Toa Dare
Am do go toa dare
Sona sonage gom hohoạńkan,
Amren sona sona do goń
Baṅ kana toa dare,
Santal somajren sona kạnạń.
Am do go toa dare
Sona sonage gom hohoạńkan,
Amren sona sona do goń
Baṅ kana toa dare,
Santal somajren sona kạnạń.
Mit́din sikạri mit́ṭen huḍiń cẽṛẽ saṕkedea. Uni cẽṛẽ do ạḍi budane tahẽkana. Khange uni cẽṛẽ do sikạri ạḍi ãṭe sarhaokedea, are metadea, am do ạḍi maraṅ sikạri kanam! Nonkan aema tạruṕ, aema bana ar jib janwarem goć ket́koa, nonka aemam kạmi akada. Iń ma kạṭić cẽṛẽ, ińaḱ ojon 100 gram hõ baṅ, iń jom kate cet́em cekaea? Iń jom kate lać reaḱ mit́ kona hõ bam biḱa. Ona bodolte aṛaḱkạńme.
Pea damanaḱ kathań lạiama oka do amaḱ jionre ạḍi jạruṛge.
Uni do nonkan kathae roṛet́ tahẽkana je sikạri doe bulạuena. Cedaḱje joto hoṛge sunum hataoko kusiaḱa. Eṭaḱ hoṛ bulạue reaḱ alga upại kana sunum. Uni doe hudiskeda, “noa do ṭhikgea. Nunạḱ kạṭić cẽṛẽ jom kate cet́ hõ baṅ hoyoḱa. Thoṛań ańjomkaḱge nui cẽṛẽ cet́e meneda. Paseć arhõ bhage hoyoḱ.
Sikạri doe aṅgoćkeda, cẽṛẽ doe menkeda, iń do amaḱ tire duṛuṕ kate pạhil kathań roṛa, dosar katha do dare ḍạr re duṛuṕ kateń roṛa ar tesar katha do dare laphaṅ ḍạr re duṛuṕ kateń roṛa. Ado sikạri doe menkeda, ṭhikgea.
Cẽṛẽ doe menkeda, ‘tis hõ be-sạriaḱ do alom pạtiạuḱa. Sikạri doe menkeda, sạri katha kana. Sạrige be-sạriaḱ do baṅ pạtiạuḱge bogea. Cẽṛẽ doe menkeda, ma nit do darere deć ocoạńme. Dosar kathań roṛa. Khange sikạri doe aṛaḱ kedea. Dare re dećkate cẽṛẽ doe menkeda, ‘okaṭaḱem at́ akat́ ona lạgit́ do alom mon dukoḱa. Sikạri menkeda, noa katha hõ sarigea. Ente oka jinis bạnuḱtiń ona lạgit́ mon dukoḱ do bạṛićgea.
Niạ dhao cẽṛẽ do dare laphaṅre uḍạu dećena. Sikạri menkeda, ma niạ dhao tesar katha roṛme. Tesar katha roṛ lahare cẽṛẽ doe menkeda, ona lahareń biḍạulege laha barea katha tinạḱem cet́ akada.
Cẽṛẽ doe menkeda, ińaḱ laćre 200 gram ojon reaḱ hirạ menaḱa. Ona katha ańjomkate sikạri do ạḍige mon dukena. Haere! Cet́iń cekakeda! Kisạ̃ṛoḱ reaḱ hor nonkań at́keda. Nonka menkate cẽṛẽ sabea mente dodone dhurạuena. Menkhan unre cẽṛẽ do dare laphaṅe dećena. Adoe landawate menkeda, laharegeń menleda, be-sạriaḱ katha do alom pạtiạuḱa. Ińaḱ ojon do 100 gram. Ińaḱ hoṛmore cekate 200 gram ojon reaḱ hirạ tahẽna? Oka at́ sem bạgiaḱ ona lạgit́ alom mon dukoḱa. Menkhan am do onkagem kạmikeda. Jãhã lekan solha kathage am lạgit́ ạuṛiaḱgea. Ente am hõ eṭaḱ hoṛ lekage luturte solha katham ańjomkeda. Ona khon jãhãn cecet́aḱ bam hameṭ daṛeada.
Am lekan nonkan lelha ar lalociạ hoṛge calaki ar ṭhokiạ hoṛ khonko eṛe ocoḱ kana.
Ol toṅgeaḱ.
Khange ona atoren hoṛ do onkako ańjomket́! khan do mit́ mit́teko dạṛket́a. Ado uni toyo do senkate ona atoren sim do cur mare laga saṕet́koa are jomet́koa. Adoe jom biyen khane calaoena. Khange onko hoṛ hõ arhõko ruạṛ hećena. Khange uni toyo do arhõ dosar hiloḱ do ona atotege sim jome calaḱ kana ; ado ene pạhile sereńlet́ lekageye sereń idiyet́a. Khange ona atoren hoṛ do arhõko dạṛket́a. Ado miṭ́ṭen buḍhi do bae dạṛ daṛeat́a; adoe menket́a, iń do ohoń dạṛlea; iń doko goć atarińge. Ado onka menkate uni buḍhi do bae dạṛlet́a, miṭ́ṭen sukri bãṛãreye bolo okoyena. Ado uni toyo do ona atore senkate onko sim do lagae lagayet́koa se, cure mare lagayet́koa; hapṛaḱkoge bachao bachaoteye laga yet́koa. Ado miṭ́ṭen sạnḍi do lagae lagakedea se, ekkalte uni buḍhiye oko akan ṭhengeye laga idi got́kedea. Ado uni sim doe parom got́ena. Ado uni toyo do uni buḍhiye ńel ńam got́kedea. Ado uni toyo do buḍhiye metae kana, Ma buḍhi, sim saṕạńme; Baṅkhan do nãhãḱ daṭamelaṅ koṭeć ńurtama. Ado uni buḍhi doe menet́a, Ma, amte baṛe saṕ joṅme; iń do ohoń saṕ daṛelekoa. Khange ado bae rebenlen khan, aćtegeye laga saṕket́koteye jom biyena. Ado uni buḍhi ṭhene calaoena, aćge metae kana, E buḍhi, sim bam saṕ akawạdińa; nitoḱ dolaṅ ńam akat́mea. E buḍhi, mase menme — Toyo! Ado uni buḍhi hõe menket́a, Toyo! Khange gurgute joto daṭae koteć ńurket́taea. Ado arhõe metae kana, E buḍhi, mase menme, — Toyo! Ado uni buḍhi Toyo menae menlet́a, ado daṭae ńurket́taete toyo do bae pusṭạulet́a ; adoe men got́ket́a, Hoyo! Ado onka bae pusṭạulet́ khan, uni toyo do ạdiye rạskạyena. Arhõe metae kana, Mase buḍhi, toyo menme. Aćge menket́a, Hoyo! Ado uni toyo do landa landatege oka sen coe
calaoen. Ado ạyuṕen khange onko dạṛlet́ hoṛ doko ruạṛ hećena. Ado unre onko hoṛ uni buḍhiye lạiako kana, Jojom Tuṛuk nạ̃hiko chại kana, hoyo koṛa kanae! Sanam sime jomet́ko do baṅ? Iń hõ sim sasaṕe metadińa; ado bạń saṕadete nõkõe ńelpe, joto ḍaṭae koteć ńur akat́tińa. Khange ado sanam hoṛko menket́a, Gapa do babon dạṛa, oṛaḱregebo siń poṭom hataṛkoḱa, adobo dal gojea. Ado mit́ hoṛe menket́a, Baṅa, onkate do ohobon goć daṛelea. Ińiń metabon kana, nui buḍhi lekage miṭ́ṭen sitet́ren hoṛbo benaoea. Ado hana kulhi mucạt́rebo idikaea, ar enḍe duruṕkate ti dobo lap lapakataea; ado nãhãḱ uni buḍhiye ruhiedea, ado unregebo sontor godoḱa. Ado sanam hoṛko menket́a, Baṅa, ṭhikgem menket́tabona ; mabon onkaegea. Ado sạri sanam hoṛ ṭhenaḱ sitạt́ko jaoraket́a, ado ona ńindạ bhitạrtegeko benao got́kedea. Ado setaḱ khange kulhi mucạṭ́teko idikadea, ar ako do kạpiko, aḱ sarko, ṭeṅgoćko, ṭheṅgako, onka apan ạpinko hạṭhiạu akawana; ado onka sontorge menaḱkoa.
— Santal Folk Tales reaḱ́ Vol-1 khon tumạlakana. Ol toṅgeḱa.
Ol toṅgeaḱ.
Ado muci ṭhene calaoena; adoe metae kana, E muci, ma dhaṛa daṕkạtińme; mit́ṭen sim iń ạguama. Ado sạriye daṕkat́taea, ar mit́ aṛere ṭiạle dohoadea; ado onate calaḱ jokhen do dal calaḱa, ado ṭepgr ṭeper saḍe idiḱa. Ado khange ạḍiye khusiyena. Khange ado mit́ṭen sime saṕ idiadea. Ado inạ mit́ ghạṛi tayom khange uni toyo do ṭanḍitejoṅ osorkedea, ado bae leṭeć daṛeaḱ kan khange muci ṭhen arhõe ńir calaoena; adoe metae kana, iạ muci, bạń ić daṛeaḱ kan do, dhaṛare bhugạḱ do cedaḱ bam dohoadińa? Ado muciye menket́a, Do kamar ṭhen calaḱme, unige nãhãḱ dhaṛa doe balkatama. Ado sạri kamar ṭhene calaoena, adoe metae kana, E ho kamar, ma dhaṛa bal bhugạḱ kạtińme, miṭ́ṭen sim iń ạguama. Ado uni kamare menket́a, Do enḍekhan ạgu maṛaṅanme, enḍekhan iń balmea; ar baṅkhan do ohoń ballema. Okoe baḍae, ạguạń com baṅ coṅ; toyo do ạḍipe eḱregea. Ạgu maṛaṅlem, enḍekhan iń balmea; ar baṅkhan do ohoń ballema. Khange sạriye calaoena, ado inạ mit́ ghạṛi khange oka khon Coṅ sạri mit́ṭen maraṅ utạr gaya sime ger ạgu got́kedea, adoe metae kana, Nuḱũi ńeleme iń ạguat́mea ; ma bal hodeńme. Am do miṭ́ṭen toyoe phạsiarayentem menet́a, je toyo do sanamko phạsiaragea mente. Iń do bạń eḱrea, se adorn adomko do bale eḱrea. Khange sạri sime hataokedea, ado ṭạku dhipạukate dhaṛaye bal bhugạḱ got́kede khan !goṭa koṛam senteye ciḍir got́adeteye dạṛ utạrket́a ; ado ghuriạ bae ruạṛlena. Ado tahen tahente, kathae, tin din badre coṅ ado uni toyo do miṭ́ṭen atote sim jome calaḱ kan; ado ona ṭiạlte dal calaḱ kana, ado ṭeper ṭeper saḍe idiḱ kana. Ado ạḍi rạskại ạikạuket́ khan do, sereńe disạ got́ket́a. Adoe sereń idiyet́a
Nete do jojom Tuṛuk darako kan,
Nete do Koenḍa rapajko!
Men yoe, dạṛjoṅpe, baṅkhanko sumạr akat́pea!
– Santal Folk Tales reaḱ́ Vol-1 khon tumạlakana. Ol toṅgeḱa.
Maraṅ DIN baṅ maraṅa ghonṭa saḍe rãwaḱ
Baṅ kana din do maraṅ porob reaḱ hewaḱ.
Manwa rupe hatawana abon Isor Baba
Maraṅ hoyen din do noa soetan daṛe caba.
Noa din ge dhạrti tala maraṅ mạhimate
Seṭerenae jisu mạsi manwa jonom kate.
Abo khonaḱ hiskạ bạḍại hiṛiń cabae hoyoḱ
Tobe aneć sanam kore rạskạ seṅgel joloḱ.
Babon tahen sanam koge dos ar bhinạ bhini
Ente nitoḱ seṭerenae babańcaoić uni.
Sanam koaḱ mone ontor saphae abon teheń
Maraṅ DIN re rạskạ jion jemon hoyoḱ jeleń.
Ontor mundil sajao abon jisu mạsi lạgit́
Boeha dulạṛ urgum dohoe tahenabon mit́
Huḍiń maraṅ sanam koge ISOR ṭhen do soman
Pạtiạr jion khemao lekhan ńamoḱ serma dolan.
Reṅgeć kisạṛ ṭuạr amar rạnḍi ṭhunṭạ dukhi
Sohot́ kobon goṛokote sanambon tahen sukhi.
Sanam koaḱ oṛaḱ hoyoḱ nãwã Jerusalem
Dulạṛ jisu MARAṄ DIN re rạskạ seteńalem.
Ń́́́́ut cabayen marsal hećen
Botor bạnuḱ tabon
Duk dạndi sanam hiṛiń kate
Rạskạ hulạs abon.
Huḍiń mone maraṅabon
Maraṅ DIN lạgit́
Ńindạ tayom setaḱ hoyen
Babon tahen jạpit́.
Goṭa serma tahẽ kana
Kạima hende rimil,
Sanam koaḱ jion hoyoḱ
Sapha riṛim ipil.
Sanam koaḱ hoṛmo rege
Horoḱ bande Nawa,
Onka leka mone ontor
Jạruṛ dewa sewa.
Sapha reaṛ setaḱ hijuḱ
Kiṛit́ raskạ hulạs,
Sunum piṭhạ sãote guṛ ca
Ńuabon gilạs gilạs.
Ontor reaḱ sanam mạilạ
Ạruṕ sapha kate,
Hulạsoḱ bon rạskạ abon
Girjạ maṛaṅ kate
Bagwanre banda nạ̃ṛĩ sarjom bir re saṅ nãṛĩ
Dạkhin bihạr redo kadam dare (2)
Saṅ nạ̃ṛĩ banda nãṛĩ alom joton ạdibạsi
Amaḱ jonom disạm jogaome
Amaḱ jonom jạti ma jotontam.(2)
Lo̠kho̠n do̠ saradinman dhuṛire̠ye̠ gate baṛaea. Paera hõ kisni leka ce̠ṭe̠ ce̠ṭe̠ye̠ paeraḱa, mo̠jte̠ bae iskir saphaḱa. Rabaṅ se̠ṭe̠re̠n khan ho̠ṛmo̠ ro̠do̠t́entaea ar luṭi jaṅgako paṛaḱentaea. Onate̠ taṛamte̠ do̠ jaṅga hasoye ar ro̠ṛ landa te̠do̠ moca hasoye.
Mit́din iskulre̠ mahaso̠eye̠ kulikedea, “Teheń setaḱ ce̠t́e̠m jo̠m ạgukeda? Ar uni do̠ moca hasokedete̠ moca coelo kate̠ye̠ me̠nkeda, Pu—pu—pu—puṭhu”ar ańjo̠mkate̠ jo̠to̠ko landaoadea. Ado̠ mahaso̠eye̠ metat́koa sapha sạphi bape̠ tahẽ̠le̠nkhan nonkage hoyoḱtapea.
Sedae jugre̠ mit́ disạmre̠ ạḍi maraṅ mit́ṭe̠n Rakkase tahẽ̠kana. Uniaḱ ạḍi maraṅ mit́ṭe̠n bagan tahẽ̠kantea. Ona baganre̠do̠ celehõ bae bo̠lo̠ ocoakokan tahẽna. Onate̠ uniaḱ baganre̠do̠ ce̠t́ baha hõ baṅ bahaḱkantae tahẽna.
Mit́din uni do̠ peṛaho̠ṛo̠ḱe̠ calaoena. Ona okte̠re̠ gidrạko do̠ gateḱko bo̠lo̠ena. Rakkas do̠ raḱ ańjo̠mte̠ uni gidrạ ṭhe̠ne̠ calaoena. Uni gidrạ ńe̠lte̠ daya he̠ćadea are̠ metadea teheń kho̠n dinạm nonḍe̠ gateḱ pe̠ hijuḱa.
Unkho̠n onko gidrạko do̠ ona baganre̠ gateḱko e̠ho̠ṕe̠na. Ar baganre̠hõ nana hunạr bahakote̠ baha pe̠rećena. Ar uni Rakkas hõ gidrạko são gateḱe̠ e̠ho̠ṕe̠na.
Tumạl: MLE Pạhil Kilạs
Munuaḱ janam dinre baba do̠ bajar kho̠n mit́ṭen putul ạgukate munu ać go̠go̠e emadea. Go̠go̠ do̠ munu hahaṛa ocoe lạgit́ parko̠m latarre putule oko kadea. Munu jạpit́ kho̠ne ebhenen khan go̠go̠ ar baba do̠ uniaḱ janam din ńutumtekin sarhao kedea ar janam din reaḱ sandes sendra ńutumtekin metadea. Munu pạhile mo̠nekeda go̠go̠ paseć ać lạgit́e khir dakawakada. Cedaḱje uni khir daka ạḍi ãṭe kusiaḱa, menkhan khir daka so̠ to̠ baṅ ńamoḱ kana.
Munu do̠ mit́ oṛaḱ kho̠n ar mit́ oṛaḱe dạṛ idikeda are dạṛ ạgueda, menkhan tho̠ṛa hõ aćaḱ janam din reaḱ sandes do̠ bae ńel ńameda. Uni do̠ aćaḱ parko̠m ar bạlis latare sendrakeda menkhan okare hõ sandes do̠ bạnuḱa. Okare menaḱa sandes? Uni do̠ parko̠m latare uyuṅ keda, ar mẽt́ do̠ ulḍhạ lekayentaea. Parko̠m latarre uni do̠e ńelkeda aćaḱ janam din ńutumte maraṅ o̠kho̠ć putul.