Baṅgladesh ren Ạdivạsi ko Bharot Disạmren, Disạ̣mbo̠ho̠ḱ Mn. Draupadi Murmu ak’ Sạgun Daram

Santal ko modre pạhil dhao Bharot disomre maejiu President hisạbte bachaoena Mn:Draupadi Murmu. Ar (25 July) Sombar do ekraṛ talate noa dạyike goḱkeda.

Ado teheń Mongolbar (26 July) tikin 11:00 baja jokhen nawa President sạgun johar ar ataṅ darame khạtir Chapainawabgonjre raskạ ataṅdaram michilkeda ko adivạsi santal hoṛko. Noa rạskạ akhṛa bo̠ndo̠bosleda, Utạr Boṅgo Adibasi Forum, Ar akhṛare goṛoe emkeda Santal Writers Forum, Dighri Porisod,  The Santalstimes.com  ar Chapainawabgonj Sodor Adivạsi Somajkollan Somiti.

Teheńaḱ akhṛa do so̠ho̠r reaḱ Fire survice moṛ khon ehoṕkate aḍepase ko michil ạcurkeda, ar mucạt́re Jilạ prosasok office samaṅre ko jarwayena. Onḍege galmarao ar eneć sereń ko hoe ocokeda. Rạskạ ataṅ daram akhṛare amdaj 150 cetan ạdivạsi santal hoṛko selet́lena.

Noa  akhṛa talate Bangladesh Sarkar ṭhen thoṛa kho̠jo̠ḱaḱko dohokeda. Latarre emena-

  1. Baṅgladisomte hijuḱ lạgit́ bharot disomren nawa president nẽotaye hoyoḱa ar je̠mon do santal selet́ eṭaḱ eṭaḱ ạdivạsi bahal kạmiạko (protinidhi) ko sãoe ńapamoḱ nonkan bebosthae hoyoḱa.
  2. Sanam Ạdivạsiko ạdivạsi hoṛ hisạbte sangbadhaik se ạn-ạri sećte akoaḱ ạidạri (sikriti) emako jạruṛ kana.
  3. Soman otre basoḱkan hoṛko lạgit́te bises se eṭaḱ Bhumi commission bandhao hoyoḱa.
  4. Soman otre basoḱkan ạdivạsi hoṛko mod khon soṅsodre bahal (protinidhi) ko dohoko hoyoḱa.
  5. Soṅkhaloghu Commission bandhao hoyoḱa.

Noa rạskạ ataṅ daram akhṛa re sabha mukhiạ hisạbte selet́e tahẽkana Mn:Luis Murmu. Noa akhṛare kathae roṛkeda, Utạr Boṅgo Adivạsi Forum ren Sadharon sompadok Adv: Provat Tudu, Mn: Cornelius Murmu Sadharon sompadok, Chapainawabgonj Jilạ (UAF). Inạ chaḍa hõ selet́e tahẽkana Mn: Prodip Hembrom, Mn:Stephen Tudu  ar Mn: Rumali Hasda. Ạḍi rạskạ ar mit́ jo̠mo̠kte noa sạgun ataṅ daram akhṛa hoe purạuena.

.




Bharot Disomren Pạhil President Santal Maejiu Draupadi Murmu

Ạḍi rạskạ selet́ (25 July) Sombar ekraṛenae Bharot disom reaḱ 15th gel mõṛẽren President Mnt. Draupadi Murmu. Tehińaḱ LIVE program re ńelkatet Bangla disạmren santal hopon hoe katet ạḍi gorob doń aṭkarkeda. Delabon baḍaekataege uniaḱ khaṭo oprom;

Bharot disomren pạhil ạḍivạsi santal khon 15th gel mõrẽ ren President reaḱ dạyik do ekraṛ katet́e hataokeda. Ińaḱ ńel re se baḍae redo nonka rạskạ ar hulạste do okoe President ho paseć bako hoe baṛa akana. Jharkhand rajjoren hõ pạhil maejiu governor doe tahẽkana. Entet Draupadi Murmu do ạḍi gạkhuṛ ar mon selet́ doe kạmi akada.

Draupadi Murmu do Urisha moyurgonj jilạ reaḱ hudiń atu Baidaposireye janamlena. Hudiń khonge olok paṛhao redo ạḍi gạkhuṛe tahẽkana. Ạḍitet́ ạḍi duk haron ko sahaokatet́ cetan utạr reaḱ degree doye hameṭ akada, Pạhil do mit́ school re mahasoe hisạbte kạmi jingi doe ehoṕleda ar 1997 serma do BJP re selet́ katet́ aćaḱ rajniti doe ehoṕleda. Rajniti re pạhilte do Rairangpur nogorponcaet ren councile hoe lena. Ona selet́ BJP ren vice-chairman hisạbte dạyik re doe tahẽkana. Ạḍi bhage rajnitibid hisạbte oporom are sodorena, onate mucạt́re Jharkhand ren Rajjopal, Rajjomontri hisạbte hõ dạyike purạu akada. Uniaḱ nonkan bhage kạmikote aema lekan kuṛại (puroskar) doe hameṭ akada. Tayom akan hoṛko modre hõ akoaḱ gharońj do sikhnạt seć lekate lahageko tahẽkana. Aćren goṛomba ar baba tạkin do atoren mạjhi kin tahẽkana. Shem Coron Murmu soṅge bapla hoy katet́ 2 koṛa ar 1 kuṛi gidrạren eṅgate hoelena, menkhan 2 kora do kin benḍao akantaea.

Draupadi teheńe ekraṛena je, bharot disom reaḱ soṅge bidhan dharate. Tayom akan jạtiạriko hõ kukmuko ńel daṛeakoa akoaḱ kukmu purạu lạgit́. Arhõye men keda, sikhnạt hameṭge ać lạgit́ tahẽkana ạḍi maraṅ kukmu leka. aćaḱ kạmi se dạyik tahẽn oktere kurumuṭuiae jemon goṛo ko ńam daṛeaḱ. Disomren juạn koṛa kuṛiko ṭhen nehõr tahẽnkana apnarte teṅgo keṭejoḱ selet́ disom goṛo re jemon bon tahẽn. Juạn koṛa kuṛi hisạbte ape lạgit́ ińaḱ sanam goṛo tahẽna.

Bangladesh Sorkar bahadur ṭhen noa khojoḱaḱ tahẽn kana;

  1. Baṅgladisomte hijuḱ lạgit́ bharot disomren nawa president nẽotaye hoyoḱa ar je̠mon do santal selet́ eṭaḱ eṭaḱ ạdivạsi bahal kạmiạko (protinidhi) ko sãoe ńapamoḱ nonkan bebosthae hoyoḱa.
  2. Sanam Ạdivạsiko ạdivạsi hoṛ hisạbte sangbadhaik se ạn-ạri sećte akoaḱ ạidạri (sikriti) emako jạruṛ kana.
  3. Soman otre basoḱkan hoṛko lạgit́te bises se eṭaḱ Bhumi commission bandhao hoyoḱa.
  4. Soman otre basoḱkan ạdivạsi hoṛko mod khon soṅsodre bahal (protinidhi) ko dohoko hoyoḱa.
  5. Soṅkhaloghu Commission bandhao hoyoḱa.

Kazi Nozrul Islam doe men akada; Ebenoḱpe maejiuko, Dharti Marsal pe, ar Nobel hameṭ akat Dr. Ormetto Sen do men akada; Women Empowering women is key to building a future we want”. Kobi ar Orthonitibid bana hoṛge mit́ leka kin menakada; ar ona do hoyoḱ kana; tayom daram dinko lạgit́ eken Herel hoṛ do baṅ menkhan Maejiuko hõ soṅge katet́ge kajak do hoyoka.




Bharot Disomren Nãwã President Hisạbte Ekraṛe Hataokeda Draupadi Murmu

Bharot disom reaḱ Itihas sakamre pạhil dhao ạdibạsi santal president hisạbte bachao ocoyena Draupadi Murmu. President sećte lekhare uni do 15 aḱ President-e lekha kana. Ar Maejiu president sećte dosarić president-e hoyena.

Teheń Sombar (25 July) setaḱ 10: 15 baja okte Suprime Court ren maraṅ bicạrpạti NV Ramana ṭhene ekraṛkeda. Inạkate hoṛko samaṅre thoṛa kathae roṛkeda.

Un jokhen nonkae menkeda je, President hisạbteń bachao ocoyen niạ do eken iń eskar do baṅ, disomren jo̠to̠ hoṛkoaḱ daya dulạṛtegeń bachao ńamena. Ente cedaḱje jo̠to̠ reńgeć oreć hoṛkoaḱ ạsirbadte teheń noa hudạreń duṛuṕena. Arhõe menkeda, noa as bhorsań dohoeda apekoaḱ daya dulạṛte ińaḱ jo̠to̠ lekan dạyik ko napaeteń kạmi idia.




Bharot Disomren President Draupadi Murmu Bachaoente Gaibandaren Hoṛkoaḱ Rạska Reaḱ Andoṛ

Bharot disomre nãwã president hisạbte Draupadi Murmu bachao ocoyente rạskạte mit́te  jomkaoate Gaibandha ren santalko ho̠ho̠ ạcurkeda.Hola Sạnicar (23 July) 11 baja jokhen ona so̠ho̠r reaḱ re̠lgate ṭotha khonko ehoṕket́te goṭa aḍepaseko ho̠ho̠ ạcurkeda.

Niạ rạskạ reaḱ jomkao ho̠ho̠ do̠ko bo̠ndo̠sleda Gobindogonj upạjilạ reaḱ Sahebgonj-Bagdha Farm Bhumi Udhar Committee, Adibasi Bangali Songhoti Porisod, Samajik Songram Porisod ar Sechasebi Songothon.

Niạ rạskạ jomkao akhṛare amdaj sae cetan maejiu ar baba hoṛko selet́lena. Eken inạ do baṅ bickom ạḍi mońj saj-sapaṕ metaḱme mit́ge dhuti, sạṛi ho̠ro̠ḱ bande katećko sajaolena. Ona sãote tumdaḱ ṭamak, tirio, murli, banam ante ạḍitet́ rạskawate goṭa so̠ho̠rko andoṛ cabakeda. Arhõ Rạskạte ko eneć sereṅ baṛakeda.

Noa akhṛaṛe mit́ bar kathae roṛkeda, Adibasi Bangali Songhoti Porisod ren convener ar jila Ainjibi somiti ren sadharon sompadok Sirajul Islam, Jon-uddog ren Sodosso socib Probir Chokroborti, Santal ko ren ạyurić Pricila Murmu, Samajik Songram Porisod ren convener Jahangir Kobir, Santal ko ren ạyurić Sufol Hembrom, Komol Hembrom, Ar Trisa Murmu. Ado̠ ho̠ho̠ mucạtre sanamko misṭiko em calat́koa. Ar sanamko hạpạṭińate misṭiko jo̠mket́a.




Kạhtuk Puthi Reaḱ Cehaona Dho̠ro̠m Katha

Raja Solomon do abo manwa ko lạgit́ noa kạhtuk puthire ạḍi ạkilan kathako roṛakada. Jaoge noa puthi bon paṛhaoa ar bhage bhage ạkilan kathako bon hameṭjoṅa. Onka leka teheń kạhtuk puthi reaḱ mit́ bar kathakoń disạ ocoyet́bon kana.

Bedhoromteaḱ dhonte do porho bạnuḱa. Menkhan dhorom do moron khone rurukhiạwa. (Kạhtuk:10:2)

(Kạhtuk:11:18) Bedhoromić do eṛeaḱe rojgarjoṅa, menkhan dho̠ro̠me eroḱkan hoṛ do sạri kuṛạiye ńamjoṅa.

(Kạhtuk:13:11 kạli) Alga upạite jarwaḱkan dhon do algatege oṭaṅoḱa, Menkhan dhamrokokateye jarwae hoṛ do onae baḍhaotaea.

(Kạhtuk:15:27) Behok lab lạgit́ lalocaḱ hoṛ do apnar oṛaḱgeye ạulạutaea, Menkhan ghus kurudaḱić do jiwet́e tahena.

Kạhtuk:21:6 kạli: Eḱṛe alaṅte dhon sõcjoṅ do Oṭaṅ baṛae bhap kana, ar moron reaḱ jhampage. Ciṭạ̃ṛ hoṛ do dhon lạgit́e hạṛmạṛạ, Ar bae baḍaejoṅkana ṭonṭaḱ paṛaoaea.(Kạhtuk:28:22 kạli)

Arhõ noa kạhtuk puthire napae napae cecet́aḱ dhorom kathako menaḱa. Jaoge bon paṛhao lekhan Isor abo manwako cet́e metawabon kana mente aṭkar daṛeaḱabon.




Bharo̠t Disạmren Disạm Mukhiạ (President) Ekraṛ Hatao Akhṛa 25 July

Sanamkogebon baḍaea je, calaoen Lukhibar (21 July) Draupadi Murmu nãwã president hisạbte bachao ocoyena.

Bharo̠t disạmren President hisạbte darakan 25 July setaḱ 10:14 miniṭre Draupadi Murmu do̠ dạyike hataoa. Ar ona lạgit́te ekraṛ-e hataoa. Rastropati socibaloy khonaḱ noa ekraṛ akhṛa reaḱ tạrik ar dinko lại so̠do̠rakana. Arhõ menakana, ekraṛ tayom 10:23 miniṭre nãwã president mit́ bar kathae roṛa.

BJP do̠l seć khon bachao ńamakana Draupadi Murmu do Bharot disom reaḱ nagamre ạdibạsi santalko modre pạhil utạr president. Ente niạ lahare ạdibạsi santalko modre okoege noa President aḱ duṛuṕaḱre baṅko duṛuṕ daṛeakada. Menkhan nuige pạhil President hisạbte bachao ocoyena.

 

 




O̠ṛe̠ć Pho̠ṅpho̠ṅ Dolil

Lạṛhại lạṛhại lạṛhại kate, lạṛhại kate bańcaoḱ abon.

Kulhi kulhite nonkan ãṭ aṛaṅ ho̠ho̠ aṅjo̠mte bạṅ moneada. Teheń Moṅgol Tudu aḱ mẽt́ muṭhạn ạḍige hados ar mirluṅge ńeloḱ kana. Ente Briṭis pạkistankoaḱ amo̠l kho̠n ạgil-hapṛamkoak jumi-jaega do jumi eḱṛe bạṛić hoṛkoaḱ tire paṛaoakana. Jal dolil bhul kago̠jpạtiko, no̠ko̠l sạhi-jạhiante sapṛao akana.

Umerte lahaḱ akan nui ạdibạsi ạḍige mãyã moyoḱ ar awaṭapa akanae. Sãe ke sãe jumi-jaega khone eṛaṅ ocoakana. Aćaḱ oṛaḱ bhiṭạre hõ baṅma daya mãyã khạtirteko tahẽ ocoakadea. Menkhan noa bo̠so̠t bhiṭa re mit́ okte gajaṛte pereć akan tahẽkana. Ar noa gajaṛko sapha sạphikate oṛaḱe benao rakaṕket́tey giro̠basena. Onate jumi lạgit́te kacahạrikoe dãṛã ạcurkeda, Biswạs tahẽkantaea mit́ hiloḱ noa jumi udhạrkate tayom piṛhi lạgit́e do̠ho ọtakaḱa.

Menkhan hae hae! Abhagiạ cet́ dosare paṛaoena?

Mõṛẽ ge̠l (50) serma paro̠mena. Nit hõ oṛeć pho̠ṅpho̠ṅ dolil moṭra kate kạluṅḍạbuṅ duạr duạrre ạcur baṛae kana. Mo̠n pereć gaḍao akan biswạswante dine khemaoet́ kana. Becariạ Moṅgol Tudu gamcha moṭra metaḱme puṭli koṛamre dohoakat́ jạpit́ jhũkre kukmu ńeńel kana, Noa dolil okoege baṅko go̠ro̠jaḱ kana, ar celege biswạs hõ baṅko biswạsoḱ kana. Tin ńindạ co̠ jagwar akane tahẽn? Kamkaj hõ bae calaḱ kana. Cedaḱje dolilko ho̠rho̠ ho̠rho̠te okto paro̠moḱ kantaea.

Oṛaḱ chạuni hõ bhugạḱgea, bhitko dasaoente mon hõ dasaoena. Paseć re paseć noa jạput dinre dolilko lo̠ho̠t cabaḱ. Se jo̠to̠nre do̠hokaḱa. Moṅgol Tudu okoege baṅko khoje kana. Aćtet́ge at́lenre hõ oṛeć pho̠ṅpho̠ṅ dolile rukhiạ do̠hoea.Tinạḱe ae-rojgaret́ tahẽkan inạtege mamla koe calaoet́ kana. Ńu bubulaḱ metaḱme (tạṛi, hạnḍi) nonkanaḱre bae mạluṅoḱa. Mit́ṭenge nisạtae ona do jumi udhạr. Mahajon ko Moṅgol Tudu ńelte bogete muluć mạchiko landaya. Ado̠ enkage ańjo̠mte bo̠ho̠ḱ kuḍbur kateće sa paro̠moḱa. Ar mone monete sisirjạuiće disạea.

Tinre lahanti akan disomre hana nhawa benao lạgit́ beṛhaeteaḱko bạṛićet́ kana. Unre Moṅgol Tudu tako aṭkareda noa jo̠to̠waḱge michạgea. Baḍaeabon je̠, janam datakoge beṛhaeteaḱ se prokiti sewako. Entet́ beṛhaeteaḱ cecet́aḱge khạṭitet́ kana, dare nạ̃ṛĩ bańcaolenre, manwako bańcaoḱa.

Onka leka jumie udhạr daṛeaḱa se baṅ menkhan mit́ din hiloḱ khạṭi bicạra ńamjoṅa. Onatege bhiṭa khon laga ocoakan Moṅgol Tudu binpusṭạu oṛeć pho̠ṅpho̠ṅ dolil re as ar bhorsa kate jiwet́ bhore jogao do̠hoea.




Meskoć

Meskoć

Mit́ṭen koṛa truck gạḍitey tạkićente bajaolena. Ado̠ jaha lekatey phạriạu akana. Khan ackage mit́ṭen gate sãoe ńamena.

Enḍekhan uni gatetae-e metadea, E gate dela ḍaharkolaṅ dãṛa pharnao hijuḱa. Ado̠ uni koṛae mengo̠t́keda-

Baṅa gate, o̠ho̠geń senkoḱa, thoṛa muskil menaḱa

Cedaḱ? Cet́ muskil?

Ente ona truck tayomre o̠l akan tahẽkana, aema johar, arhõ ńapam hoyoḱa honaṅ.

 




Hako Kaṭkom

Ho̠ṛ ho̠po̠naḱ maraṅ rạskạ po̠ro̠b so̠hrae,

Um, dada,khuṭạu, jale sakrat.

Oṛaḱ oṛaḱ  rạskạ reaḱ ṭamaḱ saḍekana.

Cun potao bhitre nana hunạr

Hạti sadomko laṛaḱkan.

Araḱ hạriạṛ nạ̃ṛĩ sakamte,

Jhiṅgạ baha ḍuriạo ate;

Oṛaḱ duạr do sohanakan.

Hipiṛ hipiṛ hoete sapṛao akan

Jaher sạrịmre birbaha do

Likir likir laṛaoḱ kan.

Teheń do khunṭạu mãhã.

Gại ḍaṅgra mihũ merom

Ạtiń sarhao kusiạco̠ko kurumuṭu.

Jo̠to̠ ho̠ṛaḱ oṛaḱre peṛa koko seṭerakana,

Rạskạte aḍepaseko andoṛ akada.

Maraṅ mạ̃i doe hećenre hõ-

Ho̠po̠n mạ̃i do bae seṭerlena.

Baḍayena calaoen candore

Jumi-jaegako rećket́koa,

Baṅma bhiṭạ khonko lagaet́koa.

So̠hrae jale mãhãre, jo̠to̠ boeha mit́kateć

Lać pereć jo̠m ńũ do

Baṅ hoelena.

Heṛem se̠be̠l so̠ṛo̠m sunum piṭhạ

Khạjạuṛi muṛki keṭeć liṭiyena.

Um daka jale khunṭạu mãhãre

Rạskạte ato oṛaḱ sohan tahẽlena.

Sakrat sendra gajaṛre

Mama buḍạ sedaere

Tạruṕ ko hạmbuṛ goć ledea.

Ar ne̠be̠tar jumi jaega bibatte

Sakrat hiloḱ bon ṭhũ go̠ć ocoḱkana.

Onate paseć

Mõṛẽ mãhã so̠hrae do

Bar -pe mãhã regebon cabaeda.

Sohrae etohoṕre

Um kategebon,

Hako kaṭkomoḱ kana.




Setaḱre Daḱ Ńũ Reaḱ Bhạlạitet́

Daḱ do jiu reaḱ rehet́ kana. Ente daḱ begorte cele jib-janwarge bańcao bako tahẽ daṛeaḱa. Onate din hiloḱ mimit́ hoṛaḱ 4-6 liṭer daḱ ńũ jạruṛa. Jarnahakoaḱ katha lekate, din hiloḱ reṅgeć laćre mit́ gilạs daḱ ńũ lekhan hajamre mońj upạkạr ńamoḱa. Enkate laćre gas se lać phulạuḱ lekan muskil khon rukhiạbo ńam daṛekea.

Reṅgeć laćre daḱ ńũ lekhan hoṛmo khon toxin hõ cabaḱa. Ona iạte setaḱre beret́ tora mit́ gilạs daḱ ńũi hoyoḱa. Inạ chaḍa hõ reṅgeć laćre daḱ ńũre cet́ cet́ upkạr se bhạlại menaḱa, thoṛabon ńellege-

Din hiloḱ reṅgeć laćre daḱ ńũi lạgit́ hewaḱ hoyoḱa. Enḍekhan hoṛmore mãyãmko sarsao akan tahẽna. Setaḱre beret́kate ko̠m se ko̠m pe̠ gilạs urgum daḱem ńũlere goṭa ńindạte jarwa akan mạilạko racate hotete oḍoṅoḱa.

Ne̠be̠tar jugre jo̠m ńũre bhul khạtir aema hoṛge ạḍi ãjhaṭ se jala jońjal (Kostokathinno) lekan mũhinreko paṛaok ́ kana. Menkhan reṅgeć laćre metaḱme ạuri jo̠mre daḱ ńũ lekange ạḍi algate noa khon rukhiạ ńamoḱa. Nonkage calao idilenre thoṛa hapta tayomge nisṭạn noa reaḱ jo̠ do ńamoḱte hõ ńamoḱgea.

Arhõ din hiloḱ setaḱre reṅgeć laćre daḱ ńu lekhan kidney, hoṛmo baha (menses), nạnḍri reaḱ, emanteaḱ ro̠g khon sahaṛbon tahẽ daṛeaḱa. Onate setakre daḱ ńu ạḍige jạruṛ kana.

Eken inạ do baṅ, daḱ do hoṛmo reaḱ jaṅko hõe keṭeja. Onate setaḱre daḱ ńũ lekhan hoṛmo reaḱ jaṅko keṭeć ar nirại tahẽna. Nonkate hoṛmore jahan hasoko tahẽnre algate cabaḱa. Aboaḱ hoṛmo ar mẽt́ muṭhạn hõ mońj dohoere daḱ do ạḍige upkạranaḱ kangea. Ar nonkate niropon hoṛmo bon tahẽ daṛeaḱa.