PAUL OLAF BOḌḌING Sahebaḱ Gur Mãhã

Teheń do̠ santali pạrsi sãohẽ̠t́ren maraṅ pạrsi guru ar maraṅ ạkilạnić ạḍi mano̠tan Bodxḍiṅ sahebaḱ 87aḱ gur serma kantaea.

Teheńaḱ tạrikge Norway disomren ńutuman miso̠nạri Paul Olaf Bodding do̠ 1938 sermare reaḱ 25 septẹmbor Denmark disom reaḱ Odense ńutumanaḱ jaegare setaḱ jo̠khe̠cye bhindạṛena ar tarasiń 2.30 baje leka aćren dulạṛiạ juri Christine Larsen Bodding aḱ ho̠bo̠rre mucạt́ sahẽ̠t́e sahẽ̠t́leda. Un jo̠khe̠ć uniaḱ ume̠r do̠ eae ge̠l pe̠(73) serma tahẽ̠kantaea. Christine Larsen Bodding do̠ ńutuman ḍakṭo̠re tahẽ̠kana me̠nkhan Isor Babawaḱ hoho hoelen khan calaḱ ho̠ṛ do̠ o̠ko̠e hõ̠ bam ruạṛ daṛewaea.

Boḍiṅ sahebe calao lahaente santali sãohẽ̠t́ reaḱ ạḍi maraṅ loksange hoyena. Santali sãohẽ̠t́re uniaḱ oka e̠ne̠m menaḱ ona do̠ heṛan maraṅ gea. Uniaḱ noa santalko lạgit́ oka enem do̠ o̠ko̠e hõ̠ pase̠ć tis hõ baṅko jaḱ tioḱ daṛeaḱa.

Uniaḱ irạl ge̠l eaeaḱ gur sermare santalstimes gharońj seć khon ạḍi aema mano̠t johar ar baha malale calae kana.




Suluk lạgit́ kạmi

Dhạrti reaḱ suluk do̠ jạt, dhorom, rạṅgao, ạri-cạliko reaḱ begarko bạgikate dhạrtiren sanam manwako talare suluk, boeha ar be-jạruṛaḱ ạri-cạli kana. Noa do eken lạṛhại baṅ tahen reaḱ mane do baṅ kana, bickom manwa ạidạri, ạri-cạli, sikhnạt, ar ạri-cạli hotete sanam lekan lạṛhại ar be-sạritet́ ko cabae ar sạriaḱ ar ạḍi rạskạ dhạrti benao reaḱ jạruṛ kana. Noa kạmi purạu lạgit́ mit́ maraṅ jegeṭ’riạri sãota lekate̱ kạmi kana ar jao serma 21 september hiloḱ jaha͂re̱ jạt pạrsi din manaoet́ kana.

Kobi Jibanananda Das do̠ ạḍi din laha aćaḱ po̠ro̠b re̠ye̠ o̠l akada je dhạrti re̠ suluk do̠ bạnuḱa. Onka leka ar ho ar mit kobi doe ol akat tabona; “iń thakao akan atma kanań, jiwi sagar saṅge thir akana, Nạṭor ren Banalata Sen do bar dhao suluke emkeda” – ‘Banalata sen’ ponoy seć khon.

UN Secretary General aḱ office khon: O̠kte̠ re̠ ạḍi jạruṛ gea je, ạḍi jạruṛ okte re̠ sanamkoge sạriaḱ lạgit́ ko kurumuṭueda.

Dhạrti reaḱ ạḍi utạr kạmi ko talare jion ko ḍeṅga aṭkar idiḱ kana, gidrạkoaḱ kạmi ko ḍeṅga aṭkar idiḱ kana ar lạṛhại reaḱ kại ar ḍher kạmi ko talare manwa koaḱ asol ạidạri ko ḍeṅga aṭkar idiet́ kana. – UN ren maraṅ sạkhiạ anṭonio guṭerres

Nit́ do̠ sạriaḱ dhạrti lạgit́ kạmi me,” Onka leka teheń do National Agency for Green Revolution aḱ ạyur ar hohote Mennonite Center Committee Peace building aḱ gorote 50 mõṛe gel hoṛko sohor seṭer lena. Ạḍi daman kathako lại sodorre selet́ko tahẽkana manotanko. Entet́ goṭa dhạrti, disom, somaj, gharońj, juri-pạri, boeha ko talare be-suluk do calaḱ kana. Noako be-suluk khon oḍok se sontor tahen lạgit́ ạḍi daman kathate sanamko sontor ocoket́ koa. Baṅgladisom re suluk ạgui lạgit́ ạḍi ãṭ doe kạmi kana National Agency for Green Revolution. Bạrti doe kạmi kana; Hoṛmo hạṭińko niropon dohoe, Sikhnạt, Ạri-cạliko sãohai ar sanam lekan lahanti kạmi doe kạmi idiet́ kana.

2025 serma reaḱ sukhi hapta re sukhi benao, lahanti ar rukhiạ re̱ jọpọṛ̣ao re̱ dhean emok’ kana. september 21 Sombar khon George Mason Jamiạt reaḱ Jimmy ar Rosalynn Carter Iskul reaḱ́ sạriaḱ ar jạṛuṛaḱ́ kạ̣mi lạ̣git́́ “Sạriaḱ́ benao, udgạ̣u, ar sạriaḱ́ kạ̣mi lạ̣git́́ ạ̣ḍ̣i jạ̣ruṛ̣aḱ́ kạ̣mi” ńutumte 2025 sal reaḱ́ sạriaḱ́ hapta reaḱ́ kạ̣mi ko calaoeda.

Goṭ̣a dhạ̣rti re aema lekate noa din manaoḱ́ kana. Noa serma reaḱ motlob do̠ hoyoḱ kana ‘Sạriaḱ́ lạ̣git́́ kạ̣mi: Global Goal lạ̣git́́ aboaḱ́ as’. Noa din do 1981 sal khon manaoḱ́ kana. Sanam serma khon noa din do New York reaḱ́ UN reaḱ́ mukhiạ oṛaḱ́ re ‘Peace Bell’ jom katet́ noa din ehoboḱ akana. Noa gạ̣ḍ̣i do disạ̣ ocoet́ kana je ‘lạṛhại reaḱ jo do manwa koaḱ gujuḱ kana’.

Ona chaḍa gạḍi ṭhen roḍ re ‘Ḍher din hạ̣bić sạ̣riaḱ globa peace’ noṅkan sombad hõ English te ol akana. Noa din do disạ̣ ocoet́́ kana je, noa dhạ̣rti do aboaḱ́ oṛ̣aḱ́ kana, noṅka tahen lạ̣git́́ do sanam ko sãote sạ̣riaḱ́, gateḱ́, ar bhage monsubạ̣ te tahen hoyoḱ́ tabona. Ar oka dhạ̣rti re suluk bạ̣nuḱ́a ona dhạ̣rti re abo do babon tahe daṛ̣eaḱ́a. Onate bhage te jion khemao sanayet́bon khan dhạrti re suluk dohoe do ạḍi jạruṛ gea. Ona iạte noa din do̠ manao hoyoḱ́ kana. Dhạrti re suluk dohoe lạgit́ okoe ko aema lekan kạmi ko kạmi akat́ se ko kạmiet́ kan onko do noa dinre ko disạ dohoet́ koa. Laṛao, muskil, lạṛhại, lạṛhại, eṭaḱ́ eṭaḱ́ kạmi hotete cet́ hõ muskil do baṅ solha daṛeaḱ́a, barea dhạrti lạṛhại do noage sodor akada je, ona do eken jion ar dhon reaḱ hạnḍi, ar kạmi reaḱ ḍhertet́ ar ḍhertet́ do bạṛti idiḱ́ kana. Onate noa din do dhạrti re suluk reaḱ́ jạruṛ babot́ disạ ocoet́ bona.

Ona dinre UN ren maraṅ secretary António Guterres do̠ sanam manwakoaḱ ạidạri lạgit́ ạḍi ãṭte sạriaḱ dohoe, jạruṛaḱ ko kom ocoe ar jạruṛaḱ ko sạdhin lạgit́ ạḍi jạruṛaḱ kạ̣mi ko kạ̣mi ocoe lạgit́ ạḍi jạruṛaḱ́ kạmi ko kạmi ocoe reaḱ́ ko goṭa keda. Ona chaḍ̣a uni do̠ nit okte reaḱ́ somaj kore bạṛić pạtiạu, hạṭiń ar pạtiạu ạri-cạli reaḱ jạruṛ menaḱ́a mente note kate, sạriaḱ ạri-cạli lạgit́ usạrate laha idi lạgit́ ạḍi ãṭ kạmi lạgit́e hoho keda. Uni doe meneda, suluk do̠ nisại ạri do̠ baṅ bickom monsubạ ar kạmi reaḱ jo kana. Onate uni do̠ dhạrti reaḱ sanam jaega kore calao akan paryavaran reaḱ́ muskil ko ạḍi jạruṛ menaḱa, sạriạk̕ ạri-cạli ko bańcao ar manwa ạidạri ar ạidạri ko ạḍi jạruṛ menaḱa menteye lạ̣i keda.

1945 sal khon UN reaḱ sạriaḱ kạmiạko (China, France, Russia, United Kingdom ar America) do lạṛhại se jạruṛaḱ kạmi begorte apnar ar jạt pạrsi reaḱ jạruṛaḱ ko sạdhin lạgit́ ko goṭa akada. Ona chaḍ̣a hõ disomko do̠ ona tayom khon aema lekan lạṛhại re ko bolo akana. Noa ạkil do̠ pạhil hạṭiń lạṛhại tayom ạḍi jạruṛok̕ kana, ona reak̕ jo̠ do̠ hoyok̕ kana United Nations. Noa do mit́ṭen jạt dhorom ạri-cạli reaḱ ạri-cạli kana, oka do dhạrti reaḱ judạ judạ disom ar jạt ko talare suluk, mit́ṭen ạri-cạli, bujhạu ar gateḱ lạgit́ te benao akana. Dosar hạṭiń lạṛhại tayom ona reaḱ ạidạri lekate United Nations benao rakaṕena. United Nations do̠ dhạrti reaḱ pạhil antar-sarkari sãota kana oka do̠ nit hạbić dhạrti reaḱ sạriaḱ sạriaḱte dohoe reaḱ ạḍi jạruṛaḱ kạmi ko purạu akada. Dhạrti reaḱ suluk do̠ jạt, dhorom, rạṅgao, ạri-cạli begor baḍae kate dhạrtiren sanam ho̠ṛko talare menak̕ suluk, boeha ar be-jạruṛaḱ ạri-cạli kana. Noa do eken lạṛhại begor rajyo̠ reaḱ mane do̠ baṅ kana, menkhan manwa ạidạri, ạri-cạli, sikhnạt ar ạri-cạli hotete sanam lekan lạṛhại ar ạri-cạli ko caba kate sạriaḱ ar ạḍi rạskạ dhạrti benao reaḱ jạruṛ hõe so̠do̠ra.

Noa kạmi purạu lạgit́ United Nations do mit́ jạruṛan jạt pạrsi ạri-cạli lekate kạmi kana ar jao serma 21 september hiloḱ jạt pạrsi din do manaoḱ kana.

Dhạrti reaḱ suluk reaḱ aema lekan ạri-cạli:

Laṛao ar lạṛhại khon bańcao akan rajyo̠: Dhạrti reaḱ suluk do̠ sanam lạṛhại ar lạṛhại ko mucạt́ lạgit́ kana, okaṭaḱ re jãhãn ạḍi bạṛić se ạḍi bạṛić kạmi do̠ baṅ tahena.

Boeha ar mit́ṭen ạri-cạli: Dhạrti reaḱ sanam hoṛko talare mit́ṭen ạri-cạli, mit́ṭen ạri-cạli ar boeha ạri-cạli benao do hoyoḱ kana.

Manwa hok lekako bańcaoḱ: Sukhi somaj re sanam hoṛaḱ ạḍi jạruṛan hok ar sạdhintet́ ko sạbit dohoe do dhạrti sukhi reaḱ ạḍi jạruṛanak̕ hạṭiń kana.

Lahanti ar sthapanaḱ: Dhạrti reaḱ sthapana reaḱ jạruṛ do hoyoḱ kana ḍạrko ḍahar ạgu, sikhnạt ar ạri-cạli reaḱ uskur, ar rajạri sthapanaḱ hotete mit́ṭen ạḍi uskur ar sthapanaḱ dhạrti benao.

Dhạrti reaḱ suluk ńam lạgit́ mọhọtanak̕ bhumika: United Nations (UN): Dhạrti lạṛhại reaḱ ạḍi bạṛić kạmi khon sikhnạt ńam kate dhạrti reaḱ sạriaḱ ar sạriaḱ dohoe lạgit́ kạmi kana. Noa do̠ judạ judạ diso̠m kore sạriaḱ benao, lạṛhại ko khon bańcao, ar manwa ạidạri ko rukhiạ reaḱ ạḍi maraṅ kạmi kana.

Antarjatika din: Antarjatika din do jao serma 21 september hiloḱ manaoḱ kana, ona hotete antarjatika ar gateḱ reaḱ sombad do dhạrti re pasnaoḱ kana.

United Nation do̠ 2025 serma do̠ jạt pạrsi ar biswạs reaḱ serma menteye jạhir akada. Noa resolve do UN ren maraṅ ạyurko hotete pasnao akana, ona reaḱ udgạu do hoyoḱ kana ạḍi jạruṛan galmarao hotete jạruṛaḱ ko sạdhin ar ạyurić disomko talare sạriaḱ ar biswas ko mońj ocoe.

Mahatma Gạndhi khon etohoṕ katet́ Martin Luther King Jr., Dorothy Day khon Malala Yousafzai hạbic̕, no̠ṇde̠ dhạrti ren aema ńutum ḍam ḍahe akan ạyurko ar onkoak̕ suluk reak̕ kathako men akadaa oka tedo̠ ape ko udgạu pe ńama mente as iń dohoeda.




CEHAO AṚAṄ

Bạnuḱkoa,

Gại ḍaṅgra goṛare;

Lajao so̠ro̠m bạnuḱa,

Nahaḱ kuṛi-koṛare.

 

Hanko to̠ra,

Pante pitạt́ ko̠ke̠re;

Titiko sapaṕkan,

Siń ńindạ o̠kte̠re.

 

Bạnuḱa lajao so̠ro̠m,

Bạnuḱa man-mano̠t ijạt;

Cekatepe noṅkankan,

Mase̠ ape Ho̠ṛ ho̠po̠n jạt?

 

Alom mitạń,

Amaḱ do̠ ce̠t́ calaḱkana?

E̠ke̠n hudiso̠ḱkạnạń;

Santal so̠maj reaḱ ijạt calaḱkana.

 

Amaḱ ińaḱ Santal so̠maj,

Ạḍige sapha soṛa;

Hudispe gaṇḍonpe,

Nit ardo̠ bạń ro̠ṛa.




Dhạrti Jakat Sạhi Mãhã

Calaoen 8 September 2025 St. Andrew’s Junior High School re ạddi jak-jomok selet́ko manao ganao keda Dhạrti Jakat Sạhi Mãhã. Noa sapṛao ar kạmi hora purạu reko tãhe kana SIL Bangladesh ar National Agency for Green Revolution. Disom ar jạt reak̕ jo̠to̠ lekan ạri-cạli do̠ begor sikhnạt nagraha begor do̠ baṅ hoe daṛeak̕a. Ona reaḱ jạruṛ bujhạu lạgit́ ar sikhnạt ko uskur lạgit́ UNESCO do̠ jao serma 8 september hiloḱ ‘Dhạrti Jakat Sạhi Mãhã’ ko manaoeda. Noa din do 1966 sal reaḱ 26 october hiloḱ UNESCO reaḱ 14 tạrik session re jạhirlena. ar 1967 sal khon noa din do jao serma ạḍi jomokte manaoḱ kana. Sạdhin tayom Baṅladisom re hõ noa din manaoḱ kana. Noa dhạrti jakat sạhi mãhã do UNESCO hotete jạhir akana ar   ona reaḱ udgạu do hoyoḱ kana pạṭhuạko, jạt ar somaj lạgit́ paṛhaoḱ reaḱ jạruṛoḱaḱ ko sodor lạgit́.

Tarik: 8 September

Udgạu: Dhạrti reaḱ ạri-cạli babot́ cet́et́kanko cet́ako.

Saṅgọṭhọn: Mit’ Jọm Siknạt, Bigganik ar Sanskritik Soṅgọṭhọn (UNESCO)

Itihas: UNESCO do̠ pạhil dhao 1966 salre noa din ko manao leda ar noa din do̠ pạhil dhao 1967 salre ko manao leda.

Gapalmarao re ạḍi bhage kathako roṛ sodor keda. Baḍae geabon je Sạhi reaḱ marsal jạpit́ kate  aboaḱ somaj ạḍi rạskạ ar bhage lạgit́ kạmi hoyoḱ tabona. Onkage sạhi do jion reaḱ aboaḱ ạyur kana, oka do sạri ḍạr re calao lạgit́te goṛoabona ar jion reaḱ jite ạgu eda.

Teheńaḱ noa Dhạrti Jakat Sạhi Mãhã sećte aboaḱ somaj re sanam hoṛkoaḱ sikhnạt ạidạribon sạbit ocoe tabonpe.

Sohor bajar reaḱ́ ạri-cạli do̠ ato reaḱ khon 10 hạṭiń/percent khon hõ bạṛti gea. Ato oṛaḱ reaḱ́ ạri-cạli do̠ 74.6%, menkhan sohor bajar reaḱ́ ạri-cạli do̠ 84.8%. Ona modre Santal koaḱ do jahan survey se report do baṅ ńam akana. Menkhan ńelogoḱ kana sedai ren goṛomba goṛomgo ar gogo babako chaḍa sanamko geko sạhi daṛeyaḱ kana. Nit̕ okte moca katha tebon ńel lekhan ńelok̕ kana, ḍher kaete sanam ho̠ṛ̣ge sạhi daṛeak̕a Bangladesom santal jạtiạriko. Ińaḱ huḍiń okte re disaet kana je, Bangladesom re Santalko ato oṛaḱ kore Santali mahasoe hotete 1991 salre aboak̕ pạhil sikhnạt do̠ ạḍi jạruṛge hoelena. Nit do̠ pạhil ar maṛaṅ iskul kore begor gạlti te̠ puthi ko̠ e̠mo̠ḱ kana ar kuṛi ko̠ lạgit́ scholarship hõ̠ menak̕a. Aboak̕ ạn renak̕ 17 goṭen ạn re 6 khon 10 serma umer ren gidrạko begor kạmi kate ạḍi jạruṛan sikhnạt em reaḱ jor em akana. Noa ko do̠ paṛhao̠ḱ bạṛti lạgit́ bhage kạmi kana.

Mucạt́ re noa geń disạ ariń uihạr ocobona je, “Siknạt somaj benao lạgit́ abo do mit́kate kạmi ar sanamko siknạt lạgit́ kurumuṭu jạruṛa.” Mit̕ disom reak̕ uskur do̠ ạḍi jạruṛte paṛhaoḱ sãote joṛao menak̕a. ‘Aema pạrsi paṛhaoḱ, bhage jion reaḱ garanṭi’ reaḱ noa ạidạri do̠ ạḍi jạruṛ gea.




Manotan Shibu Soren Dhạrtiye Bạgiyada

Shibu soren do̠ Bharot diso̠m re̠aḱ mit́ṭe̠n ạḍi namḍak ạdibạsi neta, Jharkhand rajyo̠ benao reaḱ architect ar Jharkhand mukti morcha (JMM) party ren ạyurić kanae. Uni do̠ goṭa jionre jạt ạidạri, jumid ạri-cạli, sạdhin ar rajạri ạidạri lạgit́e lạṛhại leda. Latar re uniaḱ jion, ạri-cạli, rajniti kạmi, jạṛuṛaḱ kạmi, ar kạmi reaḱ ạḍi jạruṛan lekha em akana: Shibu Soren – Mit̕ Kạṭic̕ Baḍae Purạ Nutum: Shibu Sọren Upapńutum: guruji (disom guru) . Janam: 11 januari 1944 sal re bihar (nitok̕ jharkhand) renak̕ ranchi jilạ renak̕ nemra ato re Gujuk̕: 4 august 2025, umer 81 Profail Rajniti, ạdibạsi neta, jharkhand lạṛhại reak’ ạyur Rajnitik dol jharkhand mukti morcha (jmm) Pe̠shari Kạsi, guru, rajniti Gidrạ ar gharońj reaḱ ạri-cạli Shibu Soren ar uniren bõsko do̠ adibạsi santal jạtren kanako. Uniren baba Shobaran Soren do̠ jumi dokholtae lạgit́ mahajon ar jumidar ko goć ledea. Un khon ge Shibu Soren do̠ ạnạṛi birudh re lạṛhại lạgit́e udgạuena. Noa ghoṭona do uniak’ monre teṅgo daram seṅgel leka joloḱe ehoṕ keda. Rajnitik jion ar ạri-cạli reak̕ e̠ho̠p̕ Jharkhand mukti morcha (jmm) reak̕ pạhil ḍạr: 1972 serma re shibu soren sãote ạḍi namḍak left neta A.K. Roy ar Vinod Bihari mahto, Jharkhand mukti morcha (jmm) etohoṕleda. Jharkhand reyaḱ judạ rajyo̠ benao kate ạdibạsi koak̕ hok ạidạri ńam lạgit̕ noa party do̠ benao lena. Jomi ạri-cạli ar ‘denḍar hạṭiń’: 1970 ar 80 serma re Shibu Soren do “Dendar Hatao” (Usko Banda Karo) hạhạie ehob leda, jahare jomi hajoc poesa ar be-adibasi ko laga oco ocoye ko khoj keda. Ona do̠ jạt ạidạri lạgit́ mit́ṭen daṛean lạṛhại kana. Rajnitik Sapta Sambhad ren rạsiạ: 1980 sal khon 7 dhao Dumka Lok Sabha ḍạr khon bachao akana. Uni do̠ jạt koak̕ hok, bir ạri-cạli, sikhnạt ar saset̕ babod parliament re ạḍi ãṭe roṛkeda. Kendra montri: 2004 salre manmohan singh sorkar re kendra ko̠l montri hoelena. Menkhan ạn ạri reaḱ jạruṛaḱ ko iạte tayomte uni do̠ ạḍi jạruṛaḱ kạmi khon ạḍi jạruṛaḱ kạmi khon ạḍi jạruṛaḱ kạmi ko purạu keda. Mukhi mantri: Shibu soren do̠ 3 dhao Jharkhand ren mukhiạ montri hoelena: 1. 2005 sal reaḱ mãhã – eken 9 din 2. 2008 āgasṭa – 2009 januāri 3. ḍisembor 2009 – mai 2010 Bipod ar Case ko Sashinath jha họṛmọ kes: 1994 salre uniren nijerak̕ kạmiạ sạshinath jha do̠e bạgi oṭoakana ar tayomte uni do̠e goć ocoyena. 2006 salre Shibu Soren do̠ ạḍi bạṛić kạmi lạgit́e ạyur kedea ar uni do̠ jion hạbić kạidi reaḱ sajai emkeda. 2007 salre dilli reaḱ ạḍi maraṅ ạḍiạri do̠ unie ạcu calaoena. Eṭak’ keis: 1975 sal reaḱ Jungle Movement okte jạtren mạlikko oḍok ocoko reaḱ aema ghoṭona hoelena ar ạn lekate ạḍi jạruṛok̕kan kạmiko hoelena. Jharkhand rajyo̠ benao re̠ ạḍi jạruṛan kạmi Ạḍi din khon lạṛhại tayom Shibu Soren aḱ go̠ṛo̠ te̠ Bharot diso̠m reaḱ 28 taḱ rajyo̠ lekate Jharkhand do̠ 15 novambo̠r 2000 salre̠ benao rakaṕena. Uni do̠ Jharkhand do̠ e̠ke̠n mit́ṭe̠n rajyo̠ lekate do̠ baṅ, bickom jạt́ koaḱ ạri-cạli, rajniti ar arthik hok ạidạri sạbit dohoe reaḱ cinhạ lekate̠ye̠ so̠do̠r keda. Gharońj reaḱ ạidạri Shibu Soren ren koṛa Hemant Soren nit do̠ Jharkhand ren mukhiạ montri ar JMM ren mukhiạ kanae. Uni do̠ ac̕ babawak̕ aṛaṅ ar rajniti ạt sãote ạḍi usạrate kạmi idiet̕ kana. Tisrena gọpọṛọ Adibasi Hok: Jomi, bir ạri-cạli ar ạri-cạli reaḱ hok ko khoj reaḱ ạyur Rajnitik ạri-cạli: Jharkhand reaḱ judạ judạ rajyo̠ benao ar rajnitik pạtiạu Samajik bodol: Rin ạri, jạtren mạlik koak̕ ạḍi bạṛić kạmi ko bond lạgit̕ lạṛhại Popularity: Banar jạt talare aṅgoc – jạt ar be-jạt Disạm lạgit́ ạḍi jạruṛan kạmi: “Dishom Guru” metak̕me “Jatio Neta” Shibu Soren do̠ Bharot diso̠m reaḱ rajniti re mit́ṭen ạḍi jạruṛan ho̠ṛe tahẽkana – uni do̠ mit́ṭen jạt́aḱ lạṛhại khon mukhiạ montri hoyoḱ lạgit́e udgạu akana. Uni do eken adibasi somaj lạgit́ mit́ṭen neta do baṅ, menkhan mit́ṭen aṛaṅ ar udgạu hoṛe tahẽkana. Uniak̕ jion hotete abo do̠bon ńel ńam kana cet̕ lekate bebạric̕ kạmi birudh re protest do̠ itihas bo̠do̠l daṛeak̕a. Gujuk̕ ar Jatio Dukh Shibu soren 4 august 2025 hiloḱ dilli reaḱ ganga ram haspatal reye goćena. Uniaḱ goć tayom Pradhan Mantri, Rajyasabha, bipokrito dol ar goṭa adibasi somaj ren hoṛko ạḍi duk ko sodor keda. Jharkhand re 3 din reaḱ rajạri duk mãhã manao reaḱ gho̠sona hoe akana.




Everest Burure Pạhil Dhaoe Ãṛgo Rakaṕena Santal Kuṛi Binita Soren

Kukmu do joto hoṛaḱge menaḱa arbon ńeleda menkhan joto okte joto hoṛaḱ kukmu baṅ purạu daṛeaḱa. Oktere somaj se gharońj reaḱ aema lekan jạruṛaḱko khạtirte kukmu khon bon pharakoḱ kana. Ạḍi thoṛa hoṛ menaḱkoa, okoe do akoaḱ joto lekan akoṭ muskilaḱko dea giḍikate akoaḱ kukmu ko purạueda. Onkage Binita Soren hõ hoṛko samaṅre mit́ṭen nạmuna kanae. One uni do aćaḱ taṛam ḍaharre aema lekan tạkićaḱ ko paromkate kukmui purạuket́. Binita Soren do santal ko modre pạhil  maejiu, okoe do Everest burui ãṛgo rakaṕena. Binita Soren do 1987 serma re Jharkhand  naṅgraha, Kharsawan jilạ, Saraikolla thana reaḱ Rajonnagar Block, Paharpur santal atore janamlena.

Atorege iskul paṛhao tayom College calaḱ lạgit́ dinre 25 kilomeṭer ḍuluṅ gạḍite calaḱ hijuḱkan tahẽkana. Ona atoren eṭaḱ kuṛiko do kelas Ten dhạbić paṛhao tayomko baplayet́ko tahẽkana. Menkhan uni do bapla baṅkateće paṛhaoena ar nit Binita Soren do Economics (Orthoniti) re graduate akada.

Mit́din iskul calaḱkan okte TSAF (Tata Steel Adventure Fundation) buru training lạgit́ mit́ṭen ḍhạrwạḱe ńelkeda ar ona do aćaḱ mone lobdhaokeda. Oṛaḱe hećena ar aćren eṅgat́ apate metat́kinạ, iń hõ noa training doń hataoa. jãhã lekate aćren eṅgat́ apate rạji ocoket́kinạ ar training re selet́ena. Ente ạdibạsi santal hoṛ doko tayomgea Binita hõ kạuḍi sećte aema lekan tạkićaḱaḱre paṛaoen rehõ bae as chuṭạulena. Bickom murukte aćaḱ kukmu ḍaharte taṛam idikeda. TSAF (Tata Steel Adventure Fundation) 2012, adom adom Everest aswariạ (arohi) ko kạuḍi sećte goṛowako lạgit́ ko bondoboskeda ar ona goṛo ńamko modre Binita Soren mit́ hoṛ. 

Binita Soren aḱ kukmu tahẽkana dhạrtire joto khon usul buru Mount Everest (8848 Metre) re rakaboḱ reaḱ. Mucạt́re aema tạkićaḱ ko paromkate 2012 serma reaḱ 26 May do aćaḱ ona kukmu sạriket́a, Bharot disom reaḱ jhạnḍi uḍạukeda 25 serma umerren Binita Soren. Uniaḱ ona kukmu purạure okoe do goṛoko emlen onko sanamko johar are sarhaoket́koa. Nit Binita Soren Executive rural development at Tata steel rural development society re kạmi kana. Binita Soren joto kuṛi hoponko ṭhen mit́ṭen nạmuna kanae. Cedaḱ je, uni hotete aema kuṛi hoponko monre dil ko ńam daṛeaḱa. Ente monre sana tahẽlen khan jãhã tinạḱ hamal kạmiregem jit daṛeaḱa. Mit́ṭen khoboriạ Binita Soren aḱ nawa piṛhi reaḱ thoṛa kathako sodorre nonkae menkeda, “Qualities of determination, persuasion and hard work” are required to be a successful in anything – Engineer, Footballer or Mountaineer. I found my calling in mountaineering. But the values required to achieve your dream remain the same.”




Dhạrti re Joto kho̠n ḍher hoṛ ko hoeyena Bharo̠t Disạm re

Goṭa Disom Khon Bharot Re Hoṛko Ḍhergea Niạ dhao Chin hõe laga paromkedea Bharot disom. Ar onate goṭa disom khon Bharot disomre ḍher hoṛ menaḱkoa mente lekhayena. UNAFA-reaḱ report lekate, nit Chin re mit́ sae pongel bar (142) karoṛ mõṛẽ gel eyae (57) lakh hoṛ menaḱkoa. Baḍae abon je, 1950 serma khon The State Of World Population report lekate niạ dhao pạhil Chin hõe laga paromkedea Bharot disom. Metaḱme Chin disom khon Bharot re nit ḍher hoṛ menaḱ koa.UNAFA-reaḱ report 2023 lekate, nit Bharot disomre hoṛkoaḱ soṅkha 1428.6 milion. Ar Chin disomre 1425.7 milion, noa talare pharak se begartet́ do hoyoḱ kana 2.9 milion. Eken hoṛko ḍher akana ona do baṅ, ona disom do joto sećte ae-rojgar se bạnij-bepar sećte hõ lahagea.




Dhạrti Laṛaote Turosko-Syria Disom re 15 Hajar Khon Hõ Ḍher Hoṛ Ko Gurena

Calaoen Sombar (06 February 2023) Turosko reaḱ dạkhin-purub nakha seć 7.8 matra reaḱ ạḍi daṛean ar botorge dhạrti do laṛao akana. Turosko-Śyria aṛe ṭoṭhako re dhạrti laṛaote 15 hajar khon hõ ḍher hoṛko gur akana. Turosko re do 12 hajar 391 ar Syria ren do kom se kom 2 hajar 992 hoṛko gur akana. Bar karoṛ tala khon hõ ḍher hoṛ noa botoranaḱ maraṅ ghoṭna reko paṛao akana mente Bisso Sastho Songstha (WHO) doe hudiset́ kana. Menkhna gujuḱ soṅkha arhõ thoṛa ḍher daṛeaḱa mente cehao are sontor akat́koa noa songstha do.

BBC ko baḍae ocoet́ kana, noa bar disom reaḱ hajar hajar dalan oṛaḱ ko rạput́ dhandhaser akana. Noa rạput́ akan dalan oṛaḱkote ten aṭkao akan hoṛko bańcaoko lạgit́te udhạr kạmiạko ạḍi kurumuṭure menaḱkoa. Utar Syria re rạput́ akan oṛaḱ latarre ten akan hoṛko goṛo ńam lạgit́te bogete kạuạrạuạ ko hohoet́ kana. Menkhan onkoaḱ hoho goṅ lạgit́ onkan hoṛge bạnuḱkoa.

Turosko disomren President Recep Tayyip Erdogan do Budhbar noa udhạr kạmi reaḱ mukilanaḱ kathakoe lại sodorkeda. Enrehõe men akada, Pạhilre thoṛa muskil tahẽkan rehõ nit do udhạr kạmi beste calaḱ kana.  Erdogan doe nonkae menkeda, pạhilte Biman ghạṭi ar ḍahar kore muskil ar eṭkeṭõrẽ tahẽkana, teheń do kạmiko alga ńoḱ akana, gapa arhõ napaete hoyoḱa. Ạḍi kurumuṭure menaḱlea. Rasṭro hõ aćaḱ dạyik lekae kạmi kana. Nit́ jotokote mit́te kạmi reaḱ okto kana. Turosko President arhõe menkeda, joto hoṛ lạgit́ oṛaḱko saṕṛao ako kana, ḍaharkore okoege bako tahẽ ocoakoa.




Candowaḱ Hasate Calaḱkana Adibạsi Maejiu Nicole Aunapu Mann

Antorjatik mohakas sṭeson re pạhil dhao mit́ adibạsi maejiu-e calaḱ lạgidoḱ kana. Darakan bo̠so̠nto re Markin mohakas songstha NACA tayom Space X crew-5 mission re seledoḱ lạgit́e calaḱ kana. Noa lạṛhại re jitkạrlen khange candowaḱ hasa se sermate calaḱkan pạhil ạdibạsi maejiu hoyoḱa Nicole Aunapu Mann.

 

Uni do California Petaluma ńutuman nagraharey janamlena. Ar Welaski jạtiren sodosso kanae. Menkhan utạr California ren girobạsi kanae. Inạ chaḍa Nicole Anupu Mann aḱ samorik career hõ menaḱa. Iraq ar Afghanistan hõe dãrã ạguakada. Bar gel mõṛẽ (25) goṭen judạ judạ biman se udạuḱ gạḍi bar hajar mõṛẽ sãe ghonṭa khon ḍher okto udạu rakaboḱ reaḱ hewa menaḱtaea.

 

NACA reaḱ candore Rokeṭ rakap reaḱ beostha bebenaore hõ goṛoe emakada Nicole. Uni doe roṛ sodor akada noa do ạḍi caṅmaṅgao aḱ kangea. Ale jạtkoren são jopaṛao dohoe jạruṛa. Ente one aema eṭak eṭak native gidrạko menaḱko okoe do jãhãn sombhob banuḱa menteko tayomoḱ kan se akoṭ heć paṛaoḱ kan. Enḍekhan noako bhul hudis cintạ rạput́ chinchạturoḱ takoa.

 

Tumạl:Ipnews.com.bd




Gota Dhạrti Re President Hisạbte Maejiuko

2015 ar 2019 serma dhạrti reaḱ suluk nirại disom Norway te calao reak at doń ńamleda. Ạdi bes bhạg tahẽkana ona hirire; ńapam hoelena Former King & Queen soṅge, Osly ren Maejiu Meyor selet́ Member of Parlamentren Minister kosoṅge. Ạḍi hahaṛa giń aṭkarleda je; Norway lekan suluk nirại disom do paseć Maejiu ko bhage position se dạyik re menaḱkote, Norway redo bạṛti suluk menaḱa.

Calaoen July cando reaḱ 25 tạrik Bharot disom re pạhil Santal Maejiu Drapopodi Murmu President hisạbte ekraṛ hataoket́te dạyike ńamkeda ar dhạrti re santal ko lạgit́ maraṅ Itihãs sakam doe benaokeda. Ạḍi rạskạń aṭkarkeda tinre Drapopodi Murmu Bharto disomren dosar maejiu hisạbte President dạyik ńamket́te. Goṭa dhạrtire Santalko lạgit́ ạḍi maraṅ man redoe seṭer akat́bona. Abo santal jạtiạriko kulhi dhuṛi khon Bharot disom reaḱ sanam khon maraṅ thạ̃ire doe tul rakaṕ akat́bona dhạrti ren manowako ṭhen.

Barbados Disom ren President, Dame Sandra Mason

Calaoen serma do Barbados re sangbadhanik Rajtontro metaḱme Maharajaḱ calao do mucạt́ena. Khan disom do hoṛkoaḱ tire calaoena. Inạ tayom Caribbean disomren pạhil President hisạbte bachao ocoyena Dame Sandra Mason. Niạ laha do̠ 2018 khon 2021 serma dhạbić governor genarel hisạbte dạyikre tahẽkana. 2008 sermare Barbadose reaḱ Apil adalot ren pạhil maejiu bicạrpạti hisạbte Sandra doe goṭayena.

London reaḱ Commonwealth Secretariat Orbital Tribunal reaḱ (Salisi adalot) member hisạbte Commonwealth reaḱ disom ko talare bibạd, eṭkeṭõṛẽ khon mimạṅgsa lạgit́te Sandra ko bachao kedea.

Katerina Sakellaropoulou, Greece Disomren President

Pạhil Greek maejiu President Katerina Sakellaropoulou do̠ namḍak jo̠j-e tahẽkana. President hudạ re duṛubok lahare uni do̠ Greece reaḱ maraṅ utạr Prosasonik adalot Counsil Of State ren president selet́ aema lekan hudạre dạyik hisạbte tahẽkana.

Thessaloniki Aristotle University law subject cetanre paṛhao akana.

Katerina do namḍak onoliạ hisạbte poribes, Nogor Unnoyon ain ar gender equality cetanre bes okoć article doe ol akada.

 

Halimah Yacob, Singapore ren President

Halima Yacob do Singapore disomren iral ić (8) president kanae. Ar maejiu ko modre do pạhil president. Ać gogo do male ar babatae do bharot bõs ren. Halima Yacob do lawyer metaḱme ukil kanae.

2001 sermare rajniti re jopoṛaoena. Inạkate Somaj unnoyon  ar jubo ar krirabisoyok montri hisạbte bachao ocoyena. 2013 sermare ona disomren pạhil maejiu hisạbte Parlament Speaker hisạbte bachaoena.

 

Bidya Devi Bhandari, Nepal Disomren President

Bidya Devi Bhandari hõ maejiu hisạbte pạhil presiden. Niạ lahare protirokha ar poribes ar jonosoṅkha bisoe ren montri dạyikre tahẽkana. Rajniti jionre Nepal ren Communist party vice chairman hisạbte hõ dạyike palon akada Bidya.Inạ chaḍa hõ President hudạre duṛuboḱ lahare All Nepal Women’s Assosiation Chairparson hisạbte dạyike tahẽkana. Maejiukoaḱ ạidạri ar gonotantrik mulloboth bandhao lekan kạmiko  Bidya Devi do doe kạmiet́ kana.

Taiwan ren president, Tsai Ing-Wen

Taiwan ren politician ar Educator (rajnitibid o Sikhabid) Tsai Ing-Wen do automonous ṭoṭhako ren president. Onkage uni maejiu hisạbte ona disomren pạhil president kanae.

Law ar International Trade  bisoe cetanre paṛhao akana.National Taiwan University, Cornel and London School Of economics Political Science khon degree pass akada. Goṭa dhạriren joto khon maraṅ khemota maejiu hiṣbte Tsai do Time Magazine doe ńume kana.

 Georgia Disomren President Salome Zourabichvili

Georgia disomren pạhil maejiu president Salome Zourabichvili do sạbik diplomatic kanae. France paris re Georgia reaḱ rajnitik soronarthi gharońjre janam akana. Eyae gel (70) do̠so̠k re France reaḱ kutnitik (diplomatic) re selet́ena. 2003 serma khon 2004 serma dhạbić Georgia re French Ambassadar se paṭhaona hisạbte tahẽkana.

Inạkate Georgia disomren jạtiạ doe hataokeda. Uni do disomren Pororastromontri hisạbte dạyikre tahẽkana. 2018 serma do Zoutabichvili Georgia disomren president hisạbte bachao ocoyena. Maejiuko ạidạri hameṭre ar somojos bạbạisạu re kạmikan ńutumte opromgea.

 

Ethiopia ren President, Sahle-Work Zewde

Sahle-Work Zewde do 2018 serma khon Ethiopia disomren president hisạbte dạyik re menaea. Ona disomren do pạhil utạr maejiu president kanae. Noa lahare Nairobi re Jatisongho Under Secretary Genarel  hisạbte kạmikan tahẽkana.

2018 serma reaḱ June cando Sahle do African Union re Jatisongho re Secretary Genarel re bises protinidhi hisạbte kạmi ńamkeda. Ona sãote African Union re Jatisongho ren maraṅ hisạbte hõe bachao ocolena. Noakin barea hudạre kạmikan pạhil maejiu hisạbte Sahle do ona disomren representative (protinidhimulok) chin se goṛhon likhonte lekhayena.