Tạruṕ aḱ Jaṅga Pańja

(Meskoć)

Barea gate koṛa bir sendrakin senena. Ado ackage tạruṕ aḱ jaṅga pańjakin ńamket́re ona ḍunḍhạukin dhurạuena. Ado mit́ṭen gate do phasar phusur lutur pheḍre eṭaḱ gate metadea, ‘Am do tạruṕ aḱ jaṅga pańja oka seć sen akana ona ńel talaṅme. Iń do tayom seć sen ńoḱ katećiń ńel legalege, tạruṕ do oka khone hećena!’




Baeman Karbạri

Mit́ṭen atore mit́ hoṛe tahẽkana. Uniaḱ mit́ṭen ḍaṅgra khamar tahẽkantaea. Onate aema lekan Karbạri uni then ḍaṅgra kiriń lạgit́ ko hijuḱkan tahẽkana. Mit́din thoṛa jạruṛ kạmi karonaḱte khamar mạlik do bajar seće calaoena. Onate uni do ḍaṅgra ạkhriń dạyik aćren hopone emadea.

Are metadea, “ beṭa, teheń do mit́ṭen karbạri ḍaṅgra kirińe hijuḱa. Uni ṭhen khon ḍaṅgra dam 20 goṭen sona kạuḍi hataome. Hoi beṭa?” Ado uniren hopone roṛ ruạṛkeda, “Ṭhikgea baba.”

Khange uni karbari do ḍaṅgra kirińe hećena. Khamar mạlik ren hopon do ać babawaḱ katha lekage mimit́ goṭen ḍaṅgra reaḱ dam 20 goṭen sona kạuḍi khojkeda. Uni karbạri do ḍaṅgra ńel tayome menkeda, E beṭa, “nunạḱ kạuḍi ma bạń ạguakat́. Baṅkhan mit́ṭen ḍaṅgra emạńme, ńindạ bhitrite nãhãḱ  jãhã lekatege kạuḍiń ạgu seṭerama.

Sạrige uni mạlik ren hopon uni karbạri kathate pạtiạuente mit́ṭen ḍaṅgarae emgot́adea. Uni baeman karbạri do ḍaṅgrae idikedea. Menkhan ar bae ruạṛ hećlena.

Sikhnạt: Ạnạṛi hoṛ cetanre tis hõ ạḍi algate alom pạtiạuḱa.




Akalet́ Serma

Oney akallet́ serma, iń gogo tako do sanam hoṛ kạmiko senena latar seć. Ar iń do Jiṭhiyạreko bạgi oṭoạdińa, oneń paṛhaoḱkan tahẽkan ṭhen. Ale ato khon Jiṭhiyạ do bar ghonṭa reaḱ hor kana, oṛaḱ horho do iń buḍigo ko doho oṭoakadea.

Iń buḍigo do ekal buḍhi hoṛ, mit́ bohoḱ tae tehe tehe ponḍ uṕ, sobot́ sonte bohoḱ do bedhao akat́ lekam ńel ketaea. Liduṛ piduṛ moṭa daṛe buḍhi hoṛ, baper kalre tis hõ gitićkoḱ bale ńel akadea. Ruạ hasoge baṅ tae, ado cet́ bam men, ạkil khawar ale do. One bae ruạḱ tege ado sanam hoṛ tegele botoraea. Menale ḍạn geae. Onatege jahan rog bighin hõ baṅ ńame kana. Eken ale moto do baṅ, sẽṛã hoṛ hõko men baṛaete ale hõle ańjom cet́ akada, ar ḍạn geae mentele botoraea. Ado ńelme uni ḍạn buḍhige bhại arhõ iń gogo tako do oṛaḱ horhoko doho oṭokadea, ar iń hõ kạmi calaḱ jokheć bogeteko men oṭowạdińa, oṛaḱ khon mạt kate alom calaḱa, am moto do. Noa katha luturre rebet́ dohokam. Buḍigo menaea, jãhã leka taneć meae. Ado sạrige cedaḱem mena, iń hõ botor jala noa bar cando ale oṛaḱte bạń sena. Nonḍe do ińte isin basaṅ kateń paṛhaoḱ kana, gitić do onko oḍok duạr menaḱko ato sompok iń mama tako ṭheniń gitića. Setaḱreń isin basaṅ kaḱa, saradin lạgit́. Jom baṛakate ado iskuliń senoḱa. Note ạyuṕ hõ ona daḱ mạnḍigeń jom ket́ge. Dosar garte do ar bạń isin aroea. Nonkage ente iń gogo tako hõko men oṭoakawạdińa, tinạḱ co babar dhaoem khaṭaoḱa, mit́ dom isinkaḱme, inạge bar bela jomme.

Un do iń do tesar kelasreń paṛhaoḱ kan tahẽna. Boge bạṛić do sanamiń bujhạu akat́gea, ato oṛaḱre mam baḍaege inạko kelasren gidrạ do kheas geko tahẽna. Ado enege ińiń sẽṛã godoḱ kana, apnarte isin basaṅ kateń paṛhaoḱ kana. Mit́ din do mit́ṭen gạḍiạre bogete hakole saṕket́koa. Iń hõ ado hako saṕ iń dhurạu akana, hako saṕ jokheć ḍanḍa hatlaḱ daḱre jobe kate hakoń hạtrạuet́ koa. Reaṛidiń khan, ghuṭuteń ńir rakaṕ godoḱ kana, setoṅre jeḍer ṭoṭko kate arhõ daḱreń don caḍoenge. Onka saradin jobeḱ kạnạń rakaṕ kạnạń, iń kathań hakoń saṕet́koa. Ado ńelme ạyuṕen khange ruạ ńam kidińa, metaḱmeń phuṛuṅena. Dosar hiloḱ setaḱ do mẽt́ hõ dam domo phulạuentińạ, ar pusri leka goṭa hoṛmo setoṅ ruạ hõ rakaṕạdińa. Tobekhan ado okoe takoaḱ oṛaḱreń gitić baṛaḱkan tahẽa, onko hõ bogeteko botorena. Nonkan ruạ do kathae daṛana, hạni nhại ṭhen ucạṛoḱa, ado sanam hoṛteko metadińạ, do ape oṛaḱte calaḱme. Ote co am buḍigo menae. Onkako metadiń khan ekaliń botorena, ar duạrre japaḱ kateń raḱeda. Adom cekaea, sanam hoṛteko tuṛet́ buṛet́ kidiń khan raḱ raḱteń mohnḍayena. Muruk kate ạḍi usạrań taṛamet́a. Ekal gại aderko sãote oṛaḱiń tioḱ keda. Oṛaḱre sen tora raraḱiń dhurạuena, ariń uduḱae kana johako iń buḍigo. Uni hõ ado iń ńeltey raḱeda, are kuliyedińa, cekayenam beṭa? Ado onka bana hoṛliń raḱjoṅ kana. Iń do un do ḍạn jugiń reaḱ botor do caba akantińạ. Ona doń hiṛiń keda duk jalate, iń buḍigoaḱ hoborre kusut́ kusut́iń raḱeda. Iń kathae noa kangea apnar hoṛaḱ sohag dulạṛ do. Nonḍe khon ado okoe hõ eṭaḱte bako kol giḍi daṛeạńa.

Iń buḍigo do dosar hiloḱ do setaḱre nim sakame hot́ ạgukeda, ar ińaḱ aṭet́ cetanre bejae ṭhik etaṅ machae tase keda, ado onae gitić latar ocokidińa, are metadińa, sona, noa nim sakam hõ rohoṛoḱa ar am hõ nahaḱem pharnaoḱa. Ar jom ńu teaḱ do eken daḱ mạnḍiye imạńkan tahẽna. Sunum teaḱ utu eman do baṅa. Ado sạrige ńelme, begor ran rehet́te mit́ hapta khange uniaḱ capo joton teń pharnaoena, ar iń buḍigo ḍạn gea mente botor ar andha pạtiạu hõ caba utạrentińạ.  

Tumạl: KẠHNI MALA




GO̠GO̠ UMULRE

Lạiet́kanae“Poha Ḍạr”…

Noa bhitạrre!

Noa citạrre!!

 

Go̠go̠ umulre…

Dulạṛ goṅgot́ menaḱa,

Daḱ jạput́, setoṅre bańcao menaḱ,

Bạdi bạiri kho̠n bańcao menaḱ!

 

Go̠go̠ umulre…

Chatar umul menaḱ,

Ru-rukhiạ menaḱ,

Dulạṛ hạmbut́ menaḱ!

 

Go̠go̠ umulre…

Mõ̠ńj gun menaḱ,

Disạ uihạr menaḱ,

Dulạṛ ce̠pe̠re̠ć menaḱ!

 

Go̠go̠ umulre…

Ańcar umul menaḱ,

Ko̠ṛam toa menaḱ,

Hara buru menaḱ!

 

Go̠go̠ umulre…

Dukre sukre,

Go̠ḱṛo̠ menaḱ,

Bin mucạt́ dulạṛ menaḱ!

 

Go̠go̠ umulre…

Sikhạuna menaḱ,

Bhage bud batlao menaḱ,

Ạkil hunạrjo̠ṅ menaḱa!




NIL SERMA

Nil serma laphaṅ,

Cạriạ ko̠nań ko̠yo̠ḱaḱre;

Poṇḍ poroe rimil,

Nijhum thir hape ńe̠loḱre.

 

Jarat́ sạrdi setoṅ,

Siń candoaḱ rãtre;

Poṇḍ poroe rimil tala,

Nil sermage ńe̠loḱ phãkre.

 

Bạnuḱa he̠nde̠ rimil,

Cekatem aso̠ḱ daḱ,

Jivi kạulạuḱ mo̠ne̠ kạ̃hĩsoḱ,

Cekate bam ạikạu raḱ-raḱ.

 

Daḱ baṅte hasa,

Ceka lạbidoḱ?

E̠r apho̠r dana casa,

Ceka hạriạṛoḱ.




LAṄGA

Duṛuṕ duṛuṕ tehõń laṅgayena

Teṅgo teṅgo tehõń laṅgayena,

Ḍanḍa judi hasome khan

Hante nahte hilạḱme,

Jaṅga judi hasome khan

Banar jaṅga kolsaeme,

Mone judi hasome khan serma don me.




Baba Ar Uniren Barea Kuṛi

Mit́ atore miṭ́en haṛam hoṛe tahẽkana. Uniren barea kuṛikin tahẽkana. Unkinaḱ do bapla hoeakan tahẽkana. Mit́din uni haṛam hoṛ do aćren kuṛikinaḱ oṛaḱ ńapamoḱe senena. Pạhilre aćreń maraṅ kuṛi aḱ oṛaḱe sen lahaena. Ado uni maraṅ kuṛi doe metadea, “Baba, koeme jemon usạra serma daḱe jạṛi. Baṅkhan sanam phosolko nosṭo cabaḱtińa.” Khange ać baba doe menkeda, “Acha ṭhikgea.”

Inạkate uni hoṛ do hudińić kuṛi ṭhene senena. Uni kuṛi hõ ać babae metadea, “Baba hasa reaḱ tụkuć celaṅ rohoṛ lạgit́ ạḍi ãṭ setoṅ jạruṛạṅ kana. E ba, koeme jemon serma dak aloe jạṛi.”

Nonkate uni hoṛ do ạḍi muskil dosare paṛaoena. Barea kuṛiaḱ bar lekkan khojoḱaḱ, okoe lạgit́e koea! Ado ạḍigan hudis ganḍonkate aćren huḍiń kuṛi metadea, “E go, amaḱ ṭukuć celaṅ do culhạ pheḍre dohokaḱme. Enḍekhan setoṅ reaḱ ãc bae ńamlere hõ ạḍi usạra algatege rohoṛoḱa. Are metadea, “koe me jemon usạrate serma daḱe jạṛi. Baṅkhan am didiaḱ joto phosol ko nosṭoḱtaea.”

Ado uniren huḍiń kuṛi doe menkeda, “Ṭhikgea baba. Onkage hoekoḱma. Nonkate unkinren babawaḱ goṭa lekate banar boeha kuṛiaḱge bhạilại hoyena.

Sikhnạt:  Bud ar akel tahẽlen khan joto lekan muskil dosa reaḱ algatege mimạṅsa hoyoḱa  




DÃSÃE

Asolre Dãsãe do ojha cecet́ koaḱ mucạt́ okte kana. Ojha guru do aćren celako bochor bhor ojhaḱe cet́ akoa ar Bhador cando mucạt́ redo Side emakoa. Ona okte okoeko ojhaḱko cet́ket́ onko do akoaḱ bidiạ udug lạgit́ ato atoko daṛana, sereńako arko bakhẽṛa. Ona okte mimit́ oṛaḱ khon Dãsãe koṛa do koe ko emakoa. Onako niạte guru oṛaḱko hijuḱa ar onḍe arhõko sereńa arko eneća. Noage Dãsãe porob do.

Dãsãe porob do ṭhik Durgạ pujạ hoyoḱ dela dilige hoyoḱte Dãsãe koṛa do akoko cet́ akat́ eneć sereń do Durgạ pujạ mela ṭạnḍi rehõ udug ko ehoṕkeda. Mela ṭạnḍire Dãsãe koṛakoaḱ eneć ńelte deko doko mạluṅoḱ kana ar tayomte do akoge bochor bochor Dãsãe koṛako bhaṛa idikoa, jemon mela ṭạnḍi do andoṛ laṛaokaḱ. Nonkate nahaḱ ren hoṛ do Durgạ pujạge Dãsãe porob ko metaḱ kana. Asolre Durgạ pujạ do Hindu koaḱ porob kana, Santal koaḱ do baṅ, ar Durgạ pujạ do Dãsãe porob do baṅ kana. Tobe Durgạ pujạ oktege Dãsãe porob hõ hoyoḱ iạte noa doko bujhạu gãoṛẽ akada.

Tumạl: Santal Leg-Ạri Reaḱ Bhed




Joton Reaḱ Kạuḍi

Mit́ dhao mit́ṭen Mahasoe hoṛ mit́ṭen casa hoṛ thoṛa kạuḍi em kateye metadea, noa kạuḍi do ạḍi jotonte dohoeme enḍekhan ạḍiganem lahatiḱa. Casa hoṛ do bohoḱre mathol latarre kạuḍi dohokate oṛaḱe calaoena. Adoe hudiskeda, oṛaḱ calaokate kạuḍi do almạrire jotonte dohoea.

Khan oṛaḱ calaḱ horre mit́ṭen pajhar casawaḱ bohoḱ khon mathole idikeda. Ona sãote kạuḍi hõe idi torakeda. Muskilre paṛao akan casa do arhõ Mahasoe hoṛ ṭhene calaoena. Adoe metaekana, “Mahasoe, am oka kạuḍim emadiń tahẽkan ona do ińaḱ bohoḱre mathol latarreń doholeda. Menkhan pajhar do ińaḱ mathol selet́ kạuḍi hõe idikeda.”

Mahasoe do uni casa hoṛ arhõ thoṛa kạuḍi emadea. Adoe metadea, “noa kạuḍite phosol reaḱ itạ kirińme ar onako er me. Ar ṭhikte onako itạ jotonme. Ńelme, ạḍi ḍher phosol hoyoḱa. Arhõe metadea, “onako phosol ạkhriń lekhan ạḍiganem lahanti daṛeaḱa.”

Khange uni casa hoṛ doe bujhạu ńamkeda, Mahasoe do ona kạuḍi jotonte dohokaḱ do bae metadiń tahẽkana, bickom ona kạuḍite itạ kiriń kate jotonte cas base metadiń tahẽkana.

Sikhnạt: Bud ar kạmi beohar lekhan ạḍi bhage lahanti hoe daṛeaḱa




CE̠T́ REAḰ SANTAL?

Santali ro̠ṛ bam baḍaea,

Santali o̠lo̠ḱ bam baḍaea;

Santali paṛhaoḱ bam baḍaea,

To̠be̠ amdo̠…,

Ce̠t́ reaḱ Santal?

 

Santali sereń bam baḍaea,

Santali e̠ne̠ć bam baḍaea;

So̠go̠e pajhẹṛ bam baḍaea,

To̠be̠ amdo̠…,

Ce̠t́ reaḱ Santal?

 

Tumdaḱ ṭamak ru bam baḍaea,

Tiriọ, Murli o̠ro̠ṅ bam baḍaea;

Banam bam baḍaea,

To̠be̠ amdo̠…,

Ce̠t́ reaḱ Santal?

 

Santal sạgại bam baḍaea,

Peṛa beohar bam baḍaea;

Ḍo̠bo̠ḱ johar bam baḍaea,

To̠be̠ amdo̠…,

Ce̠t́ reaḱ Santal?

 

Lạṭu kạṭić man-mano̠t,

Bam baḍaea;

Santal pạris bam baḍaea,

Santal itihas bam baḍaea;

To̠be̠ amdo̠…,

Ce̠t́ reaḱ Santal?

 

Lajaoḱ kanam,

pạńci pãṛhãṭ ladey lạgit́;

Lajaoḱ kanam,

Ạricạli beohar lạgit́,

Lajaoḱ kanam,

Ạn-ạri pạńjae lạgit́;

To̠be̠ amdo̠…

Ce̠t́ reaḱ Santal?