Gopal Do̠ Aćren Jãwãe Go̠mkete Dulạṛede Kana

Ato-paṛare bogete aema hoṛaḱ gharońjkore hopoera-jãwãe go̠mket́ peṛaḱ ko he̠ć akana. Ona ńelte Gopal ren oṛaḱ hoṛ do̠ Gopale metadea, Am do̠ cet́ lekan hoṛ kanam! Jãwãe ạguge bam roṛ baṛaeda. Bar serma hoyena, e̠nre hõ mit́ dhao gan hõ jãwãe do̠ bam ạgu legaledea?

Ać bạhuaḱ katha ańjo̠m kate Gopal do̠e me̠nkeda, Jãwãe ạgu do̠ ko̠m katha kana! Tinạḱ kho̠ro̠c lagaḱa lạime se̠? Gopal aḱ katha ańjo̠mte ać bạhu do̠e  me̠nkeda, ńelet́meạń am do̠ bhage hisạbiạ hoṛ kanam tho̠. Raj oṛaḱ kho̠n unạḱ kạuḍi -poesam ạguyeda, iń do̠ cet́ katha hõ ar bạń ańjo̠ma. Teheń-gapa bhitrire jãwãe bam ạgulekhan iń do̠ baba oṛaḱiń calao joṅa.

Gopal do̠e hudis baṛaket́a, niạ dhao do̠ jãwãe baṅ ạgukate upạige bạnuḱanaṅ. Ona iạte ạyuṕ bela do̠ jãwãe ante oṛaḱteye he̠ćena. Jãwãe ạgu tayom amdaj mit́ cando hoyoḱ kana. Jãwãe do̠ ho̠ńhar oṛaḱ bạgikate calaḱge bae re̠be̠n kana. E̠nte duṛuṕ duṛuṕ nonkan bhage bhage jo̠maḱ do̠ okarey ńamkea?

Jãwãe koṛa do̠ hanhartet́e metae kana, nonḍe he̠ćkate ạlińaḱ hoṛmo do̠ jaoge mońj akantạlińa, onateleń menet́kana ar thoṛa gan dinliń tahẽ nõḱlenge. Jãwãe aḱ katha ańjo̠m kate hanhartet́ do̠ ạḍitet́e kusiyena. Uni do̠e menkeda, tinạḱ din monama unạḱ dinge tahẽnoḱme. Ho̠ńharme ma nit banar tite kạuḍiye ạguyet́ kan. Henda baba, ma am do̠ tahẽnme.

Hanharea waḱ gapalmarao ańjo̠mte Gopal do̠ mon monte e̠kkale edreyena. Baṅ ar baṅ. Jãhã lekatege, jãwãe do̠ kol kae hoyoḱa, baṅkhan puńji jarwa akat́ kạuḍi hõ bhaṅgao hoyoḱtińa. Jãwãe ạsul se̠ hạti ạsul!

Mon monte bud khaṭao kate jãwãeye metadea, henda jãwãe noa atore ạḍi kajak kombṛo ko upel akana. Nõḱõe limu darem ńelet́ kan, noare hajar hajar limu jo̠ḱ rehõ iń do̠ okte nạpit́re o̠ho̠n ńe̠l ńama. Ạkhriń lekhan jaoge poesa hoekoḱa honaṅ.

Am do̠ baba noa limu dare se̠n nońjoraḱme hãḱ. Jo̠to̠ okte nońjor baṅ kate, cando hạsur tayom thoṛa nońjoraḱme hãḱ hại. Marsal ko ạ̃ṛićkate bar-pe din onte dare sećem nońjor lekhange sạrige kombṛo do̠m saṕ daṛeaea.

Ho̠ńhartet́a katha ańjo̠mte jãwãe do̠e menkeda, am do̠ cet́ge alom bhabnaḱa baba, ińge hãḱ kombṛo do̠ń sabegea. Un hiloḱ cando hạsur okte Gopal do̠ oṛaḱ bhitri bo̠lo̠kateće menkeda okayenam, teheń do̠ e̠kkal lać mońge bạń ạikạuda. Okaleka co̠ jut bạń ạikạuda, bogete bhaṭbhuṭ saḍe kantińa. Dare kho̠n barea limu go̠t́ ạgukate so̠rbo̠t́ benao go̠lạńme se̠. Oṛaḱre ar jãhãn marsalaḱ baṅ tahẽkante Gopal ać bạhu do̠ kãṛãṅ kãṛãṅ ńutrege limu ạgui senena. Uni jãwãe koṛa do̠ kombṛo saṕ lạgit́ tạṅireye tahẽkana. Kombṛo me̠nte hanhartet́e hạṛub go̠lkedea.

Kikiạu ańjo̠mte Gopal do̠ soṅge soṅgeteye bạti marsal ante dạṛ ạgukeda. Un okte hõ e̠kkal jãwãe koṛa ma hanhartet́e hạṛub akadea. Gopal ona ńelltey menkeda, Nõḱõe noa amaḱ monre tahẽkana jãwãe. Mucạtre hanharmegem hạṛubkedea.

Gopal ren bạhu do̠ lajaote dakae oṛaḱ se̠će mohnḍayena, jãwãe koṛa hõ ạḍitet́e lajao paṛayena ar ńindạge hońhartet́aḱ oṛaḱe bạgiada. Gopal do̠ raskạte pinḍạre duṛuṕ kate thamakur jo̠jo̠me ehoṕena.




Mit́ṭen Bạihạṛ Goḍowaḱ So̠ho̠r Calaḱ Reaḱ Kạhni

Daharte calaḱ okte bạihạṛ ren goḍo são so̠ho̠r-bajar kho̠ne he̠ćakan mit́ṭen gate são ńapam hoeyentaea. So̠ho̠r ren gate ńelkate bạṛhạṛ goḍo ạḍi ãṭe kusiyena. So̠ho̠r ren gate do̠ ạḍi napae ar hoṛmoangey ńeloḱ kana. Uniaḱ acar beohar, roṛ-landa hõ e̠kkal judạge. Aema din tayomkin ńapam akanate bạihạṛ goḍo do̠ so̠ho̠r ren gate aćaḱ oṛaḱ peṛaḱe nẽota kedea. Bạihạṛ goḍo do̠ e̠kkal bạihạṛrege mit́ bhugạḱrey basoḱ kan tahẽkana. Niṭ akat́ dinre so̠ho̠r ren goḍo do̠ uni bạihạṛ ren goḍo ṭhen peṛaḱe calaoena.  

Bạihạṛ ren goḍo do̠ aćren gate peṛaye lạgit́ jo̠to̠waḱe toenat akat́ tahẽkana. Uni do̠ aćren gate moṭor ar guhum anaje jo̠m ocokedea. Ạḍi haron-kosṭo salaḱ noakoe joara akada. Nonkan mońj jomaḱ uni bae jo̠m ńama. Me̠nkhan cet́e cekaea aćren gate nẽota akadea. Arhõ so̠ho̠r ren gate kanae. Onḍe do̠ tinạḱ bhage bhage jo̠maḱ co̠e jo̠m baṛae. Uni ńelrege bujhạuḱ kana.

So̠ho̠r ren goḍo do̠ thoṛa jo̠m kate thotnae gotekeda. Noa ńelkate bạihạṛ goḍo do̠e kulikedea cekayema gate? So̠ho̠r ren goḍo do̠e roṛ ruạṛadea, amaḱ jo̠maḱ do̠ oho̠ge sebel kana, onatege am do̠m rohoṛgea. Dela iń sãote so̠ho̠r. Onḍe sen katećem ńela cet́lekale jo̠m ńũia. Aćren gate ṭhen nẽota ńam kate bạihạṛ goḍo ạḍitet́e rạskạyena. Rạskạ monantege un okte uni goḍo sãoe calaoena so̠ho̠rte. Thoṛa din calaḱ calaḱte kin seṭerena. Ạḍi maraṅ oṛaḱrey tahẽna gatetae. Ona ńelte bạihạṛ goḍowaḱ mẽt́ ma jalaḱ-juluḱ cabayentae.

Mo̠n mo̠nte bạihạṛ ren goḍo do̠e kurudade rehõ nonḍey ạgukede khạtir sarhaoe emadea. Nia dhao do̠ bạihạṛ ren goḍo peṛa se̠ jo̠m ocoye reaḱ pạli. Ńindạ lạgit́ onkin do̠ o̠t regekin tạṅgikeda. Hoṛko he̠ćkateć ko jo̠m idikeda. Ar inạ tayo̠m so̠ho̠r ren goḍo do̠ mit́ bhugạḱte jo̠maḱ oṛaḱe idikedea gatetae. Unkin bana hoṛge table cetanrekin duṛuṕena. Uni bạihạṛ ren goḍo do̠ tis hõ nonkanaḱ jo̠maḱ mẽttege bae ńelakat́ tahẽkana. Uni do̠e menkeda, Am do̠ sạri kathagem menakada, aleaḱ jion reaḱ dosa ma ạḍi bạṛić. Iń hõ noa so̠ho̠r-bajarrege baṅkhan tahẽn lạgit́iń hijuḱa. Noa katha auri roṛ mucạtrege table ma laṛaoḱ lagaoen. Ar duạr khonaḱ mombạti tire saṕkate goḍo saṕ lạgit́ hoṛ ma oṛaḱko boloyen. Unkin do̠ jãhã lekate bhugạḱre bolokate kin bańcaoena.

Noa dosa ńelte bạihạṛ goḍo do̠e menkeda, Baṅ, so̠ho̠r reaḱ mońj se̠ bhage bhage jo̠maḱ reaḱ ińaḱ jạruṛ bạnuḱa. Jiwi ṭonṭa reaḱ bo̠to̠r re baṅ tahẽkate bạihạṛre tahẽnge bogea. Onḍe do̠ nonkan mońj jo̠maḱ bạnuḱa sạrige, me̠nkhan bo̠to̠r reaḱ hõ jahan karon bạnuḱa.




Be̠le Ạkhriń Koṛawaḱ Kukmu Rạput́ena

Mit́din hiloḱ albudạha metaḱme be̠buj Sujon mit́ṭen Be̠le khạclạḱ bo̠ho̠ḱre dipil kate oṛaḱ se̠ne calaḱkan tahẽkana. Oṛaḱ calaḱ okte mo̠ne mo̠netey hudiset́ tahẽkana, Noa bele ạkhriń kateć ạḍi kisạ̃ṛ se̠ daman hoṛe hoyoḱa me̠nte.

Uni do̠ arhõe hudiset́ tahẽkana, Oṛaḱ idi tayo̠m noa be̠le kho̠n sim ho̠po̠nko hoyoḱa, onko ho̠po̠n ko haraḱa. Onko sim arhõ aema ko be̠lea. Un okte ona bele ko ạkhriń kateć ạḍi kisạ̃ṛ ho̠riń hoyoḱa. Inạ tayo̠m ạḍi maraṅ oṛakiń benao rakaba. Onḍe do̠ aema golam-golamini ko tahẽnoḱa. Okoe do̠ aćaḱ oṛaḱ reaḱ sanamaḱ ko kạmia arko ńel juta. Inạ tayo̠m jãhã maraṅ oṛaḱ ren kuṛi ńelte rajan-bajane baplayenge nahaḱ.  

Be̠le ạkhriń koṛa Sujon do̠ arhõe hudisket́a, bapla tayo̠m uni do̠ ponea gidrạren babae hoyoḱa. Inạ tayo̠m onko gidrạ koe hara-burukoa. Oloḱ-paṛhaoḱe cet́ ocokoa. Onko do̠ lạtu lạṭu ko cạkri-bạkriya. Inạ tay̠om onko aćren gidrạko do̠ maraṅ cato̠r se̠ oṛaḱ ren kuṛiye bạnij ạguakoa. Onko ren mit́ okte gidrạko hoyoḱtakoa. Un okte uni do̠ onko gidrạkoren go̠ro̠m babaye hoyoḱa. Aćaḱ ho̠bo̠rre duṛuṕ kate go̠ṛo̠m gidrạkoe jo̠m ocokoa. Un okte uniaḱ do̠ ạḍi rạskạwanaḱ jion hoyoḱtaea.

Noako hudis hudisteye calaḱ kan tahẽkana. Mit́ okte ackage ḍahar lo̠so̠t́re jaṅga ma leńjet́entae. Uni ma e̠kkale bhindạṛ go̠t́ena. Bhindạṛ são sãote aćaḱ bo̠ho̠ḱre dipil akat́ khạlạḱ reaḱ be̠le ma ńurhạ rạput́ metaḱme e̠kkal ge̠je̠r cabayena. Bele ạkhrińić Sujonaḱ kukmu hõ rạput́ cabayentaea.   




Mit́ṭen Huḍiń Kulại Ṭhene E̠ḱṛe Ocoyena Dhạcri Kul

Bir-gajaṛ ren Raj Dhạcri kul do̠e tahẽkana ạḍi lelha ar asaṅ poḍa. Jo̠to̠waḱrege ạḍitet́e ạṛisoḱa. Mit́ din hiloḱ do̠ jo̠maḱ sendrae oḍoḱena. Ackage mit́ okte uni do̠ mit́ṭen kulạiye ńel ńamkedea. Ar note kulại ma kul ńelte dạdạṛe dhurạuena. Mit́ ghạṛite dare aṛe se̠ aḍepasey dạṛ ạcuroḱ kana, arhõ mit́ ghạṛi do̠ e̠kkal sojhe dạdạṛe ehoṕena. Kulại tin okte dare aṛete dạdạṛe dhurạuen un okte Kul do̠e hudisket́a iń do̠ ạuṛiaḱte kulại tayomte dạṛ se̠ khudạu baṅkate dare danaṅreń okoḱ khan enḍkhan kulại ekkal iń tayomgey dạṛ ạguya nahaḱ. E̠nḍekhan ạḍi algeteń saṕ daṛekea.

Kul do̠ onkageye kạmikeda. Mit́ṭen ạḍi maraṅ dare danaṅrey teṅgo tahẽyena. Ma ńelme kulại sạrige uni Kul ṭhengey dạṛ hećen. Ar ạḍi algateye saṕgolkedea ar aćaḱ oṛaḱteye idi kedea. Oṛaḱ calao tayom kulại do̠ ạḍi kajak hudis-ganḍon kateće menkeda, E̠ boeha Kul, iń ma e̠nte ạḍitet́geń huḍińge.

Iń jo̠m kate amaḱ lać hõ paseć o̠ho̠ bilentama. Onate am do̠ iń jo̠m lahare ar mit́ṭen kulại sendra ńam ạguyem. Inạ tayom mit́ tulućem jo̠mket́lińge. Un ghạṛić iń do̠ nonḍegeń tahẽ hataṛoḱa. Kul do̠e hudisket́a, kulại ma sạri kathage co̠ṅe metạń kan. Calaolengeń arhõ mit́ṭen kulại do̠ń saṕ ạguyea. Uni kulại oṛaḱre do̠ho oṭokate Kul ma arhõ sendrae mohnḍayena. Me̠nkhan sendra sendrate ạḍitet́e laṅga cabayena. E̠nre hõ sendrate o̠ho̠gey ńamledea. Ado̠ oṛakteye ruạṛ hećena. Hudiskedae, teheń do̠ mit́ṭengeń jo̠m hataṛea. Inạ tayom eṭaḱaḱ sendra katećiń joma nahaḱ. Noa hudis kate Kul do̠ oṛaḱteye calao maṛaṅena. Me̠nkhan oṛaḱ sen kateće ńelket́ celege bạnuḱ ko! Kulại mae dạṛ akat́.

Sikhạuna: Bạṛti Laloc do̠ e̠kkal baṅ bhagea.




Ạnḍiạ Pusi

Abo santal ho̠ṛaḱ do̠ ạḍi napae ar daman ạricạli, le̠k acarko menaḱtabona. Noako do̠ hapṛamko bidạl kho̠nge ạḍi man ar mano̠t se̠le̠t́bon manao ạguieda. Ạricạli do̠ ạrsi leka, Ạrsire̠ ap apnar met́ muṭhạn cet́leka saphate ńe̠lo̠ḱa onkage ạricạli ho̠te̠tege manwakoaḱ boge bạṛić aso̠l muṭhạn do̠ so̠do̠ro̠ḱa. Am iń okabon cekae̠t́, pạtiạu se̠le̠t́ okabon pańjae̠t́ arbon so̠do̠ret́ ona kangea Ạricạli do̠. Ạricạli babo̠t ạḍi aema daman kathage ro̠ṛo̠go̠ḱa. To̠be̠ ạḍi khato̠te̠ me̠no̠go̠ḱa, Aboaḱ jo̠m, ńũ, ho̠ro̠ḱ bande, ro̠ṛ landa, duṛuṕ teṅgon, ḍo̠bo̠ḱ johar, e̠ne̠ć sereń, khạṭuạ, pujạ, po̠ro̠b, acar bicạr, jaman, gujuḱ, bapla, bhanḍan noṅkaleka jingi khemaore jo̠to̠aḱge Ạricạli do̠. Mimit́ jạtren manwakoaḱ mimit́ leka Ạricạli. Abo santalko aboaḱ ạricạliko sedae kho̠nbon manao ạguet́rehõ̠ nahaḱ do̠ ạḍi aema karo̠nte kho̠d bhe̠d do̠ babon manaoeda se̠ babon pańjaeda. Aboaḱ ạricạli babo̠t aboaḱge pustạute baḍae bạnuḱtabona, baḍaejoṅ hõ̠ babon mo̠neaḱ kana.

Aboaḱ gharońjre ar ato ṭolare ńe̠l ńe̠lte ạricạlibon pańjaeda, manaoeda. Ạricạli reaḱ le̠k, bhe̠d, babo̠t baḍae bạnuḱte andha pạtiạu ar bud ạkil be̠go̠rte ona reaḱ khạndri ar aso̠laḱ do̠ babon tolaseda. Onkaleka okako abo jạti ar somaj lạgit́ jạruṛaḱ se̠ bogeaḱ baṅkan nonkanaḱrebon ge̠r biduḱ kana. Ado̠ nonkaleka mit́ kạhinige Ạnḍiạ Pusi do̠. Mano̠tanko, ne̠ho̠riń do̠ho̠ea, noate mo̠n alope ạṛisa, bicko̠m thoṛa ganḍo̠no̠ḱte sạriaḱ ar bogeaḱko bujhạute pańjae tabonpe̠ baṛe̠. Pusi do̠ ạsul janowar kanako. Ạḍi aema ho̠ṛge pusiko ạsulkoa. Oṛaḱre pusiko tahẽ̠n aema ho̠ṛge bako kusiaḱa. O̠ko̠eko pusi ạsulko kusiaḱ onkoko me̠na oṛaḱre pusiko tahẽ̠le̠nkhan goḍoaḱ utpat baṅ tahẽ̠na. Goḍo oṛaḱ reaḱ anaj pho̠so̠l se̠ jo̠maḱko bako no̠sto̠ daṛeaḱa, oṛaḱre bako bhugạḱ daṛeaḱa, biń oṛaḱ bako bo̠lo̠ḱa. Onate oṛaḱ duạr ar anajko napaege tahẽ̠na. Ar o̠ko̠eko pusi ạsul bako kusiaḱ onkoko me̠na pusi oṛaḱreko tahẽ̠n khan ạḍi chiṭkạlge aṭkaro̠ḱa. Pusi oṛaḱ kocakoreko ija, ro̠ho̠ṛ caole cetanko̠re̠ko ić aḍoya, jel daka towako jo̠m kombṛoea, thạri, bạṭi, ṭukuć, celaṅ ḍhan ḍhunteko rạpuda. Noṅka de̠ne̠ banar ạḍi lekan jukti do̠ menaḱgea sạrige. Abo santal ho̠po̠nge Bhanḍanre jib daṛẽ̠bo idikoa. Onko jib daṛẽ̠ko boṅga talaoaakanićaḱ atma bhạlại lạgit́ko daṛẽ̠koa. Sim, Sukri, Bhiḍi, Mero̠m, Parowa jib daṛẽ̠ko reká katha do̠bon baḍaea, ańjo̠makada se̠ bon ńe̠leda, ńe̠lakada. Bhanḍanre jib daṛẽ̠ko sãote̠ aema lekan anaj do̠ jạruṛa, aema lekan le̠k acar manao ganao hoyoḱa. To̠be̠ bhanḍanre mit́ṭen Ạnḍiạ pusi lagaoḱa se̠ jạruṛa noa do̠ pase̠ć aema ho̠ṛge babon ańjo̠makada, se̠ bon ńe̠lakada. Hẽ̠, bhaṇanre Ạnḍiạ pusi lagaḱa noa reaḱ kạhni do̠ noṅkaleka.

Ạḍi sedae reaḱ katha kana. Un o̠kte̠ do̠ ho̠ṛko o̠lo̠ḱ paṛhaḱ hõ̠ bako baḍaekan tahẽ̠kana. Mare ar mano̠tan ho̠ṛkoaḱ kathage so̠maj reaḱ ạn ạri, onkoaḱ hukum ar kathaleka kạmi purạuge dho̠ro̠m ar ạricạli do̠. Ado̠ mit́ṭen ho̠ṛ ać babae bhanḍanede kana. Oṛaḱ pe̠re̠ć peṛako he̠ćakana. O̠ko̠e okalekako daṛeaḱ daṛẽ̠ko ạguakat́koa. Ado̠ ạyuṕ bela jaṅ baha buhạl lahare oṛaḱ mạlik do̠ ṭikaḱ sindur, pujạ kạmirey duṛuṕena. Pujạ kho̠nḍre duṛuṕkate ać babawaḱ atma bhạlại lạgit́te ṭikaḱ sindureda, cinibatasa, kaerako sipikatey curućeda. Uni ho̠ṛren mit́ṭen ạsul ạnḍiạ pusie tahẽ̠kana. Uni pusi do̠ uni ho̠ṛ ṭhengeye gạsur mạnḍur baṛaekana, cãnḍbo̠l kuṭuṅ are ghiriạ baṛaeda. Uni ho̠ṛ kaerako curue̠t́ sãote pusi do̠ onae jo̠me̠t́ kana. Ado̠ uni ho̠ṛ do̠ pusie saṕkedea ar babe̠rte ho̠ṭo̠ḱre to̠le̠te o̠nḍe̠ge tahẽ̠kan mit́ṭen khunṭireye to̠lkedea. Ado̠ aćaḱ eṭaḱ eṭaḱ le̠k acar ar pujạ kạmiko purạuen tayo̠m uni pusie do̠e aṛaḱ kedea. Uni ho̠ṛren mit́ṭen lanṭa gidrạe tahẽ̠kana. Uni lanṭa do̠ ać baba ṭhe̠n ge̠nḍhe̠rkate ać babawaḱ pujạ kạmiko ạḍi mo̠ne̠te̠ye̠ ạribạndhikeda. Ado̠ mit́din nui ho̠ṛ hõ̠e go̠ćena. No̠te uni lanṭa gidrạ hõ̠e hara buruena, Gharo̠ńjre aćge mạlik. Enḍe̠ khan nit́ do̠ aćaḱ maraṅ dạyik ạć babae bhanḍanea. Bhanḍan dinre arhõ̠ oṛaḱ pe̠re̠ć peṛako he̠ćena. Ado̠ ać hõ̠ pujạ kạmire̠y duṛuṕena. Pujạe lạgit́ okako jạruṛ sanamaḱge ać samaṅre. Pujạ kạmie ehoba un okte aćkae disạkeda jo̠to̠aḱge menaḱa me̠nkhan ạnḍiạ pusige bạnuya. Pujạ kạmi baṅ eho̠ṕkate uni ho̠ṛ do̠e kuḍbur hapeyena. Khan  jarwaakan  ho̠ṛko do̠ uniko kulikedea ce̠t́ jahan muskilanaḱ hoyena se̠ ce̠ta. Uni ho̠ṛ do̠ onkoaḱ katha reaḱ ro̠ṛ ruạṛ bae e̠meda, e̠kale̠ thir hapeakana. Ado̠ ạḍi jo̠rteko kạjiạkedete̠ aso̠l boṅga katha do̠e lại posaḱkeda, baṅma mit́ṭen ạnḍiạ pusi be̠go̠r pujạ kạmi do̠ o̠ho̠geye eho̠ṕlea.

Ho̠ṛko do̠ uniaḱ katha ańjo̠mte̠ am iń khaḱ khaḱko landakeda. Metadeako cele ya bạbu, acka ado̠m cekayena, ar ạnḍiạ pusido̠m cekayea? Aema ho̠ṛ aema lekateko bujadea, me̠nkhan uniaḱ do̠ mit́ joban, do calaḱpe ar mit́ṭen he̠nde̠ ạnḍiạ pusi saṕ ạguyepe. Tin hạbić pusi bape saṕ ạgueye un hạbić pujạ kạmi do̠ baṅ e̠ho̠ba. Ać babaren ma ạsul he̠nde̠ pusiye tahe̠kan. Ać ma pusi ạsul bae kusiaḱ. Ạḍi muskilre sanamko paṛaoena. Jo̠to̠ ho̠ṛko tharbasao cabayena nit ado̠ ce̠t́ko cekaeya me̠nte̠. Uni ho̠ṛ kuli mako kuliede cedaḱ ado̠ ạnḍiạ pusi do̠ lagaḱa me̠nte̠. Me̠nkhan uniaḱ mit́ katha, karo̠n baḍae do̠ alope kho̠ja. O̠ko̠eaḱ katha hõ̠ bae ańjo̠meda. Me̠nkedae iń babań bhanḍanedea, judi go̠ṛo̠ reaḱ boge mo̠nsubạ menaḱ tape̠khan enḍe̠khan be̠go̠r bilo̠mte mit́ṭen he̠nde̠ ạnḍiạ pusi saṕ ạguye reaḱ usạra kurumuṭuipe. Ado̠ e̠ne̠ ṭo̠laren koṛako jarwaena ar ṭheṅga jhạliante̠ he̠nde̠ pusi se̠ndrako oḍokena. Mit́ṭen diạṛ bathanre sạrige he̠nde̠ ạnḍiạ pusiko ńamkeda. Ado̠ sabe̠ lạgit́ jhạliko oḍaokeda. O̠ko̠eko do̠ ṭheṅgateko capat́kede khanpusi do̠ ricạm po̠ṭ dạdạṛe lagaoena. Koṛako do̠ pusiko khudạu kedea. Pusi do̠ jiwi bo̠to̠rte hante nate̠ dạṛ dạṛte mit́ṭen amaraṅ jhạpṛạ jo̠jo̠ darerey ńir dećena. Koṛako do̠ ḍhelkate am iń capat́ko dhurạuena.

Menkhan pusi do̠ coṭ laphaṅ ḍạrre rabo̠ṛ kajakoḱte̠y lambe̠t́ hapeyena. Koṛako do̠ ona jo̠jo̠ darereko de̠ćena ar pusi ko laga phe̠ḍ kedea. Ado̠ e̠ne̠ laga lagateko saṕ kedete oṛaḱ ko ạgu kede khan uni ho̠ṛ e̠ne̠ ado̠ bhanḍan kạmie e̠ho̠ṕket́a. Ganḍo̠n reaḱ: Abo santalko ce̠t́ nit́ hõ̠ ạnḍiạ pusi tayo̠mtebon ńir baṛaya se̠ aboaḱ aso̠l daman ạricạli rạkhi jogao ar lahanti lạgit́bon kurumuṭuya? Reaḱ ạ̃t́ko ńemet̠́kana, asraeko ńameda, oka doko ol aṅgan kana: me̠nako nokoaḱ no̠ńjor ko bạṛićgea, ar hudis cintạ hõ̠ jhạlgea, ado bir nạṛite dare to̠lo̠ḱ lekae kirḍhumket́a. Ado̠ oṛaḱ reaḱ jumi jaega kuṛi era chạmki chaḱ, maraṅ kuṛi tala kuṛi, ho̠po̠n mại bại bạitey sibạṛmea. Ar noṅkatege juripạri bapag ḍheroḱ kana, bin baplate ko̠ler sonako ho̠bo̠rjoṅ kan, apaṅgir, mit́ pạrsire baplaḱ, caco bapla, khicạ umạrre ṭhạ̃oḱ se̠ ṭhạ̃okako. Aema pạlkuṛi mo̠nean kuṛi gidrạko oḍoṅ calaḱ kana. Bardin tayom copoć siṭạ ocokate e̠ke̠n jaṅko ruạṛ hijuḱkana. Oka do̠ apa bare ṭhen ot baṛgeko dabiet́ kana, noṅkate jumi bon atet́ kana, ạkhriń ar bho̠ro̠n ma menaḱge. Nijaḱ se̠ somaj gharo̠ńj reaḱ oko kathako bhin jạt ṭhen ḍamḍahe, Dho̠ro̠m ko̠ro̠mte dhilisili ar andha pạtiạukate somaj do̠ jạbun akante geraṅ are̠ ho̠mo̠re̠t́ kana. Kisku raja do̠ man ijjo̠t rukhiại lạgit́ cae campa gaṛe̠ bạgiada.

Menek abo do̠ nij ṭhạire teṅgo keṭeć katege, ho̠ṛ ho̠po̠naḱ ijjo̠t rukhiại, Jạt baṅcao, sepeṅ rakab, ar lahae lạgit́ ce̠t́ babon ti jaṅgawaḱa? Ce̠t́ hapṛam koaḱ mãyãm ho̠ṛ ho̠po̠naḱ ho̠ṛmo̠re heḍejoḱ kana? Nahaḱ bidạl muskil muhunre ato gãota bandoa urić, sạdhin ar rukhiại do̠ho̠e lạgit́ aboren ạyurko ar mukhiạkoge Haṛma, Gurbhu Cạmpại ar Sam pargana do; ce̠t́ noko aboren hapṛam koaḱ ạyur gun do̠ e̠bhen se̠ jạpit́gea? Ho̠ṛmo̠ daṛe bo̠do̠l bo̠ho̠ḱ hataṅte hulgạriạ Sidạ Kanhu leka dela orbonpe. Ar gharo̠ńre, ato ṭolare ar somajre jạt leka jiwedo̠ḱ reaḱ ar ar marsal reaḱ rãt jhalkoaḱ arbon ńe̠l ocoema.

 

 




Ḍoho Koṛa Reaṅ

Sedae jo̠khe̠n mit́ṭen atore mo̠lo̠ṅre ḍoho koṛae tahẽkana. Ar uni koṛaren bạhu do̠ khub mońj kuṛi kanae. Ado̠ o̠ne̠ mo̠lo̠ṅreye ḍohogete jãhãkote dãṛã baṛae uni so̠ṅge̠te do̠ bae khusiḱa. Apan ạpingekin daṛana. Metaḱme hạṭiạ, bạṭiạ, peṛa ho̠ṛo̠ḱ, ńe̠l buru ńe̠l karam, uni jãwãete̠t́ so̠ṅge̠ do̠ bae khusiḱa, Jãhãte calaḱ jo̠khe̠n uni jãwãete̠t́ hõ̠e calaḱ khan, bạhutte̠t́  do̠e usạt́  go̠doḱa. Are metaea, Aćge laha lahae camdaṛaḱ baṛaea. Am so̠ṅge̠te do̠ o̠ko̠e ba tuloḱ lagat́?

Onkae metae khan, uni do̠e siṭi siṭi baṛaea. Khange arhõ̠e e̠gge̠r go̠dea. Siṭko̠ć cudi!E̠ge̠rede khane isiṛ isiṛ baṛae kana. Ado̠ onkae e̠ge̠re khan, uni do̠ arte̠t́geye bartao kana. Ado̠ onkakin phukṭi baṛajoṅa. Ar oka do̠e haso ocoyegea; ado̠ e̠nre hõ bae usạt́a, sahaokaḱgeae. Mo̠ne̠reye bujjoṅa, Iń do̠ no̠nḍe̠ń ḍohoyentegeye dusạuediń kana. Ado̠ onkae dusạuea, arhõ̠e mãyãwaegea.

Ado̠ kathae, mit́ dhao do̠ atoren kuṛi koṛa pata ńe̠lko calaḱ kana. Ado̠ uni ḍoho koṛaren bạhu hõ̠e me̠nket́a, Iń hõ̠ pata ńe̠l do̠ń calaḱgea. Ado̠ uni koṛae me̠nket́a, Iń hõ̠ to̠be̠ń calaḱgea. Ado̠ bạhutaeye me̠nket́a, Am do̠ alom calaḱa. Nui soṭa cudi iń calaḱ iń me̠n khange ać hõ̠e ruhu ṭuhu baṛaea. Ao̠ koṛae me̠nket́a, Am eskarge eṅgate ńe̠ńe̠l sad do̠, ho̠ṛ do̠ alo se̠nlen khange.

Ado̠ bạhutaeye me̠nket́a, Sad do̠ e̠nte sanam ho̠ṛge. Ado̠ o̠nḍe̠m ḍohoyenteń manayet́mea. Ho̠ṛ nãhãḱ bako landawańa? Me̠nako, Durre! Kuṛi ma napae o̠ko̠ć, jãwãege tho̠e ḍohogetaea. Bejãe nonkan kuṛi unireye khusiyen do̠! Iń khan, o̠ho̠ń re̠be̠n atarlena. Onkako landawań iạte am do̠ń manayet́mea. Khange uni koṛa hõ̠e bataoket́a. Metadeae, Acha, ma e̠nḍe̠khan am eskar baṛe ̠ calaḱme, kahelae iń salaḱre do̠m khe̠ndo̠ḱ kana. Ma, bań calaḱ kana.

Ado̠ kathae, uni do̠e calaoena. Ado̠ atoren so̠ṅge̠te uniye ńe̠l go̠t́kadea. Ado̠ ać hõ̠ dosra oṛaḱ reaḱ kicriće ko̠eket́koa, ar onate khube dhuti dạhṛi sajena. Ńe̠l ho̠ṛ hõ̠ko ńe̠l erkaḱ kana. Ạḍi hạbićem be̠ṅge̠t́ae ena, kathayem orom daṛeaea. E̠nte ti jaṅga bo̠ho̠ḱ, goṭae e̠se̠t́ akana; inạ ḍoho ar mẽ̠t́ge ńe̠loḱ kantaea, baṅkhan go̠ṭae e̠se̠t́ caba akana. Ado̠ kathae, pata ṭạnḍire ać eskargeye dãṛã baṛae kana, ako atoren ho̠ṛ tuluć do̠ mesao ho̠doḱ kana. Ado̠ setaḱ jo̠khe̠n, kathaye ńe̠lkede do̠, ać bạhu e̠ne̠ć saṕ akan. Khange ado̠ bae metat́koa, De̠ se̠ ya, tumdaḱ emańpe, mit́ kho̠ṛ gan iń rulege. Ado̠ sạriko emade khan, kathae, ać bạhu samaṅrege ḍher do̠e ruyet́a are do̠net́ kana. Ar oka ghuṛi do̠ uni samaṅ se̠ngeye lạṭić calao go̠doḱ kana. Ado̠ onka do̠n baṛae ńe̠lte ạḍiye be̠ṅge̠t́ae kangea. Mo̠lo̠ṅre ḍoho hõ̠e ńe̠let́getaea, me̠nkhan bae orom daṛeadea. Ado̠ kathae, bạhutae e̠ne̠će aṛaḱen khan, uni hõ̠ tumdaḱ do̠e emat́koa. Ado̠ okako se̠n uniye dãṛã baṛae kana, ado̠ uni ṭhen ńe̠l ocoḱ leka ghạṛi hõ̠ ghạṛi uni laha lahageye tahẽna, ar ro̠ṛ do̠ cet́ hõ̠  bakin ro̠ṛana. Ado̠ uni hijuḱ lekae ạikạulede khan, aćge hako pako lahateye he̠ć go̠t́ente onako kicrić do̠ jo̠to̠e bhạnduṛ baṛakat́teye idi baṛakat́koa; ado̠ gupiye calaoena. Ado̠ ńe̠ńe̠l khon bạhutte̠t́e he̠ć laha ocoadea, to̠be̠ ene ać hõ̠ gupi khone hijuḱ kana, me̠n baṛe̠ gupigeye se̠nlena me̠nte.Ado̠ he̠ćkate bạhutte̠t́e kuli baṛayede kana, Cele cet́ lekam ńe̠l ạguket́koa? Bam se̠n ocoadińa,ma lại baṛawạńme.

Ado̠ unreye me̠nket́a, Cedaḱ co̠ṅ am hõ̠ bam se̠nlen? Ńe̠l ạgukekoam huṭe̠ć. Ado̠ uniye me̠nket́a, Amge tho̠m manakidińa, baṅkhan iń do̠ calaḱgeń me̠nlet́a. Bam calao ocoadińte ạḍi mo̠n khaṭo̠ń ạikạuket́a. Ado̠ bạhutte̠t́e me̠nket́a, Ḍoho iạte e̠nte bań se̠n ocoat́mea. Ado̠ pata ṭạnḍireń ńe̠lket́ko do̠, bogete am lekan ḍohoko. Mit́ṭen onkan ḍohoićge bhala abo akhṛare bogete tumdaḱe ruru kan are do̠net́ kana. Ado̠ uni ńe̠lteń me̠nket́a, Noko co̠ṅ goṭa disạmrenko ḍohoge. O̠ho̠ huṭe̠ćko dusạulińa. Cedaḱ co̠ṅ aleyić hõ̠ń manakede? Rạskạ ho̠ṛ huṭe̠će idikekoa. Ado̠ń ńe̠lket́ko goṭa disạm ḍoho. Amge hale ḍoho, goṭa disạm ḍoho. Ado̠ e̠ne̠ in khonaḱ mit́tekin daṛana  ar ńe̠ńe̠l eman hõ̠ mit́ge. Un khon dusạu ro̠ṛ do̠ cabayentaea. Ado̠ e̠ne̠kin bhuńjạuket́gea, baṅkhan huṭeć ḍoho iạte dosrareye ucạṛkoḱ co̠ṅ cet́ co̠ṅ. Ado̠ e̠ne̠ niạ katha do̠ń purạuket́a.




BAGWAN

Kandontako do mit́ṭen bagwan menaḱtakoa. Ona bagwanre do aema lekan jo ar baha dareko rohoeakada. Taher, beṅgaṛ, kohnḍa, hotot́ ar emanteaḱ bogete lạṭu lạṭu jo akantakoa. Onate kandon ar ać go – baba do ạḍiko kusiḱa. Ać go – baba dokin mena ạḍi kajer gidrạkantalaṅae. Haṛam – buḍhilenre hõ nãhãḱ mońjteye ạsullaṅa. Sombar Sunḍlạre hạṭiạ duṛuṕa. Noa haṭ do ako ato khon adha kosgan sạṅgińre menaḱa.

Kandon do jao hạtiạ anajko hạṭiạte ṭebe ṭebeye goḱ idia. Ar ạkhrińlenre aema poesa hoyoḱtaea. Tire poesa calakinre go – baba ạḍikin kusiḱa. Kandontako do noa bagwanre baha dare hõko rohoe akada. Golap baha, Joba baha, Kusbi baha ar eṭaḱ baha hõko rohoeakada. Jaoge kusi – rạskạ reko tahẽna.




Raj Ho̠po̠n Ar Rakas Reaḱ

Mit́ṭen raj ho̠po̠n do̠ ạḍi utạr phạdante baplaḱ lạgit́e calaḱ kan tahẽ̠kana. Ado̠ calaḱ calaḱte ho̠rre ạḍi ãṭ re̠ṅge̠ćket́koa, ado̠ ona takrege, kathae, ho̠rrege mit́ṭen bhiḍi b̠oho̠ḱko ńamket́a. Ado̠ko kupuliḱ kana; khange raj do̠e me̠nket́a, Mabon jo̠m baṛalege, ado̠bon calaḱgea tho̠. Ado̠ ado̠m ho̠ṛ do̠ sahan ạgu, ado̠m ho̠ṛ do̠ sakam ạgu, ado̠m ho̠ṛ do̠ se̠ṅge̠l ạgu, ar raj do̠ daḱ ạḱgui ̣se̠nena.

Ado̠ sahan ạḱguyić do̠ ạḍi usạrateye he̠ć go̠t́ena, are me̠noana, Acha iń do̠ń poṭor baṛa hataṛa; onka me̠nkateye so̠rlen do, ayoge, ona bo̠ho̠ḱ do̠ e̠kkalte o̠t sermae cahaṕket́a; ar uni do̠e ut́ ocoyena. Ado̠ inạkate uni se̠ṅge̠l ạḱguyiće he̠ćena; ado̠ uni hõ̠ onkageye me̠noana, E̠nḍaḱge ro̠ haṭaṛ aḍoeań; onka me̠nkateye sorlen do̠ uni hõ̠e ut́kedea. Ado̠ inạkate sakam ạḱguyiće he̠ćena, uni hõ̠ onkageye me̠nket́a, Acha iń do̠ń ge̠t́ hataṛ aḍoea, inạḱteko hijuḱtalea; ayogo, onka me̠nkateye sorlen do̠ uni hõ̠e ut́ ocoyena. Arhõ̠ inạkate ṭukuć ạḱguyiće he̠ćena, uni do̠e me̠nket́a, Iń do̠ń rapaḱ hataṛea; onka me̠nkateye soren do̠ uni hõ̠e ut́ ocoyena. Ar onkoren sado̠m hõ̠e ut́ cabaket́koa. Khange ạḍi tayo̠mte raj do̠ daḱ anteye he̠ćena; ńe̠lket́ko do̠e, o̠ko̠e hõ̠ bạnuḱko, e̠ke̠n bhiḍi bo̠ho̠ḱ mo̠to̠ge menaḱa. Ado̠ uni raj ona jo̠m lạgit́ do̠e me̠nlet́gea, me̠nkhan sermaren dut unit ̣hen ãṛgokateye metadea, Am do̠, raj, onḍe mạtkate alom soroḱa;  baṅ khan am hõ̠ khạṭigeye jo̠mmea. Ar e̠nte, raj, bujme, nui do̠ bhiḍi do̠e baṅ kana, rakas bheskate ape ṭhen do̠e he̠ć akana. Khange inạko galmarao  baṛaetege uni do̠ ạḍi maraṅ cahaṕkate uni se̠ne he̠ć idiḱ kana, khange raj do̠ dạṛtege hoeyentaea. Ar sạṅgińgeye laga idikedea, thoṛa gan ạuri tiogrege mit́ṭen pukhri pinḍhạre sińjo dare tahẽ̠kana. Khange raj do̠e mẹnket́a, Sińjo, am ińem bańcaoliń khan iń do̠ ạḍiń manotkema; e̠nte iń do̠ ạḍi maraṅ mũhinreń paṛao akana. Ona katha ańjomkate ona sińjo dare do̠ bara bạrite paṛaḱ go̠t́ena, ado̠ uni raj ona sińjo darereye bo̠lo̠yena; khange bae ńam daṛeada.

Khange uni rakas do̠ mit́ṭen ạḍi mõ̠ńj kuṛi bhesenae; ado̠ onaka bheskatege ạḍi din ona sińjo daregeye ho̠rho̠ket́a; ar ạḍi ãṭe raga. Ado̠ onka onkate mit́ di do̠ raje ańjo̠mket́a, baṅma, ona sińjo buṭạre ạḍi mõ̠ńj kuṛi menaea me̠nte. Ado̠ sipạhiye kolket́koa, metat́koae, Do uni kuṛi ạguyepe. Khangeko se̠nena ar uni kuṛiko ạgukedea, ado̠ rạniye hoeyentaea. Ado̠ uni rạni do̠ naṅgo̠ste ruạḱe po̠rto̠nket́a. Ado̠ ạḍi dine ruạyen khan raje kulikedea, Henda, rạni, am do̠ cekate baṅ bam phạriạḱ kantalaṅ? Unre uni kuṛi do̠ lạlạiye po̠rto̠nket́a, baṅma, Iń do̠, ona band ghuṭure sińjo dare menaḱ, ona bam maḱ bhindạṛle khan iń do̠ o̠ho̠ń bańcaolena, ona baḍaeme. Khange raj do̠ ho̠ṛe kolket́koa, ona sińjo dare maḱ bhindạṛ lạgit́. Ado̠ko calaoena ṭe̠ṅgo̠ć ante; ona dareko tioḱket́a; khange uni pạhile bo̠lo̠ akan raj uni do̠e jo̠ bhesena. Ado̠ jo̠kate ona phukri daḱreye ńũrena. Ado̠ bako ńamledea, ado̠ raj ṭhenko ruạṛena, arko lạiadea, baṅma Cele hõ̠ bae ńamlena. Khange ar hõ̠ raje kulikedea, Henda, rạni, cekate baṅ bam phạriạḱ kan talaṅ? Mase̠ bhala lạiạńme, iń do̠ ạḍi bhabnań ạikạueda. Ado̠ uni rạniye me̠nket́a, Ona band reaṅ pinḍhạ bam maḱ phoṛle khan, iń do̠ pase̠  o̠ho̠geń bańcaolena. Ado̠ raj ho̠ṛe kolket́koa, Do se̠noḱpe kuḍi, ṭạmni ante, ona band maḱ phoṛpe; ar nãhãḱ mit́ṭen sińjo jo̠pe ńama, ona ạguipe. Ado̠ sạrige rajaḱ hukum lekate onako kạmiket́a, ar sińjo jo̠ko ńamket́a. Ado̠ ona sińjo raj ṭhenko ạguket́a; ado̠ raj ona ataṅkate ạḍi rạskạ mo̠nte aćaḱ basateye idiket́a. Ar rạniye lạiadea, baṅma, Sińjoko ạguket́a.

Ado̠ khange ona sińjo khonge mit́ṭen aṛaṅge ańjo̠mena, baṅma, alope tawaga sińjo do̠, se̠ alope kuṭạm paṛaga; e̠nte iń do̠ raj ho̠po̠n noa sińjo jo̠reń bo̠lo̠ akana. Ado̠ ạḍi bại bạiteko posaḱket́te raj ho̠po̠nko ńamkedea. Ado̠ uni rajge sanam katha lạlại do̠e po̠rto̠nket́a, baṅma, Mit́ṭen kuṛi iń do̠e laga jo̠meń kan tahẽ̠kana. Ar iń sãoteko tahẽ̠kan aema ho̠ṛ ar aema sado̠m sanamgeye ut́ket́koa, ar iń do̠ ạḍi mũhĩn khoniń bańcao akana. Khange unre onko hõ̠ sanam kathako lạiadea, ar rạniye ńe̠lkedea, uni kangeae. Ado̠ ạḍi ãṭ aṛaṅteye me̠nket́a, Nui do̠ manwa do̠e baṅ kana, nuige aleren sanam ar iń soṅgeren sanam ho̠ṛe jo̠mket́koa. Ar uni do̠ un jo̠khe̠n do̠ bhiḍi bo̠ho̠ḱ lekae tahẽ̠kana. Ale do̠ ona jo̠ma me̠ntele me̠noan tahẽ̠kana; me̠nkhan nui do̠ un jo̠khe̠n o̠t ar sermae cahaṕket́a, ar saname ut́ket́koa. Iń hõ̠ hutạme ut́kińgea sermaren dut iń samaṅreye teṅgoyena are metadińa, Alom soroḱa, noa do̠ bhiḍi bo̠ho̠ḱ ma baṅ kana, uni do̠ amren bạiri kanae, uni do̠ rakas kanae.

Ado̠ noa katha ańjo̠mkate raj ar o̠nḍe̠ tahẽ̠kanko ạḍiko bhaṛoyena, ar e̠nte turạ̃tge uni kuṛiko saṕkedea. Ar uniaḱ jivi do̠ Inrạso̠nre tahẽ̠kana. Ado̠ uni go̠jea me̠nte ạḍiko kurumuṭuket́a; me̠nkhan bako daṛeadea. Ado̠ uni raj ho̠po̠ne hudisket́a, baṅma, Nuiaḱ jivi do̠ Indrạso̠nre menaḱtaea me̠nte. Ado̠ ạḍi usạrate ona Indrạso̠nteye ńir se̠nena, o̠nḍe̠ge uniren ạsul mirui tahẽ̠kana. Ado̠ uni rakasren go̠ro̠mtet́ erae metadea, Henda, go̠ṛo̠m ayo, noage aboaḱ oṛaḱ kana? Ado̠ uni buḍhi do̠e me̠nket́a, Hẽ̠, go̠ṛo̠m. Acha am do̠ okaren koṛa kanam, mase̠ bhala lạiạńtalańme. Ado̠ unre uni raj koṛa phạsiạrate lạlạiye po̠rto̠nket́a. Uni, amren gidrạ kuṛi bae tahẽ̠kantama? Uni buḍhi do̠ ona kathae hẽ̠ḱket́a; ado̠ koṛae me̠nket́a, Iń do̠ uniren dulạṛiạ ho̠po̠n kạnạń, baḍaeme. Ado̠kin kupuli baṛayena. Ado̠ jo̠m baṛakate buḍhi do̠ arhõ̠ kuḱliye po̠rto̠nket́a, Acha, go̠ṛo̠m koṛa, eṅgam do̠ bes baṛage menaetama? Ado̠ koṛae me̠nket́a, Hẽ̠, go̠ṛo̠m ayo, niạ ghạṛi do̠ ạḍi napae baṛage menaea. Ado̠ uni do̠ ạḍiye rạskạyena are me̠nket́a, Boge baṛeben tahe̠n ma. Ado̠ koṛae me̠nket́a, Henda, go̠ṛo̠m ayo, miru ho̠po̠n iḱdiye kol akadińa, ado̠m imạńa se̠ baṅa? Ado̠ buḍhi rạskạ mo̠nteye me̠nket́a, Hẽ̠, go̠ṛo̠m, miru do̠ idikaetaeme; uniren kangeae. Ado̠ ona katha ańjo̠mkate koṛa do̠ ạḍiye rạskạyena, are me̠nket́a, Ho, nit do̠ń e̠ṛe̠ aḍo akadea. Ona me̠nkate uni mirui saṕkedea, ar aćaḱ oṛaḱteye ạgukedea.

Ado̠ okare uni rakas bhes rạniye tahẽ̠kan, uni koṛa do̠ uni miru saṕkate ona oṛaḱteye bo̠lo̠yena. Khange uni kuṛi do̠e rakas ruạṛena; ado̠ arhõ̠ onkage ạḍi maraṅe cahaṕket́a. Ado̠kin ńapamena, ado̠e metae kana, Ma bhala nitoḱ jo̠meńme! Ado̠ bae jo̠m daṛeae kana; e̠nte uni rakas reaṅ jivi ma rajgeye hatma akat́a. Ado̠ raje metae kana, Am do̠ unre o̠ko̠ekom jo̠mlet́koa, onko de̠nko ulạkom, to̠be̠ khan nui miruń e̠mkaetama. Khange uni do̠ miru ńam ruạṛeae me̠nte, onko hoṛ ar sado̠mkoe ulạket́koa. Ado̠ unre uni raj do̠ bại bạite uni mirui peṭer topaḱkedea; Khange uni rakas do̠e go̠ćena. Sedae do̠ kathaeko lạia, baṅma, rakas do̠ ạḍi saṅgeko tahẽ̠kana. Ar mit́ dinrege amdaj mit́ sae gan janwarko  jo̠met́ko tahẽ̠kana. Ado̠ unkin Dasarat rajren barea ho̠po̠nkin tahẽ̠kan, Ram ar Lo̠kho̠n, unkinkin go̠ć maraoket́koa; baṅ khan ạḍi bạṛić ho̠ṛko jo̠mkekoa.




Kulại ar Ho̠ṛ Reaḱ

Ạḍi sedaere, kathae, kulại ar ho̠ṛkin akhajilena; unre kulại bae daṛelente uni ho̠ṛe me̠nket́a, Amaḱ do̠ ić hõ ić iń jo̠m aḍoetama; un khon teheń hạbić ho̠ṛko do̠ kulạiaḱ ićko jo̠met́a.

Ona do̠ nonka kana. Mit́ṭen ho̠ṛ okate co̠ṅ peṛaḱe se̠njoṅ kan tahẽkana; ho̠r aṛerege mit́ṭen cinḍkạ munḍu tahẽkana; onare mit́ṭen kulạiye tahẽkana. Uni kulại do̠ calaḱ kan ho̠ṛ reaḱ ti laṛaoḱ ńe̠lteye hudisana, Okare co̠ṅ nãhãḱ ti do̠ topaḱ ńũruḱtae. Khạṭige ona iạte uni kulại do̠ uni ho̠ṛe pańjakedea; tinạḱ sạṅgińe pańjakedere hõ uni ho̠ṛaḱ ti do̠ baṅge ńũroḱ kantea. Uni ho̠ṛ o̠ cekakate co̠ṅ tayo̠m se̠ne be̠ṅge̠t́ ruạṛket́a, ado̠ kulạiye ńe̠l ńamkedea. Uni ho̠rten ho̠ṛ do̠ kulại kuliye lạgit́e teṅgoyena; ado̠ thoṛa gan kulại haṛam hõe se̠n sorena. Uni ho̠rten ho̠ṛ do̠ kulại kuliyege po̠rto̠nkeda, nonkae kulikedea, Henda kulại haṛam, am do̠ bhala iń tayo̠mte̠ do̠ cedaḱem hijuḱ kana?

Unre kulại aćaṅ katha lạlạiye e̠ho̠ṕena, me̠nket́ae, Iń do̠ amgiń pańjayet́mea. Ho̠rten ho̠ṛe me̠nket́a, Cedaḱem pańjayediń kana? Kulạiye me̠nket́a, Iń do̠ nonkań me̠noan tahẽkana, Amaḱ ti nãhãḱ topaḱ ńũruḱa, ariń jo̠ma, noa me̠nkate nõḱõe ạḍi sạṅgiń iń pańja ạguket́mea, baṅge ńũroḱ kantama, pańja pańjateń laṅgayenre hõ.

Khange uni ho̠rten ho̠ṛe me̠nket́a, Am do̠ ya, kulại, ạḍite̠t́gem lelhagea; do calaḱme khijur ḍạr ho̠rho̠ ńũr ạguime; onam ho̠rho̠ ńũr ạgule khan ińaḱ ti hõ nãhãḱ ńũruḱtińa, ado̠m jo̠ma. Khange uni haṛam kulại do̠ khijur dare buṭạre tinạḱ din co̠e duṛuṕ  bhagaoena, e̠nre hõ khijur ḍạr do̠ baṅge ńũrlena. Uni kulại do̠ uni ho̠ṛ ṭhene he̠ć ruạṛena, are metae kana, Baṅ ńũroḱ kana khijur ḍạr do̠. Unrege uni ho̠ṛ kulạiye metadea, Baḍaeme, khijur ḍạr cet́ leka tisre hõ baṅ ńũroḱa onka leka ińaḱ ti hõ tisrege baṅ ńũroḱa; tisiń gujuḱa unrege ińaḱ ti do̠ sea lambaoḱa. Ado̠ teheń khon iń ạsisam kana, Am do̠ hape̠nko go̠ćlem khan ić hõ ićko jo̠mtama, ar noa sarap do̠ ape sanamkorege tahẽyen tapea.

Sạrige ho̠ṛ do̠ kulạiko go̠ćkore, Lać ar kulại ić sanamko sipi mida arko le̠ṭo̠ea, haṛhat́ machage sebela.




Koṛa Do̠ Ać Budhiteye Bạhuana

Mit́ṭen atore bar boeha menaḱkina, me̠nkhan maraṅić do̠ bạhu menaetae, ar huḍińić do̠ bako bạhu akawadea. Ado̠ unkin maraṅić tikin do̠ haṛam buḍhikin galmaraojoṅa. Binićte̠t́e me̠na, Huḍińić do̠e harayena, malaṅ bạhuaea. Ado̠e ro̠ṛ ruạṛaea, Ạćren ho̠po̠nge hape̠ne bạhuaea. Ado̠ uni rinićte̠t́ do̠e me̠njoṅa, Durre! Cet́e me̠net́a? Aćren  ho̠po̠nge hape̠ne bạhuaea. Ać ạuriye bahujoṅa, are me̠net́a, Aćren ho̠po̠ngeye bạhuaea. Ado̠e guni bhạbiḱa rinićte̠t́ do̠, Dingeń metaea, Huḍińić do̠laṅ bạhuaea, me̠nkhan dinge inạgeye me̠n ruạṛạńa. Khange mit́din do̠ arhõ̠ onkagekin ro̠po̠ṛ kana huḍińić ńutumte. Ado̠ uni he̠re̠lte̠t́ do̠ inạko ro̠ṛ baṛakate peṛa ho̠ro̠ḱe calaoena. Ado̠ khange huḍińić do̠ gạiye gupia. Khange tikinena, ado̠ gạiye aḍaket́koa. Ado̠ daḱe taṅadea ini hilite̠t́ge. Ado̠ jaṅgakoe ạbuk bo̠lo̠yena, ado̠ mańjane emadea. Jo̠m baṛakate uni koṛa do̠e jirạu akan tahẽkanre hilitte̠t́ do̠ seye go̠se̠ć baṛayede kana. Ado̠ go̠se̠ć baṛa go̠se̠ć baṛa hilitte̠t́ do̠ hiḍir hiḍir mẽ̠t́ daḱ jo̠ro̠ḱ kantaea, koṛawaḱ dearege jo̠ro̠ḱ kana. Ado̠ uni koṛa do̠e ạikạu go̠t́ket́a. Ado̠ khangeye me̠nket́a, Ạiyo! Cet́ iạtem raḱet́a, ma lạiạńme. Noa reaḱ bhe̠d baṅ tahẽn khan, o̠ho̠m raḱlea. Ma lạiạńme. Enaṅ hõ̠ń ńe̠lket́mea, mańjanem emadińa arem raḱet́a. Enaṅ bạń kulilet́mea. Ma nitoḱ do̠ lạiạńme, cet́ iạtem raḱet́a?

Ado̠ hilitte̠t́ do̠e me̠nket́a, Iạ, cet́ iạteń raḱet́a? Iń do̠ dadam iń metae kana, Huḍińić do̠e harayena, malaṅ ho̠raea. Ado̠e metadińa, Aćren ho̠po̠nge hape̠ne bạhuaea. Uni koṛa do̠ ona kathae ańjo̠man khan, hape hapete aćaḱ sasaṕe ńamket́taea, are moṭraket́teye oḍoṅ calaoena disomte. Khange ạḍi sạṅgiń disomteye calaoena. Ado̠ calaḱ calaḱte mit́ṭen haṛam tuluće dapramena. Ado̠e ho̠ho̠ae kana, E̠ baba, tạṅgińtalaṅme. Uni haṛam do̠e se̠n idiḱ kangea. Khange ạḍiye dạṛ idiket́a are khudạu tioḱkedegea. Ado̠e metae kana, Henda baba, unạḱ iń ho̠ho̠am kana, cedaḱ bam tạṅgiń kana? Ado̠ haṛame me̠nket́a, Iạ bạbu, iń do̠ń me̠nket́a, Nui do̠ nãhãḱ koṛa ho̠ṛ ar iń do̠ haṛam ho̠ṛ; nui tuluć do̠ nãhãḱ iń daṛeaḱa? Iń do̠ń se̠n jarwaḱa. Onka me̠nkate bań tạṅgiyet́mea. Khange uni koṛae ro̠ṛ ruạṛket́a, Hẽ̠ baba, amem ro̠ṛket́ do̠ sạri ma sạrige, iń tuluć ma daṛe ma o̠ho̠m daṛelen. Me̠nkhan, baba, o̠ne̠ko me̠nge, Mit́ṭen haṛam ho̠ṛ tahẽn ar buḍi era tahẽn do̠ ạḍi subitạ. Nẽ̠ḱẽ̠ ho̠rtelaṅ calaḱ kana, am do̠ hutkạm emanteaḱ jạṛem uṭhạutalaṅa. E̠ne̠ ado̠ emanteaḱkin kupuli kana. Haṛam hõ̠e kuli go̠t́kedea, Am do̠, bạbu, tin sạṅgińem calaḱa?

Uni do̠e me̠nket́a, Iń do̠, baba, ạḍi sạṅgińgeń se̠noḱa. Ar haṛam hõ̠e kulikedea, uni hõ̠e me̠nket́a, Niạ buru paro̠m iń calaḱa. Ado̠e me̠nket́a, E̠nḍe̠khan, baba, mit́tegelaṅ se̠n idiḱa. Uniye me̠nket́a, Hẽ̠ e̠nḍe̠khan. Khange uni koṛa do̠ mit́ṭen kathae ro̠ṛket́takina, me̠nket́ae, Iạ baba, mit́ dhao am ghõ̠ṛãńtalaṅme, mit́ dhao ińiń ghõ̠ṛãmea, e̠nḍe̠khan, baba, calaḱ leka hõ̠ o̠ho̠laṅ ạikạulea. Ado̠ uni haṛam do̠ noa kathae ańjo̠man kathae guni bhạbik kana, Durre! ać do̠ na ho̠e koṛa ho̠ṛ kanae, nãhãḱe ghõ̠ṛã daṛeańa; ar iń do̠ haṛam ho̠ṛ unạḱ dare hõ̠ bạnuḱtińa. O̠ho̠ co̠ń ghõ̠ṛã daṛele. Ado̠ onka galmarao galmaraotekin calaoena. Noa reaḱ man do̠ noa kana: E̠ baba, mit́ dhao am galmarao e̠ho̠btalaṅme, arm it́ dhao ińiń e̠ho̠btalaṅa. Uni haṛam do̠ noa reaḱ man bae bujlaḱa. Ar ho̠rtekin calaḱ kana. Uni koṛa do̠ panahi do̠e teweńkaḱ kana, ar daḱre do̠e panahiḱ kana. Ar cato̠m hõ̠ ho̠rte calaḱre do̠ bae cato̠moḱ kana, dare buṭạrekin umullena khane cato̠mkoḱ kana. Ado̠ uni haṛam do̠ mo̠ne̠ mo̠ne̠teye me̠net́a, Nui koṛa do̠ ạḍite̠t́e lelhagea. Ado̠ khange calaḱ calaḱte daḱ tetaṅket́kina. Ado̠ mit́ṭen pukhrikin ńe̠l ńamket́te o̠nḍe̠ daḱ ńũkin calaoena. Ado̠ uni koṛa do̠ ona pukhri ńe̠lteye me̠nket́a, Uh! Baba, nui kisã̠ṛ do̠ pukhri mae pukhri akat́ bhagege, me̠nkhan, baba, cok khunṭige tho̠ bạnuḱtaea. Inạ bogeyena.

Ar uni haṛam do̠ ghaṭre daḱe ńũket́a; nui koṛa do̠ bin ghaṭreye ńũket́a, arkin calaoena. Uni haṛam do̠ arhõ̠e me̠njoṅ kana, Durre̠! nui koṛa do̠e cet́ lekan ho̠ṛ kan co̠ṅ? Sanamgeye ulṭạutaea. Daḱ ńũ hõ̠ iń ńũ ghaṭre do̠ bae ńũlet́a. Ar talare menaḱa cok khunṭi ńe̠loḱ kana, are me̠net́a, Henda baba, nui ho̠ṛ do̠ pukhri mae pukhri akat́ge, me̠nkhan, baba, cok khunṭige tho̠ bạnuḱtaea. Sanam reaṅge bhagegetaea, me̠nkhan niạko do̠ ulṭạugeń ạikạuede kana. Khan arhõ̠kin calao idiyena. Ado̠ calaḱ calaḱte uni haṛam reaḱ atokin tioḱket́a. Ado̠ uni haṛame me̠nket́a, Dela goṭa ho̠r mit́telaṅ he̠ćena, dela iń oṛaḱre daḱko ńũ torawanme. Ạkhirem caḱgea. Ma dela daḱko ńũ jirạuanme, ado̠m calaḱgea. Nonka me̠nketa haṛam reaḱ oṛaḱtekin calaoena. Khange se̠ṭe̠rkate uni haṛam do̠ ho̠po̠nerate ho̠ho̠adea, E̠ mạ̃i, de̠ no̠te̠  parko̠m aderaeme peṛa ho̠ṛ. Ado̠ uni kuṛi do̠ parko̠m e̠kkalte oṛaḱteye aderadea, ar daḱko taṅ baṛawadeteye ḍo̠bo̠ḱ baṛwadea.

Khange oṛaḱre uni haṛamtikinkin duṛuṕ akan tahẽkanre unre hõ̠e metae kana, Hẽ̠, baba, oṛaḱ maben oṛaḱ akat́ge, oṛaḱte mań khusiyenge. Me̠nkhan, baba, kham khunṭige tho̠ bạnuḱanaṅ. Uni haṛam do̠ arhõ ạḍite̠t́ lelhae bujhạuede kana, tãhã kham khunṭi phe̠ḍrege parko̠mko bel baṛawadea. Ado̠ uni haṛam do̠ o̠nḍe̠ khon oḍoṅ se̠nkate ho̠po̠nerate kuliyede kana, Henda biṭi, nui do̠bon jãwãe gomkekea; me̠nkhan, biṭi, ạḍite̠t́ lelhae galmarao kana. Ńe̠lme, nit hõ̠e me̠net́a, Oṛaḱ ma, babam oṛaḱ akat́ bhagege, me̠nkhan, baba, kham khunṭige tho̠ bạnuḱanaṅ; ar se̠ kham khunṭi ṭhengem bel akawadea. Khange kuṛi do̠e ro̠ṛ ruạṛ go̠t́ket́a, O̠te̠ co̠ṅ, baba, ṭhikgeye me̠net́; e̠nte oṛaḱ mabon oṛaḱ akat́, pinḍạ ma ba co̠bon pinḍạ akat́, e̠kkalte co̠ṅ oṛaḱte parko̠mbon aderade. Onage co̠ṅ kham khunṭi ma hoeyen, pinḍạge. O̠te̠ co̠ṅ besgeye me̠n akat́. Ado̠ khange hane̠ e̠to̠hoṕ khonaḱe lại ạguae kana, Arhõ ńe̠lme, biṭi, ho̠rteliń hijuḱ kana, ado̠e metań kana, Iạ baba, mit́ dhao am ghõ̠ṛãńtalaṅme, mit́ dhao ińiń ghõ̠ṛãmea, e̠nḍe̠khan, baba, calaḱ leka hõ̠ balaṅ ạikạua. Khange kuṛiye me̠n go̠t́ket́a, O̠te̠ co̠ṅ, baba, besgeye me̠n akat́. Ona do̠e me̠net́a, Mit́ dhao am e̠ho̠btalaṅme galmarao, mit́ dhao ińiń e̠ho̠btalaṅa, e̠nḍe̠khan calaḱ leka hõ̠ balaṅ aikạua.

Ar mạ̃i, ho̠ṛ do̠ ho̠rte calaḱre panahiko ho̠ro̠ḱkaḱa arko cato̠mkoḱa; nui do̠, mạ̃i, baṅa, panahi mae tewenkaḱ ar daḱre mae panahikoḱ. Uni kuṛiye me̠nket́a, O̠te̠ co̠ṅ, baba, besge; e̠nte ho̠rte calaḱre do̠ emanteaḱe ńe̠l ńamet́a, daḱre do̠ cet́ko co̠ṅ menaḱ, baco̠bon ńe̠l ńamet́, onate daḱre do̠e ho̠ro̠ḱet́a. Ar ho̠rte calaḱre hõ̠ bae cato̠moḱ kana, ar dare umulreye umuloḱ kana. Noa reaḱ bhe̠d noa kana: e̠nte, baba, dare co̠ṭre emantenko cẽ̠ṛẽ̠ ciprut́ko ićet́a ar ńũroḱ kana, onate dare umulre do̠e cato̠mkoḱa. Acha, mạ̃i, mit́ṭen bandliń ńamket́a. Khange daḱ ńũ bana ho̠ṛliń ãṛgoyena. Iń do̠ ghaṭreń ńũket́a, nui do̠ bin ghaṭreye ńũket́a. Ar talare cok khunṭiko bit́ akat́a; nui do̠e me̠net́a, E̠ baba, nui ho̠ṛ do̠ pukhri mae pukhri akat́ge, me̠nkhan, baba, cok khunṭige tho̠ bạnuḱtae. Henda baba, daḱ ńũben ãṛgoyena, am do̠ ghaṭrem ńũket́a ar uni do̠ bin ghaṭre. E̠ baba, amge co̠ṅ mạilạ daḱem ńũket́, uni ma sapha daḱe ńũket́. E̠nte, baba, ghaṭre do̠ emanten Deko pusiko aṕ ạbukoḱ kana, tho kharaḱet́ako, ạḍite̠t́ co̠ṅ ghaṭ reaḱ do̠ mạilạ daḱ kan. Ar henda baba, ona pukhri pinḍhạre do̠ jãhãn dareko do̠ menaḱa se̠ baṅa?

Ado̠e me̠nket́a, Dare do̠ bạnuḱanaṅ. Ho̠, onage co̠ṅ, baba, cok khunṭi do̠. Hutkạm daḱ ńũ baṛakate dare umulrebon duṛuṕ jirạukoḱa mit́ ghạṛi. O̠te̠ co̠ṅ, baba, bae lelhawa. Ado̠ uni koṛa do̠e ańjo̠mket́kingea. Are kulikedea, To̠be̠, biṭim khusiyena? Hẽ̠, baba, iń do̠ń khusigea; ado̠ unige kuliyepe. Khange uni koṛa ṭhene calaoena haṛam do̠, are kuliyede kana, Cele, bạbu, cet́em me̠net́a? Alegele me̠net́a, jãwãe gomkeme. Ado̠m re̠be̠nkoḱ se̠ baṅa? Uniye me̠nket́a, Hẽ̠ e̠nte, baba, ado̠ kuṛiye khusiań khan do̠ń khusigea iń hõ̠. Ado̠ bana ho̠ṛ ado̠ samna sạmniko kuliket́kina, banargekin khupusiena, kuṛi hõ̠e hẽ̠ḱket́a ar koṛa hõ̠. Khangeko baha sãohãket́kina. Ar kuṛi do̠ bogeteye daka utu baṛa go̠t́ket́a are emat́kina. Ado̠ e̠ne̠ uni koṛa do̠e bạhuana. Uni koṛaren ho̠po̠nte̠t́ do̠ aćaḱ budhi hoeyena, me̠taḱme aćaḱ budhigeye bạhuadea. E̠ne̠ ado̠ e̠nḍe̠gekin tahẽyena, ar dadat ṭhen do̠ bae ruạṛlena.