠ ona canḍbol do̠ rakaṕkatekin jo̠mket́a; ado̠ cet́ baṅ se̠, ạḍi bạṛić sebelket́kina. Ado̠kin me̠nket́a, Durre! ạḍi sebel kana; delalaṅ sendra go̠jea. Khange, bhại, bana ho̠ṛkin jhũkente sesendrakin po̠rto̠nket́a. Khangekin sendra ńamkedete lagakin lagakedea se̠, ḍiglạ ḍigkin khudạukedea, ado̠kin go̠ćkedea. Ado̠ se̠ṅge̠l jolkatekin ro̠kedea, ado̠ o̠nḍegekin rapaḱ jo̠mkedea. Ado̠ inạ jelkotegekin jo̠m biyen khan, laćte̠t́ do̠ bakin jo̠mlet́a. Kãṛã do̠e me̠net́a, Laćte̠t́ hõlaṅ jo̠ma, ar Gujạ do̠e me̠net́a, Baṅ. Khange tho̠ Kãṛã do̠e go̠ḱket́tạkina; ado̠ o̠nḍe khonkin calaoena. Ado̠ ho̠r aṛere mit́ṭen baṛe dare umulrekin duṛuṕ akan tahẽkana. Ado̠ ona se̠ntege okaren raj bạriạtko co̠ko calaḱ kan. Ado̠ onkokin ńe̠lket́ko khan, ona baṛe daretekin de̠cena, ar ona kul lać hõkin rakaṕ toraket́a. Khange onko bạriạtko hõ ona are dare buṭaregeko duṛuṕ jarwayena, ar ado̠mko do̠ko gitićena. Ado̠ raj hõ khuṛkhuṛi khon oḍokente uni hõ ona dare umulregeye gitićena. Ado̠ uni kãṛã do̠e me̠net́a, Henda ye, Gujạ, laćte̠t́ do̠ń ńũr go̠t́kaḱ se̠? Ado̠ Gujại me̠net́a, Alo ya, baṅkhan nãhãḱko saṕlaṅa.

Ado̠ kãṛãe me̠net́a, E̠ ya, ho̠bo̠rteń laṅgayen do̠. Arhõe metae kana, Alo ya, sapkelaṅako. Ado̠e ho̠bo̠r laṅgayen khan do̠, kathaeye ńũr go̠t́kat́a; ado̠ ona kul lać do̠ e̠kkalte uni rajaḱ laćrege ńurhạ go̠t́ena. Ado̠ jo̠to̠ bạriạtkoko bo̠to̠rente ạḍi garteko kikiạuket́a, Rajar pe̠ṭ bhoskaelo̠ re̠, rajar pe̠ṭ bhoskaelo̠ re! Onka me̠nkate jo̠to̠ bạriạtko ar Ḍo̠m kahaṛko mit́ mit́teko dạṛket́a; jo̠to̠ asbabko ńir bạgiat́a. Arhõ thoṛa sạṅgiń se̠n ńõ̠ḱkate do̠ko me̠nket́a, Durre! jo̠to̠ asbabbon ńir bạgiat́ do̠; nonkate do̠ cekate bạriạt do̠bon cakaḱa? Delabon ruạṛgea; bhalabon ńe̠lea, cekate lać do̠ oḍokentaea se̠ celeye nonkaket́bona. Delabon ruạṛkatebon ńe̠llege. Onka mo̠ne̠teko hudiset́a arko galmarao kana. Ar nuking Kãṛã Gujạ do̠ dare khon ãṛgoyente kićrićko se̠ bhale bhale jinis do̠ jo̠to̠kin hame̠ṭana, ar daretekin rakaṕket́a. Ar uni Kãṛã do̠ ona ḍho̠l hõ̠e rakaṕket́a, ar ona ḍho̠l do̠ mit́ se̠ne bhugạḱket́a ho̠po̠n ho̠po̠n. Ar ona darerege, kathae, ńe̠le̠ko tahẽkana; ado̠ onko ńe̠le̠ do̠ mit́ mit́te jo̠to̠ ona ḍho̠lreye bhoraoket́koa. Ado̠ onko bạriạtko phạdko he̠ćena, ado̠ko ńe̠lket́kin do̠kin ho̠ṛ kan. Ado̠ unkinko metakin kana, Aleren raj cedaḱben be̠mano̠tkedea? Aben do̠le go̠ćbena. Ado̠kin me̠nketa, Ma e̠ntepe go̠ć daṛealiń khan; e̠k do̠ ạlińpe go̠ćliń, e̠k do̠ apeliń go̠ćpe.

Ado̠ onkakin me̠nket́ khan, lạṛhạiko e̠ho̠pket́a. Khange bạndukteko ṭhuyet́kina, me̠nkhan baṅgeko ṭhu ńam daṛeakin kana. Ado̠ ṭhu ṭhuteko laṅgayena, baṅgeko ṭhu jo̠s daṛeakin kana; sanam guli dạru cabayentakoa. Ado̠ khange unkin kin me̠nket́a, Cele nitoḱ do̠ ạliń bape aṛaḱalińa? Ado̠ko be̠ṅge̠t́ baṛawakin kan do̠, mit́ṭen ḍho̠l chaḍa cet́ hõ bạnuḱtakin. Khangeko me̠nket́a, Male aṛaḱaben kana. Khange ado̠ ḍho̠lkin ru go̠t́ket́a arkin me̠net́a, Laṛo bacha, laṛo bacha. Ado̠ khange onko ńe̠le̠ do̠ ona ḍho̠l khonko uḍạu tot́ go̠t́ente onko bạriạtko do̠ toṛko toṛket́koa se̠. Khange tho̠ onko bạriạtko do̠ko dạṛ tapket́a. Khange cet́ baṅ se̠, laga lagateko toṛket́koa, ado̠ ghuriạ̃ onko bạriạtko do̠ bako ruạṛlena. Ado̠ je̠ kichu asbab tahẽkantako, onako do̠ nukinaḱge hoeyentakina. Ado̠ onako asbabkin ńawan khan, maraṅ rajko ńutumket́kina, ado̠ ạkin oṛaḱrekin tahẽyena.  

Tumạl-Santal folk tales




Ludgi Mạ̃iaḱ Kurumuṭu Ar Boge Cạlcolon

Ludgi mạ̃itako do ạḍi reṅgeć ar nacar-geako. Eṅgat apat hõ Ludgi ạḍikin dulạṛea, ente sadher biṭi kantạkinae. Menkhan ać go aćge ạḍi bhage maejiu kante Ludgi jaoge boge aḱ seće uskurea. Ludgi hõ ać goaḱ sana senoaḱ lạgit́ ạḍiye kurumuṭuia. Ar oṛaḱ kạmi begor ạcu bhorsate uduṛ dhupuṛe chuṭạuḱa. Reṅgeć hoṛ kanteko eṅgat apat dokin nalha tumạla, ać do daka utui isin aroetakoa, Setaḱ do aṛaḱ sakam baṛge ar kulhi mucạt́ bir khone hunạr ạguia.

Menkhan ako atoren eṭaḱ kuṛiko skul calaḱ ńelkote monre ạḍitet́e hae haeoḱa, ente mõńjge puthi sileṭ saṕkate ar roḱ nạkićkateko senoḱ hijuḱa. Mit́ din Ludgi mạ̃i do mẽt́ daḱ jorok tuluć ać goe metae kana, E go, iń hõ onko Lupsi dạiteko sãote skul kolkạńme. Eṅgattet́ sadher biṭiaḱ bhabna ńelteye hạruṕkedea, ar ako atoren sor peṛa ṭhen khon mare oṛeć oṛeć puthiko ar sileṭko koeadea. Ado dosar hiloḱ khon skulte calaḱe ehoṕena.

Menkhan oṛaḱre hećkate hõ enkage uduṛ dhupuṛ ać goe kạmi goṛoaea thạri bạṭi mańjao, daḱ ạgu, isin aro sudhạge. Uphạṅ jokheće jirạuḱa ar gapa lạgit́ aćaḱ paṛhaoe sapṛaoa.

Menkhan budtae do ạḍi laser. Bae ạdại bạdạioḱa. Thoṛa dintege silại kạmi hõ ạḍitet́e cat́ket́a. Sẽṛayenre hõ enkage ać go goṛoae lạgit́ uṛum suṛume kạmia: bae ạruń pạruńoḱa. Oṛaḱ kạmi jãhãṭaḱ bae jutlere ać goe nisṛạule khan bae usạt́a, bae moc moco hapekoḱa;  bickom artet́geye sontoroḱa ar mon lagaokate sapha kạḱmi sanayea. Hạni oṛaḱ nui oṛaḱ ajare baṛae hõ baṅataea.

Ona iạte inạ atoren ar aḍe pase atorenko Ludgi mạ̃iaḱ mone monete ạḍitet́ko sarhaoea.