Gadha Ar Toyo

Mit́ṭen Gadha ar Toyo ạḍi gatekin tahẽkana ar mit́ṭen bir-gajaṛ regekin basoḱ kan tahẽna. Nunạḱ gatekin tahẽkana je, eṭaḱ jib-janwarko onkin ńelteko hinsạḱkan tahena. Mit́din onkin do jomaḱ sesendrakin mohnḍayena.Thoṛa jhạl sen kateć Toyo do samaṅre Dhạcri kul-e ńelkedete bes muskile aṭkarkeda, ar bańcaoḱ lạgit́ Dhạcri kul ṭhene sen got́ena are metaekana E maharaj jahanaḱ bam hudis khan mit́ṭen kathaṅ roṛkea. Enḍekhan lahare katha emaṅme aṛaḱạńam honaṅ.

Ado lutur pheḍre phasar phusure metadea, judim men khan uni Gadha amaḱ tireń soprot daṛeama. Khan Dhạcri kul-e menkeda, enḍkhan ma bogege. Kathań emam kana. Ado Toyo do usạra uni Gadha sibil sibil kathate bulạukate Dhạcri kul sorre idikedea. Dhạcri kul do uni Gadhae be-gean kedete doho maṛaṅkedea.Note Toyo ńele kana ḍaṛ lạgit́ harephare ạte ńam baṛakana. Onate pạhilte Toyo goćkedea inạkate bại bạite Gadha sene monhḍayena.

Sikhạuna: Jahae jahan muskilre paṛaoem kurumuṭu lekhan, amge ona muskilrem paṛaoḱa. 




RAKAS

Sedaere mit́ṭen birre mit́ RAKAS-e tahẽkana. Uniaḱ do Ulḍhạ leka mẽt́, rukạ leka ḍaṭa ar diṛmi leka laćtae. Mocatae hõ duạr leka. Uni RAKAS do din hiloḱ atoren gidrạ mimit́ goṭeć ạtkir kateye jomet́ko tahẽna. Onate atoren hoṛ do gidrạ barhete bako oḍok ocoako kan tahẽna. Silpiń kocareko oko kako kan tahẽna. Mit́ din uni RAKAS do gidrạ sendrate ạḍiye laṅgaena. Ar ruạṛ kate mit́ṭen hopon buru latarre galasaṅ jạpit́ kateye udurjoṅ kan tahẽna. Un oktere buru coṭ kạṅkhire horo doe daṛabaṛaekan tahẽkana.

RAKAS do cahaṕ kate ạḍi garteye ạchim got́ket́a. Uni horo do saḍe ańjomte buru kạṅkhi khon RAKAS aḱ mocare ńurena, ar uni RAKAS do horo ńur são sãotei ut́got́kedea. Horo do RAKAS aḱ laćre akbakaoena. Oḍokoḱ lạgit́ lać bhitri reye kapṭaokeda. Ar lać-e raboṛ cirạket́taea. RAKAS do haso jalatey aḍraokeda. Mit́ ghạṛi tayom RAKAS doe goć hapeyena. Enhiloḱ khonge atoren sanam gidrạ koaḱ botor do cabayena.




Mit́ṭen Tạruṕ Ar Kõḱ

Mit́ jokhen mit́ṭen Tạruṕ-e tahẽkana. Ado mit́din uni Taruṕ aḱ nạnḍrire jaṅ aṭkaolena. Ạḍi ãṭ kurumuṭu katerehõ Tạruṕ baṅgey oḍok daṛeada. Ado hasote ekale dạr baṛae kana. Khan samaṅre jãhãe janwarge ńamet́ko, onkoge nehõrako kana jemon do ona jaṅko oḍoktae. Ar nonkae metako kana, jãhãege noa khone rukhiạiń unige siropae emaea.

Adoko metaekana amaḱ kathate ohogele biswạs daṛeaḱ kana. Ente nonkante bulạukatećem jomlea. Tinạḱ hahaṛa baṅ? Tạruṕe menkeda, ińpe upkạrińa ar apageń jompea? Noa ohoge hoe daṛeaḱa. Tạruṕ aḱ nonkan sebel kathate okoege bako bulạulena.

Mucạt́re mit́ṭen Kõḱ do siropae hataoa mente hẽḱ keda. Uni do aćaḱ jeleń ṭhonṭate ạḍi nirạite Tạruṕ aḱ nạnḍri khonaḱ jaṅe oḍokkeda. Adoe bańcaoen khan rạskạte don kucuṛkeda. Inạkate Kõḱ do aćaḱ kuṛại se siropa reaḱ katha Tạruṕe disạwadea. Ona katha ańjomte Tạruṕ do raṅgaote ḍaḍae ger urit́keda ar mẽt́ko araḱ cabayentaea. Adoe metaekana, Ińaḱ nạthure ṭhonṭam aderleda, eken amaḱ bhạg karonaḱtem bańcao ruạṛena. Arhõ kuṛạiyem khojoḱ kana? Ma nitge iń samaṅ khon senjoṅme. Baṅkhan nitgeń jommea nahak. Khange Tạruṕ do botorte tharbasaoente harephare onḍe khone dạrkeda.

Sikhạuna:Bạṛić/banḍhej hoṛko são jãhã tinạḱge mońjem beohar , onko do ohogeko bodoloḱa.

 




Sikhạuna Golpo

Bilaspur atore mit́ṭen hoṛe tahẽkana. Uni hoṛ do jao ghuṛige gitićkoḱ kan tahẽkana ar jãhãtinre beret́kate jomaḱe jomet́ tahẽkana. Inạ tayom cet́e joma onakoge guni-bhạbhitoḱa. Ene gitić jạpit́ ar dãṛã baṛaete jion jingi khemaoet́ tahẽkana. Ackage mit́din dãṛã dãṛãte ona ato mit́ nakha re kaṭ bel (apple) baganre sen seṭerena. Ado darere araḱ araḱ kaṭ bel ńelte bae sambṛao daṛelena. Uni hoṛe mon muruḱkeda kaṭ bel do jom rehõe jomagea. Khange ona kaṭ bel se apple jo tioḱe dhurạuena. Menkhan uni hoṛ do bae tạṅkhileda je, baganren mạlik do onḍege kạmiyet́ tahẽna mente. Ado uni mạlik ṭheṅgawante uni hoṛe lagakedea. Khange uni hoṛ do botorte kaṭ bel capat́ giḍikateć dạdạṛe dhurạuena. Tayom sene koyoḱ ket́re ńelkedea ṭheṅgawante hijuḱkan, arhõ botorte riạḱ riạḱe dạṛkeda.  Dạkhin nakha mit́ṭen bir gajaṛre dạrkeda, adoe loraoente jirạujoṅa mente dare umulre duṛuṕena. Khange ona birre mit́ṭen Jel (Deer)-e ńel ńamkedea. Uni Jel aḱ mit́ jaṅga do rạput́ akan tahẽkana, onate taṛam hõ bae taṛam daṛeaḱ kan tahẽkana. Adoe hudiskeda nuạḱgan janwar menaḱkoa, enrehõ celege baṅko jome kan do?

Ackage birren sanam janwar, cẽṛẽ ciprut́ko cero bero dạdạrkane ńelket́koa. Onate uni hoṛ hõ botorte dare cetane dećena. Inạ mit́ ghạṛi tayom Tạruṕ hijuḱkane ńel ńamkedea.  Ado mone monete hudiskeda, paseć niạ dhao do Jel ko jom gojea nahak. Menkhan Tạruṕ do Jel ṭhen hećente teṅgo got́ena ar thoṛa ghãs mocare ger akat́e tahẽkana. Khan ona ger akat́ ghãs Jel samaṅre dohoket́te monhḍayena. Ona ńelte uni hoṛ bogege hahaṛayena, are menkeda, sạrige noa dhạrtire Sisirjạuić menaea, one uni sanam jib-janware goṛoako kan.

Inạkate dare khone pheḍente oṛaḱe calao ruạṛena. Ruạṛen tayom oṛaḱ reaḱ joto janla-duạr jhićkateće gitićena. Ado ko kuklikedea, cet́ khạtir janla duạre jhićkeda mente. Khane roṛ ruạṛat́koa, sisirjạuiće hijuḱa goṛoạń lạgit́, onate uni iń ṭhen boloḱre jahan muskil alo hoyoḱtaema, ona karonaḱte janla-duạriń jhić maṛaṅkeda.




Mit́ṭen Toa Aḳhriń Hoṛaḱ Go̠lpo̠

Mit́ṭen hoṛe tahẽkana. Ado̠ uni hoṛ do̠ enege aćren gạiye duhạukedete bar bạlṭin toae ńamkeda. Khange ekal cehel cepel bạltin pereć toa ante hạṭiạre ạkhrińa mente monhḍayena. Khange calaḱ calaḱte gunạnoḱ kana bạlṭin pereć toa ar tinạḱ kạuḍie ńama mente.

Ado̠ mone monete bhạbhitoḱ kana, kạuḍiń ńam lekange mit́ṭen sim eṅgań kirińea nahak. Ado̠ uni sime bele lere arhõ simiń ńamkoa. Onko sim do̠ arhõ ko bele hoponkoa ar onko ko ạkhrińkate ạḍi utạr kạuḍiń socjoṅa. Inakate mit́ṭen maraṅ oṛaḱiń kirińa, khan ato-paṛaren sanam hoṛko ńela arko hiskạḱa. Unre onko hoṛko sim khamar bạisạuko metańa, menkhan iń do̠ ohogeń rebena. Ar nonka bo̠ho̠ḱiń hut́mạea. Onka men tora metaḱme bo̠ho̠ḱ hut́mạ torage dipil akat́ bạlṭin pereć toa do̠ ńũrhoyentaea. Ado̠ ạḍige bhabnayena ente joto toa do̠ hạrić pạsirentaea.

Sikhạuna:Onate ạuri bele hoponre sim do̠ alogem lekhakoa.




Mit́ṭen Pajhaṛ Aḱ Go̠lpo̠

Mit́ṭen Pajhaṛ do̠ buru muthni cetanre tukạ benaojoṅlena. Ado̠ ona tukạre ponea bele tahẽkantaea. Pajhaṛ do̠ jao hiloḱge beleko bạgikate jomaḱ sendrae calaḱkan tahẽkana. Khan mit́din dhaṛti laṛaoente, goṭa buru dalkaoena ar onate mit́ṭen bele do̠ guṛdạu ńũrena. Khan guṛdạu guṛdạute buru latar mitṭen simaḱ oṛaḱ bahrere ńũrhoyena. Ado̠ sim ona bele ńel ńamket́te ạgukeda ar aćaḱ oṛaḱre do̠hokeda. Eṭaḱ beleko sãote jotonte do̠hokeda.

Mit́din ona bele khon Pajhaṛ hopone tot́ena. Inạkate Pajhaṛ hopon hõ sim hoponko são hara buruḱe ehoṕena. Menkhan aćaḱ monre jao ghuṛige eṭaḱaḱkoe hudis ganḍonet́kan tahẽkana. Mit́din ạḍi utạr Pajhaṛ  udạu baṛaekan ńelte sime metadea, nonkageń uḍạu daṛeaḱ khan. Ona katha ańjomte sime landakeda, are menkeda cekatem uḍạuḱa? Am dom sim kana, ar sim do̠ tis hõ ohoko uḍạu daṛekea. Uni Pajhaṛ do̠ eṭaḱ pajhaṛko ńelte jaoge hudiset́ tahẽkana ać hõ onkage uḍạuḱa mente.

Menkhan aćaḱ kukmu tinre sime sodorae unre sime mengot́et́ tahẽkana noa do tisre hõ baṅ hoe daṛeaḱa. Nonkate Pajhaṛ do̠ simaḱ kathare bhorsaḱe ehoṕena. Khan aćaḱ jion jingi hõ sim lekage khemaokeda. Nonkage khemao khemaote mit́din hiloḱe goćena. Aboaḱ jion hõ sạrige nonka kangea. Ente okaṭaḱem pạtiạuḱ mit́din onagem hoyoḱa. Onate uni Pajhaṛ leka uḍạuḱ sanalemre, ona leka kạmime. Simaḱ katha alom hetawaḱa. Ado̠ abo hõ uni Pajhaṛ leka baṅkate  kurumuṭure tahẽnoḱ hoyoḱa. Enḍekhan nonkate aboaḱ  jionre khạṭige kukmu bon sạri daṛeaḱa.




Jid Ar Bạḍại

Gạṛại hako ar ḍhõṛ biń ạḍi gatekin tahẽkana. Jaha sećge mit́ soṅgekin calaḱkan tahẽkana. Ḍhõṛ biń do gạṛại hako khon jeleń ar lạṭugey tahẽkana. Onate uni do ạḍi maraṅe hudisoḱ kan tahẽkana. Ar uni ḍhõṛ biń do bạḍại ar jid tahẽkantaea. Onate uni gạṛại hako aḱ jahan katha, porames hõ bae ańjomet́ tahẽkana. Ać okaṭaḱe hudis are bujhạu onage kạmiya. Noa karonaḱte gạrại hako do ạḍi cipạrey tahẽkana.

 

Mit́din unkin biń ar gạṛại hako do pharak seć daṛa baṛakin goṭakeda. Ḍhõṛ biń ḍanḍa lebdawate taṛame dhurạuena. Ado gạrại hako do biń-e metadea, nonka do alom taṛama, sojhete taṛamme. Khange bińe raṅgaoena are menkeda, ińem hiṅsạwạń kana ar mońk mẽt́te bam ńelena. Onate am do iń tuluć jhogṛam janameda. Gạṛại hakoe menkeda, emon cet́iń metaḱmea onate noako katham metadińa? Ar hapeyentekin laha sećgekin mohnḍayena.

 

Ar hõ onkage mit́din bana hoṛ kạmi lạgit́kin oḍokena. Unrehõ uni ḍhõṛ biń do ḍanḍa ghanṭa kateć taṛamae dhurạuena. Ado gạrại hako uni ḍhõṛ biń inạ mit́ kathage maetadea, ma sojhete taṛam me. Unre bińe menkeda, iń taṛamem cet́ạń kana? Eṭaḱ ko cet́ hõ baṅko roṛeda, menkhan eken amaḱge osibidạ hoyoḱ kantama? Jạsti alom dona baṅkhan muskilrem paṛaoḱa honaṅ. Uni gạrại hako do cet́ kathage bae roṛleda, ente biń okaṭaḱ kathage bae hetaowaḱ kan tahẽkana. Mit́din kẽoṭa hako goć lạgit́ko hećena ar jhạli ko oḍaokeda. Khan Ona jhạlire bińe jhạliyena ar dal goć kate dare reko aka oṭokedea. Ar nitoḱ uni goć biń do sojhege tiạr akana.




Barea Kẽoṭa

Mit́ atore bar boeha koṛakin tahẽkana. Huḍiń aḱ ńutum do̠ Shanto ar maraṅić do̠ Akash. Ado̠ maraṅić do̠ lubhiạ macha hoṛe tahẽkana. Ar huḍińić do̠ ạḍi bhage. Jao hiloḱge hako kin goćet́ko tahẽkana. Khan hako kin goćlekore maraṅ koṛa do̠ ńeloḱte lạṭu ńõḱ hakoge bachao hataojonoḱa. Onka leka mit́din hako goćkin senena. Setaḱ khonaḱ jhạlikin oret́kana, enrehõ baṅkin ńamlet́koa. Ackage huḍiń koṛawaḱ jhạli ạḍi ãṭ hamalena. Maraṅ koṛa hudiskeda paseć niạ dhao do̠ lạṭu hakoe jhạli akana. Onate bhag hatao lạgit́ jhạli ore goṛowadea.

Menkhan thoṛa ghạṛi tayom jhạlikin rakaṕket́re barea celaṅkin ńamkeda. Ona celaṅ reaḱ moca do̠ tol eset́ akan menaḱa. Ona hõ mit́ṭen kạṭić ar lạṭu celaṅge. Maraṅ koṛa do̠ lạṭu celaṅ ńelte onage harephare hataokeda. Ar huḍiń koṛa do kạṭićaḱ.

Ado̠ ạyuṕ jokhen bana hoṛge ona celaṅkin jhićkeda. Maraṅ koṛa celaṅe jhićket́re ona khonaḱ ạḍi jeleń bińe oḍokena are jomkedea. Ar note huḍińić hõ aćaḱ celaṅe jhićket́re ạḍi aema sonae ńamkeda. Ado̠ ać dadat́tete uduḱaea mente senenre bae ńamledea. Khane hudiskeda dadań do̠ paseć arhõ daman jinise ńamket́te so̠ho̠r-bajarteye calaojoṅna. Ado̠ uni huḍiń koṛa hõ suluk nirạite jion jingi khemaoe ehoṕena.




Mit́ṭen Gạ̃ṛĩ Ar Toyo

Mitṭen bir gajaṛre aema lekan bir janwar ko rajoḱkan tahẽkana. Ado ona bir caḱlao banaoić lạgit́ mit́ṭen mukhiạ se ạyurić benaoe reaḱ ko portonkeda. Onka leka janwar ko mod khon ạyurić hisạbte gạ̃ṛĩ ko bachao kedea.

Khan toyo hećente metaekana, nit́ khonaḱ am do aleren maraṅić kanam, amiń seba ariń jotonmea. Noa birre oko akan  dhon/sompot ḍunḍhạu ariń tolas ńam akada, Dela iń são onań uduḱama. Ado gạ̃ṛĩ do uniaḱ kathate bogete khusiyente pańja kedea.

Ado taṛam taṛamte mit́ jaegare phãnd ṭhene ạgukedea. Are metaekana, nõkõe noa jaega, ma ado joto sompot rakaṕjoṅme. Ente am lahare iń do cet́ge ohoń hataokea. Inạkate uni gạ̃ṛĩ do ona uduḱaḱ jaegare tinre lebet́keda ekal ona phãndre aṭkaoena. Ado toyo do eṭaḱ janwarko hoho jarwaket́koa are uduḱate metako kana, ma ńelepe, nonkan ạyurićpe bachao akadea? okoe do aćtet́ge phañdre paṛaoḱ kan? Nonka kana uniaḱ bud akel do.

 




Cẽṛẽ Ar Dumur

Mit́ṭen dare ḍạrre cẽṛẽ aṕ akan tahẽkana. Ona darere dumur chata hõ tahẽkana. Ado̠ mit́ṭen huḍiń macha dumur ho̠po̠n  cẽṛẽ samaṅte rạskạge uḍạu calaḱkan tahẽkana. Khange cẽṛẽ do uni dumure kulikedea “Cet́ leka menama boeha dumur? Ado̠e roṛ ruạṛadea, bes baṛage. Am cet́ leka menama? Cẽṛẽ hõe mengot́keda, iń hõ bes baṛage. Aḍi din khonaḱge am sãoteń gapalamaraoa menteń hudis baṛa akada. Ado dumure menkeda, cet́ katha boeha?

Khange cẽṛẽ do memene ehoṕena, tinạḱ haronte chatam benao rakaṕa , menkhan am begor lạitege hoṛko nonḍe khon rasako idijoṅ kana. Enḍete bam asketoḱ kana? Dumure roṛ ruạṛkeda, baṅa, baco̠ nase hõ bạń asketoḱa. Ado uni cẽṛẽ hahaṛayente kuli ruạṛkedea, cedaḱ ban asketoḱa? Ente noko do̠ ińaḱ rasako tumạl idijoṅa, menkhan noa rasa benao reaḱ silpạ do o̠ho̠geko reć daṛekeńa.

Cecet́aḱ: Nui dumur ńeloḱte huḍiń machage rehõ mon sećte ạḍitet́e akel are maraṅgea. Aboaḱ jạruṛ kana nui huḍiń dumur khonak sikhnạt hameṭjoṅ. Jemo̠n aboaḱ mon-ontorko nui dumur lekagebon sapṛao daṛeaḱte hoṛkobon upkạrko ma. Ar aboaḱ tiko jao ghuṛige bhạlạianaḱ kạmi sećbon ạwiltabona.