Doṅ Sereń
Buru ren Pajhaṛ hakoe rakaṕkede
Jola ḍhip re,
Hakoe ńelea belaye koyoge
Tikin bela bhor do dayage rag.
Buru ren Pajhaṛ hakoe rakaṕkede
Jola ḍhip re,
Hakoe ńelea belaye koyoge
Tikin bela bhor do dayage rag.
Ol Toṅgeaḱ.
Ado̠ peṛa oṛaḱkin tioḱket́a. Khange ado̠ parko̠mko belat́kina, ado̠ onarekin duṛuṕena. Ado̠ daḱ taṅkateko ḍo̠bo̠ḱ baṛawat́kina; Ado̠ko kuli baṛayet́kina, cele baba, aben do̠ oka se̠ć khonben hijuḱ kana?
Ado̠kin me̠nket́a, Oṛaḱ se̠n khonge, ape hiḱrigeliń he̠ć akana; ado̠liń me̠nket́a, Delaṅ, nokolaṅ hiri baṛa ạgukoa; ḍher din khon noko do̠ babon hiri akat́koa. Ado̠ onka me̠nkate teheń do̠liń taṛam go̠t́ akat́a.
Ado̠ko me̠nket́a, Bogege e̠nḍe̠khan, ale hõ̠ jaogele kho̠jpea; me̠nale, Phalnaren babateko do̠ ne̠s do̠ bako he̠ć baṛawabon kana. Ado̠ nõ̠ḱõ̠eben he̠ćente ale hõ̠ ạḍile rạskạyena; baṅkhan noko gidrạko do̠liń metakoa, Ne̠s do̠ ya nui phalna go̠ṛo̠m baba do̠e hiṛińket́bona. Abo do̠ okorko hiriyet́bona? Onkaliń metakoa. Ado̠ unkinkin me̠n ruạṛa, Hẽ̠, jaoge hijuḱ do̠le me̠na, me̠nkhan o̠pso̠rge bale ńam: hinạ khon hinạ kạmitege hinạ khon hinạ kạmitege, teheń hijuḱ gapa hijuḱ, enkategele tahẽ̠yena, bale he̠ć daṛeat́a. Oka ma hijuḱ lạgit́ sapṛao baṛakatege arhõ̠le thirenge. Ado̠ noko jãwãeteko ṭhen iń he̠ćlena, ado̠ nokoń hiri baṛaket́koa; ado̠ nui jãwãegeń ḍoḍekede e̠nkathae, Oḍok akan sik delaṅ noko peṛa hõ̠laṅ hiri baṛa ạgukoa. Oṛaḱ khon sapṛao hijuḱte do̠, e̠nkathae, muskilgea. Onka me̠nkate ado̠ nõ̠ḱõ̠e ape se̠n dhạbić geliń he̠ć idi akana.
Ado̠ arhõ̠ onkoko ro̠ṛ ruạṛa, E̠ baba, ado̠ eṭaḱ eṭaḱaḱgebon galmarao kana. Ado̠ cet́ leka jivi jạti do̠, boge baṛageape?
Ado̠ unkinkin me̠n ruạṛ, Hẽ̠, ado̠ niạ ghạṛi do̠ Cando baba dayate ar apeko dohaete go̠ć sare̠ćko do̠ sanam ho̠ṛ besge ne̠s do̠ menaḱlea. Ini phalṭaḱ thoṛa dine ruạ ńõ̠ḱlen tahẽ̠kana; ado̠ ini hõ̠ ran baṛa ocoade khan do̠, ado̠ ṭamak ṭumuke phạriyạyengea. Ado̠ Cando dohaete ne̠s do̠le bes baṛagea. Ado̠ apege cet́ leka menaḱpetabona? Ado̠ de̠ne̠ banar bupujhạulen khan, ạḍi beskoḱtabona.
Ado̠ onka peṛako ro̠ṛ ruạṛa, Hẽ̠, ado̠ niạ ursin bạrsiń do̠ ape dohaete ar Cando dayate, o̠ne̠ko me̠n leka, e̠r sare̠ć itạ ar go̠ć sare̠ć jivi, ado̠ je sare̠ć ho̠ṛ do̠, baba, ape dohaete nin din do̠ jivi jạti, ho̠ṛmo̠ harta bes baṛageale. Ado̠ onkoko me̠n ruạṛa, Cando dayate besgebon ńam kana, je jive̠t́ tahe̠n khan do̠ nẽ̠ḱẽ̠ nenkabo ńe̠pe̠l kana; ar go̠ćlen khan tho̠ sanam cabayena; ado̠ ghuriạ̃ babo ńe̠pe̠l kana. Ado̠ko me̠na, Hẽ̠ sạriaḱge, ona do̠ katha kangea.
Ol Toṅgeḱa-
Gam Gam kudum kudum
Okate pusim calaǩkan,
Gurić halaṅiń calaḱ kan
Okrtam pusi jhuṛi do,
Mĩhũ gecoe lebet́ rạput́ket́
Cedaḱ mĩhũm lebet́ rạput́ket́
Gại geco bae towayet́
Cedaḱ gại bam towayet́,
Ghãs geco baṅ ghasõḱkan
Cedaḱ ghãs bam ghãsoḱkan
Daḱ geco bae daḱet́
Cedaḱ daḱ bam daḱet́
Roṭe geco bako raḱet́
Cedaḱ roṭe bape raḱet́
Ḍuluḍuṅ biň gecoko jiomet́le
Inạge hedoḱ inạge mańjan kĩṛĩyạt́ kõṛyõṭ́.
Ale menaḱ tale nanha gaḍa
Ḍhip rege menaḱ tale jonḍra goḍa,
Jaoge joḱ tale bhonḍa bhonḍa
Jonḍra khonma lạṭu jonḍra khanḍa.
Setoṅ din heć tora daḱma komoḱ
Jhinuk rokoć saṕ lạgit́ ạḍi jomok,
Hako hõko ńamok kana huḍiń maraṅ
Menkhan cekam pheḍoḱ ạḍige daṛaṅ
Laha tema tahẽ kana merom gupi
Ńel koam kõḱ kisni gunḍri lipi,
Gupi koṛa gại merom bạgi kate
Cẽṛẽ koko saṕ koa engot́ omaḱ ate.
Gaḍa banar ḍhip ar aṛe kore
Cas edako ạlu beṅgaṛ thore thore,
Nitma bạnuḱ gupi koaḱ tạriạ saḍe
Daḱ lo maraṛ goǩ kate liḍạ laḍe.
Cas basre sanam kobon boloyena
Gaḍa reaḱ laha rup do cabayena,
Ona tege nahaḱ dinma hoṛmo rogte
Jạbun tebon laṅgaḱ kana be aste.
Sedae jugre, kathae mit́ṭaṅ ho̠ṛ so̠hrae boṅga jo̠khe̠ć aćren jãwãe gomket́ ṭhen peṛa ho̠ṛo̠ḱe se̠nlena. Ado̠ khange tahẽ̠ aṅgakate dosar hiloḱ do̠ khe̠t se̠ne ạyur idikedea, ado̠e metae kana, Delaṅ baba, khe̠tkolaṅ hiri baṛa ạgulege; nit khonaḱ oṛaḱrege tinạḱlaṅ duṛuṕkoḱa? Delaṅ eṅgate dãṛã hõ̠laṅ dãṛã pharnao hijuḱa. Ado̠ sunumko dạtạunikoe ńamket́a, ar ać bạhu do̠e me̠n oṭoadea, Am do̠ hạnḍi nãhãḱ daḱ hataṛaḱme. Enka me̠nkate ạkin do̠ khe̠t ńe̠lkin calaoena.
Ado̠ khe̠tkoe uduḱ baṛawae kana, Nẽ̠ḱẽ̠, baba, niạkotabon khe̠t do̠. Ado̠ onka sanam ṭạnḍi reaḱe uduḱ idiae kana. Ado̠ uni ho̠ńharte̠t́ haṛam do̠e me̠net́a, Cas ma besge, jãwãe, me̠nkhan pãeṛẽge tho̠ baben e̠se̠t́ akat́a.
Ado̠ uni jãwãe gomket́ do̠e me̠net́a, Baba, e̠se̠t́ akat́gealiń. Ado̠ tinạḱ ṭhen khe̠te uduḱae kan, un ṭhenge uni do̠ onkageye me̠n ruạṛae kana, Cas ma hẽ̠ge, jãwãe, pãeṛẽ̠ tho̠ baben e̠se̠t́et́a. Ado̠ e̠nre hõ̠ uni jãwãe gomket do̠ bae bujhạulaḱa. Khange ado̠ ńe̠l caba baṛakatekin un baṛayena, ado̠ oṛaḱtekin he̠ćena. Ado̠ he̠ćkate hạnḍikin ńũjoṅ kana.
Ado̠ inạ dosar hiloḱ do̠ uni haṛame me̠nket́a, Iạ, jãwãe, dela no̠te̠ peṛako kho̠j akadińa, delalaṅ hiri baṛa ạgukoa. Khange ado̠ bana ho̠ṛkin panahiyena arkin calaḱ kana. Ado̠ khange uni jãwãe gomket́ do̠ chatare ạsit́ akat́getaea, ar panahi hõ̠ bo̠ćkateye teweń akat́getaea. Ado̠ mit́ṭaṅ gaḍakin ńamket́a, ar ona gaḍare do̠ ṭhĩṭrạ̃ḱte daḱ ạtuḱ kana. Ado̠ uni jãwãe gomket do̠ onare paro̠moḱ jo̠khe̠ć do̠e panahiyena; arhõ̠ paro̠mkate do̠e bo̠ćket́taea. Ar uni haṛam do̠ paro̠moḱ jo̠khe̠će tot́ket́a, ar paro̠mkate do̠e ho̠ro̠ḱket́a.
Ado̠ calaḱ calaḱte setoṅen khan do̠ mit́ṭaṅ dare buṭạrekin jirạuḱ kana. Ado̠ un jo̠khe̠ć uni jãwãe gomket do̠e ńe̠le kana, ona chatar do̠e pasarket́taea, ar uni haṛam do̠e sikuṕket́taea. Ado̠ o̠nḍe̠ khonkin beret́ calaḱ khać do̠e sikuṕket́taea. Ado̠ goṭa ho̠r daḱrekin paro̠moḱ khan do̠e panahiḱ kana, arkin paro̠mena me̠nkhan do̠e bo̠ja; ar dare buṭạrekin umuloḱ khan do̠e chataroḱ kana, ar setoṅre do̠ bae chataroḱa.
Ado̠ uni haṛam do̠ uni jãwãe gomket ńe̠lte ạḍi bạṛiće hahaṛaḱ kana, ado̠e me̠njoṅ kana, Durre̠! Nui ho̠ṛ bạṛiće lelhagea. Ado̠ e̠nre hõ̠ cet́ hõ̠ bae metadea.
Ol Toṅgeḱa.
Tumạl: Santal Folk Tales
Ol Toṅgeaḱ.
Ado̠ uniye calaoen tayo̠m khange uni ho̠po̠nerat do̠ ona maraḱ jel do̠e utuket́a, ar uni haṛame me̠nlet́ lekage sạri kũinḍi kaṛeteye le̠to̠ket́a. Ado̠ jãwãete̠t́ ar onko gidrạkoe e̠m lahawat́koa. Ado̠ko jo̠m gelat́ do̠ bogete haṛhat́. Ado̠ jãwãete̠t́e me̠nket́a, Cet́ leka ba teheń do̠m utuket́? Bogete haṛhat́ kan do̠.
Ado̠ uniye me̠nket́a, Baṅa, teheń do̠ ạḍi sebel iń utu akat́a. Ado̠ onka me̠nkateye me̠nket́a, Hape se̠ń jo̠m gelalege. Ado̠ sạriye jo̠m gelaket́ do̠, bogete haṛhat́ge. Ado̠e me̠nket́a, Babage tho̠e metadińa, kũinḍi kaṛete le̠ṭo̠eme tho̠, ạḍi sebela. Onate teheń do̠ kũinḍi kaṛeteń le̠ṭo̠ket́a. Baba do̠ ạḍiye e̠ḱṛe̠a, sanam jele bạṛić ocokidińa.
Ado̠ jãwãete̠t́e me̠nket́a, Baba do̠ daka utu do̠pe emadea se̠ baṅ?
Ado̠e me̠nket́a, Bale emadea.
̕E̠nḍekhan re̠ṅge̠ćtegeye calaoena?
Ado̠e me̠nket́a, To̠be̠rege e̠nḍe̠khan nonka do̠e lại oṭoat́mea. Cedaḱ bam emadea? Ạpum lekan ho̠ṛge bam emae khan, e̠nḍe̠khan do̠ celekom peṛakoa? Unim isinaea me̠nte co̠ṅ hare phareń ge̠t́ kuṭi oṭoat́me. Ado̠ bam emadete noa do̠e batlao oṭoat́mea. Ńe̠lme uni bam emadete abo hõ̠ okorbo jo̠m daṛeat́a? Jo̠to̠ baṅ kharapena?
Ado̠ uni bạhute̠t́ do̠ cet́ hõ̠ bae ro̠ṛlet́a, hapegeye tahẽ̠yena. Ado̠ jo̠to̠ jelko giḍikat́a.
Cabayena katha do̠.
Tumạl: Santal Folk Tales
Mit́din merom do tạnḍireye ạtińkan tahẽkana. Toyo do gajaṛ khon oḍokente ackage merome eset́ kedea. Merom do ạḍiye botorena. Ar bańcaoḱ lạgit́ dereńte Toyo bohoḱe tińkedea.
Hasote toyo do ạḍi ãṭe aḍraokeda. Noa ańjomte jhạṭu seta doe dạṛ ạgukeda. Ar toyoye ger goćkedea. Nonkate merom doe bańcaoena.
Mit́ṭaṅ ho̠ṛren, kathae, ho̠po̠nerate tahẽ̠kana; ado̠ uni kuṛi do̠ mit́ṭaṅ dosra atoreye ṭhão akadea; ado̠ pe̠ pon go̠ṭe̠nkin gidạr pidạrana. Ado̠ mit́ dhao uni apat ho̠ṛe me̠nket́a, O̠ko̠ń tora teheń do̠ phalna mạ̃itekoń hiri ạgukoa, ḍher din khon onko do̠ babon hiri akat́koa.
Ado̠ sạri onka me̠n oṭokate e̠n hiloḱ do̠ setaḱrege bin jo̠mtegeye mohnḍayena. Ado̠e me̠nket́a, Tioḱ go̠dań nãhãḱ, o̠nḍe̠geń jo̠ma. Ado̠ calaḱ calaḱte mit́ ṭhen mo̠ro̠n aṛaḱe ńe̠llet́a, ona hõ̠ bae jo̠mlet́a. Khange ado̠e calao se̠ṭe̠rena;ado̠ parko̠mko beladete daḱko taṅadea, ado̠ boge judạye kuli baṛakedea.
Ado̠ e̠n hiloḱge uni apatte̠t́ do̠ ruạṛe me̠net́a; ado̠e me̠nket́a, Iạ mạ̃i, iń do̠ ạḍi hạbić do̠ bạń peṛa ho̠ṛo̠ḱape kana, iń do̠ teheńgeń ruạṛa.
Khange ado̠e metadea, Iạ baba, ạkhirem calaḱgea, lo̠lo̠aḱ tạṅgi toraeme. Ar uni jãwãe gomket do̠ ạḍiye sendrawa, ado̠ e̠n hiloḱ hõ̠ mit́ṭaṅ maraḱe go̠ć ạgu akadea, ado̠ ro̠ ge̠t́ akadete uni do̠ oka se̠n co̠e calaoen. Ado̠ uni ho̠po̠nerat do̠ apat haṛam menae iạte bae utu dakayet́a. Ado̠ khub setoṅen khan, racae le̠be̠t́ ạikạuket́a, setoṅte ạḍi bạṛić dhipạuena. Un jo̠khe̠n ado̠e metae kana, Ma baba, lo̠lo̠aḱ nito̠ḱ do̠ tioḱena, ma calaḱme.
Ado̠ uni ho̠po̠nerat́ onkae me̠nket́ khan, uni haṛam do̠ mo̠ne̠reye bujhạuket́a, daka do̠ o̠ho̠ko e̠mlińa me̠nte; O̠ko̠ń torań beret́ calaḱa. Khange ṭheṅgae saṕket́taea, ado̠ beret́ calaḱ jo̠khe̠n uni haṛam do̠e ro̠ṛ oṭoako kana, Iạ mạ̃i, mit́ kathań lại oṭoam kana, je̠ jãwãe do̠ ạḍiye sendrawa; ado̠ jãhã leka maraḱ tanaḱe go̠ćleko khan do̠ kũinḍi kaṛete le̠ṭokope tho̠, ạḍiko sebela.
Ado̠e me̠nket́a, Acha e̠nḍekhanle le̠ṭo̠koa. Ado̠ e̠nka me̠n baṛakatege uni haṛam do̠e calaoena; cet́ hõ̠ bako emadea, upạstegeye calaoena.
Ol toṅgeḱa
Tumạl: Santal Folk Tales
Isạhake haṛamen ar mẽt́ ạndhuạentae khan, mit́din Esaoe metadea, Am do aḱ sarante birte calaḱme, ar bir jel goć ạgukate isin aroạńme, jemon ona jomkateń bhoram ạuriń gujuḱre. Rebeka onae ańjomket́te Jakobe phuslạkedea, jemon Esao bodolte apat ṭhen bolokate bhortet́e aṅgejoṅ. Jakobe roṛ ruạṛadea, dadań do goṭa hoṛmoe hodo hodogea, ar iń doń cikạ̃ṛgea; paseć ạpuńe tunum aṭkarkidińge, ado iń cetanre sarapiń paṛao ocoket́ge ar bhor do baṅ. Menkhan eṅgattet́e phuslạukedea, ar barea merom hopon goćkate bir-jel leka ạḍi soṛome isin aroket́a, ar merom harta Jakobaḱ tikin ar hoṭoḱre bedhaoadete, Jakob do ona jomaḱante apat ṭhen boloente bhortet́e koeana.
Isạhake kulikedea, Henda beṭa, cekate nunạḱ hako pakom ńam ạguket́a? Jakobe roṛ ruạṛadea, E baba Probhu amren Isore kol daram got́adińte. Isạhak do aṛaṅtet́ ańjom orom leka ạikạuket́teye metadea. Mase beṭa, sorlenme; ado tunum aṭkarkedeteye menket́a, Aṛaṅtet́ do Jakobaḱ, menkhan tikin do Esaoaḱ. Khange Jakobe ạguade isin aroaḱ jomkatey bhoradea, ar dadat cetanreye dohokedea, pạhil janamić menkate. Metadeae, Am sarapamić doe sarapoḱ ma, ar am bhoramić do bhorane hoyoḱ ma.
Jakob oḍok tora Esaoe seṭerena, ar isin arokate apat idiadeteye metadea, Ne baba, bir jeleń ạgu akawat́meaḱ jomme, jãhãlekatem bhorań. Isạhake metadea, Am do okoe kanam? Esaoe roṛ ruạṛadea, Iń do amren pạhil janamić Esaoge. Khange Isạhak do ạḍi bạṛić botorenteye metadea, Enḍekhan enaṅre bir jel sendra goć ạguadiń doe okoe kana? Iń do jomkateń bhoradea, ar bhoranić hõe tahena. Esaoe roṛ ruạṛadea, E baba, mit́ṭeć bhor iń lạgit́ do bam sareć doho akat́a? Khange Isạhake metadea. Am do tarwaṛetem ạsuloḱa, ar amren bokom ṭhen gutim khaṭaoḱa.
Esao do enhiloḱ khon Jakobe kurudadea ona bhor khạtirte, ar gojeye dhirạukedea apate goćlen khan. Khange Rebeka Jakobe metadea, am do beṭa Laban mamom ṭhen senkate, onḍe baṛe tahẽ hataṛoḱme, amren dadam reaḱ raṅgao ạuri nemrotoḱ dhạbić. (Gen.27.)
Sedae jugre mit́ṭen Rajae tahẽkana. Menkhan Raj hopon do ạḍi kuṛhiạ ko tahẽkana. Onate uni do mit́din onko pea hopone hohoat́koa ar mimit́ hoṛ mit́ṭen kateć beg-e emat́koa. Raj do onkoe metat́koa, “Ape joto koge mit́ṭen beg em hoeakana.“Ape modre okoe do pạhil ona beg kạudi teye pereć daṛeaḱa unige Rajań benaoea.”
Menkhan onko Raj hopon do nunạḱ kuṛhiạ ko tahẽkana je, onko modre okoe hõ ona beg kạuḍite pereć reaḱ mon bako uduḱleda.
Raj ren maraṅ hopon do cạuki latarre doho akat́ beg reaḱ kathae hiṛińkeda. Onkage talaeić hopontet́ hõ seṅgel joloḱkan ńelte beg dohokate ona ạ̃ṛĩće dhurạuena. Ar huḍiń hopontae do ona beg mit́ golam emkate metadea, “noa beg kạuḍite pereć ạguime.”
Thoṛa din tayom Raj do arhõ onko hopontaeye hohoat́koa. Uni do ńel sanayedea je okoe tinạḱ ona beg ko pereć daṛeakada. Raj doe ńelkeda je aćren hoponko modre okoe hõ mit́ ṭaka hõ ona beg re bako doho akada, menkhan uni hudinić hoponaḱ beg do mit́ golane pereć akada.
Onate Raj do uni huḍińić koṛa ren golam Raj benaoe reaḱe goṭakeda ar aćren hopon kodo Raj bakhol khone laga oḍokket́koa.