Jo̠lha Jạtiaḱ Gam

Mit́ṭen jo̠lha do̠ ato atote sado̠m kirińe dãṛã baṛae kan tahẽkana; oṛaḱ oṛaḱe kuliyet́koa, Henda ho, sado̠m ho̠po̠npe ạkrińkoa? Din hiloḱ onkageye kulikoa. Ado̠ mit́ṭeć oṛaḱreko metadea, Sado̠m ho̠po̠n do̠ bạnuḱkotalea, sado̠m bele menaḱa. Ado̠ ko̠eko lạgit́e bo̠lo̠yena, metako kanae, De̠n ona sado̠m belege imạńpe. Ado̠ onko ho̠ṛ do̠ mit́ṭen bora bora konḍhako tioḱ akat́ tahẽkana; ona konḍhako oḍoṅadea, arko metae kana, Ne̠ noa bele do̠ sado̠maḱ kana, pichạuṛire ghẽ̠ṭme khub kajakte, baṅkhanem paskaoa; gaṛhao bele kana, ar okare hõ̠ alom do̠ho̠ baṛaea; baṅkhan sado̠m ho̠po̠n busạḱkateye dạṛa. To̠be̠ inạ katha ańjo̠mkate uni jo̠lha do̠ konḍha jo̠ go̠ḱkateye mohnḍayena; ać do̠e me̠nket́a, Sado̠m bele kangea jạnić. Ạḍi ãṭe̠ rạskạyena, ho̠rre jãhãekoko kuliyde kana, Cet́em moṭraket́a ho? Ado̠e metako kana, Sado̠m bele kana. Ado̠ko metae kana, Henda ho, sado̠m do̠ko belea? Unreye metako kana, Bako beleyet́tegeko ho̠po̠no̠ḱ kan khan, cekateko bạḍoḱ kana to̠be̠? Inạko ro̠ṛ baṛakategeye paro̠moḱ kana, ar onko ho̠ṛ do̠ko landawae kana.

Calaḱ calaḱte mit́ṭeć birteye bo̠lo̠yena; ona moṭra do̠ho̠kate racate lạgit́e duṛuṕ akana; oka se̠n khon co̠ṅ mit́ṭen toyo do̠ he̠ćente ona moṭra do̠e ji baṛayet́ tahẽkana; ona konḍha do̠ do̠ho̠e jo̠khe̠nrege posaḱ akana; ado̠ racate khon beret́kateye ńe̠lket́ posaḱ akan, ar o̠nḍe̠ khonge mit́ṭen toyoe dạṛket́a. Ado̠ uni jo̠lha do̠e me̠nket́a, Pase̠ć sado̠m ho̠po̠ngeye dạṛket́tiń. Ạḍi ãṭe̠ uh uhket́a are hahawae kana teṅgo ocoye lạgit́; onka me̠nkateye lagakedea, me̠nkhan baṅgeye tioḱ daṛeae kana, sara dine khudạukedere hõ̠ bae bataolet́a, ḍher ńindạ hạbiće khudạukedere hõ̠ bae saṕ daṛeadea. Oṛaḱte ruạṛ jo̠khe̠n do̠ khube ńindạyena; ho̠rre kombṛoko ńamkedea, ado̠ko metae kana, O̠ko̠e kanam ho? Unre uni ho̠ṛ do̠e me̠nket́a, ińge ho, peṛa ho̠ṛ. Ado̠ko metae kana, Okatem se̠nlena ho? Unre ar hõ̠e me̠nket́a E̠ho, mit́ṭeć sado̠m ho̠po̠niń khudạuede tahẽkana. Ado̠ko metae kana, Okarem ńamledea? Ado̠e lạiat́koa. Belegeń kirińlet́a. Ado̠ko metadea, Cele belem kirińlet́a? Ado̠e metat́koa, Sado̠m bele kirińkateń ạguyet́́ tahẽkana, racate me̠nte noa barren do̠ho̠let́a, unrege busạḱenteye dạṛket́a. Ado̠ unreko metadea, arko dhomkaokedea, Dhur boka, sado̠m do̠ko belea? Uni jo̠lhae ro̠ṛ ruạṛket́a, Bele baṅ khanko cekaea. Ado̠ko bujhạuadea, Sado̠m do̠ baṅko belea, e̠ṛe̠ket́meako, dela allele idimea. Ado̠e me̠nket́a, Okatepe idińa?  Metadeako, Sado̠m kombṛo. Me̠nkhan bae pạtiạuḱ kana; metako kanae, Okarepe ńawańa? Ado̠ko metae kana, Dela se̠, ale tuluć gateḱme, tinạḱ sado̠mem cekakoa.

Ado̠ uni ho̠ṛe me̠nket́a, Acha, delabon. Ado̠ko calaoena mit́ṭen kisạ̃ṛ oṛaḱre kombṛoe lạgit́; dealko maḱ bhugạḱket́a, arko metadea, Do̠, bo̠lo̠ḱme ar bhage bhage jinis ạguime. Ado̠e bo̠lo̠yen khan uni jo̠lha do̠ mit́ṭeć haṭaḱe ńam oḍokket́a are metako kana, Nõ̠ḱõ̠e. Ado̠ onko do̠ bại bạiteko khae kho̠ae kana, Noa do̠ bhage jinis kana? Do, arhõ bo̠lo̠ḱme, khub bhạri jinis ạguim. Uni jo̠lha do̠ se̠n ruạṛkate janteye ạguket́a, are metako kana, Nõ̠ḱõ̠e. Ado̠ onkoko metae kana, Dhut lelha, to̠be̠rege enan do̠ko e̠ṛe̠let́mea. Noa do̠ bhạri jinis kana? Noa ma jante kan; do arhõ bo̠lo̠ḱme ark hub sapha jinis ạguime. Uni do̠e bo̠lo̠yente ṭukućre dakae ńamket́a, ar ona daka do̠ haḍ baḍe ạgulet́a. Unre ona oṛaḱren ho̠ṛko disạkedea, arko laga oḍokkedea. Onko kombṛo ma jo̠to̠ko dạṛket́a, uni do̠ko ńir bạgiadea; tayo̠m tayo̠mte, Hape̠ ho, hape̠ ho, me̠nkateye dạṛ idiyet́a; laga tioḱket́koae. Ado̠ko metae kana, Am do̠ bale gatemea, bhage bhage jinis bam oḍoket́a. Ado̠e metako kana, Acha nit do̠ń oḍok aḍoena. Ado̠ onae me̠nket́khan do̠ko gatekedea. Ado̠ mit́ṭeć raj oṛaḱteko calaoena kombṛo; o̠nḍe hõ̠ dealko la bhugạḱket́a, ado̠ unigeko bo̠lo̠ ocokedea, khange bo̠lo̠kate janteye oḍoḱket́a are metako kana, Nõ̠ḱõ̠e ho, bhạri jinis do̠ baṅ kana. Ado̠ko metae kana, Huṭ, am do̠ baṅle gatemea; enana hõ̠ jantegem oḍoṅat́lea ar nit hõ̠, me̠n dạṛme ale ṭhen khon do̠. Ado̠e metat́koa, Acha nit do̠ bhage jinisgeń ạguia.

Bo̠lo̠kate mit́ṭen ḍhulkiye ńamket́a, ar ona ru ruteye oḍokena onko ṭhen; ado̠ onkoko manayede kana, metae kanako, Alom ruia, baṅkhanle disạia. Ado̠ko metae kana, Noa do̠ cedaḱem ạguket́a? Noa do̠bo joma? Ado̠ uni ho̠ṛe me̠nket́a, To̠be̠ khan cet́ iń ạguia? Dela bon jo̠to̠ ho̠ṛgebon bo̠lo̠ḱa. Ado̠ uni do̠e lahayen takoa, ạyur aderket́koae; ać do̠ mit́ṭen kandhare tumdaḱe ńamket́a ar rurui dhurạuena are ho̠ho̠ako kana, Nõ̠ḱõ̠e ho, bhage jinisiń ńamket́a. E̠nre hõ̠ uni rajaḱ oṛaḱren ho̠ṛ do̠ bako disạyet́a; onko kombṛoko modern mit́ ho̠ṛ se̠nkate uni ho̠ṛe manaye kana, khae kho̠ekateye metae kana, Alom ruia, baṅkhanko saṕbona. Khange uni lamo̠ṭ ho̠ṛ do̠ ạḍi ńindạ hoeyenkhan re̠ṅge̠ćkedea. Rajren mit́ṭen mahrae tahẽkana; uni mahrae do̠ toa duhạukate ać ṭhengeye basaṅ do̠ho̠ akat́ tahẽkana; uni ho̠ṛ do̠ mahrae gitić oṛaḱteye bo̠lo̠yena; ńe̠lket́ae, mit́ kara toa culhạreko conda akat́a; caole ńamket́te ona toareye khadleket́a, dakae isinket́a, jo̠mket́ae. Mahra tikin do̠ haṛam buḍhi parko̠mrekin gitić akan tahẽkana; ado̠ uni maejiu do̠ aćaḱ tire bo̠ho̠ḱe lade akat́taea bạlis leka, ar ti talka do̠ ataṅ akan leka ńe̠loḱ kana; uni lamoṭ ho̠ṛ do̠e hudisket́a, pase nui ạimại do̠ ińge dakae ko̠eyeń kan. Khange ona tiregeye loadea lo̠lo̠ daka. Uni ạimại do̠e lo̠yen khane ńir beret́ena, are  kạumạuket́a; khange jo̠to̠ kombṛoko dạṛket́a, ar ać do̠, pạcri bhitrire busuṕ cake tahẽkana, ona co̠ṭreye de̠ćena; kombṛo do̠ cet́ hõ̠ bako idilet́a.

Uni ho̠ṛ do̠ busuṕ co̠ṭrege luṭuḱ luṭuḱe gitić aṅgaḱ kana; setaḱ jo̠khe̠n oḍokoḱ lạgit́e asbasaoena; khangeko ńamkedea arko ho̠ho̠ket́a, Nũḱũi ho kombṛo. Uni ho̠ṛ do̠e me̠nket́a, Baṅ ho, kombṛo do̠ń baṅ kana. Onko ho̠ṛ do̠ko me̠nket́a, Ma ho to̠le ma ar dale ma! Uni ho̠ṛ do̠e ro̠ṛ ruạṛket́a, Alope daleńa, alope to̠leńa, iń do̠ kombṛo do̠ń baṅ kana; kombṛo bo̠ro̠ṅko he̠ćlen tahẽkana, onkogeko ạguledińa. Ado̠ko metae kana, Kombṛo m baṅ kan khan cekatem gatelena? Me̠nket́ae, Iń do̠ sado̠m kirińiń he̠ćlena, unre kombṛoko ńamkidińa, arko metadińa, Delale gatemea. Khange eskarenteń he̠ć aḍoyena onko sãote; ado̠ko metań kana, De̠ kombṛole idimea, bogeń he̠ćen, baṅkhan ape oṛaḱ reaḱ jinis do̠ sanamko idi cabaketapea. Raj hõ̠ko pạtiạuena, metae kanako, Sạrige, bhage am re̠ṅge̠ćtem dakaket́te kombṛom lagaket́koa. Unreye me̠nket́a, Hẽ̠ e̠nte tire lo̠lo̠ dakań loadea disạ ocoyea me̠nte; ho̠ho̠le khan ma onko kombṛoko ruhet́kin. Mit́ jaegare nonkagele bo̠lo̠lena, unreń gulmallet́a, unreko ruhet́lidińa, onate niạ dhao do̠ bań ho̠ho̠let́a.

Khange onko rajko me̠nket́a, Acha uḍim bogeket́a, baṅkhan ạḍi utạr jinisko idiketalea, thạri bạṭi, loṭa emanteaḱko, aema jinisko sajaolet́ tahẽkana. Ado̠ko ho̠ho̠adea, Acha dela no̠te̠ge hijuḱme. Mit́ṭen pạcri bhitri se̠nko ho̠ho̠ aderkedea, o̠nḍe̠ye ńe̠lket́koa, aema utạr sado̠mko to̠l akat́koa; ado̠e metako kana, Noko sado̠m do̠pe ạkrińkoa se̠ baṅ? Baṅkhan dini mit́te̠ć imạńpe, tinạḱpe damea? Ado̠ko kulikedea, Tinạḱ ṭaka menaḱtama? Uni ho̠ṛ do̠e me̠nket́a, Pea ṭaka menaḱtińa. Ado̠ko metae kana, Inạḱgetama? Ado̠e metako kana, Hẽ̠, raj, inạḱgetińa; re̠ṅge̠ć ho̠ṛ kạnạń, okareń ńama? Unre raj do̠ bujhạukateko metadea, Acha, baṅle damam kana, ma enkatege idiyem, jãhãeṭaḱgeyem khusiae kan bin damtege idiyem; am iạte e̠nte ạḍi utạr jinis bańcaoentalea, Khange uni jo̠lha do̠ ạḍi khusiyente sado̠me to̠lkedea are tiạḱ oḍoṅkedea.

Tumạl: Santal Folk Tales




Sim Hopon

Mit́ din mit́ṭen kạṭić macha sim hopon ać gogo tuluć gudṛi khone oḍoṅ ena. Oḍoṅ torage sim kisạṛ samaṅre tiṅgu akankin ńam kedea. Khange sim eṅga do aćren hopone metadea “ nui do alaṅ ren mạlik kanae. Jãhãtinregei hoho am nui ṭhenem dạṛ edea. Ente nuiaḱ dayatege bańcao menaḱlaṅa”. Sim hopone roṛ ruạṛadea “ ṭhikgea”. Sim kisạṛ do unkin khudie eraḱkina. Ar unkin  do khot́ – khot́, ciạṕ – ciạṕ ate jojomkin lagaoena. Inạ tayom sim hopon ar sim eṅgat do barhete daṛankin oḍokena. Dãṛã dãṛãte samaṅre mit́ṭen pukhrikin ńamkeda. Ać gogoe menkeda – “ E beṭa noa do pukhri kana. Pukhri re do alogem pheḍoḱa, baṅ khan dom unum gojoḱa”. Sim hopone menkeda – “ ṭhikgea”. Hors en idiyena. Ar sim eṅgat do aema lekan sikhạuna aćren hopone cet́adea. Ar sim hopon hõ jotoaḱge lutur kiṛbit́ kateye ańjomeda. Baṅgei ạṛisoḱ kana. Jãhãnaḱgei ńeloḱ met́ lonḍo – lonḍo kateye ńeleda.

Ente niạge pạhil dhom gudṛi barhei oḍoḱ akana. Hoṛ aṛere menaḱ hạrić – pạsir jomaḱ cet́ leka jom lagaḱa, sim eṅgat do aćren hopone cet́ adea. Metadeai – “ Pạhil re nonkam paskaya, adom joma”. Sim hopone menkeda “ ṭhikgea”. Hante nate dãṛã baṛae re koyoḱ baṛae jokheć sạṅgińre mit́ṭen biṛ gajaṛ kin ńam keda. Sim eṅgat doe menkeda – “ Hanem ńeńelkan ona do bir kana, onḍe do aema lekan jojom janwar menaḱkoa. Maṭ maṭ onḍe alom boloḱa. Baṅkhan do jom re hõ ko jom megea. Sim hopon do bohoḱ mit́ aṛe koce kateye menkeda ṭhikgea. Aḍepaseren aema sim hopon mit́ tuluć ko gateḱ kan tahẽkana. Mit́ ghạṛi tayom jhogṛaḱ ko ehoṕena. Khange sim eṅgat aćren hopone metadea – ar hankum ńelet́ko kan jhogṛaḱ kanko onko leka alom jhogṛaḱa. Bạṛić hopon tuluć hõ hõ alom gateḱa. Baṅkhan am hõ paseć onko leka bạṛićaḱ em cet́a. Sim hopone menkeda ṭhikgea. Pạchim seć siń candoe unumoḱ kan tahẽkana ar araḱgey ńeloḱ kana. Aćka ge gajaṛ khon toyoko raḱ got́ keda hukka hua. Ać gogoe menkeda dela usạrate baṅkhan toyo doko jom laṅa. Sim hopone menkeda dela.

Sikhạuna

Abo do aboren gidrạ kạṭićre cet́ leka bon cet́ akoa. Onkageko hara buruḱa. Ente kạṭić re jãhãnaḱ gebo ńel cet́ akoa, ona geko pạtiạuḱa. Mit́ṭen katha menaḱa “ loha jokhon leher tahẽna, un jokheć amaḱ sana leka goṛon em em daṛeaḱa. Loha keṭeć lenkhan amaḱ sana leka goṛon bam em daṛeaḱa. Cet́ leka kạṭić akana onkage tahẽna. Ar hõ bon ńela sim jãhãnaḱge paska kateko joma onkage abo hõ kạmi kate jom lagao abona. Sim eṅgat jemon aćren hopone metadea sim kisạṛ batao lạgit́ onkage abo hõ aboren gidrạ ko bon meta koma – Isor bataoe lạgit́.




Mitṭen Lelha Ṭuạr Koṛa

Sedaere, kathae, mit́ṭen ṭuạr koṛae tahẽ̠kana. Ado̠ bại bạite uni gidrạ do̠e hara idiyena; me̠nkhan jãhãnaḱ kạmi eman se̠nte do̠ ḍhere lelhagea. Mit́ dhao eṅgate kulikedea, Henda go̠, ińaḱ bapla do̠ hoe akana se̠ baṅ? Eṅgat do̠e metadea, Amaḱ bapla do̠, bạbu, gidrạre hoe akantama phalna atore. Ado̠ uni koṛa do̠e me̠nket́a, De̠n go̠, sạtu sambarạńme, pańja ạguyeạń. Ado̠ uni eṅgatte̠t́ do̠e sạtu sambaradea. Ado̠e calaoena; calaḱ calaḱteye pańja ńamket́a bạhu oṛaḱ, ar onko do̠ jãwãe gomke me̠nteko ataṅ daramkedea, arko peṛa baṛakedea khub leka. Ar tayo̠mteye pe̠ṛa bhagaoen khan do̠e metat́koa, Calaḱaliń, bidạkạlińpe. Ado̠ko bidạkat́kina. Uni koṛa do̠ lahateye oḍokena, ar uni kuṛi do̠ ạḍi tayo̠m. Ado̠ uni koṛa do̠ mit́ṭen dare buṭạre duṛuṕkateye tạṅgi akadea, are ńe̠l daramedea. Ar uni kuṛi do̠ dustur lekako sindur go̠t́adea. Ar cạndire jo̠ro̠ṅ jo̠ro̠ṅ sindur ńe̠lket́te uni koṛa do̠e me̠nket́a, Bạhu me̠nte mań idiyede, me̠nkhan bo̠ho̠ḱ paṛaḱentae do̠; nui do̠e gujuḱa, bae bańcaoḱa; bạń do̠ho̠yea, nui do̠ń bo̠do̠lea.

Ona takrege mit́ṭen ho̠ṛ ona ho̠rte mit́ṭen ḍaṅgrae idiye kan tahẽ̠kana. Khangeye metadea, Dini ho, nui ḍaṅgra do̠ imạńme, nui iń do̠ń emama. Uni ho̠ṛ hõ̠e kusiyena. Ado̠ uni ḍaṅgrae hataokedea. Ado̠ calaḱ calaḱte mit́ṭen ḍạḍi lekae ńamket́a, ar o̠nḍe̠ye jirạu ńõ̠ḱena; khange uni ḍaṅgra do̠ dustur lekae aḍoyet́ kana. Ado̠ uni koṛa do̠ uni ḍaṅgrae be̠ṅge̠t́ae kana are me̠nket́a, Iń bạhu do̠ bo̠ho̠ḱ paṛaḱentaea, onateń bo̠do̠lkedea, ar nui hõ̠ nitoḱ do̠ lać bo̠go̠ćentaea, o̠ho̠e bańcaolena; nui hõ̠e gujuḱgea, bạń do̠ho̠yea nui hõ̠. Onakoe mo̠ne̠joṅ tak khange mit́ ho̠ṛ ona ho̠rteye hijuḱ kana, mit́ṭen me̠ro̠me idiye kana. Khangeye metae kana, Henda ho, nui me̠ro̠mem e̠mkoḱa? Nui ḍaṅgrań emama. Uni ho̠ṛ do̠ ạḍiye kusiyena. Khange uni me̠ro̠me hataokedea, ar ḍaṅgrae emadea. Ado̠ calaḱ calaḱte mit́ṭen gaḍae ńamket́a, ar o̠nḍe̠ do̠ jo̠m lạgit́e duṛuṕena, cet́ko co̠ṅko kol akawade nạihạr khon, ado̠e jo̠jo̠m kana, ar me̠ro̠m do̠e to̠l akadea. Ado̠e jo̠jo̠m kan tuluć uni me̠ro̠me be̠ṅge̠t́ae kana, ać cet́ leka mocae laṛaoet́a, me̠ro̠m hõ̠ akoaḱ dustur lekae pạḱgur kana. Khane me̠nket́a, Nui me̠ro̠m do̠ ya, ińe besaoiń kan do̠, bań do̠ho̠yea. Ado̠e jo̠m baṛaket́teye jirạu akana. Ińạḱ  khange ho̠ṛ mit́ṭen konḍhae idiyet́a. Khangeye metadea, E̠ ho, ona konḍha imạńme, iń do̠ me̠ro̠m iń emama. Khange uni ho̠ṛ do̠ konḍha bo̠do̠l me̠ro̠me ńamkedete ạḍiye rạskạyena. Khange ado̠e calao idiyena ar oṛaḱe tioḱket́a.

Ado̠ ạḍi rạskạte konḍhae ge̠t́ket́a, ar aćgeye utui lạgit́ karahere bhoraokate khange khube jolaḱ kana; tayo̠mte ona do̠ le̠yen khan ona do̠ se̠ṅge̠l tạpiste khub khad he̠ḍe̠jok kana. Ado̠ uni koṛae me̠net́a, Ạijo, iń do̠ me̠ro̠m se̠ celeye mitạń kana, onateye bo̠d bodaoạń kana. Arhõ̠e jol jolaḱ kana, ar onka khad khadge he̠ḍe̠joḱ kana. Khane me̠nket́a, Alom bo̠d bodaoḱa, baṅkhan iń tawaḱ ge̠jermea. Me̠nkhan tinạḱe jolaḱ kan, unạḱge onka saḍe kana. Ado̠ edrete racateye kuṭuṅ oḍokket́a, are tawaḱ ge̠je̠rket́a, are me̠nket́a, Ma nitoḱ do̠ bo̠d bodaoḱme. Ado̠ uni koṛaren eṅgat jo̠to̠ uniaḱ katha ańjo̠mte ar ona kạmi ńe̠lte ạḍiye mo̠n dukena, are metae kana, Cekate, bạbu, unạḱ do̠m lelhawa? Cet́ lekatem ạsuloḱa? Ado̠ tahẽn tahẽnte hoṛo iroḱ din tioḱena. Ar uni koṛa do̠ cet́ kạmi hõ̠ bae baḍaea, cekate hoṛo hõ̠ko ira ona hõ̠ bae baḍaea. Ado̠ uniren eṅgat do̠e metadea, Do bạbu, datro̠m idite hoṛo iroḱ calaḱme. Khange uni koṛa do̠ datro̠m saṕkate hoṛo khe̠tteye calaoena, ar datro̠m do̠ hoṛo budạ ṭhene do̠ho̠ket́a, are me̠nket́a, Ma khub iroḱtalaṅme; iń do̠ dakań ạguia oṛaḱ khon.

Ona me̠nkateye calaoena oṛaḱte. Ado̠ eṅgat do̠e kulikedea, Tinạḱ e̠m irket́a, bạbu? Uni do̠e me̠nket́a, Datro̠mgeń me̠n oṭo akawadea, khub leka iroḱtalaṅme, dakań ạguitalaṅa; de̠n bar bakhra daka imạńme, datro̠m jạnić re̠ṅge̠ćedea, calao go̠doḱạń. Khange uniaḱ katha leka eṇgat do̠ bar bakhrae emadeteye calaoena. Ado̠ se̠nkateye ńe̠lket́a, baṅ ir akana, enkage menaḱa. Ado̠e me̠nket́a, baṅ do̠ teheń do̠e ruạḱ kan, ona iạte baṅ iroḱ kan. Khange datro̠m saṕkateye tunumket́ do̠ lo̠lo̠ kan, ado̠e me̠nket́a, Uh, ruạḱ kantege bae irlaḱa. Ado̠e me̠nket́a, Cekateye bogeḱa? Ado̠ mit́ṭene hudisket́a, Baberte pạsikate kũireń ãṛgoea, pase̠ye bogeyenge. Sạrige datro̠m baberte pạsikate kũireye ãṛgoket́a; ado̠ daḱre topoyen khan do̠ reaṛena; ado̠e me̠nket́a, Nit do̠e bogeyena; e̠nte lo̠lo̠ do̠ cabayena, reaṛ kanae. Ona thoṛa din tayo̠mte eṅgatte̠t́e ruạyena, khange ado̠ disạ he̠ćadea, baṇma, Mit́ dhao datro̠me ruạyenre iń do̠ kũireń ãṛgoket́a are bogeyena, to̠be̠ nitoḱ nui hõ̠ń onkale khan do̠ pase̠ dhorageye bogeḱa. Ona me̠nkate eṅgatte̠t́ ho̠ṭo̠ḱre pạsikedete kũireye ãṛgokedea. Khange uni eṅgat do̠e pạsikedeteye go̠ćena; are o̠r rakaṕkedere uni do̠e isiṛ akat́a. Khangeye me̠n go̠t́ket́a, Nitoḱ iń go do̠e bogeyenteye landawạń kana. Ado̠ o̠r rakaṕkateye ńe̠lkede do̠e go̠ć akan.

Khange me̠nket́a, Ho̠rko ma akoren go̠ć ho̠ṛ gaḍateko idikoa, iń do̠ okateń idiyea? Ho, iń do̠ buruteń idiyea. Ado̠ mit́ṭen  pạṭiạteye po̠ṭo̠mkedea, are he̠rme̠t́kedea, ar buruteye mohnḍayena.Ado̠e calao idiḱ kana; calaḱ calaḱte  ho̠rre tinre co̠ṅ eṅgatte̠t́ do̠e bujurena, ar uni do̠ e̠ke̠n pạṭiạte̠t́ge burureye giḍi oṭokat́a. Khane ruạṛ hijuḱ kana, ar ho̠rre eṅgatte̠t́e ńe̠lkedea, ado̠e me̠nket́a, O̠ko̠e ren buḍhi ho̠ṛ co̠e go̠ćente no̠nḍe̠ do̠ko giḍi akade, jạnić toyo eman nãhãḱko jo̠mea; cedaḱ co̠ṇ no̠nḍe̠ do̠ko giḍi akade? Iń go̠ hana buruteń idi oṭokade. Ado̠ bạgiadeteye ruạṛena oṛaḱte.

Source: Santal Folk Tales




Boeha Dulạṛ

Ato reaḱ ńutum do Acinpur, ona atoren mit́ṭen Babaren barea hoponkin tahẽ kana, mit́ ṭenaḱ ńutum do Cunḍạ cõṛe ar mit́ Ṭenaḱ ńutum do Siril cõṛe. Din dinte unkin gidrạ dokin hara idiyena, menkhan oloḱ paṛhaoḱ do ạḍigan do bạkin baḍaekan tahẽkana, Enrehõ thoṛagan dokin baḍae kan tahẽkana. Lạṭu hopon do ać baba soṅge cas abadre ar emanteaḱ kạmi koreye goṛoae kan tahẽkana. Ar kạṭić boeha do bhạṅguạ geye tahẽ kante aćren bạṛić gateko soṅgeye gateḱ kan tahẽ kana, Onate bạṛić gateko soṅge gate gatete uni hõe bạṛićena, mit́ din do onko bạṛić gateko sãote mit́ṭen hoṛ doko goć kedea.

Ado onate thanaren pulis do uni kạṭić boeha Siril ńutuman koṛa laga lagate akoaḱ oṛaḱ teko laga idi kedea, ać dada cunḍạ do oṛaḱ regeye tahẽ kana. Adoe metae kana ‘bańcaoiń me dada’. Ado lạṭu boeha do kạṭić boeha ńelte daya hećadea, ado aćren kạṭić boehae metadea oṛaḱte bolokate ińaḱ aṅgrop horog me ar onem horoḱ akat́ mayamte gabao akan aṅgrop horoḱ kateye oḍokena, ado thanaren pulis uni saṕ kate thana teko ạgu kedea. Uniaḱ bicạr hoyena ar cunḍạ cõṛe dusiko hudis kedea ar phạsi reaḱ hukumko emkeda, ar thoṛadin tayom khange phạsi hoyoḱ reaḱ goṭa hoyena. Ado phạsi hoyoḱ mit́din lahare Siril ać dada do Siril ṭhen mit́ṭen ciṭhiye ol keda.

Dulạṛiạ, Siril

As iń dohoeda besge menaḱmea, ar mońjge tahẽnme, ente iń do am ńutumte jiwiń alae keda, ar oneń em akawat́me sada aṅgrop do tisge ona do alom gabao ocoea.

Niạge

Iń do dada tam

Cunḍạ cõṛe

Ona ciṭhi ol tayom uni lạṭu boeha doko phạsi kedea, ado bar pe din tayom uni kạṭić boeha ona ciṭhi ńam tayome paṛhao keda ar soṅge soṅgete thana ophisteye hećena. Ado thanaren pulis koe metako kana. Iń dada bodol te ińge phạsiiń pe. Unre pulis doko metadea am dada cunḍạ cõṛeaḱ phạsi do hoyen taya. Am do uniaḱ goć hoṛmo oṛaḱte iditae me, unre uni kạṭić boeha do mayaḱ muyuḱ ać dadawaḱ goć hoṛmowante Acinpur atoteye hećena, ar uni ać dada do oṛaḱ sor regeye hasawadea. Ona tayom aćaḱ jiṅgire oneye em akawade sada aṅgrop do tis hõ bae gabao oco leda.




Biń Ger

Mitạn ar Campa do gate menaḱ kinạ, ạḍi gate kanakin, menkeam milwạ gate. Mitạn do iskule hijuḱ senoḱa, ar Campa hõ bejae leka ńelme ona hor aṛe tege guriće halaṅ baṛaea. Ar cet́bam men enka, enka ṭera ṭera beṅget́te bana hoṛre dulạṛ do janamat́ kina. Mitạn jãhãleka iskul bae hećlen khan, enhiloḱ do Campa do Mitạn takoaḱ ato hạbić gurić halaṅe calaḱa. Ar Campa hõ jãhã leka gurić halaṅ bae oḍoklen khan enhiloḱ do Mitạn do onko ato sećte ạcur ạcurte oṛaḱe hijuḱa, jãhã tinạḱ onkate hor  baṅkhan rehõ. Ado cet́bam men ne – hoṛ do, miluwạ reaḱ mãyãte Mitạn hõ ado ñoḱõe nonkate iskul calaḱ hõye bạgi atar kada. Ać baba do bogetey men menkat́a, paṛhaolem, bạhuamgeale nahaḱ, paṛhaoḱem cet́ lekhan mit́ din amge sukem joma. Menkhan okare suk, okoe okoeaḱ solha kathaye ańjoma. Mitạn do Campa adere lạgit́e chaṭpaṭao baṛae kana. Hara godoḱ reaḱ miluwạ suk, ona khon do cet́ maraṅa, asokaete niạ bidạlre?

Ayogo na, ńelme mit́ din do Mitạn Campaye ạgu kedea. Mitạn eṅgat – apat cet́kin mena, kusi bạnuḱ rehõ jãhãlekate homoń goroń kate Campakin ataṅ kedea. Menkedakin, Cekayam, koṛa gidrạ aćaḱ kusitey ńam akawana, ado ne – hoṛ do cet́? Ma  jãhã lekatekin ạsul lenkhange. Campa do ado nonḍe do bae ropha lena, Mitạne ạnḍić idi kedea ako oṛaḱte. Mitạn do menkhan bae senlena eken tite do. Oṛaḱre jogaṛ machageko tahẽkante, oko okote ạḍi utạr ṭaka doye moṭra toraket́a. Nạihạr redo Mitạn bogeteko bạsut kedea. Cedaḱ acha baṅ – Mitạn do sentora mit́ arãṛ ḍaṅgra, busạḱ gại, sim – sukri ar bhiḍi – merome kirińket́koa, ar bhagete bhag bhornate casoḱ hõye ehoṕena. Ado cedaḱem mena, hoṛo caole hõ hoyengea ar sim – sukri, bhiḍi – merom hõ onkage guḍ guḍ hãsgem ńelkekoa, mit́ bar bochor regeko saṅgeyena. Taenomte do ado Mitạn do bako jut ae kana, jhogṛako rakaṕkeda. Mitạnren saḍgettet́ tako Mitạn lagayeko meneda. Motlob do uni jãhã lekate mit́domko ocoḱ lekhan, akoaḱge sanamaḱ do hoyoḱa nahaḱ. Mitạn hõ adoye ạṛisena, onko bako sebelae kan khan cekate bhalaye tahena. Ńũ bulkate roṛ ropoṛte lạṛhại lạgit́ khạlạiko ńir laṭkaoḱa. Mit́ dom do jotokote Mitạnko ota baṛa akadegea. Campa hõ ar cet́e mena, apabare soṅge do entet́e daṛeḱa. Enhõ adoye men menkat́gea, Ạlińaḱ ṭaka poesa tegebon saṕ ńamkeda, ado hane nitoḱ o bape jutạliń kana. Campa ać hilittet́ takoko mengoda, Eh… bogeteco hoṛo caole bhạriạ dipil kataben hećlen, ar mĩhũ merom hõben tiạḱ ạgulet́koa, onatem lạṭićet́ kan. Baṅma abenaḱte oṛaḱ duạr perećakan, Chi, roṛte lajaokoḱme, mase bhalako lạima noako katha jãhãe. Ado nonka bako sebelạkin kante Mitạn tạkin do arhõ ako oṛaḱtekin, ruạṛ hećena. Nonḍe hećkate Mitạn do ako atoren sanam hoṛe juṭạu ṭhikket́koa. Ar nạihạr sećren ato hoṛ do oko okote hạnḍiye ńu ocoket́koa, jate jahanaḱ tạkić aloko janam. Ado mit́ din do Mitạn do juṭpaṭe senena nạihạrte atoren hoṛante, bebak gại ḍaṅgrako laga ạguket́koa, sim – sukri celege bako badlet́koa, laga lagateko saṕ ạguket́koa, jako daṛeat́ do hoṛo caole hõko  ạgu daraket́a. Atoren hoṛ do cele hõ bako sorlena. Onko man ente laharey ran ṭhik akat́ko, ado cedaḱko soroḱa. Ar inạma hoṛo caole reaḱ dhomokte, Camparen apa – bare hõ bogeteko bhakayet́ tahẽkan, ne – hoṛ do chiạḱ geko metakokan tahẽkana. Ado onatege atoren do sanam hoṛko ạṛisako kan tahẽkana. Ar baṅkhan mase eṭaḱ atoren hoṛ mit́ṭen atote hećkate hoṛo caole ar gại ḍaṅgrako idikoma?

Camparen apa – bare do ado cet́hõ bako ceka daṛeada, eken ruhạt́ ar eger chaḍa do. Ayo hoṛ do sinḍ bhanḍ hirkhạge Mitạnko eger kedea, roṛ kedako, Mitạn do sea kate nahaḱe gujuḱa, ar happen lohomlen khane gidi kũṛĩt́ko khablao jomea nahaḱ, joma rapaḱ do…. Mitạn tako atoren hoṛko ńam eman leko khan, ńelme onkoaḱ boge judạ baṅ kuli kateko metakoa, Mitạn roga do bhalaye goć akana se baṅa….? Onka ado Mitạnko sarapaea, goṭa duniạ gojoḱ reaḱko bakhẽṛ baṛaea. Ado bam mena, onko do Mitạnaḱ gojoḱ geko koyoḱ hohor kana. Arhõko mena, jãhãrele ̣ńam emanle khan, ekal jiwet́te khurạ khonle jom rakabea nahaḱ, bae baḍae akat́lea, oka atoren ayo kanale..? Nonka lekate ado Mitạn doye biṛkiyena, gojoḱ gojoḱ ko roṛ baṛayet́ khan. Ado cet́e buddhia, mar mit́ din do arhõ dik ar ạṛiste sanam gại ḍaṅgra ar mihũ merom laga idi oṭo kako. Ado cet́ bam men, enhõ Mitạn do bae suk lena bacha, gujuḱ reaḱ botor do bhitri monre gạḍiạuadea. Jạpit́ kaḱ rehõ bogetey botoroḱa, jạpit́ hiṛiń rehõ ti jaṅga irci kate botorgeye raga, ńel lekhan do ne hoṛgem botor koḱa. Nõḱõe nonka talate ado Mitạn do dine khemaoeda. Ado ńelme mit́ din do jao hiloḱ leka kạmiye sen akana khet te. Mitạn do paṭ reaḱ rohoṛ dareye hạr samṭaoeda, ać sor rehõ ạḍi utạr hoṛ onkageko hạhạr kana. Ado ńelme Mitạn do ekal kaṭare, inạ iḍi sećre mit́ṭen jeleń hoṛ ma khablao katem sogaḱ kede, mane bińe ger kedea. Khan Mitạn do, Menya Jạṭu goć kidińam, menkate ekale kekleset́ena, ar ḍhae mente ot reye bhindạṛena, togoć ḍaṭa kateye keṭ keṭe utạrena, dene banar mẽt́ ṭenḍaren taea, ar ghuriạ̃ bae beṅget́ ruạṛ leda.. Nonka dosa ńelte atoren hoṛ do bako jiwi daṛeadea, turạ̃t ado Bohrompur haspatal teko ạtkir kedea, ar uni biń hõ ạḍi hahaṛa, ger kate bam dạṛet́, inạkorege bại bạitem leń baṛae kan. Mar hoṛ do ado mit́ṭen cukạḱre kaḍećte hoṭor adere, ar uni hõ haspatalte idi toraye. Ado cedaḱem mena, Ḍaktar do bogete bis pheḍ ocoe lạgit́ko kurumuṭu keda, pene din, menkhan noa pene dinre mit́ ghạṛi lạgit́ hõ Mitạn bae beṅget́ leda, ar ekal cet́ roṛ hõ baṅ, ado onka pene din mucạt́rey cabaena.

Atoren hoṛ do arhõ atore goḱ ạgu kateko bae kadea mãṛi poḍare. Ado ńelme, ińaḱ khange nạihạrren bahońhartet́ takoma juṭ paṭko juṭạu hećena. Onkoge uni lãṅgãe tahẽkanre mit́ ghạṛi lạgit́ hõ ńeńel bako hećlena. Ńelme onkoge nitma heć kateko menet́, Cekate ạḍi usạra nonka do hoe got́ena, caḱ daḱpe ạtu ocoket́a, cet́ dusi menaḱ anaṅ, onabo ńel sojhea. Hanḍekin tahẽkan redo okor cet́ hoelena, ar nonḍe do bejae hoyen do…? Mitạn tako atoren hoṛ doko bujhạuat́ koa, noko do lebṛa caṭa, khoroc oco lạgit́ko don heć akana, mar ado ako hõ jhũkoḱ. Ado cet́ bam men, pocra gạnḍi phạsiyạra hoṛ, botor aḍoyenako, nokoaḱ husrại ńelte, ado apan ạpinko gusạu baṛayena bại bạite. Ar baṅkhan hutkạm khạṭigeko domao oco koḱa honeć…    

Tumạl- Kạhni Mala




Katha Ar Kạmi

Som do ać gogowaḱ kạumạu hoho ar ṭhelao te oṛgo poṛgoye don beret́ena. Met́ itkit́ itkit́ te beṅget́ marsal reaḱe kurumuṭu keda. Menkhan oṛaḱ bhitrireye tãhẽkante ạḍi ńut geye ńelkeda. Hudisanae siń cando jạniće hạsurena; menkhan acka pạchim khon purub nakha utạr serma re maḱ paṛaḱ ket́ lekae bijli ar sãote serma oṛejoḱ leka ạdị caraṭ huḍur te somaḱ dhiri lekan hoṛmo reho thoṛa botor rumuń doe aṭkar keda. Ạḍi usara barhe te don oḍoḱ kate eṅgattet́ ńelkedea ạḍi hare phare mucạt́ jion re kaḍa koḍo gunṭhi capo capote sahan sakam koe ader kana. Ać gogo do Some metadea; Ma beṭa ạḍi usạra oṛaḱ reaḱ cal ko do ńel jut kate tol keṭejme. Ar baṅkhan teheń hoe daḱte rohoṛ mat́ sakam leka sanam cal reaḱ ṭinkoe oṭaṅ idia. Usạra calte dejoḱ men oṭo kate Som ać gogo do ḍãṛok akat́ko merom ạguye calaoena.

Aṛisoḱ tulućge Som do oṛaḱ reaḱ chapra ṭin ko reaḱ bata ar khunṭi ko tol jujute ehoṕena. Totol tulućge uni do pea ać dada takowaḱ katha koye disạ hudiseda. Som ren pea ać dada tako bahre re bhage cạkri ko kạmiyeda. Onko do jaoge chuṭi re era hopon ko soṅge kate oṛaḱ heć kate gogo towa dareko golpo mạluṅ oṭokaya je, noa mare oṛaḱ rạput́ kate iṭạte maraṅ bakhol oṛaḱ bon benaoa. Ar hana noa aema lekanaḱ ko cekaya mente gogoko eṛe oṭokaea. Noako sanam katha do Som aema din khon geye ańjom ạguyeda menkhan kạmi do nit hạbić bae ńel leda. Som ać baba do joto gidrạ oloḱ paṛhao cet́ oco kate onkoaḱ daṛe jom laharege noa dhuṛi dhạrti ye bạgi oṭowada. Ona iạte oṛaḱ redo Som ar ać gogo tạkin moto gekin tahẽna. Som do ạḍi hare phare oṛaḱ reaḱ hana nawa tol jujute dhurạu akana; ackage pạchim utạr kona khon maraṅ hoe ar ona soṅge dhuṛi oṭaṅ hećente goṭa dhạrti ye ńut cabakeda. Botorte Som do cuṭiạ leka oṛaḱ bhitriteye bolo bayena.

Ackage Som do ać gogo ye disạ kedea, merom ạguye calaolena menkhan nit hõ bae ruạṛ akana. Som doe hudis keda jạnić hana kulhi mucạt́ senaḱ jahaeaḱ oṛaḱ kore geye umul akana. Adha ghonṭa gan hoe daḱ thir tayom Som do oṛaḱ khon oḍokente kuḍạm seće ạcurena, maraṅ oṛaḱ reaḱ kuḍạm cal doe hoe ńurhạ akada ar cal reaḱ aema ṭin do banuḱe ńelkeda. Onako bạgi oṭo kate Som do ać gogo sendraye oḍok calaoena. Kulhi mucạt́ Sokol takowaḱ oṛaḱe tioḱket́ khan mutul khon pea merom hopon doko raḱ daram adea. Menkhan ar barea buḍhi merom ar ać gogo tako do ko okayena?

Ona ṭhạ̃i re merom dạ̃ṛok ko tãhẽkan onte ge uni do senoḱe dhurạuena; Ackage Som do ać gogoe ńel kedea pinḍhạ latarre meromaḱ dạ̃ṛok baber teye jhạli guṛdạu akana. Jãhã seṭer kateye ńelkedea ać gogo do ạḍitet́ liṭạṕ liṭạṕ hũs ge bạnuḱtaea. 9/10 moka pharak re unkin merom eṅga hõkin goć akana. Som do met́ daḱ joroḱ tuluć ać gogo ye hobor rakaṕ kedea. Ar ato re bolo kate joto hoṛte haspatal ko ạtkir kedea, gạḍi cetan re joha capo kate Som do guni bhạbiḱe lagaoena. Hudis kedae bạṛti katha roṛ baṅ kate thoṛa kạmige budan hoṛaḱ ạkil do. Uni do ać dada takowaḱ kathage ghane ghạṛić disạ heć adea ar met́ daḱ jot́ jot́te ać gogowaḱ jạpit́ akat́ met́ seće beṅget́ hape keda.




Akbor

Sedaere Humayũn ńutuman mit́ṭen Tuṛuk raje tahẽkana. Humayũn raj goć tayom aćren hopon Akbore rajena. Unre uniaḱ umer do gel pe serma tahẽkana. Akbor ren guru do Baeram Khãye tahẽkana. Uni ṭhenge Akbor do jotowaḱ reaḱe cet́ana. Akbor do gidrạgeye tahẽkante, aćren guru Baeram Khã do raj- kạmiye calao goṛowae kan tahẽkana. Menkhan Baeram Khã do Akbor tuluć ạḍi jut bae beboharlet́a. Akbor doe sẽṛayena, ar aćtege raj kạmi calao lạgit́ hõe lekena. Menkhan Baeram Khã do raj kạmi Akbore aṛaḱ utạrae do baṅ sanaledea.

Akborren go ar Baeram latarren sordarko hõ Baeramaḱ bebohar ńelteko ạṛisena, ar bako sahao daṛeat́a. Onate Akborko metadea, jemon raj kạmi do aćtegeye calao. Menkhan Baeram aṛag lạgit́ bae rebenlena. Mucạt́re doko aṛaḱ ocokedegea. Onate Baeram do ạḍiye raṅgaoena, ar Akbor ṭhen khone calaoena.

Baeram Khã do Akbor tuluć lạṛhại lạgit́ aema hoṛe juṭạuket́koa. Menkhan Baeram Khã do ekalteye bhagao utạrena, ar koejoṅ hoṛ leka Akbor ṭhen ikạ koye senena. Menkhan Akbor do Baeram aćren guru kanae mente ona do bae hiṛińlaḱa. Ać upạrteye lagaolenre hõe manotkedea. Ar Baeram do jãhãṭaḱ lạṭu kạmigeye kusiat́, Akbor do ona kạmi Baeram emae lạgit́e goṭakeda. Menkhan Baeram do okaṭaḱ kạmi hatao lạgit́ hõ bae rebenlena. Onḍe khon Mokka naṅgrahataye senoḱ jokhen, horre Aphgan jạtko goćkedea. Akbor do ạḍi dilgạṛiạ, khaṭoya ar daṛean raje tahẽkana, Hindu hõ onkageye dulạṛet́ko tahẽkana. Banar jạtrenge sulukteko tahen, ona reaḱ ạḍiye kurumuṭuyet́ tahẽkana. Akbor do mõṛẽ gel serma raje calaolet́a.




Bhul Re Hõ Apnaraḱge Ṭhik Metaḱ Me

Mit́ṭen hoṛ aṛe re ạḍi maraṅ baṛe dare tãhẽkana. Ona darere do judạsi reaṛ umul tãhẽkante; ona dare re aema lekan cẽṛẽ hook asrayoḱ kan tãhẽkana. Mit́ din ona dare buṭạre mit́ Muslạ ar mit́ Hindu hoṛ kin duṛuṕ jirạu akan tãhẽkana. Ona jokhećge mit́ṭen cẽṛẽ do ona darereye raraḱkan tãhẽkana. Ar ona ańjomte Muslạ do Hindu hoṛe metae kana, mase ańjom me tinạḱ mońj mońj nui cẽṛẽye raraḱkan. Nonkae raḱeda “ Allah Rasul Khoda”.

Menkhan Hindu hoṛ doe menkeda baṅ onka do bae raḱeda monte ańjom me nonkae raḱeda “ Hore Krisno Radha”. Unkin hoṛ do ạḍi ãṭkin kạphariạḱ kan okterege ona dare ṭhene hećena Peaj – rạsun ạkhirinić mit́ bebosa hoṛ. Uni do bar hoṛaḱ kạphạriạḱe kuli ket́kina. Ado uni peaj mạrij bebosa hoṛe metaḱkina aben do bana hoṛge baben ańjom ṭhik daṛeaḱ kana. Uni cẽrẽ do nonkae raḱeda “ Peaj – Rạsun – Ada”. Nitoḱ onko pe hoṛ bhitrire rẽ ạḍi aṭ kạphạriạḱ ko lagaoena. Ṭhik ona okterege ona horte ona disạm ren hopon rạhire dećkatey calaḱkan jokheć ona dare ṭhene heć sorena ar onko ko kạphạriạḱ kane ańjom ket́kote rạhi got́koe teṅgo ocoket́koa.

Are kuliket́ koa cet́ lạgit́pe kạphạriạḱ kana? Rajaren Hopon onko pẽ hoṛaḱ joto kathae ańjom ket́ takoa. Onkoaḱ katha ańjomkate Raja hopone metaḱ koa; Ape joto hoṛge hoṛge uni cẽṛẽaḱ raḱ bape bujhạu ṭhik daṛeyaḱkana. Uniye metaḱkoa cẽṛẽ do noṅkae raḱeda “ Tora tin jon gadha”. Ado mase lại tabon pe uni cẽṛẽ do cet́ lekae raraḱ kana? Onate sạraḱ begor baḍae te babon kạphạriạḱ ma.




Rạjia Rạni

Tuṛuk se Muslạ rajko modre Samsuddin Altamas hõ mit́ṭen ạḍi namḍak rajae tahẽkana. Uni rajren do Rạjiạ ńutuman mit́ṭen hoponerae tahẽkantaea. Rạjiạ huḍiń gidrại tahẽkan jokheć khonge Altamas do uni gidrạ ạpạṛi tuń, borlom sohor, ar sadomre dejoḱ ạḍi bese cet́ ocokedea. Aćren sanam gidrạko khon Altamas do Rạjiạge bạṛtiye dulạṛede kan tahẽkana. Rạjiạ do ạḍi laser bud tahẽkantaea. Gidrạ khonge oloḱ paṛhaoḱre ạḍi mone lagaoet́ tahẽkana, ar thoṛa din kurumuṭutege ḍher puthiye paṛhao cabalet́ tahẽkana. Uni do puthi paṛhao ạḍiye kusiḱa, ona iạte akoaḱ dhorom puthiko hõ ạḍi rạskạteye paṛhaoket́a, ar ona reaḱ leka kạmi lạgit́ ạḍiye guni bhạbilena.

Altamas do Rạjiạwaḱ laser bud ńelte mit́ bar raj kạmiko reaṅ hõe cet́adea. Ar ać goć tayom Rạjiạge aćaḱ rajosṭiren rạni hoe ocoye reaṅ sana tahrekantaea, ar mucạt́re do no asana purạuengetaea. Mit́ dhao Altamas do okate coṅe dukạna, unre Rạjiạge ạḍi beste raj kạmiye calaoket́a. Uni raj kạmiye calao, pạhil do celege bako kusilena. Menkha tayomte uniaḱ akelanaḱ kạmiko ńelte sanamkogeko bhaṛoyena. Uni do ạḍi husiạr ar dilgạriạ maejiue tahẽkana.

Altamas goć tayom uniren bikottet́ Phiroj Sah, raje bahalena. Uni eyae cando rajen tayom Rạjiạge rajosṭiren rạniye bahal ocoyena. Uni do herel leka sajkate kacahạriteye calaḱa, ar sanam kạmiko ać nijtege ạḍi hudis bundisteye kạmia. Reṅgeć oṛećkore ạḍiye mãyãḱ kan tahẽkana. Rajosṭiren sanam kạmiạkoge uniaḱ akel ńelteko ṭhak utạrena. Rạjiạ rạni do pe serma tala gan leka raje calaolet́a. Mucạt́re bạiri tire paṛaoenteye goć ocoyena.




Hoṛ Hoponaḱ Pạris

Hoṛ hoponren pạhil go baba do Pilcu haṛam ar Pilcu buḍhiko metakina. Unkin Pilcu haṛam ar Pilcu buḍhiren eae koṛa hoponko tahẽkantakina, arkin ńutumlet́koa, ar nonkakin parislet́koa: Maraṅ koṛawaḱ pạris do Hãsdaḱ, uni sotoḱ do Murmu, uni sotoḱ do Kisku, uni sotoḱ do Hembrom, uni sotoḱ do Marḍi, uni sotoḱ do Soren ar uni sotoḱ do Tuḍu. Pilcu haṛam ar Pilcu budhi hõkin goćena. Ḍher serma parom calaoena. Sasaṅ beḍako metaḱ mit́ṭeć ṭạnḍire ḍher dinko tahẽkana. Tayomte onako pạris chạda arhõ mõṛẽ goṭećko pạrisena, metaḱme, Baske, Besra, Pạ̃uria, Cõṛẽ ar mit́ pạris do at́ akana, onkoaḱ pạris do Bedea.

Sasaṅ beḍa khon do Jạrpi disomteko hećena. Onḍe khon hõko sen idiyena. Ado maraṅ okoć buruko tioḱket́a; ńindạyenako. Ar horge bako ńam daṛeat́a. Setagoḱ jokheć siń cando rakaboḱ kanko ńelkedea; ado hoṛ do siń candoko sewawadea. Menkhan ona do bhul kana, ente Isorge sińre marsalabon lạgit́ siń cando doe doho akadea;

Ado maraṅ buru hõko parom idiket́a ar Campareko tahẽyena. Ar okoe hõ  onko cetanre raj bako tahẽkana. Akoge raj; Raj doko ńutunket́koa, Rapajko, Rapajko do Kisku hoṛge, Murmuko  do Thạkurge. Sorenko do sipạhi, lạṛhạiko. Hembromko do kũạr, Marḍiko do kipisạ̃r, ar Tuḍuko do tumdaḱ ar ṭamaḱko ruia, ar mẽṛhẽt reaḱ joto lekanaḱko benaoa. Baske hoṛ doko kiriń ạkrińet́ tahẽkana. Sareć pạrsirenko hõ onka cet́ko coṅko kạmi kan tahẽkana.