Jo̠bamuniaḱ Go̠lpo̠

Ińaḱ ńutum do̠ Jo̠bamuni, aleaḱ ato ńutum do̠ Mirjạ. iń do̠ kuṛi gidrạ kạnạń, ińaḱ umer do̠ pon (4) serma. Ińren bar boeha menaḱkina ńutum tạkin do̠ Asa ar Bhorsa. Unkin dinạm setaḱ to̠ra jo̠maḱ lạgit́kin raga.

Ale oṛaḱre̠ aema bhiḍi me̠naḱkoa. Ar iń do̠ jo̠to̠ bhiḍi ńutum iń do̠ho̠ akat́takoa ar ńutum ńumkate iń ho̠ho̠ lekhan iń ṭhenko dạṛ ạguia ariń coḱakoa. Ar iń baba do̠ dinạm cẽṛẽ ṭuṭi goćkoa ar iń do̠ jel utu ạḍiń kusiaḱa.

Iń do̠ MLE  isulreń paṛhaoḱa ar dinạm iskulteń calaḱa. Iń do ińaḱ iskul ạ̣ḍi aṭiń kusiaḱa. O̠lo̠ḱ paṛhao do̠ ạḍi mojiń ạikạua, lạṭu kate didi muniń hoyoḱa.




Doṅ Sereń

Gogoe kiriń ạdiń sereń puthi,

Babae kiriń ạdiń behla banam

Sereń puthiń ńela behla iń banama,

Haere sereń puthi sereń lạgit́

Haere behla banam banam lạgit́.

 




Ho̠ńharea Reaḱ Katha

Ol Toṅgeaḱ.

Ado̠ onkoko me̠n go̠da, Ale se̠n do̠, baba, teṅgo ruạge tho̠ ạḍiye jạbun akat́lea. Ado̠ unkinkin me̠n ruạṛket́a, Ona ruạ do ale se̠n hõ̠ onkage ạḍiye jạbun akat́legea. Khange ado̠ko landa baṛawana. Ado̠ jaṅga daḱko oḍokket́a, ado̠ jaṅgako ạbuḱket́kina. Ado̠ inạkate thamakurko benaoket́a, ado̠ko jo̠m baṛaket́a. Ado̠ unkin peṛa ho̠ṛ do̠ bạrsiń din o̠nḍe̠gekin tahẽ̠yena.

Ado̠ Arhõ̠ o̠nḍe̠ khonkin ruạṛ kana. Arhõ̠ onkage uni jãwãe gomket do̠ daḱre do̠e panahiḱa ar ghuṭure do̠e bo̠ja; ar dare buṭạre do̠e chataroḱa ar setoṅre do̠e ạsit́kataea. Ado̠ onka onkatege oṛaḱtekin he̠ć se̠ṭe̠rena. Ado̠ uni ho̠po̠nerat do̠e lạiae kana, E̠ mạ̃i, uni jãwãe do̠ eṅgate, cet́ baṅ se̠ ạḍi bạṛiće lelhagea. Ado̠ uni ho̠po̠nerat do̠e me̠net́a, Cekate, baba? Lelha leka ma ba co̠e ạikạuḱ.

Ado̠ uni haṛame me̠nket́a, Baṅa, mạ̃i, ạḍi lelhań ạikạukedea. E̠nte no̠nḍe̠ khon peṛa ho̠ṛo̠ḱliń calaḱ kana, unreń ńe̠le kana, baṅma, daḱreliń paro̠moḱ jo̠khe̠ćgeye panahiḱ kana ar ghuṭure do̠e teweńkaḱ kana; ar dare buṭareliń umuloḱ jo̠khe̠ćgeye chataroḱ kana, arhõ̠ o̠nḍe̠ khonliń beret́ calaḱ khan do̠e ạsit́kataea. Onate uni do̠ ạḍi lelha iń do̠ń metae kana.

Ado̠ uni ho̠po̠nerate me̠nket́a, Baṅa, baba, bae lelhawa, amgem lelhagea. Ado̠ ona kathage ạkin apa ho̠ngekin e̠pe̠se̠t́ kana. Ado̠ ho̠po̠nerate me̠nket́a, Baṅa, baba, ńe̠lme, ona reaḱ bhe̠d nãhãḱ iń lạiama. Ṭạnḍire do̠ cedaḱ bae panahiḱ kana? E̠nte ṭạnḍire ma ńe̠lkateye taṛamet́ kan, onate bae panahiḱ kana; ar daḱre tho̠ bam ńe̠let́a, daḱ bhitrire cet́ co̠ṅ menaḱ-jaṅ co̠ṅ, jạnum co̠ṅ, dhiri co̠ṅ-ona iạte uni do̠ daḱre do̠e panahiḱ kana. Ar dare dare buṭạre do̠ caḱe chataroḱ kana? E̠nte ḍạr alo ńũraea me̠nte, se̠ darere do̠ cẽ̠ṛẽ̠ emanko tahe̠na, onko do̠ aloko moelawaea me̠nteye chataroḱ kana, ar phãkre mae ńe̠l daramge; onate phãkre do̠ bae chatarlena.

Khange ado̠ uni haṛame me̠nket́a, Baṅa, mạ̃i, sạrige tho̠ thikgem roṛket́a! Ińge e̠nḍe̠khan iń lelhayena. Ado̠ uni kuṛiye me̠nket́a, Hẽ̠ baba, amgem lelhagea. Ado̠ko inạḱ hạbićkat́gea, ado̠ko thir baṛayena Ado̠ uni haṛam do̠ dosar hiloḱ ako oṛaḱteye calaoena. Ado̠ arhõ̠ hana Mag cando jo̠khe̠ć unkin ho̠po̠nerat jãwãe gomket ṭhenge peṛa ho̠ṛo̠ḱe calaoena. Ado̠ unre bạndikoe ńe̠l baṛayet́takoa, are metako kana, Okorko, tinạḱpe ader akat́a? Ado̠ uni jãwãe gomkete me̠net́a, ne̠ḱe̠ko baba, ninạḱgele aderlet́a.

Ado̠ uni haṛame me̠nket́a, Henda jãwãe, ninạḱge hoelena? Khe̠tre ma ạḍi utạrliń ńe̠llet́. Ado̠ uni jãwãe gomkete me̠nket́a, Hoe do̠ ḍherge hoelena, baba, ado̠ laharegeliń kại akat́ khan, ado̠ onkogeliń e̠m baṛawat́koa, arliń khajna baṛaket́a; onkate jo̠to̠ cabayena.

Ado̠ unrege uni haṛame me̠nket́a, O̠ne̠ jãwãe, e̠n betarrege co̠ṅ ạliń do̠liń metaben kan tahẽ̠kan, He̠nda jãwãe, pãeṛẽ do̠ben e̠se̠t́ akat́a se̠ baṅ? Ado̠ben me̠nket́a, E̠se̠t́ akat́gealiń. Me̠nkhan pãeṛẽ reaḱ bhe̠d do noa kana: pãeṛẽte daḱ ạtu calaḱ leka noa dho̠n calaoentabena. Ado̠ mase̠ bujhạuben, ṭhik kana se̠ baṅ. Ado̠ uni jãwãe gomkete me̠nketa, Baṅa, baba ṭhikgeben metat́lińa; me̠nkhan do̠ ạlińge baliń bujhạulet́a, pãeṛẽte daḱ ạtu calaḱ leka ạlińaḱ dho̠n cabayena.

Ado̠ in maraṅgea katha do̠; cabayena.

Tumạl: Santal Folk Tales 




Jakob Laban Ṭhene Calaḱ Kana

Jakob do oṛaḱ khone oḍok calaoena, ar siń candoe hạsurenre mit́ṭaṅ ṭhạ̃ireye sen paṛaoena, okare tahẽ aṅgaḱ niṭwan; ado mit́ṭaṅ dhiri halaṅkate bohog lạgit́ onae dohoana, are jạpit́ket́a. Khange kukmũteye ńelket́a, baṅma, ot khon serma ṭuṅgạu dhạbić mit́ṭeć siṛhi doṛom akana, ar Isorren serma goḍetko onateko ãṛgo rakaṕ kana, ińge Probhu do ona coṭreye teṅgo akana, are metadea, ińge Probhu amren ạpum Abrahamren ar Isạhakren Isor kạnạń; one oka rem gitić akan disom do am ar amren bõskogeń emapea, ar am bõsrenko do ot reaḱ dhuṛi lekageko saṅgeḱa; ar am bõsre do dhạrtiren sanam gusṭiko bhoranko hoyoḱa. Ar iń do am tuluć iń tahẽna, ar noa disomteń ạgu ruạṛmea. Jakobe ebhenen khane menket́a, Sạrige Probhu noa ṭhạ̃ire do menaea, nonḍe do Isor reaḱ oṛaḱ ar nonḍe do serma reaḱ duạrge. Ar ona ṭhạ̃i reaḱ ńutum do Bethele dohoket́a.

Jakob do puruạ seć calaḱ calaḱte Laban mamot ṭhene tioḱket́a ar unit ̣hen mit́ cando gane tahẽyena. Khange Labane metadea E bạbu, tinạḱ dạhnạm hataoa? Labanren do barea hoponerakin tahẽkantaea mit́ do Lea, arm it́ do Rahel; ar Rahel do ạḍiye mońja, onate Jakob Labane metadea, Iń do 7 serma am ṭhen gutiń khaṭaoḱa Rahel ńutumte ar ona 7 serma do eken thoṛa din lekae bujhạuket́a, Rahele dulạṛede tahẽkante. Din purạuen khan, Laban do Rahel bodolte Leage phorphundikate Jakobe aderadea, ar tayomteye metadea. Ale do onkan sorwa bạnuḱtalea maraṅić tahẽnte huḍińićle goṅako. Rahel ńame lạgit́ Jakob do Laban ṭhen arhõ 7 serma gutiye khaṭaoena. Onakate 6 serma do dạhnạteye kạmiadea ar Isor ạḍiye bhoradete ḍhere kisạ̃ṛena, khangeye bujhạuket́a, ona khạtirte Laban reaḱ mẽt́ jolentaea ona teṛoṅ aćren era hopon ar tahẽkantae jotoanteye dạṛket́a. (Gen. 28-31.)




Doṅ Sereń

Buru ren Pajhaṛ hakoe rakaṕkede

Jola ḍhip re,

Hakoe ńelea belaye koyoge

Tikin bela bhor do dayage rag.




Ho̠ńharea Reaḱ Katha

Ol Toṅgeaḱ.

Ado̠ peṛa oṛaḱkin tioḱket́a. Khange ado̠ parko̠mko belat́kina, ado̠ onarekin duṛuṕena. Ado̠ daḱ taṅkateko ḍo̠bo̠ḱ baṛawat́kina; Ado̠ko kuli baṛayet́kina, cele baba, aben do̠ oka se̠ć khonben hijuḱ kana?

Ado̠kin me̠nket́a, Oṛaḱ se̠n khonge, ape hiḱrigeliń he̠ć akana; ado̠liń me̠nket́a, Delaṅ, nokolaṅ hiri baṛa ạgukoa; ḍher din khon noko do̠ babon hiri akat́koa. Ado̠ onka me̠nkate teheń do̠liń taṛam go̠t́ akat́a.

Ado̠ko me̠nket́a, Bogege e̠nḍe̠khan, ale hõ̠ jaogele kho̠jpea; me̠nale, Phalnaren babateko do̠ ne̠s do̠ bako he̠ć baṛawabon kana. Ado̠ nõ̠ḱõ̠eben he̠ćente ale hõ̠ ạḍile rạskạyena; baṅkhan noko gidrạko do̠liń metakoa, Ne̠s do̠ ya nui phalna go̠ṛo̠m baba do̠e hiṛińket́bona. Abo do̠ okorko hiriyet́bona? Onkaliń metakoa. Ado̠ unkinkin me̠n ruạṛa, Hẽ̠, jaoge hijuḱ do̠le me̠na, me̠nkhan o̠pso̠rge bale ńam: hinạ khon hinạ kạmitege hinạ khon hinạ kạmitege, teheń hijuḱ gapa hijuḱ, enkategele tahẽ̠yena, bale he̠ć daṛeat́a. Oka ma hijuḱ lạgit́ sapṛao baṛakatege arhõ̠le thirenge. Ado̠ noko jãwãeteko ṭhen iń he̠ćlena, ado̠ nokoń hiri baṛaket́koa; ado̠ nui jãwãegeń ḍoḍekede e̠nkathae, Oḍok akan sik delaṅ noko peṛa hõ̠laṅ hiri baṛa ạgukoa. Oṛaḱ khon sapṛao hijuḱte do̠, e̠nkathae, muskilgea. Onka me̠nkate ado̠ nõ̠ḱõ̠e ape se̠n dhạbić geliń he̠ć idi akana.

Ado̠ arhõ̠ onkoko ro̠ṛ ruạṛa, E̠ baba, ado̠ eṭaḱ eṭaḱaḱgebon galmarao kana. Ado̠ cet́ leka jivi jạti do̠, boge baṛageape?

Ado̠ unkinkin me̠n ruạṛ, Hẽ̠, ado̠ niạ ghạṛi do̠ Cando baba dayate ar apeko dohaete go̠ć sare̠ćko do̠ sanam ho̠ṛ besge ne̠s do̠ menaḱlea. Ini phalṭaḱ thoṛa dine ruạ ńõ̠ḱlen tahẽ̠kana; ado̠ ini hõ̠ ran baṛa ocoade khan do̠, ado̠ ṭamak ṭumuke phạriyạyengea. Ado̠ Cando dohaete ne̠s do̠le bes baṛagea. Ado̠ apege cet́ leka menaḱpetabona? Ado̠ de̠ne̠ banar bupujhạulen khan, ạḍi beskoḱtabona.

Ado̠ onka peṛako ro̠ṛ ruạṛa, Hẽ̠, ado̠ niạ ursin bạrsiń do̠ ape dohaete ar Cando dayate, o̠ne̠ko me̠n leka, e̠r sare̠ć itạ ar go̠ć sare̠ć jivi, ado̠ je sare̠ć ho̠ṛ do̠, baba, ape dohaete nin din do̠ jivi jạti, ho̠ṛmo̠ harta bes baṛageale. Ado̠ onkoko me̠n ruạṛa, Cando dayate besgebon ńam kana, je jive̠t́ tahe̠n khan do̠ nẽ̠ḱẽ̠ nenkabo ńe̠pe̠l kana; ar go̠ćlen khan tho̠ sanam cabayena; ado̠ ghuriạ̃ babo ńe̠pe̠l kana. Ado̠ko me̠na, Hẽ̠ sạriaḱge, ona do̠ katha kangea.

Ol Toṅgeḱa-




GIDRẠ BẠULI

Gam Gam kudum kudum

Okate pusim calaǩkan,

Gurić halaṅiń calaḱ kan

Okrtam pusi  jhuṛi do,

Mĩhũ gecoe lebet́ rạput́ket́

Cedaḱ mĩhũm lebet́ rạput́ket́

Gại geco bae towayet́

Cedaḱ gại bam towayet́,

Ghãs geco baṅ ghasõḱkan

Cedaḱ ghãs bam ghãsoḱkan

Daḱ geco bae daḱet́

Cedaḱ daḱ bam daḱet́

Roṭe geco bako raḱet́

Cedaḱ roṭe bape raḱet́

Ḍuluḍuṅ biň gecoko jiomet́le

Inạge hedoḱ inạge mańjan kĩṛĩyạt́ kõṛyõṭ́.




ALE GAḌA

Ale menaḱ tale nanha gaḍa

Ḍhip rege menaḱ tale jonḍra goḍa,

Jaoge joḱ tale bhonḍa bhonḍa

Jonḍra khonma lạṭu jonḍra khanḍa.

 

Setoṅ din heć tora daḱma komoḱ

Jhinuk rokoć saṕ lạgit́ ạḍi jomok,

Hako hõko ńamok kana huḍiń maraṅ

Menkhan cekam pheḍoḱ ạḍige daṛaṅ

 

Laha tema tahẽ kana merom gupi

Ńel koam kõḱ kisni gunḍri lipi,

Gupi koṛa gại merom bạgi kate

Cẽṛẽ koko saṕ koa engot́ omaḱ ate.

 

Gaḍa banar ḍhip ar aṛe kore

Cas edako ạlu beṅgaṛ thore thore,

Nitma bạnuḱ gupi koaḱ tạriạ saḍe

Daḱ lo maraṛ goǩ kate liḍạ laḍe.

 

Cas basre sanam kobon boloyena

Gaḍa reaḱ laha rup do cabayena,

Ona tege nahaḱ dinma hoṛmo rogte

Jạbun tebon laṅgaḱ kana be aste.




Ho̠ńharea Reaḱ Katha

Sedae jugre, kathae mit́ṭaṅ ho̠ṛ so̠hrae boṅga jo̠khe̠ć aćren jãwãe gomket́ ṭhen peṛa ho̠ṛo̠ḱe se̠nlena. Ado̠ khange tahẽ̠ aṅgakate dosar hiloḱ do̠ khe̠t se̠ne ạyur idikedea, ado̠e metae kana, Delaṅ baba, khe̠tkolaṅ hiri baṛa ạgulege; nit khonaḱ oṛaḱrege tinạḱlaṅ duṛuṕkoḱa? Delaṅ eṅgate dãṛã hõ̠laṅ dãṛã pharnao hijuḱa. Ado̠ sunumko dạtạunikoe ńamket́a, ar ać bạhu do̠e me̠n oṭoadea, Am do̠ hạnḍi nãhãḱ daḱ hataṛaḱme. Enka me̠nkate ạkin do̠ khe̠t ńe̠lkin calaoena.

Ado̠ khe̠tkoe uduḱ baṛawae kana, Nẽ̠ḱẽ̠, baba, niạkotabon khe̠t do̠. Ado̠ onka sanam ṭạnḍi reaḱe uduḱ idiae kana. Ado̠ uni ho̠ńharte̠t́ haṛam do̠e me̠net́a, Cas ma besge, jãwãe, me̠nkhan pãeṛẽge tho̠ baben e̠se̠t́ akat́a.

Ado̠ uni jãwãe gomket́ do̠e me̠net́a, Baba, e̠se̠t́ akat́gealiń. Ado̠ tinạḱ ṭhen khe̠te uduḱae kan, un ṭhenge uni do̠ onkageye me̠n ruạṛae kana, Cas ma hẽ̠ge, jãwãe, pãeṛẽ̠ tho̠ baben e̠se̠t́et́a. Ado̠ e̠nre hõ̠ uni jãwãe gomket do̠ bae bujhạulaḱa. Khange ado̠ ńe̠l caba baṛakatekin un baṛayena, ado̠ oṛaḱtekin he̠ćena. Ado̠ he̠ćkate hạnḍikin ńũjoṅ kana.

Ado̠ inạ dosar hiloḱ do̠ uni haṛame me̠nket́a, Iạ, jãwãe, dela no̠te̠ peṛako kho̠j akadińa, delalaṅ hiri baṛa ạgukoa. Khange ado̠ bana ho̠ṛkin panahiyena arkin calaḱ kana. Ado̠ khange uni jãwãe gomket́ do̠ chatare ạsit́ akat́getaea, ar panahi hõ̠ bo̠ćkateye teweń akat́getaea. Ado̠ mit́ṭaṅ gaḍakin ńamket́a, ar ona gaḍare do̠ ṭhĩṭrạ̃ḱte daḱ ạtuḱ kana. Ado̠ uni jãwãe gomket do̠ onare paro̠moḱ jo̠khe̠ć do̠e panahiyena; arhõ̠ paro̠mkate do̠e bo̠ćket́taea. Ar uni haṛam do̠ paro̠moḱ jo̠khe̠će tot́ket́a, ar paro̠mkate do̠e ho̠ro̠ḱket́a.

Ado̠ calaḱ calaḱte setoṅen khan do̠ mit́ṭaṅ dare buṭạrekin jirạuḱ kana. Ado̠ un jo̠khe̠ć uni jãwãe gomket do̠e ńe̠le kana, ona chatar do̠e pasarket́taea, ar uni haṛam do̠e sikuṕket́taea. Ado̠ o̠nḍe̠ khonkin beret́ calaḱ khać do̠e sikuṕket́taea. Ado̠ goṭa ho̠r daḱrekin paro̠moḱ khan do̠e panahiḱ kana, arkin paro̠mena me̠nkhan do̠e bo̠ja; ar dare buṭạrekin umuloḱ khan do̠e chataroḱ kana, ar setoṅre do̠ bae chataroḱa.

Ado̠ uni haṛam do̠ uni jãwãe gomket ńe̠lte ạḍi bạṛiće hahaṛaḱ kana, ado̠e me̠njoṅ kana, Durre̠! Nui ho̠ṛ bạṛiće lelhagea. Ado̠ e̠nre hõ̠ cet́ hõ̠ bae metadea.

Ol Toṅgeḱa.

Tumạl: Santal Folk Tales

 

 




Mit́ṭen Pạpi Kuṛi Reaḱ Katha

Ol Toṅgeaḱ.

Ado̠ uniye calaoen tayo̠m khange uni ho̠po̠nerat do̠ ona maraḱ jel do̠e utuket́a, ar uni haṛame me̠nlet́ lekage sạri kũinḍi kaṛeteye le̠to̠ket́a. Ado̠ jãwãete̠t́ ar onko gidrạkoe e̠m lahawat́koa. Ado̠ko jo̠m gelat́ do̠ bogete haṛhat́. Ado̠ jãwãete̠t́e me̠nket́a, Cet́ leka ba teheń do̠m utuket́? Bogete haṛhat́ kan do̠.

Ado̠ uniye me̠nket́a, Baṅa, teheń do̠ ạḍi sebel iń utu akat́a. Ado̠ onka me̠nkateye me̠nket́a, Hape se̠ń jo̠m gelalege. Ado̠ sạriye jo̠m gelaket́ do̠, bogete haṛhat́ge. Ado̠e me̠nket́a, Babage tho̠e metadińa, kũinḍi kaṛete le̠ṭo̠eme tho̠, ạḍi sebela. Onate teheń do̠ kũinḍi kaṛeteń le̠ṭo̠ket́a. Baba do̠ ạḍiye e̠ḱṛe̠a, sanam jele bạṛić ocokidińa.

Ado̠ jãwãete̠t́e me̠nket́a, Baba do̠ daka utu do̠pe emadea se̠ baṅ?

Ado̠e me̠nket́a, Bale emadea.

̕E̠nḍekhan re̠ṅge̠ćtegeye calaoena?

Ado̠e me̠nket́a, To̠be̠rege e̠nḍe̠khan nonka do̠e lại oṭoat́mea. Cedaḱ bam emadea? Ạpum lekan ho̠ṛge bam emae khan, e̠nḍe̠khan do̠ celekom peṛakoa? Unim isinaea me̠nte co̠ṅ hare phareń ge̠t́ kuṭi oṭoat́me. Ado̠ bam emadete noa do̠e batlao oṭoat́mea. Ńe̠lme uni bam emadete abo hõ̠ okorbo jo̠m daṛeat́a? Jo̠to̠ baṅ kharapena?

Ado̠ uni bạhute̠t́ do̠ cet́ hõ̠ bae ro̠ṛlet́a, hapegeye tahẽ̠yena. Ado̠ jo̠to̠ jelko giḍikat́a. 

Cabayena katha do̠.

Tumạl: Santal Folk Tales