Rohoṛ Sakam

Rohoṛ sakam hae! Bes dintamkore,

Hạṛiạrgem ńellen dare cetanre;

Hẽ, dare sajaotet́ baḍhaoledam,

Ohae! Bhabnage nit ńeloḱ kana.

Tahẽkanam tis dare cetanre,

Cet́ dukge bam baḍaeleda unre;

Rereń ar cẽṛẽko sereńat́me,

Nitoḱ do hae amko hiṛińket́me.

Sisirtem purṭhạḱ kan tahẽkan coṅ,

Hoe hõe hoyoṅet́me tahẽkan coṅ;

Ohae okayen baṅ ona mantam!

Janwar ar hoṛ nit lebet́me am!

Dare cetanrem tahẽkan jokheć,

Amaḱ umulre hoṛko asraelen;

Janwarko jirạulen am latarre,

Jotoko sarhaolet́mea unre.

Nitoḱ do muhinrem paṛao akante,

Hiṛińket́meako hae! Algate.

Nonkage ńeloḱ dhạrti dosa do,

Ạḍi sondhe hae, dukre gate do!

Hae sakam! Hoṛ hõ am lekage co,

Dhon tahen hạbić manot ńamako;

Nandanlen khanko am lekage co.

Sesantire do hae ḍhilạuḱako.

 




Dumur

Dumur do̠ mit́tegeko tahẽna. Jãhã ṭhen khonko bhiṛkạuleko khan, ar jãhã sećko uḍạu calaḱ khan, mit́tegeko calaḱa. Pạhilić jãhã ṭhene aboḱ, onḍegeko durum durumoḱa. Onkoaḱ oṛaḱ do chata kana, metaḱako “dumur chata”. Dumur chatare dumurkom ńelleko khan, cet́ baṅ se chata  pereć durum durum, sugu bugu baṛeako: Mit́ chatare mit́ṭen rạni menaea. Uni dumur rạni do mit́ ṭuṅ hõ bae kạmia; oneko mengea, “ Uni do rạni se baṅ!” Uni do ekene belea.

Ona chatare khaṭoya dumur menaḱkoa. Onko do ạḍi uṛum suṛum mit́ kạmigeko tahẽna. Akoaḱ oṛaḱ metaḱme chatako teara. Chatam ńelle khanem mạluṅkoḱa; kaṭ reaḱ hõ baṅ kana, kagoc reaḱ hõ baṅ kana kã creaḱ hõ baṅ kana. Ona chata do kạṭić kạṭić ṭhuiạḱ dead ea ạḍi husnạḱ laṭha mit́ idi akat́ leka ńeloḱa. Uni rạni do onako ṭhuiạḱ bhitriregeye belea. Onko khaṭoya dumur do orapạrite bahako khon rasako cepeć ạguia ar chatareko bhoraoa.

Arhõ tesar lekan dumur menaḱkoa, onko doko metakoa Askotiạ dumur. Rạni dumur do bako kạmire hõ, enre hõ thoko belea arko hoponkoa! Menkhan noko Askotiạ dumur do kuṛhiạ mara asket gidrạ leka chatakorege ekenko lade gugu baṛaea. Noko askotiạ dumur doko haṛam ńoḱlen khan Khaṭoya dumur ṭhenko laga ocoḱa, arko goć ocoḱa. Onate baha- rasako ạgui, ona do ạḍi mõńj rasa hoyoḱa. Chatako tearle khan , hoṛko do tioḱkate rasatet́ doko roḍoć roḍoć oḍoḱa. Ona rasa doko metaḱa “ dumur rasa”. Ạḍi mõńj ńuṭuḱ ńuṭuḱ heṛema ar ran hõ ranoḱa. Onko dumur onḍe khonko dạṛa, ar jãhã ṭhenko sen jarwaḱa ar onḍegeko chataea.

Dumur do darekore, sate latarkoreko chataea, okama cạukaṭkore hõ. Dumur do totoṛ doko totoṛgea, sahao leka, rõ lekanako Menkhan noko khon lạṭu ńoḱ menaḱkoa, loṭoć leka. Onko doko ńele kana. Noko do ạḍi ãṭko totoṛa. Busku kại leko khan laga lagateko totoṛa bis hõ menaḱtakoa.

Tumạl- Ạkil Ḍahar, pạhil hạṭiń




Hawagạḍi

Guḍ guḍ saḍeate hane hawagạḍi,

Ńirrate dara kan ạḍi canḍa cạnḍi.

Sadom joṛao baṅ jạruṛ ona gạḍire,

Hoṛe calao kol menaḱ ona bhitrire.

Laharey duṛuṕ akan gạḍi caḱlaoić;

Hopon caḱe capo akat́ ṭhikạn hạbić.                                       

Ṭhik horte calaḱ lạgit́ ona hopon cãḱ,

Nase nasey’ peṭera ạcur baṛae tak.

Ać lahare samaṅ sen hijuḱ senoḱko,

Põḱ põḱate etom końe’ sa ocoko.

Lạṭugea banar cãk ḍaṅgra gạḍi reaḱ;

Kạṭićgea ponon cãk noa gạḍi reaḱ.

Deć nạ̃wạ̃ioḱ ạḍi sad hawagạ̣ḍire,

Legem jutạ ạikạuḱa calaḱ ghuṛire.




Rel Gạḍi Reaḱ Galmarao

Rạmjit ar Jhade do mit́ atoren kanakin. Rạmjit do ḍher dhao rel gạḍireye deć nạ̃wạ̃i akana. Ar relgạḍi hõ tanmane ńel akat́a; Ar Jhade do baṅ. Eken nase nase hoṛko ṭhene ańjom baṛa akat́a. Mit́ din Jhade do Rạmjite metadea, “Henda ho relgạḍire do bhala cet́ leka ạikạuḱa?”

Rạmjit- Ạḍi mõńj ạikauḱa. Khub ãṭ gạḍi calaoḱre hõ, dećkoḱ jokheć do unạḱ tạpis calaḱkan bam ạikạua. Khiṛki mohnḍam beṅget́le khan dareko ar oṛaḱko dạṛet́ leka ńeloḱa. Menkhan dareko, oṛaḱko ma ńir ruạṛkan. Jhade- Mase arhõ rel gạḍi reaḱ lại idiạń talaṅme. Ạḍi hahaṛa ańjomoḱ kana. Nun maraṅ iń harayenre hõ cedaḱ co relgạḍi bạń ńel akat́.

Rạmjit- Relgạḍi do mit́ṭen do baṅ kana. Boń boń ạḍi utạr gạḍiko toṅgea. Moṭa moṭa mẽṛhẽt́ sikṛiteko toṅgea. Ạḍi mõńj bạḱkuṕaḱ menaḱa. Tinạḱ gạḍi jạruṛa, inạḱko toṅgea. Oka do mõṛẽ gel khon hõ bạṛtige. Mimit́ gạḍi do mit́ṭen hopon oṛaḱ leka. Mit́ kandhagea. Cak do eken mẽṛhẽt́ kana. Ar mẽṛhẽt́ cetante calaḱa, ona mẽṛhẽt́ doko metaḱa rel mẽṛhẽt́. Onate gạḍi ńutum hõ hoe akana “ relgạḍi”. Oka oka cãk calaḱa, ona onate goṭa soṛoḱge rel mẽṛhẽt́ko bạisạu idi akat́a. Laha utạrre do kol oṛaḱ menaḱ. Kol oṛaḱ do Iṅrạjiteko metaḱa “ińjin”. Ińjin ṭhenge caḱlaoić doe tahẽna. Caḱlaoić do Iṅgrạjiteko metaea “ ḍraebhar”.

Ińjin motote do baṅ calaḱa. Daḱ reaḱ bhap ar koela reaḱ daṛetege. Ona kol oṛaḱrege daḱ ar koela bhorao lạgit́ jaega menaḱa. Uni ḍraebhar do koelae jol ocokoa ar daḱ do loloḱa ar bhapoḱa. Mit́ṭeć gol gol jeleń moṅgra coṭ ̣seć menaḱa. Onatege bhap ar dhũạ̃ oḍokoḱa. Tayom utạr kandhare do tạḱnkhiyiće tahẽna. Iṅgrạjite uni doko metaea, “ gard”. Siń marsal lạgit́ do barea jhạnḍi tahẽntaea; araḱ ar hạriạṛ. Tinre gạḍi thiroḱa unre oka do mit́ ghạṛi gạḍi khone ãṛgona ar baṅkhane dećkoḱgea, ar laha seće  beṅget́ baṛaea. Ar mit́ṭeć oḱroṇaḱ tahẽntaea. Tinre gạḍi laṛao hoyoḱa, unre uni garḍ do hurlạia jhạnḍi uni ḍraebhar seće hurlạia. Ḍraebhar do Iṅjine peṭergoda, ar kĩkĩṛ marte saḍea. Lutur hõ tiṅgit́koḱtama. Ona saḍe doko metaḱa “siṭi”. Siṭi lekange gạḍire deć akako doko bujhạua nitoḱ gạḍi laṛaoḱa.

Pạhil do bại bạiteye calaoa. Inạkate doe usạra idia, Ar ona moṅgra khon dhũạ ar bhap ạḍi tạpis khuṭlạu oḍokoḱa. Ar nonka saḍea, khoko khoko, khoko khoko, khoko khoko……Tinạḱ usạra gạḍi calaḱa, saḍe hõ unạḱge usạraḱa. Okare gạḍi teṅgoe hoyoḱ, ona khon thoṛa laha ńoḱ khon ḍraebhar do bại bạite gạḍi doe ṭạhri idia. Gạḍi thiroḱ tora o gạḍire deć akanko doko bidnạḱ godoḱa. Gạḍi teṅgoḱ thạ̃i do Ingrạjiteko metaḱa “ sṭeson”. Ńindạ lạgit́ do mit́ṭen diuhe tahẽntaea. Onarege araḱ, hạriạṛ, sasaṅ- daḱ kãc menaḱa. Onkage tinre gạḍi laṛao hoyoḱa, unre, ona hạriạṛ kãce marsala are hurlạia.

Sṭeson ṭhen gạḍi seṭeroḱ jokheć hoṛ do thoṛa pharak ńõḱregeko teṅgona, Ente ạḍi tạpis hoe ṭhelao hijuḱa. Gạḍo bhitri seć or aderoḱ lekam ạikạua. Jhade- Relgạḍire eken hoṛko dejoḱa? Rạmjit- Hoṛ mako dejoḱge onko chaḍa gại ḍaṅgra, merom, sadom eman janwar hõko deć idikoa. E Jhade – Baṅko don ãṛgona? Rạmjit- Baṅ, onkoaḱ kandha do mẽṛhẽt́ pińjrạ reaḱ kana. Jomaḱ hõ onḍege ader akoa.

Jhade- Ar cet́ko lade idia?

Rạmjit- Ciṭhiko, kaṭko ar emanteaḱ jinis ko lade idia. Sedae do taṛamte ạḍi sạṅgiń calaḱ hoyoḱ kan tahẽna, ar ạḍi laṅga harontem tioga. Nãhãḱ do relgạḍi menaḱte sạṅgiń sạṅgiń ạḍi usạram sen daṛeaḱa, ar sạṅgiń sạṅgiń reaḱ ciṭhi hõ ńam godoḱ kana.

Jhade- Inạgelaṅ galmaraoa. Oka hiloḱ relgạḍiń ńel enhiloḱ beste doń baḍae daṛeaḱa.

Tumạl- Ạkil Ḍahar, pạhil hạṭiń

 




Isoraḱ Mạhima

Iń Bebenaoić do jotoaḱge;

Ṭhosoḱ mõńj sirjontae sanam sećre.

Coṭ phaelaore ńelkom ma ipilko,

Ah! Dulạṛet́ko mẽt́kintabon.

Adomko huḍiń, adomko hapṛaḱ

Ar kạṭić kạṭićko cumkạḱ cumkaḱ.

Tinạḱ mõńj hõko liplipạuḱ kan,

Gidrại thiroḱ kan onko ńelte ma.

Jhalkaoḱ siń cando ma ńeleme se

Cet́ m̃ońj ho gol-sona cakta leka.

Ńindạ cando do ńindạ lạgit́ge,

Hẽ, hoṛko rạskại dulako kana.

Hisit́ hisit́ hoye hoe ocoyet́

Ar hoṛmotabone juḍasiyet́;

Ńũi daḱ hõ coṅ mõńjge rilạmala,

Sapha ar sebelgey imạń kana.

Jomaḱ ńũaḱ isin aroe lạgit́

Seṅgel benao hõe cet́abon kana.

Ar hoṛo eman casbas lạgit́

Bud ar akel doe emabon kana.

Em akawadińae soros mẽt́kin.

Ar mẽt́ pipnikin, bạń cubạgoḱa;

Em akawadińae mũ ar luturkin,

Alaṅ hõe emdińteń roṛet́a.

Tikin ar jaṅgakin, hoṛmo ińaḱ

E benaoket́te iń ạsul daṛeaḱ.

E gidrạko Isor joharaepe;

Uniaḱ mạhima sabasipe.




Tale

Ńelme se ona ḍoṅ ḍoṅ catom leka do cet́ dare kan baṅ! Buṭạ ṭhen ma ạḍi moṭa. Ar bại bạite coṭ seć do nanha idigea. Ona do tale darege. Noa dare do onkage ạḍitet́ ạḍi usula. Ḍạr do bạnuḱa. Haṛamaḱ sakam do latar seć lạṛkujoḱa, ar baṅ haṛamaḱ do coṭ sećge sojhekoḱa.

Baṅ ḍạroḱre hõ sakam do lạṭu lạṭua. Nawanaḱ do ạpạṛi leka oḍokoḱa, sikuṕ bini lekage. Sakam do jeleń jeleńgea, ar sirkote jeret́ mit́ akana. Haraḱ sãote onkage or sikuṕ bini leka bại bạite pasaṛoḱa. Hara mucạt́-kate ma cap capayenge. Sakamtet́ do bạgṛạ mucạt́re sakamoḱa. Bạgṛạ do nalagea; aṛe aṛete do kata ḍaṭa leka menaḱa. Geget́ hõ geget́gea. Jãhãtis tale sakam bạgṛạre saṕkatem tul lega akat́a? Geget́ leka ạikạuḱa. Kạṭić kạṭić gidrạ botorlen khan cet́ leka eṅgat se apatreko hạṛuṕ jaladoḱa onkage sakam do bạgṛạre tire leka darere hạṛuṕ akana. Ohom or chaḍaolea; khạjuk baṅ sea akan khan.

Tale sakamte biniko benaoa, ar pạṭiạ hõko galaṅa. Gidrạ̣ko do pepṛẽt́ hõko benao eneća, ar saḍe hõ bejãeko ocoea. Cet́ leka saḍea? Pẽ… se baṅ? Sakam goćlen khan sahan lạgit́ko tioḱjoṅa. Sakamte jãhãtis bagwan hõko eṭeda ar kumbạ hõko daba. Jo hõ baṅ kạṭića. Unạḱ usul khon bohoḱre ńuram khan bohoḱ posaḱkoḱtama. Balelen khan, aćtege ńuroḱa; adom hoṛ do ńindạ hõ ńindạ tale bele lạgit́ tale dareko horhokaḱa. Gabetet́ko copoć joma. Copoć jokheć ḍaṭare ganthar do bogete sogeḱa. Gabetet́ do roḍoćkate holoṅ são mesalkateko piṭhạia, unre ona piṭhạ doko metaḱa,  “tale piṭhạ”. Daka sãote hõko mesala unre doko mena, “tale daka”.

Berel tale jo bhitrire rasa tahena, ona rasare leńjer ńõḱ khuṛus khuṛus guli tahena, ona hõ bejãe sebela, ona do bhạti kana, ona doko metaḱa, “tale bhạti”, ar rasatet́ doko siṛuba, heṛemgea. Poṭkoć jaṅem maḱ paṛaḱket́a, ar bhitritet́re ona bhạtige unre do judạge sebela. Gidrạ do ạḍiko kusiaḱa; ńam baṛaeako. Daretet́ do paṛaḱkate oṛaḱreko lagaoa.

Tumạl- Ạkil Ḍahar, pạhil hạṭiń




Meskoć

                                             Meskoć

                                                  (5)

Gidrạ: Baba Iń do̠ Iskulte do̠ bạń calaḱa,

Baba: Cedaḱ bạbu cedaḱ bam calaḱa,

Gidrạ: Ente bare, aleren mahasoe cet́ge bae daṛeaḱa jo̠to̠ge aleye paṛhao ocolea.

                                                    (6)

Mahasoe barea gidrạ aema kurumuṭu kate rehõ unkin asketiạ gidrạ cetat rehõ/ hisạb do̠ bạkin cet́leda,

Mit́din unkin gidrạ ul dare rekin deć kate ulkin tiạḱkan tahẽkana, un okterege ńelme uni mahasoe onḍem seṭer got́ena, Ado̠ gidrại metat́ kina, Iń pea ul emạńben, Gidrạ do̠ pea ul kin emadea, Arhõ uni mahasoe do̠e metat́kina, Den barea ul emạńben, Unkin do̠ arhõ barea ulkin emadea.

Niạ dhao uni mahasoe do̠e metat́kina, Nitoḱ lạiben se iń ṭhen tinạḱ ul menaḱa? Ṭhik takrege e̠ṭaḱ gidrạ do̠e me̠n go̠t́keda E ya alom lạia, nonkate oṅko/ hisạbe cet́ alaṅa.




Rajren Sipạhi

Mit́ṭen raje tahẽkana ar uniren mit́ṭen sipạhi. Uni sipạhi do̠ pạcri duạr ṭhene pahraea; ado̠ jãhãe ho̠ṛ jãhãnaḱ ạkriń lạgit́ raj ṭhenko ạgui khan do̠e metakoa, Noa jinis tinạḱ damoḱtapea, ona reaḱ adha dampe emań khan, e̠nḍe̠khan raj ṭhen bhitri mo̠ho̠lteń bo̠lo̠ ocoapea; ar bape emań khan do̠ o̠ho̠ń bo̠lo̠ ocolepea. Ado̠ cekaeako be̠cara? Re̠ṅge̠ć ho̠ṛ bako ạkrińle khan ma din gujrạn baṅ calaḱtako. Ado̠ khange adha damko go̠ḱaea, to̠be̠ko bo̠lo̠ḱa. Nonkage uni sipạhi do̠ je kichu o̠nḍe̠ calaḱ ho̠ṛ do̠, sanam ho̠ṛgeye onkakoa. Ado̠ khange mit́ dhao do̠ mit́ṭen kẽ̠oṭa maraṅ utạr hakoe jhạlikedea; ado̠e me̠nket́a, Nui hako do̠ raj ṭhen iń ạkrińea, ḍher dam nãhãḱ hoyoḱtińa. Onka bundis baṛakate uni kẽ̠oṭa do̠e idikedea. Ado̠ ona pạcri duạr ṭhe̠ćren sipạhi do̠e metae kana, Okatem bo̠lo̠ḱ kana bin hukumte do? Hape teṅgonme. Ado̠ uni kẽ̠oṭa do̠e me̠nket́a, Raj ṭhen hako ạkrińe lạgit́ iń bo̠lo̠ḱ kana.

Ado̠e metadea, Nui hako tinạḱe damoḱtam, ona reaḱ adha dam emańme. Cet́ kichu ona do̠ bam baḍaea? Nun din khonem ạguyet́kore hõ̠ bam baḍaea? Ạnạṛiḱ kangeam? Khange ado̠e me̠nket́a, E̠ baba, baḍae do̠ń baḍaegea, me̠nkhan, bana am ṭhen iń ne̠hõ̠roḱ kana, niạ dhao do̠ ikạkańme. Nui hako reaḱ purạ dam ińge hatao ocoańme; alo onka do̠m pajhetińa; ikạkạńme baṛe̠. Jãhã hiloḱ iń ạguleko khan do̠ unre do̠ń emamgea, o̠ho̠ń e̠ṛe̠mea; me̠nkhan niạ dhao do̠ ikạkạńme. Me̠nkhan sipạhi do̠ bae ańjo̠mlet́taea; unạḱe ne̠hõ̠renre hõ̠ bae ikạledea. Ado̠ khange uni kẽ̠oṭa ać mo̠ne̠reye bujhạu baṛaket́a, Judi nui hako bạń ạkrińle khan do̠ nãhãḱe seaḱtińa. Nonka hudis baṛakate ado̠ bạpuṛićkate adha dame go̠ḱadea. Khange ado̠ bhitri mo̠ho̠lte raj ṭhene bo̠lo̠yena. Ado̠ raje kuli kedea, Cele ho, okatem he̠ć akana? Ado̠e me̠nket́a, Hakoń ạgu akadea; nui hako reaḱ dam emańme. Ado̠e metadea, Nui hako do̠ tinạḱem damea? Ado̠ uni kẽ̠oṭae me̠nket́a, Iạ raja saheb , nui hako reaḱ dam do̠ mit́ sae ṭheṅga dal.

Ado̠ khange raje me̠nket́a, Henda kẽ̠oṭa, cedaḱ onka do̠m dame kana? Nonkan dam do̠ nun jug iń hoyoḱ kana, me̠nkhan bań ańjo̠m akat́a. Onate ạḍi hahaṛań ańjo̠met́ kana. Mase̠ noa reaḱ bhe̠d bhaṅgaoańme. Noa do̠ cet́ lekan dam kana? Ado̠e lạiae kana, Noa reaḱ bhe̠d do̠ noa kana: jãhãe ho̠ṛge jãhãnaḱ ạkriń lạgit́ am ṭhenle hijuḱ khan, uni pạcri duạrren sipạhi do̠ bae bo̠lo̠ ocoalea. Ado̠e metalea, Noa jinis tinạḱ damoḱtape, ona reaḱ adha dam emańpe, e̠nḍe̠khan iń bo̠lo̠ ocoapea. Onkae metalea; ado̠ adha damle go̠ḱaea, to̠be̠ e̠ne̠ć am ṭhenle bo̠lo̠ daṛeaḱ kana. Ar teheń hõ̠ adha dam ạuriń go̠ḱae hạbić do̠ bae bo̠lo̠ ocoań kan tahẽkana, onate onka do̠ń dam akadea; mit́ sae ṭheṅgam dalliń khan, e̠nḍe̠khan ona reaḱ adha, bar isi ge̠l ṭheṅga do̠ unim dalea.

Khange ado̠ noa kathae ańjo̠m cabaket́ khan, raj do̠e raṅgaoente uni sipạhige mit́ sae bẽ̠te dalkedea, ar cạkri khon hõ̠e barkhas utạrkedea.  

Tumạl- Santal Folk Tales




Meskoć

                                                   Meskoć

                                             (3)

Raja ar Montri kin galmaraoeda,

Raja: Onko do̠ ko okoe kana je, ińaḱ SMS reaḱ ro̠ṛ ruạṛ bako e̠mạń kana.

Montri: Mạlik, noko do̠ hoyoḱ kana onko cuṭhiạ ho̠ṛ okoe do̠ akoaḱ oṛaḱre se̠ṅge̠l lagaolenre phayar sarbhis ren ho̠ṛ ṭhen Miss kol ko e̠m.

                                            (4)

Mit́ din uṕ get́ lạgit́ aćren gidrạ lạpit́ ṭhene idi akadea,

Lạpit́: Cet́ lekań ged tama bạbu?

Gidrạ: Iń baba leka, cetan seć do̠ je̠mon phaka tahẽn.




 Meskoć

                         Meskoć

                             (1)

Kạmiạ ar Officer kin galmraoeda,

Kạmiạ hoṛ: Mahasoe, Manwa geko Bạrija baṅ se?

Officer: Hẽ, tobe Officer ona jotowaḱ bae ikạya.

                            (2)

Kirińić: Sạbun menaḱa?

Dokandar: Hẽ, menaḱgea.

Kirińić: Minarel daḱ menaḱa?

Dokandar: Hẽ, Menaḱa,

Kirińić: Tahle Sạbun ar ona daḱte sapha kate bar taka khạjạṛi emạń mese.