Alom As Chuṭạuḱa

Sedae jugre mit́ṭen atore barea meromkin tahẽkana. Mit́din unkin do mit́ sãotekin gatećkan tahẽkana. Gatećkan jokhenge banar merom mit́ṭen ghaḍlaḱrekin ńurena. Ạḍi dhao kurumuṭu katet́ rehõ ona ghaḍlaḱ khon bạkin rakaṕ daṛeada. Mit́ okte mit́ṭen meromaḱ do ghaḍlaḱ khon onḍoṅoḱ reaḱ as cabayentaea. Onate ghaḍlaḱrege duṛuṕ hapeyena.

Menkhan eṭagić merom do bae as chuṭạulena. Ghaḍlaḱ khon onḍoṅoḱ reaḱ ạḍi ãṭe kurumuṭukeda. Ar “bhe!” “bhe!” kikiạuate hohoeda. Ṭhik inạ okterege mit́ hoṛ ona ghaḍlaḱ aṛete parom calaḱkan tahẽkana. Khange uni meromaḱ kikiạue ańjom ńamkeda ar ghaḍlaḱre boloyente banar merome udhạrket́kinạ.

Sikhnạt: Mit́ dhao bam daṛeaḱ khan sae dhao kạmi lạgit́ kurumuṭui me.




Sohrae Sereń

Kulhi mucạt́ Edel dare

Hạs Hạ̃sil cẽṛẽ dadae duṛuṕ akan,

Alaṅ sećge cupi akada

O dada, alaṅ sećge cupi akada,

Alo dadam tuńi dada

Alo dadam teṛaṅi,

Uni hoto alaṅ leka jiu do menaḱtae

O dada, uni hoto alaṅ leka jiu do menaḱtae.




Kạṛmbi Tejo

Alom saba kạṛmbi sakam

Tejo menaḱko,

Kạṛmbi tejo suṅgạ tako

Pạṭimeako.




Tạruṕ Ar Horo

Mit́din ạḍi setaḱre tạruṕ do jomaḱ sendrae onḍokena. Ado bại bạite bir bhitrite taṛam idiet́ tahẽkana ar jomaḱe sendraet́ tahẽkana. Uni do jel, horo ar cẽṛẽ hõe sendraet́koa. Menkhan enhiloḱ uniaḱ moloṅ do ạḍi bạṛić tahẽkana. Goṭa din sendra katet́ hõ celege bae ńamlet́koa. Reṅgećte tạruṕ aḱ lać hõ jal jalaoḱ kantaea.

Cando hõe hạsurena enrehõ jãhãn jomaḱge bae ńamlet́te aćaḱ tahẽn ṭhạ̃i seće ruạṛena. Inạ jokhenge mit́ṭen horoe ńel ńamkedea. Tạruṕ do noa laha horo bae ńel akat́koa. Horo ńelte ạḍi ãṭe hahaṛayente teṅgo urić katet́e ńelkedea. Ado mone monete hudiskeda, nui do cet́ lekan janwar kanae.

Horo hõ tạruṕe ńel ńamkedea. Botorte ṭhapṛaḱ bhitri bohoḱe bolokeda. Tạruṕ do horo sore senena are ji baṛakedea. Khange thoṛa ghạṛić tayom horo do bohoḱe onḍoṅkeda.

Tạruṕ aḱ lać reṅgećte jal jalaoḱ kantaea, adoe hudiskeda, goṭa din cet́ge bạń jom akada, eṭaḱ jomaḱ bạń ńamlekhan nuigeń jomea. Adoe hudisket́ lekage kạmikeda. Tạruṕ do mit́ donte horoe saṕkedea are ger kedea. Menkhan bae seṭeć daṛeadea, ente horo ṭhapra do ạḍi keṭećgea, ḍaṭa hõ hasokedea. Mit́ dhao, bar dhaoe ger kedea, menkhan ṭhoḱ ṭhoḱ saḍe kana, menkeam jạnić dhirige geret́ kana. Tạruṕ doe ạṛisente mengot́keda, nui doe cet́ lekan janwar kana. Ḍaṭa hõ ḍaṭa hasokedeń do.

Ado bại bạite horo bohoḱe onḍoṅkeda. Adoe menkeda, nonkate do bam jom daṛeạńa, judim jomeń khan mit́ṭen kạmi hoyoḱtama. Daḱre giḍikạńme. Daḱreń ńurlen khange ińaḱ ṭhapra hõ lạbidoḱa. Enḍekhan ạḍi algate lạbit́gem jomeńa. Ado tạruṕ hõe hudiskeda, horo do daḱreń aṛaḱlege, enḍekhane lạbidoḱa ar algateń jomea. Onate horo saṕkate pukhri daḱre aṛaḱ kedea. Horo do daḱre pheḍen são sãote ti-jaṅga-bohoḱe onḍoṅkeda ar ạḍi sạṅgińe paera calaoena. Tạruṕ do sạṅgiń khone koyoḱ hapekeda. Aćaḱ mẽt́ laha khon horoe dạṛkeda, tạruṕ cet́ge bae ceka daṛeada. Ona pukhri aṛere teṅgo hapekate bohoḱ kuḍbur kate raṅgaote ḍaṭae ger urićkeda. Inạkate bại bạite aćaḱ tahẽn ṭhạ̃i seće ruạṛ calaoena.

Ar horo hõ rạskạte aćaḱ oṛaḱe calaoena, rạskạte mon monte menkeda, bud tahẽlenkhan jãhã tin maraṅ bạirigem harao daṛeaea.




KẠSI BAHA

Nil sermare poroe poroe ponḍ rimil

Oṭaṅ baṛae kan rawal tulạm leka itil,

Judim koyog teṅgo urić kate gạhir

Buj keam iskạn menaḱa ạdi mạhir.

 

Latar dhạrti niạko okte gaḍa pukhri aṛe

Sajao akan mońj ńeloḱ bande ponḍ sạṛi,

Nase hoete hisit́ birlạṅ borloṅ hilạuḱ

Ńelte mone jiwi juḍasi rạskạte bulạuḱ.

 

Judi Gạhir hudis  katem noam tạṅkhiy

Sạṅgiń khone gạwić amkan onam khạṭiy,

Noa ge sirjon reaḱ mạhima hahaṛa

Sirjon reaḱ mit́ siropa KȦSI BAHA.




Modon

Modon ńutuman mit́ṭen casa hoṛe tahẽkana. Modonaḱ do oloḱ paṛhao baṅ tahẽkantaea. Menkhan ạḍi budane tahẽkana. Uni do aema lekanaḱ aṛaḱ sakame caset́kan tahẽkana. Ar dinạm hiloḱ ako ato mucạt́re lagaoḱkan moṛ re aṛaḱ sakame ạkhrińet́ kan tahẽkana. Ar nonkate aćaḱ soṅsar mońjge calaḱkan tahẽkana.

Mit́din mit́ṭeć misṭi dokandar modon takoaḱ ato talate parom calaḱkan tahẽkana. Ado Modonaḱ ututeaḱ dokane ńelket́ khan ṭaṭka ututeaḱ ńelte kiriń sanakedea. Ado modone metadea mit́ KG ḍheṛos ar mit́ KG poṭol ar mit́ KG beṅgaṛ emạńme. Ado uni Misṭi ala joto saoda oṛaḱte idikeda. Ado pinḍare duṛuṕ kateće hudisoḱ kana noako ututeaḱiń ạguket́ ojon do ṭhikgea se baṅ? Soṅ legayạń. Adoe soṅkeda jotoge 900 gram kate menaḱa. Uni misṭi dokandar do ạḍi kajake raṅgoena ar Modon ṭhene calaoena. Misṭi dokandar ãṭ aṛaṅte Modone metadea cedaḱ 900 gram kate ututeaḱ dom ạkhrińeda? Hoṛem ṭhokayet́koa. Ar iń hõm ṭhoka kedińa!

Modone menkeda bạbu mit́din amaḱ dokaniń senlena ar ciniń kirińleda. Iń do rėngeć hoṛ sosoṅaḱ kiriń leka ṭaka poesa do bạnuḱtińa. Enhiloḱ amaḱ dokan khon mit́ KG ciniń kirińlet́ ona mit́ KG cinige mit́ seć dohokate am ṭhen ututeaḱ soṅ kategiń emat́me tahẽkana. Noa katha ańjom kate uni misṭi ala do ạḍi ãṭe lajaoena. Ar jãhãn katha bae roṛleda.




Santalkoren Rạni Ayo Ela Mitrowaḱ Sae Serma

Calaoen 10 june’2024 tạrik amdaj ạyuṕ bela 5 baja tesar dhao leka Te-Bhaga Laṛaonaren Ạḱyurić Ela Mitrowaḱ Ona ṭhạ̃i One okare uniaḱ dinisạ dhiriko beret́ akat́ Nachol upojilạ reaḱ kenduate. Ela Mitro do nachol ren casa(Krisok) ar Santal ko mit́ jomkao samṭao ket́kote mit́ laṛaonae benao rakaṕ leda. 1950 sal reaḱ 5 January tạrikre noa teṅgo daḱram se bidrho do ehoṕlena, pulis ar palṭonko noa teṅgo daḱram se bidroho ko thkomlet́ tahena.Ela mitrowaḱ noa dinisa dhiri ńeńel kạmi horare sãoteye tahẽkana Inḍia khon Dr. Boro Baski ear uniren sãotenko National Agenć for Green revulation(NAGR) ren staffko ar Gram bikash kendro(GBK) ren ạḱyurić ar onaren Chairman.

Bidrhi kobi Kaji najrul Islamaḱ katha, ‘Jago nari jago bonhi sikha’ ar Dr.Omorto senaḱ ‘Empowering woman is key to building a future we want’ kathatet́ do hoyoḱ kana kobi ar orthonitibid bana hoṛge ạkinaḱ hudiskinsodor akat́a, ar ona do kana goṭa akat́ ṭhạ̃ite seṭeroḱ lạgit́ do eken baba hoṛ moto do baṅ bickom maejiu koaḱ ektiạri ńam se emako ạḍi jạruṛa.

Ṭhãotet́ reaḱ simạ lekate Chapai nobabgonj jilạ do bangladisạm reaḱ utạr pạchim nakhare. Noa jilạ reaḱ utạrre bharot reaḱ pạchim boṅgo reaḱ malda jilạ menaḱa. Dạkhinre padma gaḍa ar bharot reaḱ mursidabad jilạ. Pạchimre padma nại gaḍa ar malda jilạ ar purub seć do Rajshahi jilạ ar Naogaon jila. Noa Chapai nobabgonj reaḱ nachol do mit́ṭen nagam te bhaga ren maraṅ  ạḱyurić Ela mitroaḱsae serma janam mãhã do teheń 18 October’2025 sunibar hiloḱ manao hoyena. Noa Disạ mãhã do te bhaga laṛaona Ela mitroaḱ sae mãhã manao komiṭi ko manao keda. Menkhan noa hõ sạri katha rajạri lekate nun maraṅ hoṛaḱ jahan manao do bạnuḱa. Ela mitroaḱ dinisạ dhiri huḍiń lekate joton jogaṛ memaḱ rehõ okako atore santal ạdibạsiko jeleka tebhaga laṛaonako benao rakaṕ leda, onkoaḱ noa diḱsạ hõ jahan jogao do bạnuḱa se darakan dinre noa diḱsạ doḱho hoyoḱa ona reaḱ jahan bhorsa hõ bạnuḱa.

Ạd ren Sãota laṛaona maejiu ạḱyurić Ela Mitro Chapai nababgonj reaḱ okako santal aroren ạdibạsiko sãote no ate bhaga laṛaonae benao rakaṕlet́ onako atore nãhãḱ do hoṛko do bạnuḱkoa. Nachol Upo̠ilạren santal koaḱ mon duk do, nunạḱ maraṅ laṛaona je nonḍe hoelen nit ona reaḱ jahan ṭewange bạnuḱa se baṅ ńel ńamoḱ kana.Onko sanamkoaḱ nitaḱ dạbi se khojogoḱ do eken Ela mitrowaḱ Diḱsạ Ṭuṭa doho se benao kate do baṅ hoyoḱa menkhan ona laṛaonare okoe koko tahẽkan onko sanamkoaḱ diḱsạ ar Ṭuṭa hõ sarkari lekate dạyik hatao reaḱ ko khoj akada.

Aema dhao hiri ar ńel hoe akante ạḍi baḍaejoṅ reaḱ ahkaoḱ janamakana. Noa Nagam reaḱ Laṛaona do Nagam lekage hoyoḱ jạruṛ tahẽkana. Menkhan nun maraṅ noa Laṛaona reaḱ jahan dinisạ sendra tege baṅ ńamoḱ kana, Onḍen ko hoṛ ar ńeńelko heć hoṛko sãote noa te bhaga laṛaona bisoete gapalmarao hoeyena.

Luthru Mạńjhiaḱ (Soren) umer nit amdaj 110 serma cetan ato Dogachi Godagari upojila, Jilạ Rajshahi.Uni sãote Ela mitro babotreń gapalmarao keda, Unie menkeda cet́iń mena bhại te bhaga laṛaona reaḱ ghạṭi do tahẽkana nachol reaḱ kendua ghasuṛa, Rạitaṛa,cunḍipur noako santal atore, Ale koren ńepel oporom peṛa ko hõko tahekana noako atore.

Nit do onte noteko dạṛ cabakeda, iń tinre Ela mitro bisạite kathań kuliyede kan tahekana unre uni doe kuli ruạṛ kedeńa henda bhại cedaḱ Ela mitro bisạite dom kuliyedeńa, Unre iń do uniń metadea niạ serma do uniaḱ(Ela Mitro) janam sae mãhã kantaea, unre uni do ińe metadińa Ela mitrowaḱ noa dinisạ jaoge lolo tahenma uniaḱ kạmi jionre aema cecet́aḱ menaḱa, tobe santal ko lạgit́ aema doe  lạṛhại akana abo do bhại kạṭić jạt kanabon onate lạṛhại katege bańcao tahen hoyoḱ tabona.

Luthru Mạńjhi (Soren) Barea bisoe doe ńum uduḱ akada,pạhilaḱ do Ela mitro do Santal maejiu bhusạ lekate dạṛ okte rohonpur rel isṭison rey saṕ ọcolena, ona tayom do nachol thanare idi kate uni do ạḍiko nãhacar kedea. Dosar do Tebhaga bisạire uniaḱ mit́ṭen keṭeć aṛaṅ.

Ela mitro do bapla laharege BA doe pas alat́ tahekana, 1940 serma do baṅgali kuṛi hisạbte japan reaḱ Olimpik khilạḍ lạgit́e bachao ocoyena. Sohor reaḱ siknạt ar ruṛiwaxdi(Rokhkonsil) jumidar gharońjren bạhu hoe kate hõ nook ca̠sa hoṛkoaḱ laṛaonare ạri apnar kate Ela mitro doe hoe lena santal koren Rạni Ayo.

Baṅgladisạmre hajot join reak botoranaḱ ona din ar okte kodo tis hõ bae hiṛińleda Ela mitro, Noa disạmre judi jahãtise ruạṛlen khan ar hõko hajotia noa hudis daram do tahẽkan taea. Amdaj 13 serma tayom Kolkata jeget́ biddagaṛ (University) re uni do praebheṭ MA biḍạu doe emkeda are paskeda.

1962 khon 1972 serma hạbić Bharot sarkaraḱ ho uni kom do bae haron akadea,onḍe uni do 10 sermare 4 dhao hajot kate kạd oṛaḱ reko bhorao ledea ar aema leka mead teko sạjại ledea, nunạḱ eṭkeṭõṛẽ tahen rehõ oka lekateho uni do baṅko akoṭ daṛe akadea nui keṭeć monan maejiu Ela mitro. 1962 khon 1972 hạbićte uni do Kolkata reaḱ manic tola ason khon 4 dhaote bidhan sobharen rạsiại bachao bahallena.

1971 serma baṅgla disạm phurgạl lạṛhại oktere uni do onare oṅsoṅ goḱṛo tahekan taea. Kami jionre uni do Kolkata ciṭi kolejren baṅgla sãohet́ren mahasoe tahekana uni do ona kạmi khon 1989 sermae jirạuena.Uni do rajạri sãosãote sãohet́ reaḱ ho ạdiye hewa dohoyena, Hirosima Maejiu puthi khạtirte uni do “Neheru” siropae ńam leda. Bilạt sason birud jeleń laṛaona jowanaḱ ạḱyurre uniaḱ enem iạte bharot sarkar “tamro patro” siropako emade tahekana. Pascim baṅgla junior Athletic haparaore pe dhaoe champion lena Ela mitro, uni do nonkan eneć khilạḍ re aema sećteaḱ unia

 

ḱ enem khạtirte hõ siropae ńam leda, 77 serma re 2002 serma 13 Octobor uni so noa dhuṛi dhạrti khone bidạyena.

Teheń 18 Octobor 2025 serma santal koren Rạni Ayoaḱ sae serma janam mãhã manao khạtirte sanicar hiloḱ chapai nobagonjre ạdibạsi ar baṅgali casbạsiạ hoṛ(krisok) ko mit́kate mit́ kạmihorako sapṛaoleda, noa kạmihora reaḱ etohoṕ re mit́ ḍahar daṛan tahekana.

Ona ḍahar daṛan mucạt́re jarwaakan sanamko samaṅre aćak daman kathae lại calkeda Rajshahi jeget́ biddạgaṛre sãohet́ ar sãota lahanti cecet́ thokren mahasoe Amirul Islam, Ạdibasi oloḱić ar khondroṅ joṅić Mithusilak Murmu, Uttar boṅgo Ạdibasi Phoramren sabhamukhiạ Hiṅgu Murmu, Jatio adibasi porisodren kendrio sabha mukhiạ bicitra Tirki,mukhiạ sekreṭari Bimol Rajoaṛ, Ela mitro sanskritik rạsia Tapos Mojumdar, Jila Puja manao porisod ren sabha mukhiạ Ḍablu Kumar  Ghos, NAGR ren caḱlaoić Stephen Soren, Prothom Aloren Rajshahi ren ạḱyurić Abul kalam ajad, Chapai nobabgonj ạḱyurić Anoar hossain Dilu, noa kạmi hora sapṛao ar cacalaore tahekana Prodip Hembrom.

Ela mitro sae serma manao sabhare Manotan ko menkeda, Ela mitro oka soson bemanot, ar beabruk birudre laṛaona ehoṕlet ona do nit hõ baṅ purạu akana.

Teheń Ạdibạsi ar baṅgali cacasko(Krisiok) najjo ạidạri khon ko pạsuṛ oco akana, nit hõ bạrin ṭoṭhare santalko khet re daḱ baṅ ńam kateko apnar teko gujuḱ kana. Roroṛ koko menkeda sanam lekan nahacar eḱṛe aḱ caba kate mit́ṭen ektiạrian sanamko sulukte tahe daṛeaḱ taṛam daṛeaḱ mit́ṭen ḍahar panja lạgit́ sanam ko cehao ocoyena.

Mucạt́re men sanań kana santalkoren Rạni Ayo Ela mitro lạṛhại join ar disạm ren sanam hoṛko nahacar khon bańcao ńam lạgit́ mit́ cahaonako ńama.

“Am okoe hiṛiń me menlet mit́din

Unie baḍaea am hiṛiń tinạḱ kạṭhin !!”

-Kaji nojrul Islam.




Lelha Koṛa Khon Ạkilan Hoṛ Hoyoḱ

Mit́din mit́ṭen hoṛ aćren hopone metadea, “E beṭa, senkate bir khon thoṛa kaṭ maḱ ạguime. Khange uni koṛa do kaṭ baḍohi soṅgekedete birtekin senena. Mit́ṭen darere uni koṛa doe dećena ar kaṭ baḍohi ona dare maḱe hukumadea.

Ackage mit́ṭen ạkilan hoṛ ona aṛete calaḱkan tahẽkana. Uni hoṛ do uni murkhạ lelha gidrạwaḱ katha ańjomte menkeda, “Noa do cet́em cekaeda? Oka darerem duṛuṕ akana, ona dare maḱem khojoḱ kana!” Lelha koṛa doe hahaṛayena. Uni doe kulikedea, “ado cekaena?” Uni hoṛ doe menkeda, “Hẽ boka, dare maḱ lekhan ona sãote am hõ latarrem ńurhạḱa. Ona kathate lelha koṛa do dare khon ạḍi usạrae pheḍena ar uni ạkilan hoṛ ạḍi ãṭe sarhaokedea.

Ado uni koṛa do ạkilan hoṛe metadea, “am do ạḍi bud ar ạkilan hoṛ kanam. Cekate iń hõ am lekan bud ar ạkilan hoṛiń hoyoḱa, onam cet́ạńa?” Ạkilan hoṛ do uni koṛa cecet́e hẽḱkeda. Ado ać okakoe cet́ade ona sanamaḱ do ạḍi mon lagaokatet́e cet́ keda ar onka lekae kạmi idikeda. Khange bại bạite uni koṛa hõ ạkilan hoṛe hoyena.

Cecet́aḱ: Sikhnạt hameṭ reaḱ jãhãn umer bạnuḱa. Sikhnạt do jãhãn umer rege hoe daṛeaḱa.




Sikiom Baha

Ṭanḍi reaḱ sikiom baha

Hoete laṛaoḱkan kedejoḱkan,

Dare lewer kodor hạriạṛ sakam

Hoete laṛaoḱkan kedejoḱkan.

 

Tạnḍi reaḱ sikiom baha

Hoete laṛaoḱkan kedejoḱkan,

One onkage co manwa jion

Isor hirlạre kedejoḱkan.




Doṅ Sereń

Sopnopuri baha bagan

Gogoe calaḱ didi pạsi gujuḱ,

E didi maraṅ didi

Gogo dolaṅ ruạṛe,

Gogo cetan katha balaṅ roṛa

Gogo birud didi balaṅ calaḱ.