Barea Kẽoṭa

Mit́ atore bar boeha koṛakin tahẽkana. Huḍiń aḱ ńutum do̠ Shanto ar maraṅić do̠ Akash. Ado̠ maraṅić do̠ lubhiạ macha hoṛe tahẽkana. Ar huḍińić do̠ ạḍi bhage. Jao hiloḱge hako kin goćet́ko tahẽkana. Khan hako kin goćlekore maraṅ koṛa do̠ ńeloḱte lạṭu ńõḱ hakoge bachao hataojonoḱa. Onka leka mit́din hako goćkin senena. Setaḱ khonaḱ jhạlikin oret́kana, enrehõ baṅkin ńamlet́koa. Ackage huḍiń koṛawaḱ jhạli ạḍi ãṭ hamalena. Maraṅ koṛa hudiskeda paseć niạ dhao do̠ lạṭu hakoe jhạli akana. Onate bhag hatao lạgit́ jhạli ore goṛowadea.

Menkhan thoṛa ghạṛi tayom jhạlikin rakaṕket́re barea celaṅkin ńamkeda. Ona celaṅ reaḱ moca do̠ tol eset́ akan menaḱa. Ona hõ mit́ṭen kạṭić ar lạṭu celaṅge. Maraṅ koṛa do̠ lạṭu celaṅ ńelte onage harephare hataokeda. Ar huḍiń koṛa do kạṭićaḱ.

Ado̠ ạyuṕ jokhen bana hoṛge ona celaṅkin jhićkeda. Maraṅ koṛa celaṅe jhićket́re ona khonaḱ ạḍi jeleń bińe oḍokena are jomkedea. Ar note huḍińić hõ aćaḱ celaṅe jhićket́re ạḍi aema sonae ńamkeda. Ado̠ ać dadat́tete uduḱaea mente senenre bae ńamledea. Khane hudiskeda dadań do̠ paseć arhõ daman jinise ńamket́te so̠ho̠r-bajarteye calaojoṅna. Ado̠ uni huḍiń koṛa hõ suluk nirạite jion jingi khemaoe ehoṕena.




Te-bhaga Ạidạri Ren Ayurić Ela Mitro

Ela Mitro aḱ jonom 1925 serma reaḱ 18 October Jhenaidah jilạ Shailkupa upjilạ reaḱ Baguṭia atore. Ela Mitro aḱ ńutum do Te-bhaga andolon se ạidạriren maraṅ mit́ṭen nạmuna. 1945 sermare Chapainawabgonj jilạ reaḱ Ramchondropur atoteko bapla acguledea. 1947 serma re disom bar bhagen re, purub pạkistanren hoṛko hudislena nit́ do onkoaḱ joto lekanaḱ okolanaḱ khon rukhiạko ńama, ar onko cetanre calaḱkan koclonko hõ hapeḱa. Menkhan baṅa, onka do baṅ hoylena. Enḍeteṛoṅ hoṛko ạidạri hameṭ lạgit́te lạihại ko calao idikeda. Ne-hoṛ se casa ko lạṛhạilena eken bańcaoḱ aste.

1946-47 serma reaḱ Te-bhaga ạidạri lạṛhại ãć do disom reaḱ aema ṭoṭhakore hõ ḍherkaete pasnaolena. Menkhan Chapainawabgonj reaḱ Nachol re 1950 sermare lạṛhại eken Ela mitro aḱ ạyurte hoylena. Te-bhaga reaḱ manetet́ do kana pe bhag. Ente casakoaḱ khojoḱaḱ tahẽkana, casabad kateć mit́ bhag akoko dohojoṅa ar mit́ bhag do jumidar ko hạṭińakoa. Inạ begor hõ phosol ko samṭao kateć bargel ạṛi hoelenre pe ạrị do casako ńamet́ tahẽkana. Noa lạṛhại reaḱ asol motlob do tahẽkana “Eyae ạṛi jhin ar phosol reaḱ Te-bhaga se pe bhag”.

Ela mitro do 1942 sermare cominist party re selet́lena. Jumidar jãwãe Romen Mitro aḱ gharońjre kuṛi hoponko oṛaḱre tahẽn reaḱ ạn se ạri tahẽkana. Menkhan Ela Mitro do ona  ạn/ạri rạput́keda. Ramchondropur aṛere Krisnogobindopurre mit́ṭen sikhnạt ṭhãona bạisạu talate bahre oḍokoḱe ehoṕena. Un jokhen Nachol re tayom akan hoṛkoaḱ soṅkha ḍherge tahẽkana; biseskate santal jạtigosṭhiko. Nachol são são Chapainawabgonj ren ạḍi utạr metaḱme hajar hajar gidrạ ko reṅgeć ar pusṭi begor gujuḱ dosareko tahẽkana. Nonkan gidrạko ńelte Ela Mitro mon dukena. Casako ma ente jumidar koaḱ tabere kạmiteko heowa akan. Enḍekhan noako babotre casako jãhãn kathako roṛma baṅge ganoḱ. Onḍe khonaḱge Ela Mitro do hoṛkoe aodhanket́koa. Mit́ṭen maraṅ bisoe do Romen Mitro aḱ mõṛẽ (500) sae bighạ jumi tahẽkantaea. Unige pạhilte Te-bhaga niạm doe ehoṕleda. Unre Ela Mitro cetanre hoṛko bhorsaḱko ehoṕena. Nonkan as ar dulạṛte uni do hoṛkoren “Rạni” hoyena. Purbo pạkistanre cominist party bond jahirenre Ela Mitro ar jãwãetet́ bana hoṛgekin danaṅena. Jumidar oṛaḱren bạhukuṛi hoe kateć jãhãn jạruṛge baṅ tahẽkana nacar hoṛko lạgit́ nonka lạihạioḱ lạgit́. Menkhan mit́ṭen nirại somaj bandhao aste lạṛhạilena. Lahatenaḱ Te-bhaga ạidạri  (1946-47) re nunạḱ maejiu do bako selet́lena, tinạḱ do Ela Mitro aḱ ạyurteko selet́len.

Andolon se lạihại khạtirte jumi reaḱ phosol bar ako ar bar bhag do jumidarkoaḱ oṛaḱko seṭerkaḱkan tahẽkana. Santal, hindu, muslạ casa sanamko mit́ente jumidarko nacar cabayena. 1950 serma reaḱ 5 January polis ar nacar hoṛko talare lạṛhại hoelena . Menkhan hoṛko polis ko cetanre nunạḱko raṅgaoena jeleka, pon goṭen polisko goćket́koa.

Nonkate ona ṭoṭhare arhõ bạṛić dosa heć paṛaoena. Ela Mitro selet́ ạḍi utạr casako giripterena. Oṛaḱ duạrko Lo-rapaḱkeda, hoṛko guli goćket́koa. Ạḍi utạr maejiuko konac ocolena. Ela Mitro do kạd oṛaḱre ạḍi haron ar koclonreye paṛaolena, jemon hoṛko lajaoḱte hapeḱko. Pạhilre Nachol thana, inạkate Chapainawabgonj, inạkate do Rajshahi kạdre mit́ serma bhor hahaṅkar kaṛaṅ ńũtre tahẽ tayom cikit́sa ńam lạgit́te Dhaka Medical te kol ocolena.Bicạr lekate Ela Mitro são Nachol andolonren namḍak asamiko kạd oṛaḱre jaejug jion bhor dohoko goṭakeda. Menkhan aṛaḱko lạgit́ menenre adalot arm it dhao bicạr lạgit́e hukumkeda. Bicạrre gohako baṅko ńamlenre Ela Mitro ar eṭaḱkoaḱ sạjại komkate gel sermako goṭakeda.

Inạkate 1954 serma paromenre aṛaḱkedea. Unre Ela Mitro ren sor peṛa Horek do jor jobosti ocoyena jemone men, Ela Mitro aḱ hukumte polis ko goćlena. Menkhan enrehõ Horek do moca bae jhićleda; bickom jiwi alaekeda. Un okteren Muslim League sarkar arhõ uni ńutumte goha emoḱ lạgit́ sạkhi ńam baṛayet́ko tahẽkana are batlaoet́ko tahẽkana.

Noa kạhni cet́leka gạthni akana, onkage duk ar bhabna reaḱ hõ kana. Ente One oke do ne-hoṛaḱ ạidạri ṭarhao lạgit́ kusite jiṅgi reaḱ joto kusi-rạskại alae akat́.  Itihãs sakamre nuiaḱ ńutum do serma ipil leka jaejug jhalkao se ḍigḍigạu akae tahẽna.




Mit́ṭen Gạ̃ṛĩ Ar Toyo

Mitṭen bir gajaṛre aema lekan bir janwar ko rajoḱkan tahẽkana. Ado ona bir caḱlao banaoić lạgit́ mit́ṭen mukhiạ se ạyurić benaoe reaḱ ko portonkeda. Onka leka janwar ko mod khon ạyurić hisạbte gạ̃ṛĩ ko bachao kedea.

Khan toyo hećente metaekana, nit́ khonaḱ am do aleren maraṅić kanam, amiń seba ariń jotonmea. Noa birre oko akan  dhon/sompot ḍunḍhạu ariń tolas ńam akada, Dela iń são onań uduḱama. Ado gạ̃ṛĩ do uniaḱ kathate bogete khusiyente pańja kedea.

Ado taṛam taṛamte mit́ jaegare phãnd ṭhene ạgukedea. Are metaekana, nõkõe noa jaega, ma ado joto sompot rakaṕjoṅme. Ente am lahare iń do cet́ge ohoń hataokea. Inạkate uni gạ̃ṛĩ do ona uduḱaḱ jaegare tinre lebet́keda ekal ona phãndre aṭkaoena. Ado toyo do eṭaḱ janwarko hoho jarwaket́koa are uduḱate metako kana, ma ńelepe, nonkan ạyurićpe bachao akadea? okoe do aćtet́ge phañdre paṛaoḱ kan? Nonka kana uniaḱ bud akel do.

 




Cẽṛẽ Ar Dumur

Mit́ṭen dare ḍạrre cẽṛẽ aṕ akan tahẽkana. Ona darere dumur chata hõ tahẽkana. Ado̠ mit́ṭen huḍiń macha dumur ho̠po̠n  cẽṛẽ samaṅte rạskạge uḍạu calaḱkan tahẽkana. Khange cẽṛẽ do uni dumure kulikedea “Cet́ leka menama boeha dumur? Ado̠e roṛ ruạṛadea, bes baṛage. Am cet́ leka menama? Cẽṛẽ hõe mengot́keda, iń hõ bes baṛage. Aḍi din khonaḱge am sãoteń gapalamaraoa menteń hudis baṛa akada. Ado dumure menkeda, cet́ katha boeha?

Khange cẽṛẽ do memene ehoṕena, tinạḱ haronte chatam benao rakaṕa , menkhan am begor lạitege hoṛko nonḍe khon rasako idijoṅ kana. Enḍete bam asketoḱ kana? Dumure roṛ ruạṛkeda, baṅa, baco̠ nase hõ bạń asketoḱa. Ado uni cẽṛẽ hahaṛayente kuli ruạṛkedea, cedaḱ ban asketoḱa? Ente noko do̠ ińaḱ rasako tumạl idijoṅa, menkhan noa rasa benao reaḱ silpạ do o̠ho̠geko reć daṛekeńa.

Cecet́aḱ: Nui dumur ńeloḱte huḍiń machage rehõ mon sećte ạḍitet́e akel are maraṅgea. Aboaḱ jạruṛ kana nui huḍiń dumur khonak sikhnạt hameṭjoṅ. Jemo̠n aboaḱ mon-ontorko nui dumur lekagebon sapṛao daṛeaḱte hoṛkobon upkạrko ma. Ar aboaḱ tiko jao ghuṛige bhạlạianaḱ kạmi sećbon ạwiltabona.

 

 

 

 




Tạruṕ Ar Ḍaṅgra

Mit́din mit́ṭen Ḍaṅgra bathan ṭạnḍire ạtińkan tahẽkana. Ackage mit́ṭen Taruṕ hećkate uni Ḍaṅgra jome lạgit́ laga sabe dhurạuena. Uni ḍaṅgra aćaḱ jiwi bańcao lạgit́ dạṛ dạṛte mit́ pukhrire ńir khańjoena. Ona pukhri do ańjet́ge tahẽkana. Ar ḍaṅgra ar tạruṕ do ạkinaḱ hoṭoḱ dhạbić losotre jobe akankin tahẽkana. Ado Tạruṕe menkeda don reaḱ jaega bam ńamleda? Ghuṭurem tahẽlen khan raṭpaṭiń jomkema honaṅ. Ar nitoḱ losot́rem don akat́te am hõm gujuḱa ar iń hõń gujuḱa.

Ado Ḍaṅgra uni Tạruṕe kulikedea, amren mạlik menaea? Tạruṕ do ạḍi raṅgaote menkeda, Okoeren mạlik? Bam baḍaea ińge noa birren raja do ar iń kangeạń mạlik do. Ado Ḍaṅgrae menkeda, nonḍe amaḱ jion reaḱ bạṛić dosa do! Khange mit́ ghạṛi tayom Ḍaṅgra reń mạlike hećena. Ar Tạruṕ aḱ bohoḱe kuṭạmket́taea ar Ḍaṅgra do ona losot́ khon rakaṕ kate oṛaḱe idikedea.

Jos katha: Jãhãtinaḱ abo nijeraḱ khemota tahẽntabon, Ar muskilre bon paṛaolen khan abon cetanren mạlik se boss babo manaoleko khan ar onkoaḱ katha baṅbo ańjomlekhan enḍekhan bańcao o̠ho̠gebon ńamkea.




Mit́ṭen Gadha Aḱ Go̠lpo̠

Mit́ṭen casa hoṛren gadhae tahẽkana. Uni gadha tege mit́ jokhen ạḍitet́e cas-abadjoṅ kan tahẽkana. Menkhan nit́ gadha do umerte lahayente bae kạmi daṛeaḱ kana. Mit́din ạḍi ńindạyena enrehõ gadha do oṛaḱte bae ruạṛoḱa. Enterehõ ̣casa do baṅgey bhabnalena. Ente uni ma jãhãn kạmige bae daṛeaḱkan do. Goṭa din bhore asoḱ ṭayoḱ baṛae kana.

Ado dosar hiloḱ gadha sendare oḍoḱena. Onkage mit́ jokhen bir gajaṛre gadhae aḍraoḱ kane ańjomkeda. Khange ńelket́a aćren gadha mit́ṭen gạhir kũire ńir khanjo akan. Becariạ rakaboḱ lạgit́e kurumuṭu kana, baṅgey daṛeaḱ kana. Ado uni hoṛ do gadha cetanre nase hõ bae mãyãlena. Onate rakaṕkae bodolte kuḍi ạgu maṛaṅkate kũire hasa gidiye dhurạuena. Nonkae hudiskeda je, nit́ ma jãhãnaḱ bae kạmirege bae lagaoḱkan. Eken jomaḱe jom giḍikaḱ kana. Thoṛadin tayom ma nahaḱe gujuḱge, unre topakae hoyoḱa. Nit́geń topakaege, khan bạṛti baṅ khaṭao hoyoḱtińa. Nonkan hudis ganḍon kate gadha topa poṭomkaeye portonkeda.

Gadha kantey cet́ bud akelte khaṭo baḍhogea! Ado ekal eṭaḱ sećge koyoḱkate murukte hasa giḍi kana. Tinre kũi perećena adoe tạṅkhiket́ma gadha ma kũi cetanre teṅgo akan. Sạrige uni hoṛ tinre hasa giḍiyet́ tahẽn, unre gadha do hoṛmo reaḱ hasa irchi giḍikan tahẽkana. Enḍete nonkate kũi do perećente cetante rakaṕ hećena.

Sikhạuniạ Katha: Jãhãtinạḱge hoṛem upkạre, tinre bam jạruroḱ, unre baṅge moneyama. Pharaḱme lạgit́e kurumuṭia. Menkeam, dhạrti khone ocog giḍime rehõ, cet́ge bae hudisoḱa. Onkan hoṛko khonaḱ paharaḱre tahẽnge bhạlạianaḱ porho kana.

 

 




Hijuḱ Me Gate

Hijuḱ me gate dulạṛiạ

      Sorre duṛuṕme,

Gapal marao kaḱ gelaṅ

       Bogi judạ katha.

Ạḍi din khongeń menjoṅ

      Am soṅgeć ropoṛ,

Menkhan gate iń soṅge ropoṛ

      Opsor getam baṅ.

Jiwi re duk monere kosṭo

      Tinạḱem emạń gate,

Enhõ ińaḱ dulạṛtiń gate

      Ame hohoama.

Hijuḱme gate dulạṛiạ

     Sorre duṛuṕme,

Golpoyalaṅ dulạṛ katha

      Panti ńapam kate.




Sikhạuna Go̠lpo̠

Birbão hoe hećente jalapurire mit́ṭen jahaj do sokojoḱ ḍheote rạput́ena. Ona jahajre bańcaoe tahẽkan mit́ hoṛ buhel buhelte hahaṅkar jaegate seṭerena. Disạ ạcurentae re pạhilre Isore sarhaokedea aćaḱ jion rukhiạ ńutumte. Ado jao hiloḱge uni hoṛ do jalapuri ḍhipre duṛuṕkoḱ kan tahẽkana, jahaj hijuḱ aste. Menkhan jao hiloḱge ạḍi nirạs kateće ruạṛoḱ kan tahẽkana. Enka enkatege jalapuri aṛere oṛaḱe benao rakaṕkeda. Ar bir-gajaṛko khon jo̠ jinis, phol-mul ko tumạl kateće jomet́ kan tahẽkan.

Onkage mit́din jomaḱ sendrae lạgit́ bir-gajaṛte calaoena. Tinre oṛaḱe ruạṛena, ńelkadae je, culhạ khon seṅgel dhurạu akante sanam oṛ̣aḱ lo rapaḱ akantaea, ar ekal dhũd dhũd dhũạ coṭ rimilte oṭaṅ baṛae kana. Ado uni hoṛ do ạḍi ãṭe aḍraokeda are menkeda, E Isor ińaḱ bhạgre noa hõ tahẽkana?

Dosar hiloḱ aṅga marsalen khan jahaj saḍete jạpit́ khone ebhenena. Ona jahaj do uni uddhạr lạgit́e jalapuri ḍhip sećge hijuḱ kana. Ado ạḍitet́ bhaṛoyente mengot́keda, cekatepe baḍaekeda nonḍe menańa mente? Khange jahaj ren captain doe roṛ ruạṛkeda, amem jolket́ dhũạ ńeltegele bujhạukeda.

Cecet́aḱ: Isor do jãhãnaḱge cekae aboaḱ bhạlại lạgit́ge onkaea. Kukli daṛeaḱam tinre muskil heć paṛaoḱa unre manwa aḱ cet́ lekate bhạlại hoekoḱa? jãhã baṅ jãhã lekatege bhạlại hoyoḱgea, menkhan am ar iń ohogelaṅ aṭkar dạreaḱa. Ona iạte jaoge Isore hirlạ ar bhorsa akan tahẽnme, sạrige Isore goṛowama.




LẠUṚIẠ

Iń bạń ńel akada

East India Company aḱ harket́,

Bạń ńel akada iń

Pakistani aḱ saset́.

Ńeledaiń kombṛo baṭpaṛ,

Lạṭkuṭạ aḱ karbar;

Capeḱ kan hirkhạ bo̠to̠r ruṕ.

Iń do̠ bạń ńel akada

Sidu-kạnhu aḱ lạṛhại.

Ńel akadạń nãwã bạhu-jãwãeaḱ

Bańcao lạgit́ lo̠lo̠-setoṅ kạmi.

Iń do̠ maraṅ kipisạ̃ṛ hoṛko são

Oprom cinhạu bạnuńa

Oprom cinhạu menạń

Nalha tumạl nacar

Kạmi bańcao kurumuṭu

Hor̠ko são.

Ekal nãwã bidạu

Samkasạṭi são.

Ado iń do

Lạuṛiạ baṅdo Ạuṛiạ.




Meskoć

Meskoć

Mit́ṭen koṛa truck gạḍitey tạkićente bajaolena. Ado̠ jaha lekatey phạriạu akana. Khan ackage mit́ṭen gate sãoe ńamena.

Enḍekhan uni gatetae-e metadea, E gate dela ḍaharkolaṅ dãṛa pharnao hijuḱa. Ado̠ uni koṛae mengo̠t́keda-

Baṅa gate, o̠ho̠geń senkoḱa, thoṛa muskil menaḱa

Cedaḱ? Cet́ muskil?

Ente ona truck tayomre o̠l akan tahẽkana, aema johar, arhõ ńapam hoyoḱa honaṅ.