Dulạṛ, Sompod Ar Lahanti Reaḱ Golpo

Mit́ṭen gharońj tahẽkana. Ona gharońj re do pe hoṛ ko tahẽkana. Mit́ okte ona gharońjren maejiu do oṛaḱ bahre oḍokoḱ re pea haṛam hoṛ duṛuṕ akane ńelket́koa are kuliket́koa iń do okoe hõ bạń urum let́pea, ạḍi ãṭ paseć reṅgećet́pea onate oṛaḱ seć boloḱ pe, ape lạgit́ jomaḱ iń brbosthayeda. Menkhan onko do uni maejiu ko kuli kedea oṛaḱren mạlik do menaea se baṅ? Uni doe roṛ ruạṛaḱ koa bạnuya bahretey senakana. Onko ko metadea tahle bale bolo daṛeaḱa oṛaḱ seć do. Ado ạyuṕ seć ona oṛaḱren mạlike ruạṛen khan uni maejiu do jotowaḱe lạiadea ar mạlik doe metadea onko do lạiakome iń doń ruạṛ akana oṛaḱte, oṛaḱ seć boloḱ lạgit́ iń nẽotayet́ ko kana. Uni maejiu oḍoḱ kate oṛaḱ seć boloḱ lạgit́e nẽotaket́koa. Unre ho ko roṛ ruạṛ adea ale do nonka hoho kate bale bolo daṛeaḱa. Ar hõe kuliket́koa cedaḱ nit do ar hõ cet́ muskiltape? Ape ko roṛ ruạṛadea aleaḱ ńutum menaḱtalea nonka leka mit́ hoṛaḱ ńutum do Dulạṛ, arm it́ hoṛ do Sompod ar mit́ hoṛ do lahanti.

Onate ar hõ oṛaḱte bolo kate goṭae me okoe dom hoho alea. Uni maejiu do katha do ać jawaeye lạiade khan ạḍi hahaṛae bujhạu keda ar ać jawae do ạḍi kusi kateḱe metadea Sompod ge boloḱ metae me uniye bololen khan paseć ạḍi ãṭ bon kisạṛoḱa. Menkhan ać bạhu do bae kusilen uni doe men keda Sompod do baṅ ińaḱ hudis paseć lahantige bon hoho ae khan boge hoyoḱa. Menkhan unkin ren kuṛi do jotoaḱ kathae ańjomet́ tahẽkana, unkin cet́ ko kin galmarao et́ tahẽkan ar uni doe metaḱkina cet́ aben do baben khojoḱ kana Dulạṛge jemon ben hohoae tahle abo oṛaḱ do dulạṛte perejoḱa? Uni ać baba doe men keda alaṅ ren kuṛi aḱ kathagelaṅ ańjoma Dulạṛge aboaḱ gharońj re peṛa hisạbte bon nẽotayea. Uni maejiu do bahretey oḍokena are kuliket́koa ape mod re okoe aḱ ńutum do Dulạṛ, unige teheń do ale aḱ gharońj ren maraṅ peṛa.

Dulạṛ ńutuman haṛam hoṛ doe teṅgoyena ar oṛaḱ seć boloḱ lạgit́e monḍhaena inạ tayomte ge sareć barea hoṛ Sompod ar lahanti hõ uni tayom tayomtekin boloyena. Onko ńelte uni maejiu doe men keda ạḍi hahaṛa iń ma Dulạṛ iń hoho ade Sompod ar Lahanti do baṅ men khan cedaḱ aben do ben hijuḱ kana? Onko do ko metadea Sompod ar Lahanti pạhil ren hoho ạkin re hõ unkin do bahre rege kin tahẽkoḱa ente Dulạṛ okarey tahẽna Sompod ar Lahanti hõ uni soṅge kin tahẽna. Okare Dulạṛ bae tahẽna Sompod ar Lahanti hõ bakin tahẽna.                                         




Lelha Jãwãe Gomket Reaṅ

Sedae jugre, kathae, mit́ṭaṅ ho̠ṛren ho̠po̠nerat jãwãe gomkete tahẽ̠kana mit́ṭaṅ atore. Ado̠ mit́ dhao, kathae, ać eskarge ho̠ńhar hanhar oṛaḱte se̠ nạihạrte, pe̠ṛa ho̠ro̠ḱe se̠nlen tahẽ̠kana. Ado̠ unre uni hanharte̠t́ buḍhi do̠e daka utuyet́a, ar uni tuluć hõ̠e galmarao kana. Ado̠ enka baṛaetege ạyuṕena. Ad̠o unre uni buḍhi do̠ hạnḍuạye utulet́a, ado̠ daka utukate daḱe taṅadea daka jo̠m lạgit́. Ar silpiń aṛe se̠nrege ganḍo do̠e belaea. Ado̠ ạbuk bo̠lo̠kate ona ganḍoreye duṛuṕen khan do̠ daka utui ạguadea. Ado̠ jo̠m jo̠khe̠n uni jãwãe gomket do̠ jel utu lekae ạukạuet́a, ar kuti se̠ bae ńamet́a. Khange ado̠e kulikedea, Henda go̠, cet́ben utu akat́a? Baliń aṭkarṭhik daṛeaḱ kana. Ado̠ uni jãwãe gomket dea se̠nre do̠ mat́ silpińge tahẽ̠kana.

Ad̠o buḍhi do̠e me̠nket́a, O̠ne̠ jãwãe, aben dea se̠nre me̠naḱ, onageliń utu akat́a. Ado̠ uni jãwãe gomket do̠ be̠ṅge̠t́ ạcurkateye ńe̠lket́ do̠, mat́ silpiń kan. Ado̠e ńe̠l hapekat́gea, cet́ hõ̠ bae ro̠ṛlet́a, ar uni buḍhi hõ̠e inạḱkat́gea. Khange uni jãwãe gomket do̠ ać mo̠ne̠ mo̠ne̠teye me̠njoṅ kana, Noa utu do̠ ạḍi sebelkidińa; sanam ho̠ṛ nãhãḱko jạpit́le khan, noa silpiń do̠ṅ ạtkirgea. O̠nka ać mo̠ne̠reye hudis do̠ho̠kat́a. Ado̠ sạri jo̠m baṛakateko jagayena. Ado̠ sanam ho̠ṛko jạpit́ket́ khan do̠, hape hapete beret́ente ona silpiń do̠e raṛaket́takoa, ar ona ńindạrege ona silpiń do̠e gugu ạtkirket́takoa. Ado̠ un jo̠khen do̠ bako disạledea. Ado̠ setaḱ sim raḱ jo̠khe̠ko e̠bhe̠nen do̠ko ńe̠l baṛayet́, silpiń do̠ bạnuḱ. Ar uni jãwãe gomketko ho̠ho̠ae kan do̠ bae go̠ṅet́ kan. Ado̠ko me̠nket́a, mase̠ ńelepe, bhala menaea se̠ baṅ ; bae go̠ṅet́ do̠. Ado̠ sạriko ńe̠l baṛakede khan do̠ bạnugićan. Khange ado̠ uni buḍhi ho̠ṛ do̠ ạḍi garteye landa go̠t́ket́a. Ado̠ onko ho̠po̠nte̠t́ kuṛi do̠ko kulikedea, Henda go̠, cet́ un garte do̠m landaket́a?

Ado̠ unre uni buḍhiye lạiako kana, Noa silpiń do̠ na, teńamge dhorae ạtkir akat́a. Holanoḱ hạnḍuạṅ utuadea; ado̠ unreye me̠nlet́a. Henda go̠, cet́ben utu akat́a? Baliń aṭkar ṭhik daṛeaḱ kana. Ado̠ unreń metadea, O̠ne̠ jãwãe, aben dea se̠nre menaḱ, onaliń utu akat́a. Ado̠ pase̠n onate silpiń do̠ pase̠n teńamgeye ạtkirket́. Ado̠ onae lạiat́ko khan do̠. Sanam ho̠ṛ ado̠ ạḍi bạṛićko landaket́a, arko me̠nket́a, Nui teńaṅ do̠ ạḍiye lelhagea. Ado̠ sạri uni lelha ho̠ṛ do̠ idikate ona silpiń do̠e raṛa ḍhiṅgạl saṅgalket́te mit́ mit́te jo̠to̠e samaḱ kuṭrạket́a; ado̠ uni bạhui metae kana, Ma noage teheń do̠ utuime. Ado̠ uniye me̠nket́a, Noa do̠ cet́ lekań utuia? Noa ro̠ho̠ṛ mat́ do̠ sebela?  Noa do̠ baṅ sebela. Am do̠ ạḍim lelhagea. Ado̠ unre uni do̠e me̠n ruạrket́a, Baṅa, ạḍi mõ̠ńj sebela. Holanoḱ ayoteko ṭheniń se̠nlena, unre noageko utuadiń do̠ baṅ? Cet́ baṅ se̠, jel utu lekań ạikạiket́a. Onate noa do̠ń ạtkir akat́takoa, bako e̠moḱ kan iạte. Ado̠ bạhutte̠t́e me̠nket́a, Noa ro̠ho̠ṛ do̠ e̠nte o̠ko̠e jo̠mtem utu ocoyedińa? Ado̠e me̠nket́a, Acha, ape bape jo̠m khan ińge utuạńpe. Ado̠ sạri nokoaḱ katha bae se̠n ocoat́tako khanko utuadea, arko emadea daka sãote. Ado̠ sạri rasaye dul go̠t́ket́a, ado̠ sipikateye lapet́ go̠t́ket́a, ar uni bạhutte̠t́ do̠ tan mane ńe̠le kana. Ado̠ ona rase tuluć baṅ sebelede khan do̠, kuṭi halaṅkateye ge̠r go̠t́ket́a. Ado̠ ona hõ̠ bae ge̠r chaḍao daṛeat́ khan do̠, uni bạhutte̠t́ do̠ landa bae sambṛaolet́te ạḍi garteye landa go̠t́ket́a. Ado̠ ać hõ̠e landaket́a.

Ado̠e me̠nket́a, Cet́ leka co̠m utuket́? Bam batraolet́a, onatege baṅ sebel kana. Cekate noa kuṭi do̠ bam le̠ ocolet́a? Ayoe utuadińa, sanam kuṭiye le̠ caba ocolet́a; kuṭi do̠ mit́ go̠ṭe̠n hõ̠ baṅ ńamlet́a. Am ma e̠ke̠n kuṭigem e̠m akawadiń, arc et́ lekań kuṭilet́, enkagem do̠ho̠kat́a; thoṛa hõ̠ bam le̠ ocolet́a. Ado̠ bạhutte̠t́e me̠nket́a, Iń do̠ bạń baḍaea noa utu do̠; amte baṛe̠ utujoṅme. Ado̠ sạri aćteye utuket́re hõ̠ baṅ le̠len. Ado̠ khange bogeteko landawadea; ado̠ e̠n hiloḱ Lelhageko bahnakedea, ar ńame picheko ạṛisea, onageko metaea.




Ṃit́ṭen Raj Ar Guṅgạ Ho̠raḱ Katha

Sedae jugre, kathae, oka o̠kte̠ co̠ṅ mit́ṭaṅ khub maraṅ kisạ̃ṛ raje tahẽkana, ar uni eskarge goṭa disạm kathaeye do̠ko̠l akat́ tahẽ̠kana. Ar uniren do̠ ạḍi utạr gại kaḍa, me̠ro̠m bhiḍi, hạti, sado̠m, ũṭ, gadhako tahẽ̠kantaea; ar sor sipạhi hõ̠, ạḍi utạr laskarko tahẽ̠kana- taea, ar amla kapla, dewan mosodi, be̠to̠ṅ be̠to̠ṅre jo̠to̠ge menaḱ idikoa. Ar dho̠nte hõ̠ purun menaete uni raj do̠ ać mone̠re ạḍi rạskại ạikạua, ar mo̠ne̠ mo̠ne̠teye me̠na, Dhạrtijre do̠ iń khon maraṅ do̠ cele hõ bạnuḱkoa. Ado̠ noa kathage uni raj do̠ dinge mo̠nreye me̠njoṅa, ar phuṭạu do̠ o̠ko̠e ṭhen hõ̠ bae phuṭạua, are me̠na, Noa katha do̠ bhala o̠ko̠eko buj daṛeketińa se̠ baṅ? Ado̠ ho̠ṛaḱ mo̠ne ạtkara me̠nte mit́ din do̠ aćren jo̠to̠ no̠ko̠r cako̠r jo̠n munise metat́koa, Gapa do̠ niạ bela niạ o̠kte̠ jo̠to̠ge mit́ mit́te no̠nḍe heć jarwaḱpe, mit́ṭaṅ kathań kulipea.

Ado̠ sạri sanam ho̠ṛko lạpạiyente ona o̠kte̠ do̠ jo̠to̠ge uni raj ṭhenko hạjirena. Ado̠ raje oḍokenteye kuliket́koa, e̠n kathae, Jo̠to̠kogepe heć akana se̠ baṅ? Ado̠ko me̠nket́a, Am oṛaḱre ạcuroḱ kan ho̠ṛ do̠ bale ạgulet́koa, e̠ke̠n amren gutikogele heć akana. Ado̠ raje me̠nket́a, Baṅ, ape mo̠to̠geń kho̠jet́pea, disom perja do̠ baṅ ńam kana. Ado̠ko me̠nket́a, To̠be̠ khan jo̠to̠gele hạjirena. Ado̠ ma cet́ko katha lạgit́em to̠lo̠pketlea, ona do̠ phuṭạleme, to̠be̠ bale buja. Ado̠ unre raje me̠nket́a, To̠be̠ khan ma ańjo̠mtińpe. Oka katha iń metape, ona reaḱ jobab emańme. Ado̠ko me̠nket́a, Ma ro̠ṛme. Ado̠ unre raj do̠ jo̠to̠ ho̠ṛ samaṅreye me̠nket́a, Mase̠ lạiańpe bhala ińaḱ mo̠nre do̠ cet́ bhabna me̠naḱtińa se̠ baṅa; ińaḱ mo̠nre cet́ iń me̠net́a, ona lại ruạṛańpe. Ma inạge katha do̠; ona lạgit́ge ape do̠ń to̠lo̠p akat́pea. Ado̠ inạ katha ro̠ṛkatege uni raj do̠e thirena. Ado̠ sanam ho̠ṛge ako akoaḱ mo̠nre cet́ lekako bujket́a, onka lekako lại idiket́takoa. Ado̠ e̠ke̠ e̠ke̠te jo̠to̠geye ńum idiket́koa; o̠ko̠e do̠ko lạiketa, o̠ko̠e do̠ cet́ hõ̠ bako lạilet́a. Ado̠ uni raj okae me̠n akawana, ona tuluć do̠ o̠koe̠aḱ katha hõ̠ baṅ ńapamlentakoa. Khange raje me̠nket́a, Apeaḱ katha do̠ ińaḱ mo̠n reaḱ katha tuluć baṅ ńapamlena. To̠be̠ cet́ iń me̠na?  Khange raj do̠ dewane hukumadea, baṅma, Ińaḱ mo̠ne̠r mo̠to̠n ho̠ṛem ńam ạguańa. Nonkan ho̠ṛem ńamea, o̠ko̠e ińaḱ mo̠ne reaḱ katha je̠mo̠ne lại daṛeań. Onkan ho̠ṛ niạ mit́ cando mo̠to̠rem ńam ạguạńa. Ma inạge katha do̠. Ma ado̠ apan ạpin kạmi ńe̠ltape. Ado̠ e̠ne̠ko uṭhạu baṛayena. Khange uni dewan se̠ mo̠ntri do̠ bhar paṛaoade khan, mo̠nre ạḍi bhabnae ạikạuket́a, me̠nket́ae, Durre̠! Nonkan ho̠ṛ do̠ okareń ńamkoa? Ado̠ e̠n hõ̠ rajaḱ katha leka ho̠ṛ ńańame calaoena. Ado̠ okakore co̠e ńam baṛa legaket́koa, ado̠ bae ńam daṛeat́kote, kathae, mit́ din do̠ ać oṛaḱrege kirdhume duṛuṕ thirena, ar cele tuluć hõ̠ bae ro̠ṛ baṛayet́a, hape akageae, ar belayenre hõ̠ bae um hijuḱ kana. Ado̠ onka momoyet́ ńe̠lte ho̠po̠nerat do̠ se̠n sorenteye kulikedea, Henda baba, caḱ onka bạpuṛić do̠m duṛuṕ akana?  Cet́em bhabnaḱ kana? Enan khon mulinge duṛuṕ akan iń ńe̠let́mea; belayena, do um hijuḱte jo̠mme. Ado̠ e̠nre hõ̠ apatt́e̠t́ do̠ cet́ bae roṛlet́a, hape akangeye tahẽyena. Ado̠ enka me̠n baṛakatege uni kuṛi do̠ oṛaḱ se̠ne calaoena. Ado̠ ona tayo̠m arhõ̠e ńe̠le kan do̠e duṛuṕ akange.

Ado̠ uni kuṛi ar eṅgatte̠t́ jo̠to̠ ho̠ṛge unit ̣hen he̠ć sorenteko kuliyede kana, uni kuṛigeye kukli kana, metae kanae, Henda baba, cedaḱ bam um hijuḱ kana? Cet́ bhabna me̠naḱtama? Ma lạime. Ado̠ unre uni mo̠ntri dewane me̠nket́a, Iạ, biṭi, am do̠ cet́em baḍaekea, am gidrạ ho̠ṛ do̠? Ad̠o erate̠t́e me̠nket́a, mase̠ e̠nte lạialeme, pase̠ dole̠ bujhạuket́ge. Ado̠ unre unu dewane me̠nket́a, Rajiń do̠ nonkae akawadińa, baṅma, Niạ mit́ cando mo̠to̠rege nonkan mit́ṭaṅ ho̠ṛ ńawańme, ińaḱ mo̠n reaḱ katha je̠mo̠ne lại daṛeạń; ińaḱ mo̠nre cet́ iń me̠net́a arc et́ iń hudiset́a, ona katha reaḱ je̠mo̠ne ro̠ṛ ruạṛạń, onkan ho̠ṛ iń do̠ ạguạńme. Ado̠ biṭi, oinkan ho̠ṛ do̠ okareń ńamkoa? Dãṛãket́ạń, niạ dhara dhạrtiren ho̠ṛ do̠ jo̠to̠ń kuli baṛaket́koa, ado̠ onkan ho̠ṛge bạń ńam daṛeat́koa. Ar se̠ din hõ̠ tiogoḱ kana, ado̠ raj do̠ cet́ iń ro̠ṛ ruạṛaea, onań bhabnaḱ kana. Ado̠ ona katha ańjo̠mkate uni ho̠po̠nerat do̠e me̠n go̠t́ket́a, Noa do̠, baba, cet́em bhabnaḱ kana?  Ma um hijuḱte daka jo̠mme. Ma onkan ho̠ṛ do̠ ińiń ńawana. Ado̠ oka hiloḱ raj ṭhen do̠ calaḱ hoyoḱa? Ado̠e me̠tadea, Nẽ̠ḱẽ̠ tioḱena, gapa meaṅ khange. Ado̠ kuṛiye me̠nket́a, Acha, calaḱ hiloḱ do̠ lạiańme, ińiń ńam ạguama. Ado̠ kathae, mo̠nre thoṛae bhorsa  ńõ̠ḱena, arhõ̠ thoṛa do̠e dhokaḱ kangea. Ado̠e me̠net́a, O̠ko baḍae, pase̠ noa do̠ bȧń jo̠met́te, daka jo̠m ocoń reaḱko rikạyet́te pase̠ onka do̠e me̠net́. Arhõ̠e me̠nket́a, Achań ńe̠lletaege. Ado̠ enka me̠n baṛawanteye thirena. Ado gapa leka calaḱ din ado̠ teheń lekare kuliyede kana, metae kanae, Iạ biṭi, okor ho̠ṛ do̠m ńawạń kana? Gapage co̠ń calaḱ din do̠. Ado̠ kuṛiye me̠nket́a, Iạ baba, e̠nḍe̠khan gapa setaḱge uni ho̠ṛ iń hạjirama. Ado̠ kathae, luṭuḱ luṭuḱe gitić ańgayena. Ado̠ setaḱ khange uni kuṛiye me̠n go̠t́ket́a, Ma baba, umoḱte jo̠m daṛeḱme, uni ho̠ṛ iń ạguam kana.  Ado̠ kathae, uni dewan hõ̠e umebteye jo̠m daṛeyena. Ado̠e me̠nket́a, Dini mạ̃i, uni ho̠ṛ ạguańme. Ado̠ kathae, akorenge bhiḍi gupi guti koṛae tahẽ̠kantakoa; ar uni koṛa do̠e guṅgạgea, ro̠ṛ hõ̠ bae ro̠ṛ daṛeaḱa, ar ańjo̠m hõ̠ bae ańjo̠m daṛeaḱa- onkan ho̠ṛe tahẽ̠kana. Ar koṛaren hõ̠ judạge bhiḍi me̠ro̠m do̠ me̠naḱkotaea, ar uni dewanren hõ̠ bhiḍi me̠ro̠m me̠naḱkotaea, ar gupi do̠ uni guṅgạ ho̠ṛgeye gupi kantakoa. Ar uni gạṅgaren hõ̠ pea bheḍa me̠naḱkotaea. Ado̠ uni guṅgạ koṛage uni kuṛi do̠e ho̠ho̠ ạgukedete dakako emadea are bhe̠dadea, baṅma, Iń baba sãote raj ṭhen ben calaḱa. Ado̠ uni guṅgạ koṛa do̠ cet́ hõ̠ bae me̠nlet́a. Ado̠ daka jo̠m baṛakate uni kuṛi do̠e me̠nket́a, Ma baba, sapṛaoḱme. Ado̠ dewane me̠nket́a, Ukurić, mạ̃i, uni ho̠ṛ do̠?  Ado̠ uni kuṛiye me̠nket́a, Uni baba, aboren bhiḍi gupiyićge, idiyem tho̠. Ado̠ apate me̠nket́a, Henda mạ̃i, uni mae guṅgạ co̠ṅ, uni do̠e ro̠ṛ daṛeaḱa? Ado̠ kuṛiye me̠nket́a, Am do̠ uni baṛe̠ idiyem tho̠, rajaḱ mo̠ne̠ reaḱ katha do̠ unigeye lại daṛeaḱa, ar baṅkhan do̠ o̠ko̠e hõ̠ o̠ho̠ko lại daṛelea. Ado̠ ona katha ańjo̠mte dewan hõ̠e me̠nket́a, Sạrige co̠ṅ cet́ co̠ṅ; unre unạḱ ho̠ṛle jarwalena, okorle lại daṛeat́a? Sạri tho̠ bhalań idi legalege. Ado̠ onka me̠nkate, Delań ya guṅgạ, raj ṭhenlań calaḱa. Ado̠ e̠ne̠kin calaoena. Ado̠ ona katha ańjo̠m lạgit́ uni raj ṭhen do̠ aema ho̠ṛko jarwa hataṛ akana; e̠nteko baḍae akat́ tahẽ̠kana se̠ baṅa, mo̠ne̠ reaḱ katha lạlại ho̠ṛ dewan do̠ nãhãḱ  niạ din hiloḱ onkan ho̠ṛe ạguyea me̠nte, ona iạte ho̠ṛ do̠ko jarwa tear akana. Ar ghạṛi ghạṛiko ko̠yo̠ḱet́a, okor bae hijuḱ kana? Ado̠ sạńgińreko ńe̠l ńamkede khan do̠ rajko lại go̠t́adea, dewan do̠ mit́ ho̠ṛe aguyede kana me̠nte.

Khange raj do̠ ona kathae ańjo̠mket́ khan do̠e oḍoḱ he̠ć go̠t́ena; ado̠ aćaḱ duṛuṕaḱreye duṛuṕ akana. Khange ado̠ unkinkin se̠ṭe̠ren khankin ḍonḍobot́adea, ado̠ o̠nḍe̠ge uni samaṅrekin teṅgo akana, ar uni guṅgạ do̠ raj se̠ngeye be̠nge̠t́ akat́a. Khange tho̠ raj do̠ uni koṛa mit́ kạṭuṕe uduḱ go̠t́adea. Khange tho̠ uni guṅgạ do̠ barea kạṭuṕe uduḱ go̠t́ket́a. Khange raj do̠ pea kạṭuṕe uduḱ go̠t́ket́a. Khange tho̠ guṅgạ do̠ ona pe̠a kạṭuṕe ńe̠lket́ khan do̠, ạḍi ãṭteye hutmạ go̠t́ena ar o̠nḍe̠ khone calao utạrena. Khange raj do̠ mo̠ne̠reye rạskạyente muluć muluće landaket́a. Ar onko jarwa akan ho̠ṛ do̠ ńe̠ltegeko ̣hahaṛayena, ṭo̠ro̠ḍaṅ lekako cahaṕ hapeket́a, ar cet́te̠t́ge bako bujlet́a. Khange raj do̠ landawate me̠nket́a, Do do do ruạṛpe. Khange uni ruạṛe lạgit́ bar ho̠ṛkin ńir calaoena; ado̠kin metae kana, Dela ruạṛlenme; raje me̠net́a, Do ruạṛ ạguyepe. Ado̠ kathae, baṅte hõ̠ baṅgeye ruạṛlena. Khangekin ikạ dapoṛ-kedete ruạṛkate rajkin metadea, e̠n kathae, Baṅgeye ruạṛ kana. Ado̠ raje me̠nket́a, Acha ikạkaepe; oka mo̠nre tahẽ̠kantiń, ona do̠e lạiadińa.  Ado̠ raje me̠nket́a, Baṅa, dewan, khub bhage ho̠ṛem ńam ạguadińa. Acha ṭhike utạr ruạṛadińa, bes iń khusi utạrena. Ape do̠ nunạḱ ho̠ṛ, inạ hõ̠ bape buj daṛeadińa. Khange sạri o̠ko̠e hõ̠ cet́ hõ̠ bako ro̠ṛ ruạṛadea. Ar uni dewan do̠ mo̠ne̠ mo̠ne̠teye me̠net́a, Noa kạṭuṕkin uduḱ baṛawana, ona reaḱ do̠ cet́ bhe̠d kana?  Ạkin makin bujket́, iń tho̠ bạń bujlet́a. Acha, noa katha do̠ raj iń kuliyegea. Ado̠ kathae, dewan do̠ bae jivilet́te raje kulikedea, Henda raja, aben ma bhalaben bujket́ge, ale ńe̠ńe̠l ho̠ṛ tho̠ bale bujlet́a; e̠ke̠n kạṭuṕge uduḱ baṛawanle ńe̠lket́bena. Ado̠ onate do̠ cet́ben bujket́a, onageń kulijoń kana; iń do̠ mit́ kạṭuṕ iń uduḱadea- ona do̠ń kulikedea, Raj do̠ iń eskargea se̠ko tinạḱa? Uni do̠ bareae uduḱket́a-ona do̠e me̠nket́a, baṅma, Bar ho̠ṛaben, mit́ do̠ am arm it́ do̠ Thạkurge- onae metadińa. Ado̠ arhõ̠ń kulikedea, baṅma, Pe̠a raj menaḱkoa? Ado̠ unrege ạḍi ãṭteye hutmạ go̠t́ena. Me̠nket́ae, baṅma, Bareage menaḱkina, mit́ do̠ amge ar mit́ do̠ Thạkurge. Ado̠ sạri utạrgeń pạtiạuengea, e̠nte noa kathage din hiloḱ mo̠nreń bhabnaḱ kan tahẽ̠kana, raj do̠ń iń e̠skargea me̠nte. Me̠nkhan nui ho̠ṛe bujadińa, baṅma, bar ho̠ṛaben. Ado̠ sạri utạr bar ho̠ṛge. Ado̠ sạri dewan hõ̠e pạtiạuena; ado̠ e̠nekin thir baṛayena.

Ado̠ ạyuṕ jo̠khe̠n dewan do̠ oṛaḱre he̠ćkate uni guṅgạ koṛae kulikedea, Henda ya, e̠n kathae, enanoḱ raj ṭhen iń idilet́mea, ado̠ unre raj do̠ cet́e metat́mea, me̠nkhan ale do̠ bale bujlet́a.  Pe̠a kạṭuṕe uduḱat́me khange am do̠ huń martem he̠ć utạrena. Ruạṛ ruạṛkat́meako, ado̠ bam ruạṛlena. Ado̠ mase̠ bhe̠daleme, bale bujlet́a. Ado̠ kathae, uni dewanḱ katha ma bae bujhạuet́; ado̠ dosra ho̠ṛko lại bulhạuadea. Khange uni guṅgạ do̠e me̠nket́a, Raj do̠ bheḍae ko̠eyeń kana. Judi am baṛeye ko̠elem khan huteć, bam saṕ idikea?  Ado̠ ińe ko̠eyeń kana. Raje me̠nket́a, Mit́ṭaṅ bheḍa emańme. Ado̠ń me̠tadea, Raj kanam mit́ṭaṅ do̠ caḱ? Bareań emama. Ado̠ bareań go̠ḱket́ khan, raj do̠ pe̠ae ńam kana. Ado̠ e̠nḍoḱań e̠moḱań. Ado̠ e̠nḍekhan itạm maraokotińa? To̠be̠ ạkhirge ba ạkhir mit́ go̠ṭe̠n hõ̠ balaṅ emama! Unre iń do̠ edreteń he̠ćena, onate ruạṛ idińre hõ̠ bań ruạṛlena. Ado̠ e̠ne̠ cabayena. Ar uni dewan do̠ tinạḱ gan co̠ṅ boskise e̠ṛe̠ dapoṛana. Ado̠ e̠ne̠ cabayena.

 




Durgạwạti Rani

Gaṛmanḍalren raja Dalpoti Raeren mit́ṭen raniye tahẽkana. Ńutumtae do Durgạwạti. Bapla tayom thoṛa din khange rajae goćente rạni doe rạnḍiyena. Aćren gidrạ Bir Narayan kạṭićgeye tahẽkante aćge raj karbar sambṛao hoyentaea. Noa kạmi hõ ạḍi hisiạrteye sambṛaokeda. Porjako ạḍi suk nirạiteko tahẽnkan tahẽna. Un jokheć Dillire Akbar maharaje rajoḱkan tahẽkana. Aćren karbạriạko phuslạukede khan Garmanḍal jitạu lạgit́e monekeda. Asaph  Khã ńutumanić mit́ṭen kaptan sipạhiyenteye kolkedea. Asaph doe bujhạuet́ tahẽkana rạni do nãhãḱ botorgeye keklesedoḱa ar bae lạṛhạia.

Bạiriko darako kan ańjomkate Durgạwạti rạni do thoṛa hõ bae botorlena. Sạrige baḍaekan tahẽkangeae maharajren sipạhiko  tuluć daṛeḱ do mohńjorgea. Enrehõ disom rukhiại lạgit́ lạṛhạigeye goṭakeda. Porjako hõ ona ańjomkate akoaḱ disom rukhiạiko sapṛaoena. Bar-pe dintege irạl hajar aswariko lạṛhại lạgit́ sapṛao akan rạni ṭhenko jarwayena. Durgạwạti hõ sadomre dećkate onko laha lahateye lạṛhại ṭạnḍiteye oḍok senena.

Ghaṭamar lạṛhại hoyoḱ kana. Rạniaḱ dil ńelte uniren sipạhiko do hoe daḱ leka bạiriko capoṭket́koa. Asaph Khã ar uniren sipạhiko canḍbol guṛpućkate dạdạṛtege hoyenatakoa. Ạḍi muskilte Asaph Khãe ńir bańcaoena. Noa sombat ńamkate Akbar do be bạṛiće lajaoena.  Mit́ bochor tala khange bujuk bujuk sipạhiạnte arhõ Asaph Khãye kolkedea. Becara Asaph Khã nia ̣ dom hõye dạr pạnḍućkeda. Menkhan Dillite ruạṛ do bae dilleda. Niạ dom do calakite kạmiye ehoṕkeda. Gaṛmanḍalren jhogṛae janam ocokedea. Rạniren sipạhiko adom do lạṛhạire mon bako lagaoleda. Ja uḍić sipạhi ar aćren gidrạ koṛa Bir Narayan sãotege rạni do arhõ lạṛhạie ehoṕkeda. Lạṛhại Lạṛhạite eṅgahon khad bidkin ghạl ocoena. Enrehõ lạṛhại do bakin thirlena. Sesre bạiriko ṭhen alo saṕ ocoḱ lạgit́ rạni do aćtegeye maḱ topaḱena. Okarem ńam nonkan dilgạriạ do?

 




Casa Bhagmat

Teheń hạṭiạre Bhagmat haṛam tuluć iń ńapamlena. Uni do bora caole sagaṛre ladekate hạṭiạre ạkrińe ạgulet́a. Bhagmat haṛam da cas baste nahaḱ do ḍhere kisạ̃ṛ akana; menkhan horoḱ ḍeṅgan seć, jom ńu seć, ạḍi ạdại bạdại do bạnuḱtaea. Ar colon ar gun hõ ạḍi bogetaea. Sedae leka bạpuṛić geye tahena. Reṅgeć oṛeć goṛoako ạḍiye rạskạḱa, ar peṛa pạrbhạko ạḍi manotkateye ataṅkoa ar khube peṛakoa.

Bhagmat haṛam caoleye ạkrińet́ tahẽkan jokheć, Haṛmae ńel ńamkedea. Bhagmat ar Haṛma dokin mit́ atoren kana. Haṛma hõe casa kangea menkha ạḍiye reṅgećgea, ona iạte udhạr caole hatao lạgit́ hạṭiạteye senlena. Menkhan okare hõ udhạrte bae ńamlet́a, ar hemẽṛmẽyoḱ̃e teṅgo akan tahẽkana. Bhagmat haṛam do Haṛmae hohoadea, are kulikedea, “ Henda Haṛma, cekate nonka mulin dom ńeloḱ kana?” Haṛmae roṛ ruạṛket́a, “ Iń do ạḍi gạr ar muskilreń paṛao akana. Nes do cas bale hoe ocolet́te ạḍile ṭana ṭipạ akana, ar kạuḍi ḍhibuạ ema hõ baṅtalete mit́ din gan hõ lać bioḱ do bale jomet́a.” Khange Bhagmat haṛam do Haṛmae kulikedea, hoponme do cet́e kạmi kana? Haṛmae roṛ ruạṛket́a, “ Uni do oṛaḱrege menaea, oṛaḱ reaḱ emanteaḱkoe kạmi baṛayet́ talea, thoṛa thuṛi oloḱ paṛhaoe cet́ akat́a, kạmiye ńam baṛayet́a. Uni thoṛa thuṛiye rojgarle khan, inạtege dinle ṭalaokea. E ho teheń do dayakate thoṛa thuṛi caolem emliń khan ạḍim beskea baṅkhan teheń do reṅgećte tahen hoyoḱtaea.”

Bhagmat haṛam do bora khon gel pạilạ caole oḍokkate Haṛmae emadea are metadea. “ Noa reaḱ dam do baṅgeń hataoa, ar gapa tikin jokheć hoponme koṛa ale oṛaḱte kolkaeme; aleaḱ kocare utu durib aema menaḱa; thoṛae ạguapea. Bhagmataḱ daya ńelte Haṛmawaḱ mẽt́ daḱ hiḍir mente joroyentaea, arm one monete Bhagmate sarhaokedea.

 




Jo̠lha Jạtiaḱ Gam

Mit́ṭen jo̠lha do̠ ato atote sado̠m kirińe dãṛã baṛae kan tahẽkana; oṛaḱ oṛaḱe kuliyet́koa, Henda ho, sado̠m ho̠po̠npe ạkrińkoa? Din hiloḱ onkageye kulikoa. Ado̠ mit́ṭeć oṛaḱreko metadea, Sado̠m ho̠po̠n do̠ bạnuḱkotalea, sado̠m bele menaḱa. Ado̠ ko̠eko lạgit́e bo̠lo̠yena, metako kanae, De̠n ona sado̠m belege imạńpe. Ado̠ onko ho̠ṛ do̠ mit́ṭen bora bora konḍhako tioḱ akat́ tahẽkana; ona konḍhako oḍoṅadea, arko metae kana, Ne̠ noa bele do̠ sado̠maḱ kana, pichạuṛire ghẽ̠ṭme khub kajakte, baṅkhanem paskaoa; gaṛhao bele kana, ar okare hõ̠ alom do̠ho̠ baṛaea; baṅkhan sado̠m ho̠po̠n busạḱkateye dạṛa. To̠be̠ inạ katha ańjo̠mkate uni jo̠lha do̠ konḍha jo̠ go̠ḱkateye mohnḍayena; ać do̠e me̠nket́a, Sado̠m bele kangea jạnić. Ạḍi ãṭe̠ rạskạyena, ho̠rre jãhãekoko kuliyde kana, Cet́em moṭraket́a ho? Ado̠e metako kana, Sado̠m bele kana. Ado̠ko metae kana, Henda ho, sado̠m do̠ko belea? Unreye metako kana, Bako beleyet́tegeko ho̠po̠no̠ḱ kan khan, cekateko bạḍoḱ kana to̠be̠? Inạko ro̠ṛ baṛakategeye paro̠moḱ kana, ar onko ho̠ṛ do̠ko landawae kana.

Calaḱ calaḱte mit́ṭeć birteye bo̠lo̠yena; ona moṭra do̠ho̠kate racate lạgit́e duṛuṕ akana; oka se̠n khon co̠ṅ mit́ṭen toyo do̠ he̠ćente ona moṭra do̠e ji baṛayet́ tahẽkana; ona konḍha do̠ do̠ho̠e jo̠khe̠nrege posaḱ akana; ado̠ racate khon beret́kateye ńe̠lket́ posaḱ akan, ar o̠nḍe̠ khonge mit́ṭen toyoe dạṛket́a. Ado̠ uni jo̠lha do̠e me̠nket́a, Pase̠ć sado̠m ho̠po̠ngeye dạṛket́tiń. Ạḍi ãṭe̠ uh uhket́a are hahawae kana teṅgo ocoye lạgit́; onka me̠nkateye lagakedea, me̠nkhan baṅgeye tioḱ daṛeae kana, sara dine khudạukedere hõ̠ bae bataolet́a, ḍher ńindạ hạbiće khudạukedere hõ̠ bae saṕ daṛeadea. Oṛaḱte ruạṛ jo̠khe̠n do̠ khube ńindạyena; ho̠rre kombṛoko ńamkedea, ado̠ko metae kana, O̠ko̠e kanam ho? Unre uni ho̠ṛ do̠e me̠nket́a, ińge ho, peṛa ho̠ṛ. Ado̠ko metae kana, Okatem se̠nlena ho? Unre ar hõ̠e me̠nket́a E̠ho, mit́ṭeć sado̠m ho̠po̠niń khudạuede tahẽkana. Ado̠ko metae kana, Okarem ńamledea? Ado̠e lạiat́koa. Belegeń kirińlet́a. Ado̠ko metadea, Cele belem kirińlet́a? Ado̠e metat́koa, Sado̠m bele kirińkateń ạguyet́́ tahẽkana, racate me̠nte noa barren do̠ho̠let́a, unrege busạḱenteye dạṛket́a. Ado̠ unreko metadea, arko dhomkaokedea, Dhur boka, sado̠m do̠ko belea? Uni jo̠lhae ro̠ṛ ruạṛket́a, Bele baṅ khanko cekaea. Ado̠ko bujhạuadea, Sado̠m do̠ baṅko belea, e̠ṛe̠ket́meako, dela allele idimea. Ado̠e me̠nket́a, Okatepe idińa?  Metadeako, Sado̠m kombṛo. Me̠nkhan bae pạtiạuḱ kana; metako kanae, Okarepe ńawańa? Ado̠ko metae kana, Dela se̠, ale tuluć gateḱme, tinạḱ sado̠mem cekakoa.

Ado̠ uni ho̠ṛe me̠nket́a, Acha, delabon. Ado̠ko calaoena mit́ṭen kisạ̃ṛ oṛaḱre kombṛoe lạgit́; dealko maḱ bhugạḱket́a, arko metadea, Do̠, bo̠lo̠ḱme ar bhage bhage jinis ạguime. Ado̠e bo̠lo̠yen khan uni jo̠lha do̠ mit́ṭeć haṭaḱe ńam oḍokket́a are metako kana, Nõ̠ḱõ̠e. Ado̠ onko do̠ bại bạiteko khae kho̠ae kana, Noa do̠ bhage jinis kana? Do, arhõ bo̠lo̠ḱme, khub bhạri jinis ạguim. Uni jo̠lha do̠ se̠n ruạṛkate janteye ạguket́a, are metako kana, Nõ̠ḱõ̠e. Ado̠ onkoko metae kana, Dhut lelha, to̠be̠rege enan do̠ko e̠ṛe̠let́mea. Noa do̠ bhạri jinis kana? Noa ma jante kan; do arhõ bo̠lo̠ḱme ark hub sapha jinis ạguime. Uni do̠e bo̠lo̠yente ṭukućre dakae ńamket́a, ar ona daka do̠ haḍ baḍe ạgulet́a. Unre ona oṛaḱren ho̠ṛko disạkedea, arko laga oḍokkedea. Onko kombṛo ma jo̠to̠ko dạṛket́a, uni do̠ko ńir bạgiadea; tayo̠m tayo̠mte, Hape̠ ho, hape̠ ho, me̠nkateye dạṛ idiyet́a; laga tioḱket́koae. Ado̠ko metae kana, Am do̠ bale gatemea, bhage bhage jinis bam oḍoket́a. Ado̠e metako kana, Acha nit do̠ń oḍok aḍoena. Ado̠ onae me̠nket́khan do̠ko gatekedea. Ado̠ mit́ṭeć raj oṛaḱteko calaoena kombṛo; o̠nḍe hõ̠ dealko la bhugạḱket́a, ado̠ unigeko bo̠lo̠ ocokedea, khange bo̠lo̠kate janteye oḍoḱket́a are metako kana, Nõ̠ḱõ̠e ho, bhạri jinis do̠ baṅ kana. Ado̠ko metae kana, Huṭ, am do̠ baṅle gatemea; enana hõ̠ jantegem oḍoṅat́lea ar nit hõ̠, me̠n dạṛme ale ṭhen khon do̠. Ado̠e metat́koa, Acha nit do̠ bhage jinisgeń ạguia.

Bo̠lo̠kate mit́ṭen ḍhulkiye ńamket́a, ar ona ru ruteye oḍokena onko ṭhen; ado̠ onkoko manayede kana, metae kanako, Alom ruia, baṅkhanle disạia. Ado̠ko metae kana, Noa do̠ cedaḱem ạguket́a? Noa do̠bo joma? Ado̠ uni ho̠ṛe me̠nket́a, To̠be̠ khan cet́ iń ạguia? Dela bon jo̠to̠ ho̠ṛgebon bo̠lo̠ḱa. Ado̠ uni do̠e lahayen takoa, ạyur aderket́koae; ać do̠ mit́ṭen kandhare tumdaḱe ńamket́a ar rurui dhurạuena are ho̠ho̠ako kana, Nõ̠ḱõ̠e ho, bhage jinisiń ńamket́a. E̠nre hõ̠ uni rajaḱ oṛaḱren ho̠ṛ do̠ bako disạyet́a; onko kombṛoko modern mit́ ho̠ṛ se̠nkate uni ho̠ṛe manaye kana, khae kho̠ekateye metae kana, Alom ruia, baṅkhanko saṕbona. Khange uni lamo̠ṭ ho̠ṛ do̠ ạḍi ńindạ hoeyenkhan re̠ṅge̠ćkedea. Rajren mit́ṭen mahrae tahẽkana; uni mahrae do̠ toa duhạukate ać ṭhengeye basaṅ do̠ho̠ akat́ tahẽkana; uni ho̠ṛ do̠ mahrae gitić oṛaḱteye bo̠lo̠yena; ńe̠lket́ae, mit́ kara toa culhạreko conda akat́a; caole ńamket́te ona toareye khadleket́a, dakae isinket́a, jo̠mket́ae. Mahra tikin do̠ haṛam buḍhi parko̠mrekin gitić akan tahẽkana; ado̠ uni maejiu do̠ aćaḱ tire bo̠ho̠ḱe lade akat́taea bạlis leka, ar ti talka do̠ ataṅ akan leka ńe̠loḱ kana; uni lamoṭ ho̠ṛ do̠e hudisket́a, pase nui ạimại do̠ ińge dakae ko̠eyeń kan. Khange ona tiregeye loadea lo̠lo̠ daka. Uni ạimại do̠e lo̠yen khane ńir beret́ena, are  kạumạuket́a; khange jo̠to̠ kombṛoko dạṛket́a, ar ać do̠, pạcri bhitrire busuṕ cake tahẽkana, ona co̠ṭreye de̠ćena; kombṛo do̠ cet́ hõ̠ bako idilet́a.

Uni ho̠ṛ do̠ busuṕ co̠ṭrege luṭuḱ luṭuḱe gitić aṅgaḱ kana; setaḱ jo̠khe̠n oḍokoḱ lạgit́e asbasaoena; khangeko ńamkedea arko ho̠ho̠ket́a, Nũḱũi ho kombṛo. Uni ho̠ṛ do̠e me̠nket́a, Baṅ ho, kombṛo do̠ń baṅ kana. Onko ho̠ṛ do̠ko me̠nket́a, Ma ho to̠le ma ar dale ma! Uni ho̠ṛ do̠e ro̠ṛ ruạṛket́a, Alope daleńa, alope to̠leńa, iń do̠ kombṛo do̠ń baṅ kana; kombṛo bo̠ro̠ṅko he̠ćlen tahẽkana, onkogeko ạguledińa. Ado̠ko metae kana, Kombṛo m baṅ kan khan cekatem gatelena? Me̠nket́ae, Iń do̠ sado̠m kirińiń he̠ćlena, unre kombṛoko ńamkidińa, arko metadińa, Delale gatemea. Khange eskarenteń he̠ć aḍoyena onko sãote; ado̠ko metań kana, De̠ kombṛole idimea, bogeń he̠ćen, baṅkhan ape oṛaḱ reaḱ jinis do̠ sanamko idi cabaketapea. Raj hõ̠ko pạtiạuena, metae kanako, Sạrige, bhage am re̠ṅge̠ćtem dakaket́te kombṛom lagaket́koa. Unreye me̠nket́a, Hẽ̠ e̠nte tire lo̠lo̠ dakań loadea disạ ocoyea me̠nte; ho̠ho̠le khan ma onko kombṛoko ruhet́kin. Mit́ jaegare nonkagele bo̠lo̠lena, unreń gulmallet́a, unreko ruhet́lidińa, onate niạ dhao do̠ bań ho̠ho̠let́a.

Khange onko rajko me̠nket́a, Acha uḍim bogeket́a, baṅkhan ạḍi utạr jinisko idiketalea, thạri bạṭi, loṭa emanteaḱko, aema jinisko sajaolet́ tahẽkana. Ado̠ko ho̠ho̠adea, Acha dela no̠te̠ge hijuḱme. Mit́ṭen pạcri bhitri se̠nko ho̠ho̠ aderkedea, o̠nḍe̠ye ńe̠lket́koa, aema utạr sado̠mko to̠l akat́koa; ado̠e metako kana, Noko sado̠m do̠pe ạkrińkoa se̠ baṅ? Baṅkhan dini mit́te̠ć imạńpe, tinạḱpe damea? Ado̠ko kulikedea, Tinạḱ ṭaka menaḱtama? Uni ho̠ṛ do̠e me̠nket́a, Pea ṭaka menaḱtińa. Ado̠ko metae kana, Inạḱgetama? Ado̠e metako kana, Hẽ̠, raj, inạḱgetińa; re̠ṅge̠ć ho̠ṛ kạnạń, okareń ńama? Unre raj do̠ bujhạukateko metadea, Acha, baṅle damam kana, ma enkatege idiyem, jãhãeṭaḱgeyem khusiae kan bin damtege idiyem; am iạte e̠nte ạḍi utạr jinis bańcaoentalea, Khange uni jo̠lha do̠ ạḍi khusiyente sado̠me to̠lkedea are tiạḱ oḍoṅkedea.

Tumạl: Santal Folk Tales




Sim Hopon

Mit́ din mit́ṭen kạṭić macha sim hopon ać gogo tuluć gudṛi khone oḍoṅ ena. Oḍoṅ torage sim kisạṛ samaṅre tiṅgu akankin ńam kedea. Khange sim eṅga do aćren hopone metadea “ nui do alaṅ ren mạlik kanae. Jãhãtinregei hoho am nui ṭhenem dạṛ edea. Ente nuiaḱ dayatege bańcao menaḱlaṅa”. Sim hopone roṛ ruạṛadea “ ṭhikgea”. Sim kisạṛ do unkin khudie eraḱkina. Ar unkin  do khot́ – khot́, ciạṕ – ciạṕ ate jojomkin lagaoena. Inạ tayom sim hopon ar sim eṅgat do barhete daṛankin oḍokena. Dãṛã dãṛãte samaṅre mit́ṭen pukhrikin ńamkeda. Ać gogoe menkeda – “ E beṭa noa do pukhri kana. Pukhri re do alogem pheḍoḱa, baṅ khan dom unum gojoḱa”. Sim hopone menkeda – “ ṭhikgea”. Hors en idiyena. Ar sim eṅgat do aema lekan sikhạuna aćren hopone cet́adea. Ar sim hopon hõ jotoaḱge lutur kiṛbit́ kateye ańjomeda. Baṅgei ạṛisoḱ kana. Jãhãnaḱgei ńeloḱ met́ lonḍo – lonḍo kateye ńeleda.

Ente niạge pạhil dhom gudṛi barhei oḍoḱ akana. Hoṛ aṛere menaḱ hạrić – pạsir jomaḱ cet́ leka jom lagaḱa, sim eṅgat do aćren hopone cet́ adea. Metadeai – “ Pạhil re nonkam paskaya, adom joma”. Sim hopone menkeda “ ṭhikgea”. Hante nate dãṛã baṛae re koyoḱ baṛae jokheć sạṅgińre mit́ṭen biṛ gajaṛ kin ńam keda. Sim eṅgat doe menkeda – “ Hanem ńeńelkan ona do bir kana, onḍe do aema lekan jojom janwar menaḱkoa. Maṭ maṭ onḍe alom boloḱa. Baṅkhan do jom re hõ ko jom megea. Sim hopon do bohoḱ mit́ aṛe koce kateye menkeda ṭhikgea. Aḍepaseren aema sim hopon mit́ tuluć ko gateḱ kan tahẽkana. Mit́ ghạṛi tayom jhogṛaḱ ko ehoṕena. Khange sim eṅgat aćren hopone metadea – ar hankum ńelet́ko kan jhogṛaḱ kanko onko leka alom jhogṛaḱa. Bạṛić hopon tuluć hõ hõ alom gateḱa. Baṅkhan am hõ paseć onko leka bạṛićaḱ em cet́a. Sim hopone menkeda ṭhikgea. Pạchim seć siń candoe unumoḱ kan tahẽkana ar araḱgey ńeloḱ kana. Aćka ge gajaṛ khon toyoko raḱ got́ keda hukka hua. Ać gogoe menkeda dela usạrate baṅkhan toyo doko jom laṅa. Sim hopone menkeda dela.

Sikhạuna

Abo do aboren gidrạ kạṭićre cet́ leka bon cet́ akoa. Onkageko hara buruḱa. Ente kạṭić re jãhãnaḱ gebo ńel cet́ akoa, ona geko pạtiạuḱa. Mit́ṭen katha menaḱa “ loha jokhon leher tahẽna, un jokheć amaḱ sana leka goṛon em em daṛeaḱa. Loha keṭeć lenkhan amaḱ sana leka goṛon bam em daṛeaḱa. Cet́ leka kạṭić akana onkage tahẽna. Ar hõ bon ńela sim jãhãnaḱge paska kateko joma onkage abo hõ kạmi kate jom lagao abona. Sim eṅgat jemon aćren hopone metadea sim kisạṛ batao lạgit́ onkage abo hõ aboren gidrạ ko bon meta koma – Isor bataoe lạgit́.




Mitṭen Lelha Ṭuạr Koṛa

Sedaere, kathae, mit́ṭen ṭuạr koṛae tahẽ̠kana. Ado̠ bại bạite uni gidrạ do̠e hara idiyena; me̠nkhan jãhãnaḱ kạmi eman se̠nte do̠ ḍhere lelhagea. Mit́ dhao eṅgate kulikedea, Henda go̠, ińaḱ bapla do̠ hoe akana se̠ baṅ? Eṅgat do̠e metadea, Amaḱ bapla do̠, bạbu, gidrạre hoe akantama phalna atore. Ado̠ uni koṛa do̠e me̠nket́a, De̠n go̠, sạtu sambarạńme, pańja ạguyeạń. Ado̠ uni eṅgatte̠t́ do̠e sạtu sambaradea. Ado̠e calaoena; calaḱ calaḱteye pańja ńamket́a bạhu oṛaḱ, ar onko do̠ jãwãe gomke me̠nteko ataṅ daramkedea, arko peṛa baṛakedea khub leka. Ar tayo̠mteye pe̠ṛa bhagaoen khan do̠e metat́koa, Calaḱaliń, bidạkạlińpe. Ado̠ko bidạkat́kina. Uni koṛa do̠ lahateye oḍokena, ar uni kuṛi do̠ ạḍi tayo̠m. Ado̠ uni koṛa do̠ mit́ṭen dare buṭạre duṛuṕkateye tạṅgi akadea, are ńe̠l daramedea. Ar uni kuṛi do̠ dustur lekako sindur go̠t́adea. Ar cạndire jo̠ro̠ṅ jo̠ro̠ṅ sindur ńe̠lket́te uni koṛa do̠e me̠nket́a, Bạhu me̠nte mań idiyede, me̠nkhan bo̠ho̠ḱ paṛaḱentae do̠; nui do̠e gujuḱa, bae bańcaoḱa; bạń do̠ho̠yea, nui do̠ń bo̠do̠lea.

Ona takrege mit́ṭen ho̠ṛ ona ho̠rte mit́ṭen ḍaṅgrae idiye kan tahẽ̠kana. Khangeye metadea, Dini ho, nui ḍaṅgra do̠ imạńme, nui iń do̠ń emama. Uni ho̠ṛ hõ̠e kusiyena. Ado̠ uni ḍaṅgrae hataokedea. Ado̠ calaḱ calaḱte mit́ṭen ḍạḍi lekae ńamket́a, ar o̠nḍe̠ye jirạu ńõ̠ḱena; khange uni ḍaṅgra do̠ dustur lekae aḍoyet́ kana. Ado̠ uni koṛa do̠ uni ḍaṅgrae be̠ṅge̠t́ae kana are me̠nket́a, Iń bạhu do̠ bo̠ho̠ḱ paṛaḱentaea, onateń bo̠do̠lkedea, ar nui hõ̠ nitoḱ do̠ lać bo̠go̠ćentaea, o̠ho̠e bańcaolena; nui hõ̠e gujuḱgea, bạń do̠ho̠yea nui hõ̠. Onakoe mo̠ne̠joṅ tak khange mit́ ho̠ṛ ona ho̠rteye hijuḱ kana, mit́ṭen me̠ro̠me idiye kana. Khangeye metae kana, Henda ho, nui me̠ro̠mem e̠mkoḱa? Nui ḍaṅgrań emama. Uni ho̠ṛ do̠ ạḍiye kusiyena. Khange uni me̠ro̠me hataokedea, ar ḍaṅgrae emadea. Ado̠ calaḱ calaḱte mit́ṭen gaḍae ńamket́a, ar o̠nḍe̠ do̠ jo̠m lạgit́e duṛuṕena, cet́ko co̠ṅko kol akawade nạihạr khon, ado̠e jo̠jo̠m kana, ar me̠ro̠m do̠e to̠l akadea. Ado̠e jo̠jo̠m kan tuluć uni me̠ro̠me be̠ṅge̠t́ae kana, ać cet́ leka mocae laṛaoet́a, me̠ro̠m hõ̠ akoaḱ dustur lekae pạḱgur kana. Khane me̠nket́a, Nui me̠ro̠m do̠ ya, ińe besaoiń kan do̠, bań do̠ho̠yea. Ado̠e jo̠m baṛaket́teye jirạu akana. Ińạḱ  khange ho̠ṛ mit́ṭen konḍhae idiyet́a. Khangeye metadea, E̠ ho, ona konḍha imạńme, iń do̠ me̠ro̠m iń emama. Khange uni ho̠ṛ do̠ konḍha bo̠do̠l me̠ro̠me ńamkedete ạḍiye rạskạyena. Khange ado̠e calao idiyena ar oṛaḱe tioḱket́a.

Ado̠ ạḍi rạskạte konḍhae ge̠t́ket́a, ar aćgeye utui lạgit́ karahere bhoraokate khange khube jolaḱ kana; tayo̠mte ona do̠ le̠yen khan ona do̠ se̠ṅge̠l tạpiste khub khad he̠ḍe̠jok kana. Ado̠ uni koṛae me̠net́a, Ạijo, iń do̠ me̠ro̠m se̠ celeye mitạń kana, onateye bo̠d bodaoạń kana. Arhõ̠e jol jolaḱ kana, ar onka khad khadge he̠ḍe̠joḱ kana. Khane me̠nket́a, Alom bo̠d bodaoḱa, baṅkhan iń tawaḱ ge̠jermea. Me̠nkhan tinạḱe jolaḱ kan, unạḱge onka saḍe kana. Ado̠ edrete racateye kuṭuṅ oḍokket́a, are tawaḱ ge̠je̠rket́a, are me̠nket́a, Ma nitoḱ do̠ bo̠d bodaoḱme. Ado̠ uni koṛaren eṅgat jo̠to̠ uniaḱ katha ańjo̠mte ar ona kạmi ńe̠lte ạḍiye mo̠n dukena, are metae kana, Cekate, bạbu, unạḱ do̠m lelhawa? Cet́ lekatem ạsuloḱa? Ado̠ tahẽn tahẽnte hoṛo iroḱ din tioḱena. Ar uni koṛa do̠ cet́ kạmi hõ̠ bae baḍaea, cekate hoṛo hõ̠ko ira ona hõ̠ bae baḍaea. Ado̠ uniren eṅgat do̠e metadea, Do bạbu, datro̠m idite hoṛo iroḱ calaḱme. Khange uni koṛa do̠ datro̠m saṕkate hoṛo khe̠tteye calaoena, ar datro̠m do̠ hoṛo budạ ṭhene do̠ho̠ket́a, are me̠nket́a, Ma khub iroḱtalaṅme; iń do̠ dakań ạguia oṛaḱ khon.

Ona me̠nkateye calaoena oṛaḱte. Ado̠ eṅgat do̠e kulikedea, Tinạḱ e̠m irket́a, bạbu? Uni do̠e me̠nket́a, Datro̠mgeń me̠n oṭo akawadea, khub leka iroḱtalaṅme, dakań ạguitalaṅa; de̠n bar bakhra daka imạńme, datro̠m jạnić re̠ṅge̠ćedea, calao go̠doḱạń. Khange uniaḱ katha leka eṇgat do̠ bar bakhrae emadeteye calaoena. Ado̠ se̠nkateye ńe̠lket́a, baṅ ir akana, enkage menaḱa. Ado̠e me̠nket́a, baṅ do̠ teheń do̠e ruạḱ kan, ona iạte baṅ iroḱ kan. Khange datro̠m saṕkateye tunumket́ do̠ lo̠lo̠ kan, ado̠e me̠nket́a, Uh, ruạḱ kantege bae irlaḱa. Ado̠e me̠nket́a, Cekateye bogeḱa? Ado̠ mit́ṭene hudisket́a, Baberte pạsikate kũireń ãṛgoea, pase̠ye bogeyenge. Sạrige datro̠m baberte pạsikate kũireye ãṛgoket́a; ado̠ daḱre topoyen khan do̠ reaṛena; ado̠e me̠nket́a, Nit do̠e bogeyena; e̠nte lo̠lo̠ do̠ cabayena, reaṛ kanae. Ona thoṛa din tayo̠mte eṅgatte̠t́e ruạyena, khange ado̠ disạ he̠ćadea, baṇma, Mit́ dhao datro̠me ruạyenre iń do̠ kũireń ãṛgoket́a are bogeyena, to̠be̠ nitoḱ nui hõ̠ń onkale khan do̠ pase̠ dhorageye bogeḱa. Ona me̠nkate eṅgatte̠t́ ho̠ṭo̠ḱre pạsikedete kũireye ãṛgokedea. Khange uni eṅgat do̠e pạsikedeteye go̠ćena; are o̠r rakaṕkedere uni do̠e isiṛ akat́a. Khangeye me̠n go̠t́ket́a, Nitoḱ iń go do̠e bogeyenteye landawạń kana. Ado̠ o̠r rakaṕkateye ńe̠lkede do̠e go̠ć akan.

Khange me̠nket́a, Ho̠rko ma akoren go̠ć ho̠ṛ gaḍateko idikoa, iń do̠ okateń idiyea? Ho, iń do̠ buruteń idiyea. Ado̠ mit́ṭen  pạṭiạteye po̠ṭo̠mkedea, are he̠rme̠t́kedea, ar buruteye mohnḍayena.Ado̠e calao idiḱ kana; calaḱ calaḱte  ho̠rre tinre co̠ṅ eṅgatte̠t́ do̠e bujurena, ar uni do̠ e̠ke̠n pạṭiạte̠t́ge burureye giḍi oṭokat́a. Khane ruạṛ hijuḱ kana, ar ho̠rre eṅgatte̠t́e ńe̠lkedea, ado̠e me̠nket́a, O̠ko̠e ren buḍhi ho̠ṛ co̠e go̠ćente no̠nḍe̠ do̠ko giḍi akade, jạnić toyo eman nãhãḱko jo̠mea; cedaḱ co̠ṇ no̠nḍe̠ do̠ko giḍi akade? Iń go̠ hana buruteń idi oṭokade. Ado̠ bạgiadeteye ruạṛena oṛaḱte.

Source: Santal Folk Tales




Boeha Dulạṛ

Ato reaḱ ńutum do Acinpur, ona atoren mit́ṭen Babaren barea hoponkin tahẽ kana, mit́ ṭenaḱ ńutum do Cunḍạ cõṛe ar mit́ Ṭenaḱ ńutum do Siril cõṛe. Din dinte unkin gidrạ dokin hara idiyena, menkhan oloḱ paṛhaoḱ do ạḍigan do bạkin baḍaekan tahẽkana, Enrehõ thoṛagan dokin baḍae kan tahẽkana. Lạṭu hopon do ać baba soṅge cas abadre ar emanteaḱ kạmi koreye goṛoae kan tahẽkana. Ar kạṭić boeha do bhạṅguạ geye tahẽ kante aćren bạṛić gateko soṅgeye gateḱ kan tahẽ kana, Onate bạṛić gateko soṅge gate gatete uni hõe bạṛićena, mit́ din do onko bạṛić gateko sãote mit́ṭen hoṛ doko goć kedea.

Ado onate thanaren pulis do uni kạṭić boeha Siril ńutuman koṛa laga lagate akoaḱ oṛaḱ teko laga idi kedea, ać dada cunḍạ do oṛaḱ regeye tahẽ kana. Adoe metae kana ‘bańcaoiń me dada’. Ado lạṭu boeha do kạṭić boeha ńelte daya hećadea, ado aćren kạṭić boehae metadea oṛaḱte bolokate ińaḱ aṅgrop horog me ar onem horoḱ akat́ mayamte gabao akan aṅgrop horoḱ kateye oḍokena, ado thanaren pulis uni saṕ kate thana teko ạgu kedea. Uniaḱ bicạr hoyena ar cunḍạ cõṛe dusiko hudis kedea ar phạsi reaḱ hukumko emkeda, ar thoṛadin tayom khange phạsi hoyoḱ reaḱ goṭa hoyena. Ado phạsi hoyoḱ mit́din lahare Siril ać dada do Siril ṭhen mit́ṭen ciṭhiye ol keda.

Dulạṛiạ, Siril

As iń dohoeda besge menaḱmea, ar mońjge tahẽnme, ente iń do am ńutumte jiwiń alae keda, ar oneń em akawat́me sada aṅgrop do tisge ona do alom gabao ocoea.

Niạge

Iń do dada tam

Cunḍạ cõṛe

Ona ciṭhi ol tayom uni lạṭu boeha doko phạsi kedea, ado bar pe din tayom uni kạṭić boeha ona ciṭhi ńam tayome paṛhao keda ar soṅge soṅgete thana ophisteye hećena. Ado thanaren pulis koe metako kana. Iń dada bodol te ińge phạsiiń pe. Unre pulis doko metadea am dada cunḍạ cõṛeaḱ phạsi do hoyen taya. Am do uniaḱ goć hoṛmo oṛaḱte iditae me, unre uni kạṭić boeha do mayaḱ muyuḱ ać dadawaḱ goć hoṛmowante Acinpur atoteye hećena, ar uni ać dada do oṛaḱ sor regeye hasawadea. Ona tayom aćaḱ jiṅgire oneye em akawade sada aṅgrop do tis hõ bae gabao oco leda.




Biń Ger

Mitạn ar Campa do gate menaḱ kinạ, ạḍi gate kanakin, menkeam milwạ gate. Mitạn do iskule hijuḱ senoḱa, ar Campa hõ bejae leka ńelme ona hor aṛe tege guriće halaṅ baṛaea. Ar cet́bam men enka, enka ṭera ṭera beṅget́te bana hoṛre dulạṛ do janamat́ kina. Mitạn jãhãleka iskul bae hećlen khan, enhiloḱ do Campa do Mitạn takoaḱ ato hạbić gurić halaṅe calaḱa. Ar Campa hõ jãhã leka gurić halaṅ bae oḍoklen khan enhiloḱ do Mitạn do onko ato sećte ạcur ạcurte oṛaḱe hijuḱa, jãhã tinạḱ onkate hor  baṅkhan rehõ. Ado cet́bam men ne – hoṛ do, miluwạ reaḱ mãyãte Mitạn hõ ado ñoḱõe nonkate iskul calaḱ hõye bạgi atar kada. Ać baba do bogetey men menkat́a, paṛhaolem, bạhuamgeale nahaḱ, paṛhaoḱem cet́ lekhan mit́ din amge sukem joma. Menkhan okare suk, okoe okoeaḱ solha kathaye ańjoma. Mitạn do Campa adere lạgit́e chaṭpaṭao baṛae kana. Hara godoḱ reaḱ miluwạ suk, ona khon do cet́ maraṅa, asokaete niạ bidạlre?

Ayogo na, ńelme mit́ din do Mitạn Campaye ạgu kedea. Mitạn eṅgat – apat cet́kin mena, kusi bạnuḱ rehõ jãhãlekate homoń goroń kate Campakin ataṅ kedea. Menkedakin, Cekayam, koṛa gidrạ aćaḱ kusitey ńam akawana, ado ne – hoṛ do cet́? Ma  jãhã lekatekin ạsul lenkhange. Campa do ado nonḍe do bae ropha lena, Mitạne ạnḍić idi kedea ako oṛaḱte. Mitạn do menkhan bae senlena eken tite do. Oṛaḱre jogaṛ machageko tahẽkante, oko okote ạḍi utạr ṭaka doye moṭra toraket́a. Nạihạr redo Mitạn bogeteko bạsut kedea. Cedaḱ acha baṅ – Mitạn do sentora mit́ arãṛ ḍaṅgra, busạḱ gại, sim – sukri ar bhiḍi – merome kirińket́koa, ar bhagete bhag bhornate casoḱ hõye ehoṕena. Ado cedaḱem mena, hoṛo caole hõ hoyengea ar sim – sukri, bhiḍi – merom hõ onkage guḍ guḍ hãsgem ńelkekoa, mit́ bar bochor regeko saṅgeyena. Taenomte do ado Mitạn do bako jut ae kana, jhogṛako rakaṕkeda. Mitạnren saḍgettet́ tako Mitạn lagayeko meneda. Motlob do uni jãhã lekate mit́domko ocoḱ lekhan, akoaḱge sanamaḱ do hoyoḱa nahaḱ. Mitạn hõ adoye ạṛisena, onko bako sebelae kan khan cekate bhalaye tahena. Ńũ bulkate roṛ ropoṛte lạṛhại lạgit́ khạlạiko ńir laṭkaoḱa. Mit́ dom do jotokote Mitạnko ota baṛa akadegea. Campa hõ ar cet́e mena, apabare soṅge do entet́e daṛeḱa. Enhõ adoye men menkat́gea, Ạlińaḱ ṭaka poesa tegebon saṕ ńamkeda, ado hane nitoḱ o bape jutạliń kana. Campa ać hilittet́ takoko mengoda, Eh… bogeteco hoṛo caole bhạriạ dipil kataben hećlen, ar mĩhũ merom hõben tiạḱ ạgulet́koa, onatem lạṭićet́ kan. Baṅma abenaḱte oṛaḱ duạr perećakan, Chi, roṛte lajaokoḱme, mase bhalako lạima noako katha jãhãe. Ado nonka bako sebelạkin kante Mitạn tạkin do arhõ ako oṛaḱtekin, ruạṛ hećena. Nonḍe hećkate Mitạn do ako atoren sanam hoṛe juṭạu ṭhikket́koa. Ar nạihạr sećren ato hoṛ do oko okote hạnḍiye ńu ocoket́koa, jate jahanaḱ tạkić aloko janam. Ado mit́ din do Mitạn do juṭpaṭe senena nạihạrte atoren hoṛante, bebak gại ḍaṅgrako laga ạguket́koa, sim – sukri celege bako badlet́koa, laga lagateko saṕ ạguket́koa, jako daṛeat́ do hoṛo caole hõko  ạgu daraket́a. Atoren hoṛ do cele hõ bako sorlena. Onko man ente laharey ran ṭhik akat́ko, ado cedaḱko soroḱa. Ar inạma hoṛo caole reaḱ dhomokte, Camparen apa – bare hõ bogeteko bhakayet́ tahẽkan, ne – hoṛ do chiạḱ geko metakokan tahẽkana. Ado onatege atoren do sanam hoṛko ạṛisako kan tahẽkana. Ar baṅkhan mase eṭaḱ atoren hoṛ mit́ṭen atote hećkate hoṛo caole ar gại ḍaṅgrako idikoma?

Camparen apa – bare do ado cet́hõ bako ceka daṛeada, eken ruhạt́ ar eger chaḍa do. Ayo hoṛ do sinḍ bhanḍ hirkhạge Mitạnko eger kedea, roṛ kedako, Mitạn do sea kate nahaḱe gujuḱa, ar happen lohomlen khane gidi kũṛĩt́ko khablao jomea nahaḱ, joma rapaḱ do…. Mitạn tako atoren hoṛko ńam eman leko khan, ńelme onkoaḱ boge judạ baṅ kuli kateko metakoa, Mitạn roga do bhalaye goć akana se baṅa….? Onka ado Mitạnko sarapaea, goṭa duniạ gojoḱ reaḱko bakhẽṛ baṛaea. Ado bam mena, onko do Mitạnaḱ gojoḱ geko koyoḱ hohor kana. Arhõko mena, jãhãrele ̣ńam emanle khan, ekal jiwet́te khurạ khonle jom rakabea nahaḱ, bae baḍae akat́lea, oka atoren ayo kanale..? Nonka lekate ado Mitạn doye biṛkiyena, gojoḱ gojoḱ ko roṛ baṛayet́ khan. Ado cet́e buddhia, mar mit́ din do arhõ dik ar ạṛiste sanam gại ḍaṅgra ar mihũ merom laga idi oṭo kako. Ado cet́ bam men, enhõ Mitạn do bae suk lena bacha, gujuḱ reaḱ botor do bhitri monre gạḍiạuadea. Jạpit́ kaḱ rehõ bogetey botoroḱa, jạpit́ hiṛiń rehõ ti jaṅga irci kate botorgeye raga, ńel lekhan do ne hoṛgem botor koḱa. Nõḱõe nonka talate ado Mitạn do dine khemaoeda. Ado ńelme mit́ din do jao hiloḱ leka kạmiye sen akana khet te. Mitạn do paṭ reaḱ rohoṛ dareye hạr samṭaoeda, ać sor rehõ ạḍi utạr hoṛ onkageko hạhạr kana. Ado ńelme Mitạn do ekal kaṭare, inạ iḍi sećre mit́ṭen jeleń hoṛ ma khablao katem sogaḱ kede, mane bińe ger kedea. Khan Mitạn do, Menya Jạṭu goć kidińam, menkate ekale kekleset́ena, ar ḍhae mente ot reye bhindạṛena, togoć ḍaṭa kateye keṭ keṭe utạrena, dene banar mẽt́ ṭenḍaren taea, ar ghuriạ̃ bae beṅget́ ruạṛ leda.. Nonka dosa ńelte atoren hoṛ do bako jiwi daṛeadea, turạ̃t ado Bohrompur haspatal teko ạtkir kedea, ar uni biń hõ ạḍi hahaṛa, ger kate bam dạṛet́, inạkorege bại bạitem leń baṛae kan. Mar hoṛ do ado mit́ṭen cukạḱre kaḍećte hoṭor adere, ar uni hõ haspatalte idi toraye. Ado cedaḱem mena, Ḍaktar do bogete bis pheḍ ocoe lạgit́ko kurumuṭu keda, pene din, menkhan noa pene dinre mit́ ghạṛi lạgit́ hõ Mitạn bae beṅget́ leda, ar ekal cet́ roṛ hõ baṅ, ado onka pene din mucạt́rey cabaena.

Atoren hoṛ do arhõ atore goḱ ạgu kateko bae kadea mãṛi poḍare. Ado ńelme, ińaḱ khange nạihạrren bahońhartet́ takoma juṭ paṭko juṭạu hećena. Onkoge uni lãṅgãe tahẽkanre mit́ ghạṛi lạgit́ hõ ńeńel bako hećlena. Ńelme onkoge nitma heć kateko menet́, Cekate ạḍi usạra nonka do hoe got́ena, caḱ daḱpe ạtu ocoket́a, cet́ dusi menaḱ anaṅ, onabo ńel sojhea. Hanḍekin tahẽkan redo okor cet́ hoelena, ar nonḍe do bejae hoyen do…? Mitạn tako atoren hoṛ doko bujhạuat́ koa, noko do lebṛa caṭa, khoroc oco lạgit́ko don heć akana, mar ado ako hõ jhũkoḱ. Ado cet́ bam men, pocra gạnḍi phạsiyạra hoṛ, botor aḍoyenako, nokoaḱ husrại ńelte, ado apan ạpinko gusạu baṛayena bại bạite. Ar baṅkhan hutkạm khạṭigeko domao oco koḱa honeć…    

Tumạl- Kạhni Mala