Be̠le Ạkhriń Koṛawaḱ Kukmu Rạput́ena

Mit́din hiloḱ albudạha metaḱme be̠buj Sujon mit́ṭen Be̠le khạclạḱ bo̠ho̠ḱre dipil kate oṛaḱ se̠ne calaḱkan tahẽkana. Oṛaḱ calaḱ okte mo̠ne mo̠netey hudiset́ tahẽkana, Noa bele ạkhriń kateć ạḍi kisạ̃ṛ se̠ daman hoṛe hoyoḱa me̠nte.

Uni do̠ arhõe hudiset́ tahẽkana, Oṛaḱ idi tayo̠m noa be̠le kho̠n sim ho̠po̠nko hoyoḱa, onko ho̠po̠n ko haraḱa. Onko sim arhõ aema ko be̠lea. Un okte ona bele ko ạkhriń kateć ạḍi kisạ̃ṛ ho̠riń hoyoḱa. Inạ tayo̠m ạḍi maraṅ oṛakiń benao rakaba. Onḍe do̠ aema golam-golamini ko tahẽnoḱa. Okoe do̠ aćaḱ oṛaḱ reaḱ sanamaḱ ko kạmia arko ńel juta. Inạ tayo̠m jãhã maraṅ oṛaḱ ren kuṛi ńelte rajan-bajane baplayenge nahaḱ.  

Be̠le ạkhriń koṛa Sujon do̠ arhõe hudisket́a, bapla tayo̠m uni do̠ ponea gidrạren babae hoyoḱa. Inạ tayo̠m onko gidrạ koe hara-burukoa. Oloḱ-paṛhaoḱe cet́ ocokoa. Onko do̠ lạtu lạṭu ko cạkri-bạkriya. Inạ tay̠om onko aćren gidrạko do̠ maraṅ cato̠r se̠ oṛaḱ ren kuṛiye bạnij ạguakoa. Onko ren mit́ okte gidrạko hoyoḱtakoa. Un okte uni do̠ onko gidrạkoren go̠ro̠m babaye hoyoḱa. Aćaḱ ho̠bo̠rre duṛuṕ kate go̠ṛo̠m gidrạkoe jo̠m ocokoa. Un okte uniaḱ do̠ ạḍi rạskạwanaḱ jion hoyoḱtaea.

Noako hudis hudisteye calaḱ kan tahẽkana. Mit́ okte ackage ḍahar lo̠so̠t́re jaṅga ma leńjet́entae. Uni ma e̠kkale bhindạṛ go̠t́ena. Bhindạṛ são sãote aćaḱ bo̠ho̠ḱre dipil akat́ khạlạḱ reaḱ be̠le ma ńurhạ rạput́ metaḱme e̠kkal ge̠je̠r cabayena. Bele ạkhrińić Sujonaḱ kukmu hõ rạput́ cabayentaea.   




Mit́ṭen Huḍiń Kulại Ṭhene E̠ḱṛe Ocoyena Dhạcri Kul

Bir-gajaṛ ren Raj Dhạcri kul do̠e tahẽkana ạḍi lelha ar asaṅ poḍa. Jo̠to̠waḱrege ạḍitet́e ạṛisoḱa. Mit́ din hiloḱ do̠ jo̠maḱ sendrae oḍoḱena. Ackage mit́ okte uni do̠ mit́ṭen kulạiye ńel ńamkedea. Ar note kulại ma kul ńelte dạdạṛe dhurạuena. Mit́ ghạṛite dare aṛe se̠ aḍepasey dạṛ ạcuroḱ kana, arhõ mit́ ghạṛi do̠ e̠kkal sojhe dạdạṛe ehoṕena. Kulại tin okte dare aṛete dạdạṛe dhurạuen un okte Kul do̠e hudisket́a iń do̠ ạuṛiaḱte kulại tayomte dạṛ se̠ khudạu baṅkate dare danaṅreń okoḱ khan enḍkhan kulại ekkal iń tayomgey dạṛ ạguya nahaḱ. E̠nḍekhan ạḍi algeteń saṕ daṛekea.

Kul do̠ onkageye kạmikeda. Mit́ṭen ạḍi maraṅ dare danaṅrey teṅgo tahẽyena. Ma ńelme kulại sạrige uni Kul ṭhengey dạṛ hećen. Ar ạḍi algateye saṕgolkedea ar aćaḱ oṛaḱteye idi kedea. Oṛaḱ calao tayom kulại do̠ ạḍi kajak hudis-ganḍon kateće menkeda, E̠ boeha Kul, iń ma e̠nte ạḍitet́geń huḍińge.

Iń jo̠m kate amaḱ lać hõ paseć o̠ho̠ bilentama. Onate am do̠ iń jo̠m lahare ar mit́ṭen kulại sendra ńam ạguyem. Inạ tayom mit́ tulućem jo̠mket́lińge. Un ghạṛić iń do̠ nonḍegeń tahẽ hataṛoḱa. Kul do̠e hudisket́a, kulại ma sạri kathage co̠ṅe metạń kan. Calaolengeń arhõ mit́ṭen kulại do̠ń saṕ ạguyea. Uni kulại oṛaḱre do̠ho oṭokate Kul ma arhõ sendrae mohnḍayena. Me̠nkhan sendra sendrate ạḍitet́e laṅga cabayena. E̠nre hõ sendrate o̠ho̠gey ńamledea. Ado̠ oṛakteye ruạṛ hećena. Hudiskedae, teheń do̠ mit́ṭengeń jo̠m hataṛea. Inạ tayom eṭaḱaḱ sendra katećiń joma nahaḱ. Noa hudis kate Kul do̠ oṛaḱteye calao maṛaṅena. Me̠nkhan oṛaḱ sen kateće ńelket́ celege bạnuḱ ko! Kulại mae dạṛ akat́.

Sikhạuna: Bạṛti Laloc do̠ e̠kkal baṅ bhagea.




Ạnḍiạ Pusi

Abo santal ho̠ṛaḱ do̠ ạḍi napae ar daman ạricạli, le̠k acarko menaḱtabona. Noako do̠ hapṛamko bidạl kho̠nge ạḍi man ar mano̠t se̠le̠t́bon manao ạguieda. Ạricạli do̠ ạrsi leka, Ạrsire̠ ap apnar met́ muṭhạn cet́leka saphate ńe̠lo̠ḱa onkage ạricạli ho̠te̠tege manwakoaḱ boge bạṛić aso̠l muṭhạn do̠ so̠do̠ro̠ḱa. Am iń okabon cekae̠t́, pạtiạu se̠le̠t́ okabon pańjae̠t́ arbon so̠do̠ret́ ona kangea Ạricạli do̠. Ạricạli babo̠t ạḍi aema daman kathage ro̠ṛo̠go̠ḱa. To̠be̠ ạḍi khato̠te̠ me̠no̠go̠ḱa, Aboaḱ jo̠m, ńũ, ho̠ro̠ḱ bande, ro̠ṛ landa, duṛuṕ teṅgon, ḍo̠bo̠ḱ johar, e̠ne̠ć sereń, khạṭuạ, pujạ, po̠ro̠b, acar bicạr, jaman, gujuḱ, bapla, bhanḍan noṅkaleka jingi khemaore jo̠to̠aḱge Ạricạli do̠. Mimit́ jạtren manwakoaḱ mimit́ leka Ạricạli. Abo santalko aboaḱ ạricạliko sedae kho̠nbon manao ạguet́rehõ̠ nahaḱ do̠ ạḍi aema karo̠nte kho̠d bhe̠d do̠ babon manaoeda se̠ babon pańjaeda. Aboaḱ ạricạli babo̠t aboaḱge pustạute baḍae bạnuḱtabona, baḍaejoṅ hõ̠ babon mo̠neaḱ kana.

Aboaḱ gharońjre ar ato ṭolare ńe̠l ńe̠lte ạricạlibon pańjaeda, manaoeda. Ạricạli reaḱ le̠k, bhe̠d, babo̠t baḍae bạnuḱte andha pạtiạu ar bud ạkil be̠go̠rte ona reaḱ khạndri ar aso̠laḱ do̠ babon tolaseda. Onkaleka okako abo jạti ar somaj lạgit́ jạruṛaḱ se̠ bogeaḱ baṅkan nonkanaḱrebon ge̠r biduḱ kana. Ado̠ nonkaleka mit́ kạhinige Ạnḍiạ Pusi do̠. Mano̠tanko, ne̠ho̠riń do̠ho̠ea, noate mo̠n alope ạṛisa, bicko̠m thoṛa ganḍo̠no̠ḱte sạriaḱ ar bogeaḱko bujhạute pańjae tabonpe̠ baṛe̠. Pusi do̠ ạsul janowar kanako. Ạḍi aema ho̠ṛge pusiko ạsulkoa. Oṛaḱre pusiko tahẽ̠n aema ho̠ṛge bako kusiaḱa. O̠ko̠eko pusi ạsulko kusiaḱ onkoko me̠na oṛaḱre pusiko tahẽ̠le̠nkhan goḍoaḱ utpat baṅ tahẽ̠na. Goḍo oṛaḱ reaḱ anaj pho̠so̠l se̠ jo̠maḱko bako no̠sto̠ daṛeaḱa, oṛaḱre bako bhugạḱ daṛeaḱa, biń oṛaḱ bako bo̠lo̠ḱa. Onate oṛaḱ duạr ar anajko napaege tahẽ̠na. Ar o̠ko̠eko pusi ạsul bako kusiaḱ onkoko me̠na pusi oṛaḱreko tahẽ̠n khan ạḍi chiṭkạlge aṭkaro̠ḱa. Pusi oṛaḱ kocakoreko ija, ro̠ho̠ṛ caole cetanko̠re̠ko ić aḍoya, jel daka towako jo̠m kombṛoea, thạri, bạṭi, ṭukuć, celaṅ ḍhan ḍhunteko rạpuda. Noṅka de̠ne̠ banar ạḍi lekan jukti do̠ menaḱgea sạrige. Abo santal ho̠po̠nge Bhanḍanre jib daṛẽ̠bo idikoa. Onko jib daṛẽ̠ko boṅga talaoaakanićaḱ atma bhạlại lạgit́ko daṛẽ̠koa. Sim, Sukri, Bhiḍi, Mero̠m, Parowa jib daṛẽ̠ko reká katha do̠bon baḍaea, ańjo̠makada se̠ bon ńe̠leda, ńe̠lakada. Bhanḍanre jib daṛẽ̠ko sãote̠ aema lekan anaj do̠ jạruṛa, aema lekan le̠k acar manao ganao hoyoḱa. To̠be̠ bhanḍanre mit́ṭen Ạnḍiạ pusi lagaoḱa se̠ jạruṛa noa do̠ pase̠ć aema ho̠ṛge babon ańjo̠makada, se̠ bon ńe̠lakada. Hẽ̠, bhaṇanre Ạnḍiạ pusi lagaḱa noa reaḱ kạhni do̠ noṅkaleka.

Ạḍi sedae reaḱ katha kana. Un o̠kte̠ do̠ ho̠ṛko o̠lo̠ḱ paṛhaḱ hõ̠ bako baḍaekan tahẽ̠kana. Mare ar mano̠tan ho̠ṛkoaḱ kathage so̠maj reaḱ ạn ạri, onkoaḱ hukum ar kathaleka kạmi purạuge dho̠ro̠m ar ạricạli do̠. Ado̠ mit́ṭen ho̠ṛ ać babae bhanḍanede kana. Oṛaḱ pe̠re̠ć peṛako he̠ćakana. O̠ko̠e okalekako daṛeaḱ daṛẽ̠ko ạguakat́koa. Ado̠ ạyuṕ bela jaṅ baha buhạl lahare oṛaḱ mạlik do̠ ṭikaḱ sindur, pujạ kạmirey duṛuṕena. Pujạ kho̠nḍre duṛuṕkate ać babawaḱ atma bhạlại lạgit́te ṭikaḱ sindureda, cinibatasa, kaerako sipikatey curućeda. Uni ho̠ṛren mit́ṭen ạsul ạnḍiạ pusie tahẽ̠kana. Uni pusi do̠ uni ho̠ṛ ṭhengeye gạsur mạnḍur baṛaekana, cãnḍbo̠l kuṭuṅ are ghiriạ baṛaeda. Uni ho̠ṛ kaerako curue̠t́ sãote pusi do̠ onae jo̠me̠t́ kana. Ado̠ uni ho̠ṛ do̠ pusie saṕkedea ar babe̠rte ho̠ṭo̠ḱre to̠le̠te o̠nḍe̠ge tahẽ̠kan mit́ṭen khunṭireye to̠lkedea. Ado̠ aćaḱ eṭaḱ eṭaḱ le̠k acar ar pujạ kạmiko purạuen tayo̠m uni pusie do̠e aṛaḱ kedea. Uni ho̠ṛren mit́ṭen lanṭa gidrạe tahẽ̠kana. Uni lanṭa do̠ ać baba ṭhe̠n ge̠nḍhe̠rkate ać babawaḱ pujạ kạmiko ạḍi mo̠ne̠te̠ye̠ ạribạndhikeda. Ado̠ mit́din nui ho̠ṛ hõ̠e go̠ćena. No̠te uni lanṭa gidrạ hõ̠e hara buruena, Gharo̠ńjre aćge mạlik. Enḍe̠ khan nit́ do̠ aćaḱ maraṅ dạyik ạć babae bhanḍanea. Bhanḍan dinre arhõ̠ oṛaḱ pe̠re̠ć peṛako he̠ćena. Ado̠ ać hõ̠ pujạ kạmire̠y duṛuṕena. Pujạe lạgit́ okako jạruṛ sanamaḱge ać samaṅre. Pujạ kạmie ehoba un okte aćkae disạkeda jo̠to̠aḱge menaḱa me̠nkhan ạnḍiạ pusige bạnuya. Pujạ kạmi baṅ eho̠ṕkate uni ho̠ṛ do̠e kuḍbur hapeyena. Khan  jarwaakan  ho̠ṛko do̠ uniko kulikedea ce̠t́ jahan muskilanaḱ hoyena se̠ ce̠ta. Uni ho̠ṛ do̠ onkoaḱ katha reaḱ ro̠ṛ ruạṛ bae e̠meda, e̠kale̠ thir hapeakana. Ado̠ ạḍi jo̠rteko kạjiạkedete̠ aso̠l boṅga katha do̠e lại posaḱkeda, baṅma mit́ṭen ạnḍiạ pusi be̠go̠r pujạ kạmi do̠ o̠ho̠geye eho̠ṕlea.

Ho̠ṛko do̠ uniaḱ katha ańjo̠mte̠ am iń khaḱ khaḱko landakeda. Metadeako cele ya bạbu, acka ado̠m cekayena, ar ạnḍiạ pusido̠m cekayea? Aema ho̠ṛ aema lekateko bujadea, me̠nkhan uniaḱ do̠ mit́ joban, do calaḱpe ar mit́ṭen he̠nde̠ ạnḍiạ pusi saṕ ạguyepe. Tin hạbić pusi bape saṕ ạgueye un hạbić pujạ kạmi do̠ baṅ e̠ho̠ba. Ać babaren ma ạsul he̠nde̠ pusiye tahe̠kan. Ać ma pusi ạsul bae kusiaḱ. Ạḍi muskilre sanamko paṛaoena. Jo̠to̠ ho̠ṛko tharbasao cabayena nit ado̠ ce̠t́ko cekaeya me̠nte̠. Uni ho̠ṛ kuli mako kuliede cedaḱ ado̠ ạnḍiạ pusi do̠ lagaḱa me̠nte̠. Me̠nkhan uniaḱ mit́ katha, karo̠n baḍae do̠ alope kho̠ja. O̠ko̠eaḱ katha hõ̠ bae ańjo̠meda. Me̠nkedae iń babań bhanḍanedea, judi go̠ṛo̠ reaḱ boge mo̠nsubạ menaḱ tape̠khan enḍe̠khan be̠go̠r bilo̠mte mit́ṭen he̠nde̠ ạnḍiạ pusi saṕ ạguye reaḱ usạra kurumuṭuipe. Ado̠ e̠ne̠ ṭo̠laren koṛako jarwaena ar ṭheṅga jhạliante̠ he̠nde̠ pusi se̠ndrako oḍokena. Mit́ṭen diạṛ bathanre sạrige he̠nde̠ ạnḍiạ pusiko ńamkeda. Ado̠ sabe̠ lạgit́ jhạliko oḍaokeda. O̠ko̠eko do̠ ṭheṅgateko capat́kede khanpusi do̠ ricạm po̠ṭ dạdạṛe lagaoena. Koṛako do̠ pusiko khudạu kedea. Pusi do̠ jiwi bo̠to̠rte hante nate̠ dạṛ dạṛte mit́ṭen amaraṅ jhạpṛạ jo̠jo̠ darerey ńir dećena. Koṛako do̠ ḍhelkate am iń capat́ko dhurạuena.

Menkhan pusi do̠ coṭ laphaṅ ḍạrre rabo̠ṛ kajakoḱte̠y lambe̠t́ hapeyena. Koṛako do̠ ona jo̠jo̠ darereko de̠ćena ar pusi ko laga phe̠ḍ kedea. Ado̠ e̠ne̠ laga lagateko saṕ kedete oṛaḱ ko ạgu kede khan uni ho̠ṛ e̠ne̠ ado̠ bhanḍan kạmie e̠ho̠ṕket́a. Ganḍo̠n reaḱ: Abo santalko ce̠t́ nit́ hõ̠ ạnḍiạ pusi tayo̠mtebon ńir baṛaya se̠ aboaḱ aso̠l daman ạricạli rạkhi jogao ar lahanti lạgit́bon kurumuṭuya? Reaḱ ạ̃t́ko ńemet̠́kana, asraeko ńameda, oka doko ol aṅgan kana: me̠nako nokoaḱ no̠ńjor ko bạṛićgea, ar hudis cintạ hõ̠ jhạlgea, ado bir nạṛite dare to̠lo̠ḱ lekae kirḍhumket́a. Ado̠ oṛaḱ reaḱ jumi jaega kuṛi era chạmki chaḱ, maraṅ kuṛi tala kuṛi, ho̠po̠n mại bại bạitey sibạṛmea. Ar noṅkatege juripạri bapag ḍheroḱ kana, bin baplate ko̠ler sonako ho̠bo̠rjoṅ kan, apaṅgir, mit́ pạrsire baplaḱ, caco bapla, khicạ umạrre ṭhạ̃oḱ se̠ ṭhạ̃okako. Aema pạlkuṛi mo̠nean kuṛi gidrạko oḍoṅ calaḱ kana. Bardin tayom copoć siṭạ ocokate e̠ke̠n jaṅko ruạṛ hijuḱkana. Oka do̠ apa bare ṭhen ot baṛgeko dabiet́ kana, noṅkate jumi bon atet́ kana, ạkhriń ar bho̠ro̠n ma menaḱge. Nijaḱ se̠ somaj gharo̠ńj reaḱ oko kathako bhin jạt ṭhen ḍamḍahe, Dho̠ro̠m ko̠ro̠mte dhilisili ar andha pạtiạukate somaj do̠ jạbun akante geraṅ are̠ ho̠mo̠re̠t́ kana. Kisku raja do̠ man ijjo̠t rukhiại lạgit́ cae campa gaṛe̠ bạgiada.

Menek abo do̠ nij ṭhạire teṅgo keṭeć katege, ho̠ṛ ho̠po̠naḱ ijjo̠t rukhiại, Jạt baṅcao, sepeṅ rakab, ar lahae lạgit́ ce̠t́ babon ti jaṅgawaḱa? Ce̠t́ hapṛam koaḱ mãyãm ho̠ṛ ho̠po̠naḱ ho̠ṛmo̠re heḍejoḱ kana? Nahaḱ bidạl muskil muhunre ato gãota bandoa urić, sạdhin ar rukhiại do̠ho̠e lạgit́ aboren ạyurko ar mukhiạkoge Haṛma, Gurbhu Cạmpại ar Sam pargana do; ce̠t́ noko aboren hapṛam koaḱ ạyur gun do̠ e̠bhen se̠ jạpit́gea? Ho̠ṛmo̠ daṛe bo̠do̠l bo̠ho̠ḱ hataṅte hulgạriạ Sidạ Kanhu leka dela orbonpe. Ar gharo̠ńre, ato ṭolare ar somajre jạt leka jiwedo̠ḱ reaḱ ar ar marsal reaḱ rãt jhalkoaḱ arbon ńe̠l ocoema.

 

 




Ḍoho Koṛa Reaṅ

Sedae jo̠khe̠n mit́ṭen atore mo̠lo̠ṅre ḍoho koṛae tahẽkana. Ar uni koṛaren bạhu do̠ khub mońj kuṛi kanae. Ado̠ o̠ne̠ mo̠lo̠ṅreye ḍohogete jãhãkote dãṛã baṛae uni so̠ṅge̠te do̠ bae khusiḱa. Apan ạpingekin daṛana. Metaḱme hạṭiạ, bạṭiạ, peṛa ho̠ṛo̠ḱ, ńe̠l buru ńe̠l karam, uni jãwãete̠t́ so̠ṅge̠ do̠ bae khusiḱa, Jãhãte calaḱ jo̠khe̠n uni jãwãete̠t́ hõ̠e calaḱ khan, bạhutte̠t́  do̠e usạt́  go̠doḱa. Are metaea, Aćge laha lahae camdaṛaḱ baṛaea. Am so̠ṅge̠te do̠ o̠ko̠e ba tuloḱ lagat́?

Onkae metae khan, uni do̠e siṭi siṭi baṛaea. Khange arhõ̠e e̠gge̠r go̠dea. Siṭko̠ć cudi!E̠ge̠rede khane isiṛ isiṛ baṛae kana. Ado̠ onkae e̠ge̠re khan, uni do̠ arte̠t́geye bartao kana. Ado̠ onkakin phukṭi baṛajoṅa. Ar oka do̠e haso ocoyegea; ado̠ e̠nre hõ bae usạt́a, sahaokaḱgeae. Mo̠ne̠reye bujjoṅa, Iń do̠ no̠nḍe̠ń ḍohoyentegeye dusạuediń kana. Ado̠ onkae dusạuea, arhõ̠e mãyãwaegea.

Ado̠ kathae, mit́ dhao do̠ atoren kuṛi koṛa pata ńe̠lko calaḱ kana. Ado̠ uni ḍoho koṛaren bạhu hõ̠e me̠nket́a, Iń hõ̠ pata ńe̠l do̠ń calaḱgea. Ado̠ uni koṛae me̠nket́a, Iń hõ̠ to̠be̠ń calaḱgea. Ado̠ bạhutaeye me̠nket́a, Am do̠ alom calaḱa. Nui soṭa cudi iń calaḱ iń me̠n khange ać hõ̠e ruhu ṭuhu baṛaea. Ao̠ koṛae me̠nket́a, Am eskarge eṅgate ńe̠ńe̠l sad do̠, ho̠ṛ do̠ alo se̠nlen khange.

Ado̠ bạhutaeye me̠nket́a, Sad do̠ e̠nte sanam ho̠ṛge. Ado̠ o̠nḍe̠m ḍohoyenteń manayet́mea. Ho̠ṛ nãhãḱ bako landawańa? Me̠nako, Durre! Kuṛi ma napae o̠ko̠ć, jãwãege tho̠e ḍohogetaea. Bejãe nonkan kuṛi unireye khusiyen do̠! Iń khan, o̠ho̠ń re̠be̠n atarlena. Onkako landawań iạte am do̠ń manayet́mea. Khange uni koṛa hõ̠e bataoket́a. Metadeae, Acha, ma e̠nḍe̠khan am eskar baṛe ̠ calaḱme, kahelae iń salaḱre do̠m khe̠ndo̠ḱ kana. Ma, bań calaḱ kana.

Ado̠ kathae, uni do̠e calaoena. Ado̠ atoren so̠ṅge̠te uniye ńe̠l go̠t́kadea. Ado̠ ać hõ̠ dosra oṛaḱ reaḱ kicriće ko̠eket́koa, ar onate khube dhuti dạhṛi sajena. Ńe̠l ho̠ṛ hõ̠ko ńe̠l erkaḱ kana. Ạḍi hạbićem be̠ṅge̠t́ae ena, kathayem orom daṛeaea. E̠nte ti jaṅga bo̠ho̠ḱ, goṭae e̠se̠t́ akana; inạ ḍoho ar mẽ̠t́ge ńe̠loḱ kantaea, baṅkhan go̠ṭae e̠se̠t́ caba akana. Ado̠ kathae, pata ṭạnḍire ać eskargeye dãṛã baṛae kana, ako atoren ho̠ṛ tuluć do̠ mesao ho̠doḱ kana. Ado̠ setaḱ jo̠khe̠n, kathaye ńe̠lkede do̠, ać bạhu e̠ne̠ć saṕ akan. Khange ado̠ bae metat́koa, De̠ se̠ ya, tumdaḱ emańpe, mit́ kho̠ṛ gan iń rulege. Ado̠ sạriko emade khan, kathae, ać bạhu samaṅrege ḍher do̠e ruyet́a are do̠net́ kana. Ar oka ghuṛi do̠ uni samaṅ se̠ngeye lạṭić calao go̠doḱ kana. Ado̠ onka do̠n baṛae ńe̠lte ạḍiye be̠ṅge̠t́ae kangea. Mo̠lo̠ṅre ḍoho hõ̠e ńe̠let́getaea, me̠nkhan bae orom daṛeadea. Ado̠ kathae, bạhutae e̠ne̠će aṛaḱen khan, uni hõ̠ tumdaḱ do̠e emat́koa. Ado̠ okako se̠n uniye dãṛã baṛae kana, ado̠ uni ṭhen ńe̠l ocoḱ leka ghạṛi hõ̠ ghạṛi uni laha lahageye tahẽna, ar ro̠ṛ do̠ cet́ hõ̠  bakin ro̠ṛana. Ado̠ uni hijuḱ lekae ạikạulede khan, aćge hako pako lahateye he̠ć go̠t́ente onako kicrić do̠ jo̠to̠e bhạnduṛ baṛakat́teye idi baṛakat́koa; ado̠ gupiye calaoena. Ado̠ ńe̠ńe̠l khon bạhutte̠t́e he̠ć laha ocoadea, to̠be̠ ene ać hõ̠ gupi khone hijuḱ kana, me̠n baṛe̠ gupigeye se̠nlena me̠nte.Ado̠ he̠ćkate bạhutte̠t́e kuli baṛayede kana, Cele cet́ lekam ńe̠l ạguket́koa? Bam se̠n ocoadińa,ma lại baṛawạńme.

Ado̠ unreye me̠nket́a, Cedaḱ co̠ṅ am hõ̠ bam se̠nlen? Ńe̠l ạgukekoam huṭe̠ć. Ado̠ uniye me̠nket́a, Amge tho̠m manakidińa, baṅkhan iń do̠ calaḱgeń me̠nlet́a. Bam calao ocoadińte ạḍi mo̠n khaṭo̠ń ạikạuket́a. Ado̠ bạhutte̠t́e me̠nket́a, Ḍoho iạte e̠nte bań se̠n ocoat́mea. Ado̠ pata ṭạnḍireń ńe̠lket́ko do̠, bogete am lekan ḍohoko. Mit́ṭen onkan ḍohoićge bhala abo akhṛare bogete tumdaḱe ruru kan are do̠net́ kana. Ado̠ uni ńe̠lteń me̠nket́a, Noko co̠ṅ goṭa disạmrenko ḍohoge. O̠ho̠ huṭe̠ćko dusạulińa. Cedaḱ co̠ṅ aleyić hõ̠ń manakede? Rạskạ ho̠ṛ huṭe̠će idikekoa. Ado̠ń ńe̠lket́ko goṭa disạm ḍoho. Amge hale ḍoho, goṭa disạm ḍoho. Ado̠ e̠ne̠ in khonaḱ mit́tekin daṛana  ar ńe̠ńe̠l eman hõ̠ mit́ge. Un khon dusạu ro̠ṛ do̠ cabayentaea. Ado̠ e̠ne̠kin bhuńjạuket́gea, baṅkhan huṭeć ḍoho iạte dosrareye ucạṛkoḱ co̠ṅ cet́ co̠ṅ. Ado̠ e̠ne̠ niạ katha do̠ń purạuket́a.




BAGWAN

Kandontako do mit́ṭen bagwan menaḱtakoa. Ona bagwanre do aema lekan jo ar baha dareko rohoeakada. Taher, beṅgaṛ, kohnḍa, hotot́ ar emanteaḱ bogete lạṭu lạṭu jo akantakoa. Onate kandon ar ać go – baba do ạḍiko kusiḱa. Ać go – baba dokin mena ạḍi kajer gidrạkantalaṅae. Haṛam – buḍhilenre hõ nãhãḱ mońjteye ạsullaṅa. Sombar Sunḍlạre hạṭiạ duṛuṕa. Noa haṭ do ako ato khon adha kosgan sạṅgińre menaḱa.

Kandon do jao hạtiạ anajko hạṭiạte ṭebe ṭebeye goḱ idia. Ar ạkhrińlenre aema poesa hoyoḱtaea. Tire poesa calakinre go – baba ạḍikin kusiḱa. Kandontako do noa bagwanre baha dare hõko rohoe akada. Golap baha, Joba baha, Kusbi baha ar eṭaḱ baha hõko rohoeakada. Jaoge kusi – rạskạ reko tahẽna.




Raj Ho̠po̠n Ar Rakas Reaḱ

Mit́ṭen raj ho̠po̠n do̠ ạḍi utạr phạdante baplaḱ lạgit́e calaḱ kan tahẽ̠kana. Ado̠ calaḱ calaḱte ho̠rre ạḍi ãṭ re̠ṅge̠ćket́koa, ado̠ ona takrege, kathae, ho̠rrege mit́ṭen bhiḍi b̠oho̠ḱko ńamket́a. Ado̠ko kupuliḱ kana; khange raj do̠e me̠nket́a, Mabon jo̠m baṛalege, ado̠bon calaḱgea tho̠. Ado̠ ado̠m ho̠ṛ do̠ sahan ạgu, ado̠m ho̠ṛ do̠ sakam ạgu, ado̠m ho̠ṛ do̠ se̠ṅge̠l ạgu, ar raj do̠ daḱ ạḱgui ̣se̠nena.

Ado̠ sahan ạḱguyić do̠ ạḍi usạrateye he̠ć go̠t́ena, are me̠noana, Acha iń do̠ń poṭor baṛa hataṛa; onka me̠nkateye so̠rlen do, ayoge, ona bo̠ho̠ḱ do̠ e̠kkalte o̠t sermae cahaṕket́a; ar uni do̠e ut́ ocoyena. Ado̠ inạkate uni se̠ṅge̠l ạḱguyiće he̠ćena; ado̠ uni hõ̠ onkageye me̠noana, E̠nḍaḱge ro̠ haṭaṛ aḍoeań; onka me̠nkateye sorlen do̠ uni hõ̠e ut́kedea. Ado̠ inạkate sakam ạḱguyiće he̠ćena, uni hõ̠ onkageye me̠nket́a, Acha iń do̠ń ge̠t́ hataṛ aḍoea, inạḱteko hijuḱtalea; ayogo, onka me̠nkateye sorlen do̠ uni hõ̠e ut́ ocoyena. Arhõ̠ inạkate ṭukuć ạḱguyiće he̠ćena, uni do̠e me̠nket́a, Iń do̠ń rapaḱ hataṛea; onka me̠nkateye soren do̠ uni hõ̠e ut́ ocoyena. Ar onkoren sado̠m hõ̠e ut́ cabaket́koa. Khange ạḍi tayo̠mte raj do̠ daḱ anteye he̠ćena; ńe̠lket́ko do̠e, o̠ko̠e hõ̠ bạnuḱko, e̠ke̠n bhiḍi bo̠ho̠ḱ mo̠to̠ge menaḱa. Ado̠ uni raj ona jo̠m lạgit́ do̠e me̠nlet́gea, me̠nkhan sermaren dut unit ̣hen ãṛgokateye metadea, Am do̠, raj, onḍe mạtkate alom soroḱa;  baṅ khan am hõ̠ khạṭigeye jo̠mmea. Ar e̠nte, raj, bujme, nui do̠ bhiḍi do̠e baṅ kana, rakas bheskate ape ṭhen do̠e he̠ć akana. Khange inạko galmarao  baṛaetege uni do̠ ạḍi maraṅ cahaṕkate uni se̠ne he̠ć idiḱ kana, khange raj do̠ dạṛtege hoeyentaea. Ar sạṅgińgeye laga idikedea, thoṛa gan ạuri tiogrege mit́ṭen pukhri pinḍhạre sińjo dare tahẽ̠kana. Khange raj do̠e mẹnket́a, Sińjo, am ińem bańcaoliń khan iń do̠ ạḍiń manotkema; e̠nte iń do̠ ạḍi maraṅ mũhinreń paṛao akana. Ona katha ańjomkate ona sińjo dare do̠ bara bạrite paṛaḱ go̠t́ena, ado̠ uni raj ona sińjo darereye bo̠lo̠yena; khange bae ńam daṛeada.

Khange uni rakas do̠ mit́ṭen ạḍi mõ̠ńj kuṛi bhesenae; ado̠ onaka bheskatege ạḍi din ona sińjo daregeye ho̠rho̠ket́a; ar ạḍi ãṭe raga. Ado̠ onka onkate mit́ di do̠ raje ańjo̠mket́a, baṅma, ona sińjo buṭạre ạḍi mõ̠ńj kuṛi menaea me̠nte. Ado̠ sipạhiye kolket́koa, metat́koae, Do uni kuṛi ạguyepe. Khangeko se̠nena ar uni kuṛiko ạgukedea, ado̠ rạniye hoeyentaea. Ado̠ uni rạni do̠ naṅgo̠ste ruạḱe po̠rto̠nket́a. Ado̠ ạḍi dine ruạyen khan raje kulikedea, Henda, rạni, am do̠ cekate baṅ bam phạriạḱ kantalaṅ? Unre uni kuṛi do̠ lạlạiye po̠rto̠nket́a, baṅma, Iń do̠, ona band ghuṭure sińjo dare menaḱ, ona bam maḱ bhindạṛle khan iń do̠ o̠ho̠ń bańcaolena, ona baḍaeme. Khange raj do̠ ho̠ṛe kolket́koa, ona sińjo dare maḱ bhindạṛ lạgit́. Ado̠ko calaoena ṭe̠ṅgo̠ć ante; ona dareko tioḱket́a; khange uni pạhile bo̠lo̠ akan raj uni do̠e jo̠ bhesena. Ado̠ jo̠kate ona phukri daḱreye ńũrena. Ado̠ bako ńamledea, ado̠ raj ṭhenko ruạṛena, arko lạiadea, baṅma Cele hõ̠ bae ńamlena. Khange ar hõ̠ raje kulikedea, Henda, rạni, cekate baṅ bam phạriạḱ kan talaṅ? Mase̠ bhala lạiạńme, iń do̠ ạḍi bhabnań ạikạueda. Ado̠ uni rạniye me̠nket́a, Ona band reaṅ pinḍhạ bam maḱ phoṛle khan, iń do̠ pase̠  o̠ho̠geń bańcaolena. Ado̠ raj ho̠ṛe kolket́koa, Do se̠noḱpe kuḍi, ṭạmni ante, ona band maḱ phoṛpe; ar nãhãḱ mit́ṭen sińjo jo̠pe ńama, ona ạguipe. Ado̠ sạrige rajaḱ hukum lekate onako kạmiket́a, ar sińjo jo̠ko ńamket́a. Ado̠ ona sińjo raj ṭhenko ạguket́a; ado̠ raj ona ataṅkate ạḍi rạskạ mo̠nte aćaḱ basateye idiket́a. Ar rạniye lạiadea, baṅma, Sińjoko ạguket́a.

Ado̠ khange ona sińjo khonge mit́ṭen aṛaṅge ańjo̠mena, baṅma, alope tawaga sińjo do̠, se̠ alope kuṭạm paṛaga; e̠nte iń do̠ raj ho̠po̠n noa sińjo jo̠reń bo̠lo̠ akana. Ado̠ ạḍi bại bạiteko posaḱket́te raj ho̠po̠nko ńamkedea. Ado̠ uni rajge sanam katha lạlại do̠e po̠rto̠nket́a, baṅma, Mit́ṭen kuṛi iń do̠e laga jo̠meń kan tahẽ̠kana. Ar iń sãoteko tahẽ̠kan aema ho̠ṛ ar aema sado̠m sanamgeye ut́ket́koa, ar iń do̠ ạḍi mũhĩn khoniń bańcao akana. Khange unre onko hõ̠ sanam kathako lạiadea, ar rạniye ńe̠lkedea, uni kangeae. Ado̠ ạḍi ãṭ aṛaṅteye me̠nket́a, Nui do̠ manwa do̠e baṅ kana, nuige aleren sanam ar iń soṅgeren sanam ho̠ṛe jo̠mket́koa. Ar uni do̠ un jo̠khe̠n do̠ bhiḍi bo̠ho̠ḱ lekae tahẽ̠kana. Ale do̠ ona jo̠ma me̠ntele me̠noan tahẽ̠kana; me̠nkhan nui do̠ un jo̠khe̠n o̠t ar sermae cahaṕket́a, ar saname ut́ket́koa. Iń hõ̠ hutạme ut́kińgea sermaren dut iń samaṅreye teṅgoyena are metadińa, Alom soroḱa, noa do̠ bhiḍi bo̠ho̠ḱ ma baṅ kana, uni do̠ amren bạiri kanae, uni do̠ rakas kanae.

Ado̠ noa katha ańjo̠mkate raj ar o̠nḍe̠ tahẽ̠kanko ạḍiko bhaṛoyena, ar e̠nte turạ̃tge uni kuṛiko saṕkedea. Ar uniaḱ jivi do̠ Inrạso̠nre tahẽ̠kana. Ado̠ uni go̠jea me̠nte ạḍiko kurumuṭuket́a; me̠nkhan bako daṛeadea. Ado̠ uni raj ho̠po̠ne hudisket́a, baṅma, Nuiaḱ jivi do̠ Indrạso̠nre menaḱtaea me̠nte. Ado̠ ạḍi usạrate ona Indrạso̠nteye ńir se̠nena, o̠nḍe̠ge uniren ạsul mirui tahẽ̠kana. Ado̠ uni rakasren go̠ro̠mtet́ erae metadea, Henda, go̠ṛo̠m ayo, noage aboaḱ oṛaḱ kana? Ado̠ uni buḍhi do̠e me̠nket́a, Hẽ̠, go̠ṛo̠m. Acha am do̠ okaren koṛa kanam, mase̠ bhala lạiạńtalańme. Ado̠ unre uni raj koṛa phạsiạrate lạlạiye po̠rto̠nket́a. Uni, amren gidrạ kuṛi bae tahẽ̠kantama? Uni buḍhi do̠ ona kathae hẽ̠ḱket́a; ado̠ koṛae me̠nket́a, Iń do̠ uniren dulạṛiạ ho̠po̠n kạnạń, baḍaeme. Ado̠kin kupuli baṛayena. Ado̠ jo̠m baṛakate buḍhi do̠ arhõ̠ kuḱliye po̠rto̠nket́a, Acha, go̠ṛo̠m koṛa, eṅgam do̠ bes baṛage menaetama? Ado̠ koṛae me̠nket́a, Hẽ̠, go̠ṛo̠m ayo, niạ ghạṛi do̠ ạḍi napae baṛage menaea. Ado̠ uni do̠ ạḍiye rạskạyena are me̠nket́a, Boge baṛeben tahe̠n ma. Ado̠ koṛae me̠nket́a, Henda, go̠ṛo̠m ayo, miru ho̠po̠n iḱdiye kol akadińa, ado̠m imạńa se̠ baṅa? Ado̠ buḍhi rạskạ mo̠nteye me̠nket́a, Hẽ̠, go̠ṛo̠m, miru do̠ idikaetaeme; uniren kangeae. Ado̠ ona katha ańjo̠mkate koṛa do̠ ạḍiye rạskạyena, are me̠nket́a, Ho, nit do̠ń e̠ṛe̠ aḍo akadea. Ona me̠nkate uni mirui saṕkedea, ar aćaḱ oṛaḱteye ạgukedea.

Ado̠ okare uni rakas bhes rạniye tahẽ̠kan, uni koṛa do̠ uni miru saṕkate ona oṛaḱteye bo̠lo̠yena. Khange uni kuṛi do̠e rakas ruạṛena; ado̠ arhõ̠ onkage ạḍi maraṅe cahaṕket́a. Ado̠kin ńapamena, ado̠e metae kana, Ma bhala nitoḱ jo̠meńme! Ado̠ bae jo̠m daṛeae kana; e̠nte uni rakas reaṅ jivi ma rajgeye hatma akat́a. Ado̠ raje metae kana, Am do̠ unre o̠ko̠ekom jo̠mlet́koa, onko de̠nko ulạkom, to̠be̠ khan nui miruń e̠mkaetama. Khange uni do̠ miru ńam ruạṛeae me̠nte, onko hoṛ ar sado̠mkoe ulạket́koa. Ado̠ unre uni raj do̠ bại bạite uni mirui peṭer topaḱkedea; Khange uni rakas do̠e go̠ćena. Sedae do̠ kathaeko lạia, baṅma, rakas do̠ ạḍi saṅgeko tahẽ̠kana. Ar mit́ dinrege amdaj mit́ sae gan janwarko  jo̠met́ko tahẽ̠kana. Ado̠ unkin Dasarat rajren barea ho̠po̠nkin tahẽ̠kan, Ram ar Lo̠kho̠n, unkinkin go̠ć maraoket́koa; baṅ khan ạḍi bạṛić ho̠ṛko jo̠mkekoa.




Kulại ar Ho̠ṛ Reaḱ

Ạḍi sedaere, kathae, kulại ar ho̠ṛkin akhajilena; unre kulại bae daṛelente uni ho̠ṛe me̠nket́a, Amaḱ do̠ ić hõ ić iń jo̠m aḍoetama; un khon teheń hạbić ho̠ṛko do̠ kulạiaḱ ićko jo̠met́a.

Ona do̠ nonka kana. Mit́ṭen ho̠ṛ okate co̠ṅ peṛaḱe se̠njoṅ kan tahẽkana; ho̠r aṛerege mit́ṭen cinḍkạ munḍu tahẽkana; onare mit́ṭen kulạiye tahẽkana. Uni kulại do̠ calaḱ kan ho̠ṛ reaḱ ti laṛaoḱ ńe̠lteye hudisana, Okare co̠ṅ nãhãḱ ti do̠ topaḱ ńũruḱtae. Khạṭige ona iạte uni kulại do̠ uni ho̠ṛe pańjakedea; tinạḱ sạṅgińe pańjakedere hõ uni ho̠ṛaḱ ti do̠ baṅge ńũroḱ kantea. Uni ho̠ṛ o̠ cekakate co̠ṅ tayo̠m se̠ne be̠ṅge̠t́ ruạṛket́a, ado̠ kulạiye ńe̠l ńamkedea. Uni ho̠rten ho̠ṛ do̠ kulại kuliye lạgit́e teṅgoyena; ado̠ thoṛa gan kulại haṛam hõe se̠n sorena. Uni ho̠rten ho̠ṛ do̠ kulại kuliyege po̠rto̠nkeda, nonkae kulikedea, Henda kulại haṛam, am do̠ bhala iń tayo̠mte̠ do̠ cedaḱem hijuḱ kana?

Unre kulại aćaṅ katha lạlạiye e̠ho̠ṕena, me̠nket́ae, Iń do̠ amgiń pańjayet́mea. Ho̠rten ho̠ṛe me̠nket́a, Cedaḱem pańjayediń kana? Kulạiye me̠nket́a, Iń do̠ nonkań me̠noan tahẽkana, Amaḱ ti nãhãḱ topaḱ ńũruḱa, ariń jo̠ma, noa me̠nkate nõḱõe ạḍi sạṅgiń iń pańja ạguket́mea, baṅge ńũroḱ kantama, pańja pańjateń laṅgayenre hõ.

Khange uni ho̠rten ho̠ṛe me̠nket́a, Am do̠ ya, kulại, ạḍite̠t́gem lelhagea; do calaḱme khijur ḍạr ho̠rho̠ ńũr ạguime; onam ho̠rho̠ ńũr ạgule khan ińaḱ ti hõ nãhãḱ ńũruḱtińa, ado̠m jo̠ma. Khange uni haṛam kulại do̠ khijur dare buṭạre tinạḱ din co̠e duṛuṕ  bhagaoena, e̠nre hõ khijur ḍạr do̠ baṅge ńũrlena. Uni kulại do̠ uni ho̠ṛ ṭhene he̠ć ruạṛena, are metae kana, Baṅ ńũroḱ kana khijur ḍạr do̠. Unrege uni ho̠ṛ kulạiye metadea, Baḍaeme, khijur ḍạr cet́ leka tisre hõ baṅ ńũroḱa onka leka ińaḱ ti hõ tisrege baṅ ńũroḱa; tisiń gujuḱa unrege ińaḱ ti do̠ sea lambaoḱa. Ado̠ teheń khon iń ạsisam kana, Am do̠ hape̠nko go̠ćlem khan ić hõ ićko jo̠mtama, ar noa sarap do̠ ape sanamkorege tahẽyen tapea.

Sạrige ho̠ṛ do̠ kulạiko go̠ćkore, Lać ar kulại ić sanamko sipi mida arko le̠ṭo̠ea, haṛhat́ machage sebela.




Koṛa Do̠ Ać Budhiteye Bạhuana

Mit́ṭen atore bar boeha menaḱkina, me̠nkhan maraṅić do̠ bạhu menaetae, ar huḍińić do̠ bako bạhu akawadea. Ado̠ unkin maraṅić tikin do̠ haṛam buḍhikin galmaraojoṅa. Binićte̠t́e me̠na, Huḍińić do̠e harayena, malaṅ bạhuaea. Ado̠e ro̠ṛ ruạṛaea, Ạćren ho̠po̠nge hape̠ne bạhuaea. Ado̠ uni rinićte̠t́ do̠e me̠njoṅa, Durre! Cet́e me̠net́a? Aćren  ho̠po̠nge hape̠ne bạhuaea. Ać ạuriye bahujoṅa, are me̠net́a, Aćren ho̠po̠ngeye bạhuaea. Ado̠e guni bhạbiḱa rinićte̠t́ do̠, Dingeń metaea, Huḍińić do̠laṅ bạhuaea, me̠nkhan dinge inạgeye me̠n ruạṛạńa. Khange mit́din do̠ arhõ̠ onkagekin ro̠po̠ṛ kana huḍińić ńutumte. Ado̠ uni he̠re̠lte̠t́ do̠ inạko ro̠ṛ baṛakate peṛa ho̠ro̠ḱe calaoena. Ado̠ khange huḍińić do̠ gạiye gupia. Khange tikinena, ado̠ gạiye aḍaket́koa. Ado̠ daḱe taṅadea ini hilite̠t́ge. Ado̠ jaṅgakoe ạbuk bo̠lo̠yena, ado̠ mańjane emadea. Jo̠m baṛakate uni koṛa do̠e jirạu akan tahẽkanre hilitte̠t́ do̠ seye go̠se̠ć baṛayede kana. Ado̠ go̠se̠ć baṛa go̠se̠ć baṛa hilitte̠t́ do̠ hiḍir hiḍir mẽ̠t́ daḱ jo̠ro̠ḱ kantaea, koṛawaḱ dearege jo̠ro̠ḱ kana. Ado̠ uni koṛa do̠e ạikạu go̠t́ket́a. Ado̠ khangeye me̠nket́a, Ạiyo! Cet́ iạtem raḱet́a, ma lạiạńme. Noa reaḱ bhe̠d baṅ tahẽn khan, o̠ho̠m raḱlea. Ma lạiạńme. Enaṅ hõ̠ń ńe̠lket́mea, mańjanem emadińa arem raḱet́a. Enaṅ bạń kulilet́mea. Ma nitoḱ do̠ lạiạńme, cet́ iạtem raḱet́a?

Ado̠ hilitte̠t́ do̠e me̠nket́a, Iạ, cet́ iạteń raḱet́a? Iń do̠ dadam iń metae kana, Huḍińić do̠e harayena, malaṅ ho̠raea. Ado̠e metadińa, Aćren ho̠po̠nge hape̠ne bạhuaea. Uni koṛa do̠ ona kathae ańjo̠man khan, hape hapete aćaḱ sasaṕe ńamket́taea, are moṭraket́teye oḍoṅ calaoena disomte. Khange ạḍi sạṅgiń disomteye calaoena. Ado̠ calaḱ calaḱte mit́ṭen haṛam tuluće dapramena. Ado̠e ho̠ho̠ae kana, E̠ baba, tạṅgińtalaṅme. Uni haṛam do̠e se̠n idiḱ kangea. Khange ạḍiye dạṛ idiket́a are khudạu tioḱkedegea. Ado̠e metae kana, Henda baba, unạḱ iń ho̠ho̠am kana, cedaḱ bam tạṅgiń kana? Ado̠ haṛame me̠nket́a, Iạ bạbu, iń do̠ń me̠nket́a, Nui do̠ nãhãḱ koṛa ho̠ṛ ar iń do̠ haṛam ho̠ṛ; nui tuluć do̠ nãhãḱ iń daṛeaḱa? Iń do̠ń se̠n jarwaḱa. Onka me̠nkate bań tạṅgiyet́mea. Khange uni koṛae ro̠ṛ ruạṛket́a, Hẽ̠ baba, amem ro̠ṛket́ do̠ sạri ma sạrige, iń tuluć ma daṛe ma o̠ho̠m daṛelen. Me̠nkhan, baba, o̠ne̠ko me̠nge, Mit́ṭen haṛam ho̠ṛ tahẽn ar buḍi era tahẽn do̠ ạḍi subitạ. Nẽ̠ḱẽ̠ ho̠rtelaṅ calaḱ kana, am do̠ hutkạm emanteaḱ jạṛem uṭhạutalaṅa. E̠ne̠ ado̠ emanteaḱkin kupuli kana. Haṛam hõ̠e kuli go̠t́kedea, Am do̠, bạbu, tin sạṅgińem calaḱa?

Uni do̠e me̠nket́a, Iń do̠, baba, ạḍi sạṅgińgeń se̠noḱa. Ar haṛam hõ̠e kulikedea, uni hõ̠e me̠nket́a, Niạ buru paro̠m iń calaḱa. Ado̠e me̠nket́a, E̠nḍe̠khan, baba, mit́tegelaṅ se̠n idiḱa. Uniye me̠nket́a, Hẽ̠ e̠nḍe̠khan. Khange uni koṛa do̠ mit́ṭen kathae ro̠ṛket́takina, me̠nket́ae, Iạ baba, mit́ dhao am ghõ̠ṛãńtalaṅme, mit́ dhao ińiń ghõ̠ṛãmea, e̠nḍe̠khan, baba, calaḱ leka hõ̠ o̠ho̠laṅ ạikạulea. Ado̠ uni haṛam do̠ noa kathae ańjo̠man kathae guni bhạbik kana, Durre! ać do̠ na ho̠e koṛa ho̠ṛ kanae, nãhãḱe ghõ̠ṛã daṛeańa; ar iń do̠ haṛam ho̠ṛ unạḱ dare hõ̠ bạnuḱtińa. O̠ho̠ co̠ń ghõ̠ṛã daṛele. Ado̠ onka galmarao galmaraotekin calaoena. Noa reaḱ man do̠ noa kana: E̠ baba, mit́ dhao am galmarao e̠ho̠btalaṅme, arm it́ dhao ińiń e̠ho̠btalaṅa. Uni haṛam do̠ noa reaḱ man bae bujlaḱa. Ar ho̠rtekin calaḱ kana. Uni koṛa do̠ panahi do̠e teweńkaḱ kana, ar daḱre do̠e panahiḱ kana. Ar cato̠m hõ̠ ho̠rte calaḱre do̠ bae cato̠moḱ kana, dare buṭạrekin umullena khane cato̠mkoḱ kana. Ado̠ uni haṛam do̠ mo̠ne̠ mo̠ne̠teye me̠net́a, Nui koṛa do̠ ạḍite̠t́e lelhagea. Ado̠ khange calaḱ calaḱte daḱ tetaṅket́kina. Ado̠ mit́ṭen pukhrikin ńe̠l ńamket́te o̠nḍe̠ daḱ ńũkin calaoena. Ado̠ uni koṛa do̠ ona pukhri ńe̠lteye me̠nket́a, Uh! Baba, nui kisã̠ṛ do̠ pukhri mae pukhri akat́ bhagege, me̠nkhan, baba, cok khunṭige tho̠ bạnuḱtaea. Inạ bogeyena.

Ar uni haṛam do̠ ghaṭre daḱe ńũket́a; nui koṛa do̠ bin ghaṭreye ńũket́a, arkin calaoena. Uni haṛam do̠ arhõ̠e me̠njoṅ kana, Durre̠! nui koṛa do̠e cet́ lekan ho̠ṛ kan co̠ṅ? Sanamgeye ulṭạutaea. Daḱ ńũ hõ̠ iń ńũ ghaṭre do̠ bae ńũlet́a. Ar talare menaḱa cok khunṭi ńe̠loḱ kana, are me̠net́a, Henda baba, nui ho̠ṛ do̠ pukhri mae pukhri akat́ge, me̠nkhan, baba, cok khunṭige tho̠ bạnuḱtaea. Sanam reaṅge bhagegetaea, me̠nkhan niạko do̠ ulṭạugeń ạikạuede kana. Khan arhõ̠kin calao idiyena. Ado̠ calaḱ calaḱte uni haṛam reaḱ atokin tioḱket́a. Ado̠ uni haṛame me̠nket́a, Dela goṭa ho̠r mit́telaṅ he̠ćena, dela iń oṛaḱre daḱko ńũ torawanme. Ạkhirem caḱgea. Ma dela daḱko ńũ jirạuanme, ado̠m calaḱgea. Nonka me̠nketa haṛam reaḱ oṛaḱtekin calaoena. Khange se̠ṭe̠rkate uni haṛam do̠ ho̠po̠nerate ho̠ho̠adea, E̠ mạ̃i, de̠ no̠te̠  parko̠m aderaeme peṛa ho̠ṛ. Ado̠ uni kuṛi do̠ parko̠m e̠kkalte oṛaḱteye aderadea, ar daḱko taṅ baṛawadeteye ḍo̠bo̠ḱ baṛwadea.

Khange oṛaḱre uni haṛamtikinkin duṛuṕ akan tahẽkanre unre hõ̠e metae kana, Hẽ̠, baba, oṛaḱ maben oṛaḱ akat́ge, oṛaḱte mań khusiyenge. Me̠nkhan, baba, kham khunṭige tho̠ bạnuḱanaṅ. Uni haṛam do̠ arhõ ạḍite̠t́ lelhae bujhạuede kana, tãhã kham khunṭi phe̠ḍrege parko̠mko bel baṛawadea. Ado̠ uni haṛam do̠ o̠nḍe̠ khon oḍoṅ se̠nkate ho̠po̠nerate kuliyede kana, Henda biṭi, nui do̠bon jãwãe gomkekea; me̠nkhan, biṭi, ạḍite̠t́ lelhae galmarao kana. Ńe̠lme, nit hõ̠e me̠net́a, Oṛaḱ ma, babam oṛaḱ akat́ bhagege, me̠nkhan, baba, kham khunṭige tho̠ bạnuḱanaṅ; ar se̠ kham khunṭi ṭhengem bel akawadea. Khange kuṛi do̠e ro̠ṛ ruạṛ go̠t́ket́a, O̠te̠ co̠ṅ, baba, ṭhikgeye me̠net́; e̠nte oṛaḱ mabon oṛaḱ akat́, pinḍạ ma ba co̠bon pinḍạ akat́, e̠kkalte co̠ṅ oṛaḱte parko̠mbon aderade. Onage co̠ṅ kham khunṭi ma hoeyen, pinḍạge. O̠te̠ co̠ṅ besgeye me̠n akat́. Ado̠ khange hane̠ e̠to̠hoṕ khonaḱe lại ạguae kana, Arhõ ńe̠lme, biṭi, ho̠rteliń hijuḱ kana, ado̠e metań kana, Iạ baba, mit́ dhao am ghõ̠ṛãńtalaṅme, mit́ dhao ińiń ghõ̠ṛãmea, e̠nḍe̠khan, baba, calaḱ leka hõ̠ balaṅ ạikạua. Khange kuṛiye me̠n go̠t́ket́a, O̠te̠ co̠ṅ, baba, besgeye me̠n akat́. Ona do̠e me̠net́a, Mit́ dhao am e̠ho̠btalaṅme galmarao, mit́ dhao ińiń e̠ho̠btalaṅa, e̠nḍe̠khan calaḱ leka hõ̠ balaṅ aikạua.

Ar mạ̃i, ho̠ṛ do̠ ho̠rte calaḱre panahiko ho̠ro̠ḱkaḱa arko cato̠mkoḱa; nui do̠, mạ̃i, baṅa, panahi mae tewenkaḱ ar daḱre mae panahikoḱ. Uni kuṛiye me̠nket́a, O̠te̠ co̠ṅ, baba, besge; e̠nte ho̠rte calaḱre do̠ emanteaḱe ńe̠l ńamet́a, daḱre do̠ cet́ko co̠ṅ menaḱ, baco̠bon ńe̠l ńamet́, onate daḱre do̠e ho̠ro̠ḱet́a. Ar ho̠rte calaḱre hõ̠ bae cato̠moḱ kana, ar dare umulreye umuloḱ kana. Noa reaḱ bhe̠d noa kana: e̠nte, baba, dare co̠ṭre emantenko cẽ̠ṛẽ̠ ciprut́ko ićet́a ar ńũroḱ kana, onate dare umulre do̠e cato̠mkoḱa. Acha, mạ̃i, mit́ṭen bandliń ńamket́a. Khange daḱ ńũ bana ho̠ṛliń ãṛgoyena. Iń do̠ ghaṭreń ńũket́a, nui do̠ bin ghaṭreye ńũket́a. Ar talare cok khunṭiko bit́ akat́a; nui do̠e me̠net́a, E̠ baba, nui ho̠ṛ do̠ pukhri mae pukhri akat́ge, me̠nkhan, baba, cok khunṭige tho̠ bạnuḱtae. Henda baba, daḱ ńũben ãṛgoyena, am do̠ ghaṭrem ńũket́a ar uni do̠ bin ghaṭre. E̠ baba, amge co̠ṅ mạilạ daḱem ńũket́, uni ma sapha daḱe ńũket́. E̠nte, baba, ghaṭre do̠ emanten Deko pusiko aṕ ạbukoḱ kana, tho kharaḱet́ako, ạḍite̠t́ co̠ṅ ghaṭ reaḱ do̠ mạilạ daḱ kan. Ar henda baba, ona pukhri pinḍhạre do̠ jãhãn dareko do̠ menaḱa se̠ baṅa?

Ado̠e me̠nket́a, Dare do̠ bạnuḱanaṅ. Ho̠, onage co̠ṅ, baba, cok khunṭi do̠. Hutkạm daḱ ńũ baṛakate dare umulrebon duṛuṕ jirạukoḱa mit́ ghạṛi. O̠te̠ co̠ṅ, baba, bae lelhawa. Ado̠ uni koṛa do̠e ańjo̠mket́kingea. Are kulikedea, To̠be̠, biṭim khusiyena? Hẽ̠, baba, iń do̠ń khusigea; ado̠ unige kuliyepe. Khange uni koṛa ṭhene calaoena haṛam do̠, are kuliyede kana, Cele, bạbu, cet́em me̠net́a? Alegele me̠net́a, jãwãe gomkeme. Ado̠m re̠be̠nkoḱ se̠ baṅa? Uniye me̠nket́a, Hẽ̠ e̠nte, baba, ado̠ kuṛiye khusiań khan do̠ń khusigea iń hõ̠. Ado̠ bana ho̠ṛ ado̠ samna sạmniko kuliket́kina, banargekin khupusiena, kuṛi hõ̠e hẽ̠ḱket́a ar koṛa hõ̠. Khangeko baha sãohãket́kina. Ar kuṛi do̠ bogeteye daka utu baṛa go̠t́ket́a are emat́kina. Ado̠ e̠ne̠ uni koṛa do̠e bạhuana. Uni koṛaren ho̠po̠nte̠t́ do̠ aćaḱ budhi hoeyena, me̠taḱme aćaḱ budhigeye bạhuadea. E̠ne̠ ado̠ e̠nḍe̠gekin tahẽyena, ar dadat ṭhen do̠ bae ruạṛlena.




Rakas Ar Ḍom Reaḱ

Ram Lo̠kho̠n do̠ sendrakin daṛan kan tahẽ̠kana, ạḍi lạṭu lạṭu janwarkin go̠ćet́ko tahẽ̠kana, ar rakas hõ̠kin go̠ćet́ko tahẽ̠kana. Sedae jugre nonka saṅge rakasko tahẽ̠kana, onko do̠ e̠kkalte disomko ujạṛet́ kan tahẽ̠kana; boge Ram Lo̠ko̠nkin janamente disom khon rakaskin go̠ć maraoket́koa. Mit́ jaegare maraṅ utạr rakaskin go̠ćkede khan ạkinaḱ khanḍate rakas reaṅ ramakin ge̠t́ chaḍaoket́taetekin calaoena oka se̠n co̠ṅ. Khe̠n leka mit́ṭen ḍo̠m do̠ loṭa daḱ teveńkate tạnḍi se̠ne calaḱ kana, ar e̠kkalte okare rakase go̠ć akan ṭhenge baḍae akat́ lekae calao go̠t́ena. Khangeye ńe̠lkede do̠ maraṅ utạre gitić akan. Uni do̠m ma bae baḍaejoṅ kan uni rakas do̠ Ram Lo̠kho̠n tikinkin go̠ć akadea me̠nte; ać do̠e me̠njoṅ kana, nui do̠e gitić akan me̠nte. Ona loṭa daḱe do̠ho̠ket́a bại bạite, ar maraṅ utạr dhiriye kuṭuṅ ạguket́a, ar rakas ho̠ṛmo̠reye giḍi go̠t́kat́a. Uni rakas do̠ nasenaḱ hõ̠ bae laṛaolena. Uni ḍo̠m ar hõ̠ mit́ṭen dhiriye ho̠bo̠r ạguket́a; unre hõ̠ ạḍi ãṭteye giḍiadea, e̠nre hõ̠ thoṛa hõ̠ bae laṛaolena.

Ado̠e bujhạuket́a, go̠ć akanae me̠nte.  Uni ḍo̠m do̠ ạḍi rạskạkate oṛaḱteye ńir calaoena, ar mit́ṭen maraṅ utạr churiye ạguket́a. Ram Lo̠kho̠n tikinkin ge̠t́ sare̠ćlet́ rama, uni ḍo̠m hõ̠e ge̠t́ ạguket́a. Pạhil khone baḍae akat́ tahẽ̠kana, Jãhãege rakasko go̠ćle khan ar ramako ạgule khan, raj do̠ ho̠po̠nerae go̠ṅakoa, ar mit́ hĩs disom hạṭińe emakoa; onate uni ḍo̠m do̠ ạḍi kurumuṭu kate onako ramie chaḍaoket́a, ar oṛaḱte se̠nkate aćren era ar sanam gidrạkoe dal ńirket́koa, ar ḍho̠l hõ̠ baṛge se̠ne capat́ giḍikat́a. Ado̠ rakas reaṅ rama raj ṭhene idiket́a. Raj do̠ ńe̠lket́re hõ̠ bae pạtiạulena; me̠nket́ae, Noa do̠ amem go̠ć akade rakas reaṅ rama do̠ baṅ kana, e̠nte purạu rama do̠ baṅ kana, noa rama reaṅ co̠ṭ se̠n do̠ o̠ko̠e co̠ko ge̠t́ chaḍao idiket́a.

Ado̠ ona katha ańjo̠mkate ḍo̠m do̠e me̠nket́a, Baṅ, raja saheb, ińgeń go̠ć akadea, ado̠ de̠n ho̠po̠nera ar mit́ hạṭiń disom imạńme. Khange uni raj ona katha ańjo̠mkateye me̠nket́a, Hẽ̠, ho̠po̠nerań e̠mo̠ḱgea, ar disom hõ̠ń e̠mo̠ḱgea, hape̠ń suṭik baṛalege. Raj do̠ suḱṭike e̠ho̠ṕena, suṭik suṭikte ạḍi sạṅgińre barea koṛa Ram Lo̠kho̠n ńutumanko ńamket́kina, unkin ona rama do̠kin ạgu daraket́a ar rajkin uduḱadea, ona ńe̠lkate raj do̠ ạḍiye rạskạyena;  uni ḍo̠m do̠e laga ńirkedea. Ḍo̠m do̠ aćaḱ oṛaḱteye he̠ć ruạṛena ar aćren pạhil era ar ho̠po̠nkoe ho̠ho̠ ạguket́koa, ar inạ ḍho̠lge ar hõ̠e ạgu ruạṛket́a. Pạhil ma raj ho̠po̠nera hõ̠ bae emadea, bo̠rco̠ṅ o̠nḍe̠ khone laga ńirkedea. Uni raj do̠ Ram Lo̠kho̠ne kuliket́kina, Henda, rakas go̠go̠ćkin, cet́ben hataoa, mase̠ lạiạńben? Ado̠kin me̠nket́a, Ạliń do̠ cet́ hõ̠ baṅliń hataoa, e̠ke̠n am uduḱam lạgit́geliń he̠ć akana. Khange raj do̠ rạskạ mo̠ne̠teye bidạ go̠t́kat́kina; ado̠kin calaoena.

Source: Santal Folk Tales




Raja ar Itạ Reaḱ Golpo

Mit́ disom re mit́ṭen Rajae tahẽkana. Uni do ạḍi akelan, ạḍi sạriaḱ ren, boge hudisan, boge colonna Rajae tahẽkana. Mit́ din uni Raja do aćren porja ko ar golamkoe hoho at́koa are galmarao at́koa metat́koae nitoḱ do ińaḱ aema umer hoe akana, onate Noa rajosṭhi calao lạgit́ mit́ṭen Raja do jạruṛ menaḱa. Menkhan ińaḱ nońjor re onka mońj ko bạń ńel ńamet́koa, okoeye calaoa ińaḱ rajosṭhi do? Ona ańjomte joto hoṛ ko hahaṛayena menkeda ko Raja ren unạḱ gidrạ tahẽn tuluć okoe hõ lekman ko bae ńam let́koa? Aćkage mit́ din Rajae hukumkeda noa rajosṭhi re tinạḱ juạn koṛa ko menaḱ koa ińaḱ galmarao repe ạgukoa. Rajawaḱ katha leka Ona rajosṭi ren joto koṛa ko Raja aḱ galmarao re ko ạguket́koa. Ar Raja do joto juạn koṛa ko lạgit́e roṛkeda, menkedae ańjom pe iń doń haṛamena rajosṭhi ko calao lạgit́ dạyik hataope, menkhan okoeaḱ joggota menaḱtaea noa rajosṭhi calao lạgit́ noa do cekateń bujhạua?

Onate mit́ṭen biḍạu do hoyoḱ tapea ona do noage mit́ṭen itań emapea, ar ona do Ḍugri (Ṭob) repe rohoea ar pe jotona ar mit́ bochor tayom iń ṭhen pe ạguya. Raj aḱ nonkan katha ańjomte juạn koṛa ko do ạḍi ko kusiyena, ar ko menkeda noa do cet́ muskilge baṅ kana, ar kukmu ńeńel ko ehoṕena paseć ińge Raj iń hoyoḱa. Adomko do, noa reaḱ cet́ge bako bujhạuleda. Joto hoṛ ita idi kate nij nij ḍugri (ṭob) re ita ko rohoe keda ar thoṛa din rege ko omon ocokeda ar onko juạn ko mod re Link ńutuman mit́ koṛae tahẽkana uniaḱ ṭob reaḱ itạ do baṅ janamlentaea bar hapta, pon hapta, moṛe hapta bar cando pe cando parom calaoen re hõ baṅ janamlentaea onate ạḍi bhabnarey tahẽkana ar eṭaḱ koaḱ doe ńelkeda mońjge hara akantakoa, Ado mit́ bochor tayom Raja ṭhen ko idikeda ar Raja doe ńelket́takoa are sarhao ket́takoa metat́ koae ạḍi pe jotno akada ar onate mońjge hoe akan tapea.

Menkhan link bon ạgu akada khạli ṭob ente itạ ma baṅ janamlen rohoekate hõ onate uni do lajaote danaṅ sećreye duṛuṕ akan tahẽna ar eṭaḱ ko do ạḍi ko landa aekan tahẽkana. Ado uni Raja do dara darate joto hoṛaḱe ńelkeda. Ado mit́ somoe uni Link e ńel ńam kedea danaṅ rey duṛuṕ akan adoe metae kana cedaḱ am do danaṅ rem duṛuṕakna? Uni doe roṛ ruạṛadea lajaote ente ińaḱ itạ do baṅ janamlena ar khạli ṭob iń ạguakaḱte ạḍi ko landa ạń kana, ado samaṅ seće hoho adea are metadea ado alom bhabnaḱa. Ona tayom joto koṛa ko hoho jarwa kateḱe galmarao at́koa nui link ge bhageaḱ doe kạmi akada. Ente iń oka itạń emaḱ pe tahẽkan ona do tis ge baṅ janamoḱa ente iń do tikiaḱ itạń emaḱpe tahẽna, okoeaḱ dare janam akan ona itạ reaḱ do baṅ kana ona itạ do eṭaḱ itạ kana hoe dareaḱ baṅ janamoḱ kante bajar reaḱ itạ kiriń kateḱ ko rohoe akada jemon Raj do ko uduḱ daṛeae ṭob soho mońj dare onkate Raj ṭhen khon sabasiko ńam daṛeaḱa, menkhan bako bujhạu daṛeada ona do maraṅ bhul kana mente.

Menkhan Link do bae bhulleda uni do itạ rohoe kate ạḍi ãṭe jotno keda dinạm hiloḱ enre hõ baṅ janamlente ạḍi bhabnarey tahẽyena Raje katha akawat́koa nui link ge iń bodolte Raja hoyoḱ reaḱ joggota menaḱtaea ente nui hotete sodorena nui do sạriaḱe kạmia, sạriaḱtey calaḱa, sạriaḱe bicạra, hoṛaḱ bạṛić solha bae ańjoma, jãhãtinạḱ muskilrey paṛaoḱ bạṛić aḱ seć bae calaḱa ente mit́ bochor re tạṅgikeda baṅ janamlen itạ wante iń ṭhen hijuḱ lạgit́, ińaḱ katha bae giḍileda, ar bae ạṛislena, uni doe batao akada Rajaḱ katha, ar ona din lạgit́ hoe koyoḱ hor akada. Ona golpo khon sikhạuna do noage okoe ko sạriaḱre ko tahẽn onkoge Raj ṭupri do ko ńama. Onkan ko ge Isor doe kusi ako kana. Johon 8:32 kạli (sạriaḱ tet pe baḍae oroma ar sạriaḱ tet́ doe sạdhin pea.)