Mit́ṭen Ho̠po̠n Kaṭkom Ar Eṅgattet́aḱ Go̠lpo̠

Mit́ṭen kaṭkom gharońjrenko são jola aṛerey baso̠ḱkan tahẽkana. Uni eṅgat kaṭromren ạḍi utar sagal sagal ho̠po̠nko tahẽkana. Onko ho̠po̠n mit́te jola aṛere sińke sińko eneć- khilạḍ baṛaekan tahẽkana. Ar cando hạsur torage oṛaḱteko he̠ć samṭaoḱa.

Eṅgat kaṭkom jaoge aćren ho̠po̠nko aema lekatey sikhạukoa. Cekate mońjem hoyoḱa, cekatem maraṅoḱa, cet́ leka beohar hoyoḱa emanteaḱ ko. Jaogey cet́ako kan tahẽkana, ho̠po̠nko hõ onka lekako calaḱkan tahẽkana. Mit́din onkage eṅgat́tet́ do ho̠po̠ntet́e metaekana, E beṭa jãhãtinrege laha se̠ćem taṛama. Tis tayom seć alogem taṛama. Ar lo̠ho̠t́ dhirire alo̠gem gasaoḱa, bujhạu?

Noa katha ańjomte ho̠po̠n kaṭkome mengo̠t́keda, E go laha sećge calaḱmań kurumuṭu kan. Menkhan cekateń calaḱa baco̠ń bujhạu daṛeaḱ kan!

Inạkate uni eṅgat́ kaṭkom aćren ho̠po̠n laha sen taṛame uduḱaea mente kurumuṭukeda o̠ho̠gey daṛelena. Ho̠po̠ntet́ lekage ghạṛi ghạṛi jola sengey calaḱ kana. Inạkate apnar bhule aṭkar daṛeada, ar lelha bebuj hoṛ leka onḍegey duṛuṕ hapeyena.

Sikạuna: Okataḱ bam daṛeaḱ, onkanaḱ Kạmi lạgit́te o̠ko̠ege tis hõ alom cap se ucaṭea.




Gadhawaḱ Ho̠ṛmo̠re Siṅgho̠waḱ Harta

Mit́ṭen bir-gajaṛre siṅgho̠ Rajaḱ ạn kạnun ekal ḍher idiḱkan tahẽkana. Eṭaḱ janwarko beste sãhẽt́ hõ baṅko daṛeaḱa. Ona iạte mit́ṭen Gadha do̠ bir-gajaṛ khonaḱ calaḱa mentey hudis ganḍonena. Bir-gajaṛ deakate aḍepase jahan sarjạmin sene senjoṅa. Nonkan bo̠to̠rre tahẽ baṅkate hoṛkoaḱ kạmikaḱge bogea. Kạmi ńutumte jomaḱko emlen khange hoyoḱa. Enḍekhan reṅgeć tetaṅte haronoḱ baṅ hoekoḱa honaṅ. Cet́keka hudis-bhabna ṭhik kạm kaj hõ onka lekage. Mit́ gaḍa ḍhip ḍhipte taṛam taṛamte ạdepase sene senjoṅkan tahẽkana. Gadha do Taṛam taṛamte ene aḍepase sarjạmin sene seṭerena. Khan ackagey tạṅkhiket́ma siṅgho̠ aḱ harta ńurhạ akana. Paseć jahan sikạriạ tạnićko ńurhạ akada.

Noa ńelte Gadha ạḍitet́e kusiyena. Adoe hudiskeda nõḱõe sisirjạuic iń sene beṅget́ akat́a. Nit noa bir-gajaṛ khonaḱ ar celege baṅko laga daṛekeńa ar birren Raj lekań tahẽna. Ado̠ aḍepase sarjạmin re asrae hatao do̠e hiṛińket́a. Enḍekhan siṅgho̠ aḱ harta ho̠ṛmo̠rey hurạṛana ar janwarkoren Raj mente bhạbit́e ehoṕena. Uni ńelte birren eṭaḱ jib-janwarko ạḍitet́ bo̠to̠r caṛhaoat́koa. Ar uni Gadha ạḍitet́e kusiḱ kana. Sạrige birren Raj mentey ńumogo̠ḱ kan tahẽkana.

Tinre rạskạte khulạsate jahanaḱ memene goṭakeda, unre ekal Gadha lekagey raḱket́a. Ado̠ un jokhen ona aṛete mit́ṭen Toyo paromoḱ kan tahẽkana. Khan uni Toyo hõ dhomkaokedea. Menkhan Toyo bin bo̠to̠rte landawate metadea, E gate amaḱ aṛaṅtege oromket́mea. Baṅkhan sạrigeń dạṛ pharakkea.

Sikhạuna: Ho̠ro̠ḱ-bandenaḱ jãhãeaḱ khạṭi se aso̠l oprom do̠ baṅ kana.




PUSI PUSI (GIDRẠ ENEĆ)

Noa enećre mit́ṭen gidrạ do oṛaḱ kisạ̃ṛe hoyoḱa. Mit́ṭen gidrạ do pusiye benaoḱa. Sarećko do oṛaḱko benaoḱa. Kạṭić kạṭić koṛa ar kuṛi gidrạ joto kogeko eneć mit́ daṛeaḱa. Eneć oṛaḱ benaoḱko goṭawakan gidrạko do golte ko teṅgo ạcuroḱa. Tiko ṭapṭapaea ar mit́ṭenaḱ kạṭuṕ do eṭaḱićaḱ kạṭuṕreko haṛoṕ ocoya. Ti talka do coṭ seć tahena.

Oṛaḱ kisãṛ do ti talkare dhuṛikoye curuć idiakoa are roṛ idia, “Niạ pakharedo towa dakań doho katińa, niạ ṭaḱ redo jel dakań dohoya ar niạ redo dạl dakań dohoya.” Nonkage mimit́ phakre jom jinis reaḱ ńutum ńumteye dohoya. Adoe mena, “ Ma joe babuko, utu daka ńel hataṛtińpe. Iń do umuḱteń calaḱ kana.” Pharak ńok senkate umuḱ reaḱ kạmiye uduga, adoe ruạṛ hijuḱa. Uniaḱ umuḱ kan takre pusi do heć kate sanam pakha reaḱ utu dakae joma. Mimit́ pakha ṭhen sen kateye roṛa, “ Towa daka jom jom jom” emanteaḱ. Onko gidrạ do dhuṛi doko bujur idikaḱa.

Oṛaḱ kisãṛ do mimit́ pakha ṭhene calaḱa are kulikoa, “Nonḍe towa dakań doholeda celey jomkeda?” Emanteaḱ. Roṛ ruạṛayako, “ PUSI”. Khange oṛaḱ kisạ̃ṛ do mit́ṭen gamcha peṭerkateye saṕkaḱa ar pusiye hohowaya, “ Gunu pusi, gunu pusi”. Pusi doe hijuḱa, khange ona gamcha chiṭkiṛićteye dalea. Pusi doye dạṛa ar one tiko lap lapawakat́ ona latar latar teye guyuṅ paromoḱa. Khuḱdạuić hõ uni oka sećteye dạṛeda ontegeye guyuṅ paromoḱa. Sesre pusi doye admaruwaḱa are or giḍikaya. Eneć do nonkage calaḱa. Pạri pạrite oṛaḱ kisạ̃ṛ do pusiko benaoḱa, ạuriko ạṛisoḱ hạbić.




Maraḱ Pińcạr Ar Kõḱ

Maraḱ Pińcạraḱ phạ̃kṛạ̃ḱ ńelte okoe baṅ bae mạluṅõḱ! Cẽṛẽ ciprut́ko modre nonkan ńeloḱte mońj phạ̃ḱṛạ̃ḱ do̠ eken maraḱ pińcạr aḱge menaḱa. Aćaḱ noa phạ̃ḱṛạ̃ḱ lạgit́ jaogey go̠ro̠bet́ kana. Eṭaḱ cẽṛẽko ńelte aćaḱ phạ̃ḱṛạ̃ḱ ekale ḍhal go̠t́taea, ente eṭaḱko ṭhene ńel cocḱa je̠, tinạḱ mońjae mente.

Mit́dine ńelkedea mit́ṭen kõḱ nalare hakoe saṕjoṅ kana. Uni ńeltey mengot́keda, be̠cara, phạ̃ḱṛạ̃ḱtam ạḍi bạṛićge ńeloḱkantama! Amaḱ phạ̃ḱṛạ̃ḱ ńelte be̠ć be̠ćgeń ạikạuet́ do! “nonka men tora sạrige aćaḱ phạ̃ḱṛạ̃ḱ phaelaoatey ḍhal maṛaṅkeda, ar enejo̠ḱe ehoṕket́a.

Nonkan nisṛạu koḱ baṅgeń sahaoleda. Ado̠e menkeda-“ E boeha sisirjạuić aćaḱ kusi sanaleka sanamkoe sirjạuket́bona. Nonḍe jãhãn go̠ro̠b reaṅ karontet́ge bạnuḱanaṅ. Hoedaṛeaḱa ińaḱ phạ̃ḱṛạ̃ḱ ńeloḱte bạṛićgea. Enrehõ noa phạ̃ḱṛạ̃ḱge udạuḱ lạgit́e goṛoạń kana. Rimil talate hõ udạuḱ calaḱ lạgit́e goṛoạń kana. Menkhan amaḱ noa nana hunạr ro̠ṅ bo̠ro̠nte sajao akan phạ̃ḱṛạ̃ḱ do cetat́re hõ cet́ge baṅkana. Ona iạte apnar muṭhạn se cehra ante tirpit́ tahẽnge bogea.




Toyo Ar Ạṅgur Jo̠

Ạḍi din laha reaḱ katha. Un jo̠khen ạṅgur bagwan aṛere mit́ṭen toyo baso̠ḱ kan tahẽkana. Uni toyo ạḍitet́ lubhiại tahẽkana. Bagwanre jo̠ akan thoka thoka ạṅgur be̠re̠l macha tahẽkana. Ona ạṅgur ńelte toyo mon montey bhạbitoḱa, thoṛadin khange beleḱa nahaḱ, ado̠ ạḍi sebel-soṛomiń jomjoṅa. Nonka menkate tạṅgi ar koyoḱ horrey tahẽkana. Arhõe hudiset́ tahẽkana, tinreń cakha ạikạua, pase̠ć ạḍige sebela.

Ado̠ sạrige kukmute ona ạṅgur jo̠e jo̠met́ tahẽkana. Menkhan be̠re̠l macha tahẽkante o̠ho̠gey jo̠m daṛeaḱkan tahẽkana. Tạṅgirey tahẽkana tinre beleḱa are jo̠me mente. Mit́din jạpit́ khone beret́en tayome taṅkhiket́ma, sạrige sanam jo̠ bele akana ar jo̠jo̠mge sanakedea.

Enḍekhan ar bae hape daṛeada. Kusi-rạskate do̠n kocoṛate daṛe ṭhene sen go̠t́ena. Ado̠ kajaḱtey do̠n go̠t́keda. Menkhan be̠cara abhagiạ. Uni do̠ ạṅgur jo̠ge bae jo̠tet́ ńamleda. Menkhan arhõ kurumuṭuate do̠nkeda. Enterehõ baṅgey daṛeat́te ńurhạyena. Ado̠e hudiskeda baṅ artet́ge kurumuṭu ar khaṭaoḱ hoyoḱtińa. Ente ạṅgur jo̠ ma dare laphaṅre menaḱ, jãhãtinạḱgey do̠n kocoṛ cetat́rehõ baṅgey tioḱ daṛeaḱa. Ado̠ ona iạte mon aṛisentaete as chuṭạuena.

Khange mohnḍayentey hudis-ganḍonkeda, sạrige ạṅgur jo̠ ạḍige jo̠jo̠ machagea. Nonkan jo̠jo̠ ạṅgur tisrehõ baṅgey jo̠mkea.




Sim Eṅga Ar Kũṛit́ (Gidrạ Eneć)

Noa enećre mit́ṭen sẽṛa macha gidrạ do sim eṅgaye hoyoḱa. Mit́ṭen gidrạ do kũṛit́e hoyoḱa, Sim eṅga ar kũṛidoḱ gidrạ do gamchatekin oyokoḱa.

Sim eṅga doye khot́ khot́ baṛaea ar hoponko do hante nateko ạtiń baṛaea. Oka do khot́ khot́ ańjomte mit́ ṭhenko ńir jarwaḱa arhõko apan ạpinoḱa. Kũṛit́ do jãhã seć reye oko koḱa. Ackage ci hõ hõ hõ ańjomkate sim eṅga do kot́ koṭet́ koṭet́e raḱ goda ar sim hopon do eṅga ṭhen ńir hijuḱte ḍanḍareko hạṛuboḱa ar adomko doko lambedoḱa, Sim eṅga do kũṛit́e lagayea. Okoe hopon eṅga khon pharakre menaḱkoa onko do kũṛit́e ạtkir cabakoa.

Noa eneć do eken naṭok lekageko eneća. Eṅga apa khon jãhãe pharaḱreye tahen uni do muhinreye paṛaoḱa. Noage noa eneć reaḱ jos do.




Barea Geḍe Ar Horo

Mit́ pukhrire barea Geḍe ar mit́ṭen horo mit́teko basoḱkan tahẽkana. Onko talare ạḍi gạhir sompok tahẽkana. Ona pukhrire daḱ ańjet́ cabayen khan Geḍe do̠ Horokin metae kana, ma nit́ do̠ bidạ baṛakạlińme. Ente daḱ begor o̠ho̠geliń tahẽkoḱa.

Horo mengot́keda, aben bidạkate cekań tahẽkana? Eskar baṅgeń tahẽ daṛeaḱa. Ar abenaḱ gar okte nonkan haron ohogeń sahao daṛeaḱ kana. Onateń hudiset́ kana, daḱ ańjet́ cabalen khan, aben sãoteń calaḱa. Noa katha ańjomte menkedakin ạliń são cekam calaḱa? Ente ạliń maliń udạu daṛeaḱ. Ar am ma bam daṛeaḱ. Horo hõe mengot́keda, abenge upại ńam baṛaeben, cekateń calaokoḱa? Thoṛa ghạṛi guni-bhạbikatekin menkeda enḍekhan bogege. Menkhan ạlińaḱ hukumko batao hoyoḱtama. Tinre ạliń sãoliń udạu idimea, latarren gadel hoṛko ạḍiko kikiạua nahaḱ, sontor akae tahẽnme. Mit́ katha hõ alom roṛa. Ado̠ noa hukume hẽḱ ada.

Inạkate enkathae unkin Geḍe do̠ calak cạturate mit́ṭen ṭheṅga ạgukate mocarekin geradea. Ado̠ sạrige ạkin hõ bar aṛe ona ṭheṅga gerkate ekalkin udạu go̠t́ena. Khange maraṅ nagraha upạrteko udạu calaḱkan tahẽkana. Nonkan kạituk ńelte latarren hoṛko ạḍiko hahaṛayente kạuạrạuạ se̠ kikiạuko ehoṕena. Gadel hoṛko ńelte horo bae hape daṛeada. Memene po̠rto̠nkeda, ado̠ cet́pe menet́kana? Menkhan katha ạuri mucạtrege latarre ńurhạyente goćena. Unkin Geḍe memenkin dhurạuena, bhage gateaḱ kạmi do̠ boge solha emoḱ. Ar bhạg se maha bhạganko eken nonka solha khonaḱ po̠rho̠ko ńam baṛaea.

Sikhạuna: Okoe nonkan dayawan gatewaḱ katha bae hetaowaḱ, onko do jaoge nonkan musklire paṛaoḱ hoyoḱtakoa.




Bebuj Ar Lelha Gạ̃ṛĩ

Reaṛ rabaṅ din ńindạ tahẽkana. Rabaṅte ekal hoṛmoko thar tharaoḱkan tahẽkana. Nonkan mit́ nindạre mit́ do̠l gạ̃ṛĩ darereko duṛuṕ akan tahẽkana. Onko modre mitṭen gạ̃ṛĩ mengo̠t́keda, seṅgel ńamlenkha thoṛganbo lo̠lo̠ńõḱkoḱa.

Un jokhenge ạḍi utạr mit́ jhãḱ bakjunu ńel ńamket́koa. Khange mit́ṭen gạ̃ṛĩ hopon onkoge seṅgele hudisket́koa. Ado̠ mit́ṭen bakjunu saṕkate ro̠ho̠ṛ sakamrey do̠ho maṛaṅkedea. Inạkate uni bakjunute seṅgel dhurạue kurumuṭukeda, bogetey oṅet́kana. Hopon gạ̃ṛĩ ńelte eṭaḱko hõ seṅgel aste nonkage mimit́ sakamre dohokate oṅko dhurạuena.

Khange ona darere basoḱkan mit́ṭen ghaṛwa cẽṛẽ hećena. Ado̠ gãṛĩkoaḱ nonkan kạituk ńelte landaket́a. Ar muluć mạchi landawatey metako kana, E bebuj ar lelhako, noko maco bakjunu kanko, khạṭi seṅgel do̠ baṅ kana. Reaṛ rabaṅ khonaḱ rukhiạ se aḍoḱpe menjoṅkan khan ma jãhãn ḍo̠nḍho̠r se bhugạḱkore asrae joṅpe. Menkhan bebuj ar lelha gãṛĩko ghaṛwa aḱ katha baṅko luturaḱtaea. Dayage bakjunu oṅko sạrḍiana.   

Thoṛa ghạṛi tayom oṅ oṅteko lorao cabayena. Ado̠ko bujhạukeda ghaṛwa cẽṛẽ sạri kathae menakada. Enḍekha bakjunuko aṛaḱket́kote ḍo̠nḍho̠rre asraeko hataoana.




Kaṭ Baḍohi Ar Daḱren Puri

Sedae reaḱ katha. Jãhã mit́ atore reṅgeć nacar kaṭ baḍohi hoṛe basoḱkan tahẽkana. Aćaḱ mit́ṭen mẽ̠ṛhẽ̠t́ ṭeṅgo̠ć tahẽkantaea. Jao hiloḱge gaḍa aṛekore dare maḱ baṛaea. Ar onako ạkhriń kateć jome jogaṛjoṅkan tahẽkana. Menkhan ackage mit́ din hiloḱ dare mamaḱkan jokhenge daḱre ṭeṅgo̠će paskaokeda. Ạditet́e sendrakeda, o̠ho̠gey ńamlaḱa.

Enḍekhan bhabnate dayage duṛuṕente raraḱe dhurạuena. Menkhan ackage daḱ khonaḱ mit́ṭen puri rakaṕ hećena. Ado̠ kaṭ baḍohi khonaḱ sanam kathae ańjomket́a. Khangey metadea, alom raga amaḱ ṭeṅgoćiń ạguama nahaḱ. Nonka men torage uni puri daḱrey unum go̠t́ena. Thoṛa ghạri khange puri do̠ mit́t̠en sona ṭeṅgo̠ćantey rakaṕena. Kaṭ baḍohi ńelket́ khane menkeda, noa do̠ baṅ kana. Khan puri arhõ daḱre unumena.

Inạkate mit́ṭen rupạ reaḱ ṭeṅgo̠će ạgukeda. Onka lekage kaṭ baḍohie roṛgo̠tkeda, baco̠, noa hõ baṅ kantińa. Enḍekhan arhõe unumena ar mit́ṭen mẽ̠ṛẽ̠het́ reaṅ teṅgo̠će ạgukeda. Noa ńelte kaṭ baḍhi usạrae menkeda, hẽ̠, noakangea. Kaṭ baḍohi ṭeṅgo̠ć ńamkate ạḍitet́e rạskạyena. Kaṭ baḍohi aḱ nonkan khulạsa ar bhage mon iạte puri asambheṛe rạskạyena.  Ado̠ mẽ̠ṛhẽ̠t́ ṭeṅgo̠ć são rupạ ar sona reaḱ hõe emadea. Inạ tayom enhiloḱ khonaḱ kaṭ baḍohi ạḍi napae ar sulukte din khemaoe ehoṕena.




Antu Ar Muć

Mõṛẽ serma umeren mit́ṭen huḍiń macha gidrạ he̠ṛe̠m jomaḱ miṭhại (misṭi)  bogetey kusiaḱa. Jãhãn kakhante mịthạire muće bo̠lo̠lena. Khan miṭhại jo̠jo̠m jo̠khen muć do̠ Antuwaḱ alaṅe gerket́a. Enhiloḱ khonaḱ mućge bae ńel sahaokoa. Enḍetero̠ṅ muć go̠ćko reaḱ ạt́e ńam baṛaea. Metaḱme badla hataoa mente.

Onate phãnde bandhaokeda baṅma cekate mit́te ạḍi utạr mućiń goćkoa. Ado̠ fridge khon mit́ kuṭrạ miṭhại oḍokkate bahrerey dohokada. Thoṛaghạṛi khange miṭhại reaḱ lithur he̠ṛe̠m lab laloćte ạḍi utạr mućko jarwaena. Un jokhen Antu sanam mućko mit́te goćko reaḱe kuṛumuṭukeda. Ado̠ sạrige seṅgele dhurạuat́koa. Khan seṅgel reaḱ ãćte sanam muć hare phare dạdạṛko ehoṕena. Menkeam jeleka hoṛaḱ oṛaḱre seṅgel dhurạulenre hoṛko dạṛ baṛae, onkage muć hõko dhãoṛãdhạ̃uṛĩ baṛaekana.

Monekedae paseć mućko memenkana, alogem goćlea, bacole laksan akat́tam. Ado hudiskeda, jãhã mit́ muće gerkedińa enḍekhan jo̠to̠ do̠ baco. Mãyã hećadea mućko cetanre. Are hudiskeda nonka kạmi o̠ho̠ge ganoḱ kana. Enhiloḱ khonaḱ Antu do̠ mućko bae goć baṛakoa. Nitoṅ amdaj jao hiloḱge fridge khon he̠ṛe̠m jomaḱ oḍoḱkate mućaḱ bhugạḱ ṭhene dohokaḱa. Monekeam muć sãote tinaḱ din reaḱ sompoktae.