Mit́ṭen Gạ̃ṛĩ Ar Kẽoṭa Aḱ Golpo

Mit́ṭen gaḍare kẽoṭa jhạliko or kan tahẽkana. Mit́ṭen gạ̃ṛĩ do ona gaḍa aṛerege darere duṛuṕ akan tahẽkana, ar onkoaḱ ona jhạli ore ńeńel kan tahẽna. Jãhãn jạruṛ karonaḱte kẽoṭa do jhạli bạgikate thoṛa sạńgiń sećko senena. Onko kẽoṭa ńelte gạ̃ṛĩ hõ hako sasaṕ monadea.

Ado dare khone ãṛgo pheḍena ar jhạli saṕkeda. Khange saṕket́ sãote aćaḱ ti jaṅga do jhạlirege jhạliyentaea. Khan cekate ona jhạli khone chinḍạḱa onkan jãhãn horge bae ńamleda. Ado tinre onko kẽoṭako koyoḱkeda, ńele kanako gạ̃ṛĩ do jhạli oṛeć kana. Nonka hudis ganḍonkate harephare onḍeko sen sorena, ar joto hoṛ mit́te gạ̃ṛĩ ko dalkedete. Ado gạ̃ṛĩ do mon monte duk salaḱ nonkae menkeda,  Ińaḱ kạmi reaḱ jo doń ńamkeda. Ente iń do hako sasaṕ reaḱ cet́ge bạń baḍaea, menkhan cedaḱ, ạuṛiaḱ hećkate jhạliń saṕkeda.




Pheraoḱ Babot Thoṛa Katha

Nãhãḱ jugre ạḍi oprom mit́ṭen ḍhạrwạḱ hoho katha menaḱa, ar ona do hoyoḱ kana “Pheraoḱ me ar pherao me”. Noa do ạḍi jạruṛ kana. Entet́ Pherao ar Pheraoḱ reaḱ ạḍi jạruṛ menaḱa, Pạhilre jạruṛ menaḱa pheraoḱ reaḱ, pạhilre apnar nijtet́ pheraolen khange ạt do hoyoḱa sanamaḱ pheraoḱ reaḱ. Nitoḱ kukli do hoyoḱ kana, oka khon pheraoḱ reaḱ jạruṛa? Se cet́ lekate pherao do hoekoḱa? Sạriaḱ do hoyoḱ kana abo do nitge joto seć khon pheraoḱ reaḱ jạruṛ menaḱtabona. Aboaḱ Raj niti, kạuḍiniti, sãota ạri cạli. Bud Akel, Sikhnạt emanteaḱ metaḱme sanam sećtege pheraoḱ jạruṛ menaḱtabona. Hẽ aboaḱ mon reaḱ pheraoḱ hõ jạruṛ menaḱa. Aboaḱ mon reaḱ pheraoḱ bạnuḱte tinạḱ do dinko parom calaḱ kan disom ar sãotare kisạ̃ṛ ko do kisạ̃ṛ ar reṅgeć ko do reṅgeć geko tahẽn kana. Disom ar sãota reaḱ ạn ạri ko do jotoge tahẽn kana kisạ̃ṛ koaḱ tire, ar onko ṭhen sanamaḱre  jaogeko eṛe ocoḱ kana.

Sãotare juạn koṛa-kuṛiko hõ mońj se bhage jãhãn kạmi lạgit́ dạyik babon goḱet́ kana, juạn ko do bhageaḱ baṅkate hạnḍi-tạṛi, cuṭi-biṛi, gul-gańja, emanteaḱ bạṛić kạmi reko boloḱ kana, ar onkate juạn ko do s̃otako nosṭoeda. Abo bon baḍaea nebetar ren juạn koge darakan din ren sãota, church, disomren ạyur ko do. Menkhan juạnko talare noako gun colon tahẽlen khan sãota, church, disom do tis hõ noko ṭhen khon bhageaḱ do bae as daṛeaḱa, ona iạte juạnkoaḱ jạruṛ menaḱa noako khon pheraoḱ reaḱ, apnar pherao kate eṭaḱko pheraoko reaḱ aboaḱ mon khon noako bạṛić mạilạ se monsubạ baṅ caba akante sãota se abo do nit hõ unạḱ tayomre menaḱbona.

Aboaḱ as akan ṭhạ̃ire babon seṭer daṛeaḱ kana, menkhan nonḍe khon se noako ṭhạ̃i khon oḍoṅ hijuḱ reaḱ upại do cet́ kana? Judi ạn benao kate kạmire ona babon beohar se babon pheraoḱ! Noa do ạḍi aema dhao bon ńel akada abo disom reaḱ soṅbidhante ạḍi keṭeć ạn menaḱa jãhãe esiḍem arećae khan (asid nikkhep) korṭ do am cetanre mit́ṭen maraṅ rae do ema ar ona do “phạsi” onka leka saṅge hoṛ bhitrire cuṭi se biṛiyem ńu lekhan ḍanḍom (Fine) emoḱ reaḱ ạn menaḱa. Ado cet́ unạḱ keṭeć ạn tahẽkate esiḍ areć’, biṛi-cuṭi ńu bond akana? Baṅ bond akana, noako lạgit́ jạruṛ menaḱa apnarte mon bhitri khon pheraoḱ reaḱ.

Abo judi apnarte nit bon ekraṛlen khan bạṛić babon kạmia, bhage se mońj kạmi lạgit́ bon kurumuṭuia, tobe khange abo dobon pherao daṛeaḱa. Menkhan sạri-sạrige pherao lạgit́ aboaḱ ạn (bibek) jagwaroḱa? Delabon noa reaḱ apnartegebon sendraea. 




Goṭa Dhạrti Maejiu Mãhã-2025

Begum Rokeya do 100 serma laha maejiu koaḱ hok lạgit́e lạṛhạilena. Onko do goṭa somaj ar ạri-cạliren ‘mace̱t́’ ko birud re maejiuko sikhnạt́ lạgit́ ko lạṛhạiyena. Uniaḱ maejiukoak̕ ạidạri babot aema lekan ạḍi dam anaḱ kathako uniak̕ aema lekan lekha/olaḱ kore ńam daṛeaḱa. Noa katha do uniak olak onḍe khon paṛhao ko lạgit́ em akana.

Kaji Nozrul Islamaḱ Maejiu Onoliạ reye ol caṛhao akada; adha do maejiu ar adha do herel hoṛe benao akada.

March cando reaḱ 8 tạrik 2025 serma reaḱ Goṭa Dhạrti Maejiu Mãhã reaḱ jos katha do menaḱa; Jegeṭ́ riari maejiu mãhã do jạt-pạt barabari, maejiukọaḱ ạidạri, ar unkoaḱ hok ko lạgit́ lạṛhại reaḱ din kana.

Somaj reaḱ sanam ḍạrkore maejiukoaḱ kạmi do ạḍi maraṅgea, menkhan nit hõ aema ḍạrkore bhenegar ko ńam kana. Noa din do maejiuko sạjại em lạgit́ ar onkoaḱ hok ạidạri lạgit́ cet́et́kanko lạgit́ ko manaoet́ kana. Dhạrti re 8 march hiloḱ jạt́ pạrsi reaḱ maejiukoaḱ din manaoḱ kana, ona do̠ maejiukoaḱ hok ar nạyite ạḍi khaṭo din kana. Noa do eken manao lạgit́ do baṅ kana, menkhan maejiuko lạgit́ ạḍi sạri somaj benao lạgit́ ạḍi jạruṛan hoho kana.

March reaḱ din do Russia reaḱ itihas reaḱ ạḍi jạruṛaḱ kana. 1913 sal reaḱ 23 phạrwạri hiloḱ Russia ren maejiuko do Julian calendar (eṭaḱ jaega kore beohar akan Gregorian calendar reaḱ 8 march sãote jopoṛao) lekate pạhil lạṛhại reaḱ ko lạṛhại lena. Noa do maejiukoaḱ din reaḱ jạṛuṛaḱ lạgit́ mit́ṭen global standard hoyena.

Nonde do maejiu koaḱ ạidạri manao lạgit́ maejiu koaḱ din reaḱ slogan ko menak̕a: “Sạdhin Mahila, Dhạrti Sạdhin “Barbar Hok, Barti Sujog, Barti Bhage!” Daṛe, lạṭu ar daya – sanam jaegare maejiuko manao!”

Jarman reaḱ Somaj Demokratik Pạrti ren ‘Mahila Ofis’ ren ạyurić Clara Zetkin ńutuman mit́ṭen maejiu do ạḍi jạruṛan maejiukoaḱ din reaḱ hudis doe sodor keda. Uni doe meneda, sanam disom re mit́ din – Mahila din – manaoḱ jạruṛa jemon onkoaḱ khoj do purạu daṛeaḱ.

Etohoṕ se Pạhil maejiu mãhã reak̕ kạmi, oka do “Maejiu mãhã” ńutumte baḍaeoḱkan, 28 phọrwari, 1909 hiloḱ New York nagraha re hoelena. Noa do kạmiạko Theresa Malkielaḱ sujại lekate America reaḱ Somaj pạtiạu dol hotete hoelena.

Abo do noako karonte Mahilakoaḱ Cando manaoeda: Dhạrti renak̕ ạḍi daṛean maejiukoaḱ ạḍi jạruṛan kạmi ar ạḍi jạruṛan kạmiko manao lạgit́. Maejiu ar herel hoṛkoaḱ̕ barti hok ạidạri sạbit dohoe lạgit́ okoe ko apnar jion ko em akat́ onko manot ar sạjại em.

1976 khon 1985 sal hạbić Maejiuko lạgit́ United Nations reaḱ 10 bochor do nonkan okte kana oka do maejiuko cetanre ạḍi maraṅ porho hoe daṛeaḱa, jeleka kạmi reaḱ ạidạri, jạt pạrsi reaḱ ạidạri, jạt ạidạri, ar eṭaḱ manwa ạidạri ko reaḱ ạidạri. Noa do 1975 sal reaḱ 15 december hiloḱ 31/136 sạjại hotete ạḍi jạruṛaḱ kạmi ko purạu keda.

2025 serma reaḱ International Mahila Dibos reaḱ motlob do hoyoḱ kana “Sanam maejiu ar kuṛi ko lạgit́: Hok, Barti, Sạdhin. “Noa serma reaḱ motlob do sanamko lạgit́ barti hok, daṛe ar sujog ar mit́ṭen ạḍi jạruṛan ạyur lạgit́ kạmi lạgit́ ko hoho akada okaṭaḱ re okoe hõ tayom seć bako tahena.

Itihas lekate rạṅgao purple do nạyitet́ ar manot reaḱ cinhạ kana, ar niạ okte do maejiukoaḱ rạṅgao lạgit́ beohar hoyoḱ kana.Green do as reaḱ cinhạ kana.Teheń do beṅga rạṅgao do International Mahila Dibos reaḱ rạṅgao kana, ar hạṛiạr rạṅgao sãote joṛao kate, ona do maejiukoaḱ lạṛhại reaḱ cinhạe uduḱet́ kana.

Bangladesom ren Maejiuko (Minoti Murmu, Promila Hasdak, Sumitra Murmu ar Renuka Soren) soṅge katha hoyena santal maejiuko babot; noa Mohila Mãhã babot re roṛ ruạṛ do nonka leka tahẽkana. Sạrige ạḍi jạruṛa jemon maejiu ar herel hoṛ hok ar sadhin reaḱ babot re. Entet́ okte re maejiuko do baku ńamet kana hok ar sadhin do onate jemon noa do barabari ge tãhen. Disom, jatiari, somaj, gharońj lahai lạgit́ do ạḍige jạruṛ barabari hok ar kạmihora.

Nepal disom reaḱ Kathmandu, Birhatnagor ren santal mesera Sushila Murmu ar Kuindi Murmu soṅge jaoge ropoṛ do hoyoḱa social media messenger sećte. Goṭa dhạrti reák noa maejiu mãhã re nokin bana hoṛaḱ katha do hoyoḱ kana je, santal maejiuko ạḍi ko laha ediḱ kana. Nonka ge hok, sadhin ar barabari ạidariko ńam lekhan arhõ santal maejiuko bartiko laha ediḱa.

India reaḱ Jharkhand ren mit́ mesera (Sarmila Soen, Rimmy Marcyla Tudu ar Sarala Murmu) ko hõ mit́ geko lại sodor akada ako disom ren maejiuko babot re. India re santalko ạḍi aṭ ko laha akana, metak ́me disom ren President hạbićte ona oka doko metaḱ kana Indian ren pạhil utarik maraṅ hoṛ do Santal maejiu kanae. Arhõ menaḱa koṛa MP, MLA, government re maraṅ hudạko hameṭ akada.

Onate noa din ạḍi man manot selet́ko manao ganao akada goṭa dhạrti ren maejiuko. Santal maejiuko hõ nonka ge goṭa dhạrtiko pasnaoḱ ma maraṅ maraṅ hudạre kam kaj katet́ santal disom, somaj ato gharońj bon tul rakaṕ ma goṭa dhạrtiren hoṛko ṭhen. Niạ as ar koejoṅ ge tahẽn kana sanam maejiuko lạgit́.




Halaṅ Ńam Baha

Janamenam am do bạbu

Reṅgeć nacar gharońjre

Duk kosṭo harhet sanam

Paṛaoena am cetanre.

Gogo baba dulạṛ khonem

Chiṭkạu ńurena

Dhạrtiren dhukhi ko modre

Amgem tahẽna.

Duk kosṭo harkhet talare

Halaṅ kedam ạkil

Hoe koḱam mente am do

Somajre marsal ipil.

Somaj reaḱ bhạlại lạgit́

Amgem tahẽn laha

Somaj talare am dom hoyen

Halaṅ ńam baha.




Mit́ṭen Casa Hoṛaḱ Golpo

Mit́ṭen casa hoṛe tahẽkana. Uniren do pea hoponko tahẽkantaea. Uni casa hoṛ do ạḍi bhage kạmiye baḍae kan tahẽkana. Uniaḱ gujuḱ lahare uniaḱ joto kạmi cecet́ lạgit́, uni do aćren hopon ko hoho kateće metat́koa, E beṭa ańjom pe! Iń do ạḍi usạra noa dhạrtiń bạgiaḱa. Iń ṭhen oka menaḱ, ona do noako jumire sendra joṅpe khạṭigepe ńama. Ado uniren hoponko hudis keda, onako jumire baba do dhon duribe doho akada.

Casa hoṛ goć tayon hopontae dhon durib lalocte ạḍi usạra ona jumiko la keda. Menkhan okoe do ạḍi haron kateć jumiko la ket́, ona lekate onkan daman dhon durib cet́ge bako ńamleda, menkhan ona jumi ạḍi khạndriń la karonaḱte inạ serma ạḍi ḍher phosol hoyena, dhon durib bako ńamlet́ rehõ onkoaḱ kạmi se khaṭaoḱ do baṅ ạuṛiaḱlena. Ente  ạḍi aema jo se phosol doko ńamkeda.




21 Podoke ńam keda Santal Kuṛi Kohati Kisku

21 podok ko ńam keda 18 goṭen manotanko ar phootball khilạḍiạ kụriko. Calaoen Lukhibar 20 February cando setaḱ ber seć Rajdhani Onman Sriti helmel sabha ṭanḍire Maraṅ Peṛa disom ạyurić Prof. Muhamod Ynus do sanamko ti reye em calat́ koa. Baṅgladisom re pạhil Santal hisạb te Santal kuṛi Kohati Kisku doe ńam keda. Baṅgladisom reaḱ utạr nakha Thạkurgaon jilạ, Ranisoṅkol upozila, Raṅgaṭuṅgi ato oṛaḱ ren dilgạriạ footbolar Santal kuṛi Kohati Kisku ńam keda 2025 Serma reaḱ man/sirpạ 21 Podok. Baṅgladisom reaḱ football lạgit́ ạḍi aema obodan/Enem doe doho akada.

“Abo do̠ Baṅgla pạrsi rajosṭi pạrsi lekatebon khojoḱ kana”, “Aboak̕ ạidạri do̠bon aṅgoć jạruṛa”, “Abo do̠ Baṅgla pạrsi rajosṭi pạrsi lekatebon khojoḱ kana” – hajar hajar pạṭhuạko do̠ kạṭic̕ kạṭic̕ ḍạrkore pe se hạṭińte laha sec̕ ko calao idiyet̕ kana, ona do̠ Section 144 reaḱ ạn ạri ko bạṛić akada. Pulisiko do̠ ạḍi rạskạte pạṭhuạko ḍahar secy ạguko lạgit́ beṭon ar tear gas beohar ko ehoṕ keda. Paṛhaoḱ kan koaḱ ḍamaḍom baṅ hoelen khan police do̠ guli ạgu ko e̠ho̠ṕ keda. Salam, Barkat, Rafiq, ar Jabbar sãote Beṅgal ren ạḍi gạkhuṛ koṛako do Beṅgal reaḱ gạḍi kore mãhãm ḍaṅgra ko ḍaṅgra ket́ koa, onko do ‘A A K Kh’ ar ‘Baṅgla do aboaḱ ạyur pạrsi kana’ reaḱ placard ko ạgu kate, onkoaḱ bohoḱ re guli ko ḍeṅga aṭkar kate mit́ṭen asol itihãs ko benao keda.

1952 sal reaḱ pạrsi lạṛhại reaḱ kathań roṛet́ kan tãhẽkana. Ona din do eken abo lạgit́ do baṅ, menkhan dhạrti reaḱ goṭa itihãs lạgit́ mit́ṭen pạrsi lạgit́ pạhil dhao mit́ṭen jạt́ do akoaḱ mayame ạtu keda. Abo do̠ Baṅgladisom ren onko dilgariạ gidrạko lạgit́ Baṅgladisom rajạri pạrsi lekatebon sạbit daṛeaḱa. Ona tayom 21 February do̠ Shahid Dibos reaḱ sạjại ko ńam keda. Tayomte noa din do̠ Antarjatika go̠ Pạrsi Dibos lekate manao̠ hoelena. Onko pạrsi sạhidko disạ uihạrkate 1952 salre Ekushey podok benao lena. Noa Ekushey Podok do̠ ạḍi jạruṛ ho̠ṛko ṭhen ạḍi jạruṛ okte khon ge ạḍi jạruṛ ho̠ṛko em ocoakana. Ekushey podok da chet́ kana se Ekushey podok renaḱ itihãs baḍae sanayet́ me khan noa onol paṛhao hoyok’ tama.

21 podok do cet́ kana? Ekushey Podok do̠ Baṅladiso̠m reak̕ rajosṭi ar ạḍi maraṅ sibil sạriạk̕ kana. Ekushey Podok do̠ diso̠m reaḱ ạḍi namḍak ạkilạn, somaj ạri-cạliren ho̠ṛko, ar diso̠m reaḱ uskur re ạḍi maraṅ kạmi ko kạmi akat́ sorkari ar be-sorkari sãota se sạdhin ạri-cạli ko manot lạgit́ Baṅladisom sorkaraḱ Sanskriti Mo̠ntrial hote̠te̠ em hoyoḱ kana. 1952 sal reaḱ maraṅ pạrsi lạṛhại reaḱ amṛet́ sạhidko disạ dohoe lạgit́ 1976 sal khon aema lekan kạmi kore ạḍi khaṭo kạmi lạgit́ aema lekan hoṛ ar sạsạriạko ṭhen Ekushey Podok em akana.

Mit̕-mit̕ Ekushey Podok jitạuic̕ mit̕ṭen meḍel, mit̕ṭen nạmuna, ar mit̕ṭen sạriạk̕ kạuḍi em hoyok̕ kana. Noa meḍel re 18 kereṭ sona te benao akan 35 gram reaḱ meḍel menak̕a, ona do̠ Nitun Kundu hotete benao akana. Pạhil do̠ 25 hajar ṭaka kana, menkhan aema okte re 2 lakh ṭaka re bạṛti hoelena. Ekushey Podok do nonkan siropa kana oka do poesa lekate dam do baṅ daṛeaḱ kana. Noa ńam lạgit́ oka motivation calaoḱ kana ona do sona se kạudi te baṅ jạruṛa.

21 podok reaḱ khaṭo Itihãs do hoyoḱ kana; 1976 salre ona okte ren sikhnạt ar ạri-cạli lạgit̕ sahitya solha emok̕kan solhate Baṅladisạm ren pạhil military rajạri General Ziaur Rahman do̠ Ekushey Podok’e e̠ho̠p̕ keda. Pạhil dhao Baṅgabhabạn re so̠maolen kạmi re Ekushey Podok’ sodor reak’ bebosta hoyena. 1976 sal re ko̠bi kaji nazrul islam, ko̠bi jasim uddin, begum sufia kamal, Dr. Muhammed Qudrat-e-Khuda sãote mõ̠ṛẽ̠ go̠ṭen 9 ho̠ṛ Ekushey podok̕ ko emkeda.

2018 sal hạbić aema lekan ḍạr re mõ̠ṛẽ̠ ge̠ 457 ho̠ṛ ar Dhạrtiren Majhi Pạrsi Dulạṛiạko 21 February Ạdibạsi Majhi Pạrsi Dibos mente jạhir lạgit́ akoaḱ asol kạmi lạgit́ Ekushey Podok emlena.

21 podok do okoe ko nama? Ekushey Podok do̠ jãhãe jivet se̠ go̠ć ho̠ṛ, dol, sạdhin se̠ sãota lạgit́ noako  kạmi reaḱ sarhao ar ạḍi namḍak kạmi lạgit́ sorkare em daṛeaḱa:

1) Pạrsi ạri-cạli

2) Kala (Sereń, Eneć, Obhin, ạḍi bhage kạmi sãote sanam ḍạr)

3) Mukti lạṛhại

4) Paṭhkar kạmi

5) So̠do̠r

6) Siknạt

7) Bigyan ar Teknoloji

8) Artha ạri

9) Samajik seba

10) Rajniti reak̕ katha

11) Pạrsi ar Sahitya ar

12) Sarkar hotete thir akan eṭaḱ jahan khilạḍ.

Ekushey Podok do̠ menaḱ ḍạrkore em hoyoḱ kana, ar Ekushey Podok ńam lạgit́ do̠ jãhãe ho̠ṛ, ḍạr, sạdhin, ar sãota do̠ ona ḍạr re khas kạmi ko kạmi akada. Arhõ̠ Ekushey Podok ńam lạgit́ ho̠ṛ do̠ ạri-cạli ar disom dulạṛ reaḱ ạḍi jạruṛa. Ekushey Podok lạgit́ mit́ṭen hoṛ se sãota do̠ akoaḱ jion reaḱ jo̠to̠ lekan ạidạri lekate no̠mbo̠r em hoyoḱa. (21 se podok reaḱ blog khon tumạl hatao hoe akana)

Ekushey Podok ạn re ol akana je jahan serma re ge pe gel pon khon jạsti meḍel do baṅko emakoa ar noa ekushey podok do eken Baṅladisom ren nagari/sanstha/sạstha ko geko ńam daṛeaḱa. Menkhan sorkar do̠ ac̕ak̕ monsubạ lekate jahan serma re hõ ạḍi tho̠ṛa se̠ bạṛti kạmi lạgit̕ ạḍi jạruṛa ar jahan jạruṛan ho̠ṛ se̠ sãota Ekushey Podok lạgit̕ no̠mbo̠re em daṛeak̕a.

Kohati Kisku ren maraṅ didi Epina Kisku soṅge katha hoe akana je, ạḍi maraṅ jit hameṭ do sạrige ạḍi rạskạ reaḱ kana. Aćren baba hõ ạḍi rạskạyena nonkan khobor ńam kate. Nonkan khobor ńam kate ạḍi ãṭ ko rạskạ ena aḍepase renko ar goṭa baṅgladisom ren santal jạtiạriko. Baṅgladisom reaḱ nonkan maraṅ man se sirpạ doe ńam keda.

Kohati ren maraṅ boeha Epina Kiskuye lại keda je, meḍel hatao tayom Kohati do phone kate bae lạiadea je, uni do Ekushey Podoke ńam akada. Noa do aema maraṅ hoṛ ar sãota kore ńamoḱ kana. Kohati lạgit́ nonkan meḍel ńam do̠ ạḍi maraṅ bhor dan kana.

Adibạsi ren onolia ̣ar researcher Mithusila Murmue meneda, “Abo jạt do̠ baṅ hoe daṛeaḱkanaḱ ko sombhobon benao akada.” Uni do̠ thoṛa din laha SAFF reaḱ champion reaḱ kheloḍ kate diso̠m reaḱ ạidạri ạgu akada. Nit  arhõ meḍele ńam akada, ona do disom ren maraṅ meḍel kana Ekushey Podok. Noa do̠ ḍạr ar Nandail lạgit̕ ạḍi maraṅ rin kana. Ona do̠ itihãs hoyoḱa.

Kohati Kisku do nitok United Arab Amirat disom re menaea bar goṭen khilod lạgit́.

Baṅgladisom reaḱ Supreme Court ren Pạhil Santal Advocate Provat Ṭuḍu aḱ hõ ạḍi rạskạ nonkan khobor baḍae kate. Uni do Santals Times re rạskạ khobore em keda je, Santalko lạgit́ ạḍi maraṅ gorob kana. Nonka Baṅgladisom ren sanam santalko jemon sanam jaega rebon seṭer daṛeaḱ ar laha seć bon laha idiḱ.

Teheń ińaḱ noa hopon olaḱ te Baṅgladisom ren sanam Santalko udgạuet́ pe kana; jemon darakan din re delabon Baṅgladisom reaḱ sanam man/sirpa bon hameṭ ar santal jạtiạri bon tul rakab ma dhạrti ren sanam jạtrenko ṭhen.




Dhuṛi Dhạrtiy Bạgiyada iskul mahaso̠e Sham Ṭuḍu

Chapainawabgonj jilạ reaḱ Jolahar manḍerren manotan mahasoe Sham Tudu do̠ Lukhibar (27 February’2025 ) noa dhuṛi dhạrti bạgiat́te hana puriyena. Mano̠tan Sham Ṭuḍu do̠ Sufol Tudu ar Rani Hasda ren gidrạe tāhe̠kana. Uni do Niạ ṭoṭharen mit́ Lekman mano̠tan ar Santal so̠maj susạriại ho̠ṛe ta̠hẽkana. Bangladiso̠m ren Ạdivạsi santal jạtko modre Supreme Court ren pạhil ukil ar Utarboṅgo Adivasi Forum ren sadharon sompadok Advocate Probhat Ṭudu ren apat́ kanae. Uniaḱ gujuḱre Uttarboṅgo Adivasi Forum, Hindu Bodho Christian Oiko porisod, Normissjon Bangladesh selet́h eṭaḱ Adivasi songothon ar sãota ren mimit́ namḍak se hoṛko duk ko so̠do̠r akada. Mn.Sham Ṭuḍu do Amnura Mission Primary School re Maraṅ Mahasoe (Head master) lekate amdaj pegel (30) serma dạyikre tahẽkate gidrạe paṛhaoakat́ koa. Gidrạko oloḱ paṛhaoḱ sećte sẽṛa ko lạgit́ nijaḱ jumi jaega dan katet́ benao rakaṕkeda Johahar Sarkari Parimary School. Inạkatet́ hõ adivasi sãotra lahanti lạgit́ aema lekan ṭhãona ńutumte nijaḱ jumikoe dan akada. Bangdesh Northern Evangelical Lutheran Church (BNELC) ạyur lahantire aema go̠ṛo̠ kạmiko̠ menaḱtaea. Enạ chaḍa ho̠ aćaḱ aḍepase ṭoṭhakore mit́ monj jumijaega soso̠ṅić ạmin e̠ hisạbte ho̠ṛko̠ ṭhen mo̠nj namḍak tahekantaea. Sikhnạt re nonka goṛo ar kạmi lạgit́ Chapainawabganj sadar Upajila Prosaon 2019 sermare Marsal uduḱan ho̠ṛ se ‘Alor Pothik’sonmane emadea. Uni do somaj reaḱ aema lekan bạṛićaḱ ko bạgi kate somaj se sãota laha idi lạgit́ ạḍi maraṅe kạmi akada. Gujuḱ o̠kte uni do aćren jiwi juri, 4 koṛa ar 3 kuṛi, goṛom gidrạ selet́ aema peṛa pạrbhạko bạgiat́koa.




Gidrạko Paṛhaoḱre gạkhuṛko lạgit́ jạruṛteaḱ

Pạhil cecet́ge aema gidrạkoaḱ akel hameṭ reaḱ etohoṕ kana. Kạṭić gidrạko nijaḱ pạrsi cetanre hudis bhabnako sodoroḱ lạgit́ ańjom roṛ ar oloḱ paṛhaoḱ hameṭ daṛeaḱ lekage noa puthiko sapṛao hoe akana, sanamaḱ cetanre joto lekan hudis-ganḍon ńam lạgit́ jãhã jạruṛkan onako modre paṛhaoḱ do mit́ṭen ạḍi jạruṛanaḱ kana. School re gidrạkoaḱ sikhnạt etohoṕre jahan ponthako laṛcaṛoḱ rehõ onko do akhor, katha roṛ noako do cet́ tege jạruṛakoa. Pạhil sikhnạt cet́akore jạli hataṅ gidrạko lạgit́ aema lekan pontha se dhara do mit́ṭen mahasoe hatao jạruṛaea, arhõ ńeloḱa je, gidrạko school calaḱ maṛaṅrege aema lekan aṛaṅ, saḍe ar cinhạ ko sãoko do ako aḍepase khonko cet́ akada, noako pạhil cecet́aḱge gidrạwaḱ tayom daram din reaḱ lahanti lạgit́ maraṅ goṛo kana.

Go-babawaḱ dạyik: kạṭić gidrạ oloḱ paṛhaoḱ cet́ lạgit́ mon sećte sapṛaoko do go-baba ar aḍepase sãotage mit́ṭen ạḍi jạruṛanaḱ kana. Kạtić gidrạko do din reaḱ ḍher somoe ge go-baba sãoko tahena, aema oktere go-babage gidrạko oloḱ paṛhaoḱ cet́ akoko ehoṕakoa onate onkoge pạhil mahasoe kanako. Gidrạko tinre akoaḱ aḍepase reaḱ aema jinisko ńela unre go-babage onako sanamaḱ sãoko oporom kakoa. Joto jinis ko reaḱ ńutum go-baba do bar bar ńum kate akoren gidrạko cet́ akoa ạuriko cet́ hạbić jemon, gogo, baba, didi, daka, utu, emanteaḱaḱko.

Onate okoe go-baba koaḱ bidiạ menaḱ onko do akoren gidrạ ạḍi usạrate akhorko ar ucrạnko cet́ daṛeakoa, menkhan disạ dohoe hoyoḱa gidrạ okae cet́ae kan, ona do jemon rạskạ ar hameṭ daṛe lekanaḱ hoyoḱ ar baṅ khan gidrạko ona bako disạ dohoea. Gidrạko jãhãnaḱge jormoṭte se botor oco kate cet́ ocoko do baṅ hoyoḱa nonka lekhan do gidrạkoaḱ monre eken botorge janamoḱa. Onate gidrạko ṭhen do dulạṛte rạskạ selet́ algate sanam oprom jinisko saṕ rakaṕ hoyoḱa jemon do onko onako mońj ar napaete ko hameṭ arko saṕ doho daṛeaḱ, gidrạ ko são sanam oktere gate leka soṅgeḱ hoyoḱa, jemon ona hewa tahente tayom daram gidrạko school re mahasoe ko são bin botor ar khulạsa monteko soṅge daṛeaḱ.

Mahasoe koaḱ dạyik: Asokaete gidrạkoaḱ umer tinre pon/mõṛẽ serma tahena unre gidrạko do mahasoe ko sãoko ńapamoḱ kana, Gharońj khon maraṅ ar phaelao ńoḱge gidrạ doe bujhạueda, Gidrạwaḱ monre do niạ okterege apnaraḱ nij pạtiạu janam ocoe hoyoḱa oka do uniaḱ darakan jiṅgire maraṅ dạyike goḱ daṛeaḱa, sapha ar soṛa cecet́aḱ talate mit́ṭen gidrạwaḱ aće khojogoḱ/asoḱ ḍaharte ạyur idiye hoyoḱa, mit́ṭen mahasoe do gidrạko ṭhen botoranić do menkhan mit́ṭen gate leka tahen jạruṛa jemon onko gidrạ kodo jãhãnaḱ baḍae se bujhạu hatao lạgit́ khulạsa monteko senoḱ, aema oktere ńeloḱa gidrạko do usạrate bako saṕ se bujhạu daṛeaḱa unre ạṛis se asket baṅkate sahao hoyoḱa.

Jãhãtinre jahan cecet́aḱ se tulạu kathako lạiako oktere disại jạruṛa, jaoge jemon jãhãe namḍak se disạye hoṛaḱ jion cạrit ar bhage kạmiko sodor hoyoḱa jemon onkoaḱ mon rehõ onkan bhage mon se bhageaḱ kạmi reaḱ ahkaoḱtet́ sagenoḱ, Gidrạko ṭhen jãhãnaḱge jạṛ se kạhni lekate lại sodorre disại hoyoḱa, ona kodo jemon onkanaḱ cecet́aḱ hoyoḱ one ona ańjomte gidrạkoaḱ monre arhõ ańjom sana seteńoḱ, gidrạko jãhãnaḱge baḍae sana tahen tako onate daṛeaḱ bhor mit́ṭen mahasoe do kurumuṭu kate bujhạuako hoyoḱa,  tin rehõ begor lại se bujhạu kate do baṅ ruạṛko hoyoḱa, ar school reaḱ sanam paṛhaoḱ ko hõ onko ṭhen cet́ dharate lại se bujhạu ako khan onko ona usạra se alga teko hameṭ daṛeaḱ ona hudis kate cet́akore onka sapṛaoḱ hoyoḱa gidrạ koaḱ school oṛaḱ rehõ bhage sãoha jaega do benao tahen jạruṛa. Jemon gidrạko do onḍenaḱ ona jaegako kusiaḱ ar onḍe hijuḱ lạgit́ sana tahentako ar mońjte onḍe duṛuṕ se tahẽkate mahasoeaḱ kathako ańjom daṛeaḱ, gidrạko lạgit́ mahasoe do bhage gate ar school do jemon onkoaḱ kukmu disom hoyoḱtako, onḍenaḱ poribes ar puthiko reaḱ paṛhaoḱ bisoeko tinre gidrạko ṭhen akoaḱ lahare cet́ akat́ jinisko são juriḱa unre onko do arhõ bạṛti rạskạ selet́ paṛhaoḱre akoaḱ monko lagaoa. Onkatege tayom dram dinre aboren darae kan mońj ar bhage se gạkhuṛ ạyurkoko oḍokoḱa.

Mucạt́: Sanam bhageaḱ ko ńam lạgit́ do pạhilre sapṛaoḱ reaḱ jạruṛ menaḱa, onate abo kohõ nit aboren gidrạ bhage sahitte oloḱ paṛhaoḱ bon cet́ ocoko khan onko lạgit́ bhage sapṛaoḱ reaḱ jạruṛ menaḱa. Jemon, onkan poribes, onkan paṛhaoḱ puthi, ar ona são sãote mahasoe koaḱ hõ onkan cecet́aḱ se training tahen jạruṛ menaḱ. Onate sikhnạt etohoṕre sorkar se okako hoe purạu ocoyet́kan jotoko dạyik kana ona sanamaḱ hudis kate, sanamaḱ saṕṛao, tobe do aboren gidrạko oloḱ paṛhaoḱreko gạkhuṛoḱa.




Gastric/Peptic Alser

Abo sãota ar disomre gastric ńutuman mit́ṭen ạḍi oporom mit́ṭen katha do menaḱa, gastric do judio jahan ruạ reaḱ ńutum do baṅ kana enrehõ abo do noa kathate mit́ṭen ruạ bon bujhạueda. Asokaete gastric te oka ruạ bon bujhạuet́ ona do kana lać haso, niạko dinre hajar hajar hoṛ noa ruạ reaḱ aema nạmuna koante ḍaktar ṭhenko hijuḱ kana, onate noa ruạ reaḱ mit́ bar jạruṛ bisoeko baḍaekaḱ do ạḍi jạruṛa.

Pạhil rebo baḍae lege noa ruạ reaḱ ḍaktari ńutum do cet́ kana? abo do mocate okabon jomet́, ona do lać reaḱ poṭare sen jarwaḱ kana, onḍe do ona poṭa reaḱ harta khon thoṛa rasa oḍokoḱ kana onako jomaḱ hajam lạgit́te, noako rasare enjaim ar hidroclorik asiḍ ńutuman menaḱa, abo sanam kobon baḍaegea je, asiḍ do hoṛmo reaḱ hartare paṛaolen khan onḍe do loḱa ar ghaoḱa. Onate asiḍ rasa do tinạḱ oḍokoḱa ona jaega do unạḱge loḱa, aboaḱ ona rasa do jomaḱ são mesaoḱ kante aboaḱ poṭa reaḱ norom harta do baṅ loḱkan tabona. Tinre aboaḱ lać do ekenaḱge tahen kana unre judi ona rasa oḍoklen khan tahle poṭa reaḱ ona lạbit́ se alga harta do lo daṛeaḱa, nonkate lo kate oka ghaoe hoe ocoyet́ kan ona doko metaḱ kana peptic alser, ar oka ghao do poṭare hoyoḱa ona doko metaḱ kana gastric alser. Nonkate aboaḱ poṭare oka ghao hoyoḱ ona do gastric alser, ar poṭa tayomre oka nanha lać menaḱ onare ghao hoyoḱ ona do alser ko metaḱ kana. Bohoḱ kathare Peptic alser ol reaḱ mantet́ do hoyoḱ kana lać reaḱ poṭa ar ona tayom reaḱ nanha lać do peptic ńutuman kouste tear akana, Ona iạte peptic alsarko metaḱ kana.

Cet́ cet́ karon se kạmite noa gastric alser do hoyoḱ kana:

1.Nahaḱ niạko dinre noa rog hoyoḱ reaḱ asol karon do kana aema lekan haso reaḱ ranko jom (one oka do lać haso reaḱ ran baṅ kan) jemon: disprin, Dicophlenac, emanteaḱ ran judi eken laćre bạṛti jom hoelen khan.

2.HELICO BACTER PYLORI ńutuman mit́ lekan tejo do noa rog ren asol karon menteko baḍaoḱ kana. Asokaete saere gel mõṛẽ hoṛaḱ peptic alser do noko tejo hotete hoyoḱ kana.

3.Bạṛti oktere eken laćre tahelen khan poṭa khonaḱ oka jojo rasa oḍokoḱ onate poṭa bhitri lạbit́ harta loḱa.

4.Coṭi,biṛi se hạnḍi pạurạ lekanaḱ emanteaḱ nisạ. 5. Jom ńu reaḱ oniom. 6. Ạḍi bạṛti cintạ. 7. Aema oktere noa do bõs rog mentehõ hoyoḱa. Arhõ aema karon menaḱa tobe niạ eae goṭećge alser doko metaḱ kana.

Cet́ cet́ cinhạ ko ńeltebo bujhạua gastric hoe akana:

  1. Hoṛmore laṅga.
  2. Bohoḱ acur.
  3. Koṛam dhak-dhakaoḱ.
  4. Koṛam haso ar jal jalaoḱ.
  5. Reṅgeć kom ạikạuḱ.
  6. Beć beć aṭkar se beć.
  7. Hoṛmo bạṛijoḱ.
  8. Laćre gas aṭkar.
  9. Lać phulạuḱ se hajam baṅ hoyoḱ.
  10. Ṭạnḍite keṭejoḱ.
  11. Eken laćre lać haso, oka do aema oktere paṭwa hoe bon metaḱkan.
  12. Dea reaḱ latar sećre haso.
  13. Lać haso one oka ḍher okte bukạ beṛhaete aṭkaroḱ. Noako haso do goṭa din baṅ tahẽ daṛeaḱa. Jom ńu sãote noako haso reaḱ jopoṛao tahẽ daṛeaḱa, arhõ noa kodo joto hoṛaḱ do joto ko são baṅ juri daṛeaḱa, tobe noako cinhạko ńellen aṭkaroḱa noa do alser rog kana mente.




VACCINATION SE ṬIKẠ

Baṅgladisom sorkar do ạḍi din khonge mit́ṭen vaccination programe calaoet́a. Ona program reaḱ motlob do jemon disomren joto nawa gidrạ turui goṭen muskil rog khonko bańcaoḱ. Eken bar bochor latarren gidrạko ṭikạ ocoyet́koa. Onate janam tora khonge ṭikạ emako ehob hoyoḱa. Pon se mõṛẽ dom ṭikạ hatao lạgit́ senoḱ hoyoḱa.

Turui goṭen Rog:

1. TB se raj rog: Noa rog do ạḍi ãṭ pasnaoḱ kana noa disomre. Khoḱ ar thokote pasnaoḱa, ar aema atore nonkan rugiko menaḱkoa. Onate noa ṭikạ do ạḍi ãṭ jạruṛa jemon gidrạ do kạṭić khon noa rog teṅgo daram daṛe ko ńam.

TB reaḱ ṭikạ do janam torako em daṛeaḱa. Noa ṭikạ ńamkate aema gidrạ doko ghaoḱa ṭikạ jaegare, ar ghao do usạra baṅ besoḱa. Ona iạte adom eṅgat hoṛ do gidrạ ṭikạ ocoko bako rebena. Ona do gidrạ lạgit́ mit́ṭen bhul hudis. Ente ghao do baṅ hasoa, ar thoṛa hapta bhitrire besoḱa. TB ruạ ńamlen khan, khạṭige uni gidrạwaḱ kosṭo do bạṛti hoyoḱa. Onate niạ rog reaḱ ṭikạ gidrạbon hatao ocokoma.

2. Aḱ bại se Tetanus rog: Noa rog ńamlen khan, rante bańcaoḱ reaḱ as do thoṛagea. Ḍher nonkan rugi do ạḍi haso ar kosṭo kateko gujuḱa. Pe dom ṭikạ kate hoṛmore niạ rog teṅgo daram daṛe tahena, ar noa rog baṅ ńamkoa.

3. Diptheria: Noa rog do mit́ṭen pasnaoḱ rog kana. Noa rog disomre pasnaolen khan aema hoṛko gujuḱa. Okoeko besoḱ onko do noa rog ar baṅ ńamkoa. Onka leka okoe pe dom ṭikạko ńam akat́ onko do baṅ ńamkoa.

4. Jeleń khoḱ se Whooping cough/pertussid: Noa rog do khoḱ manda leka ehoboḱa. Menkhan thoṛa din bhitrire khoḱ do ạḍi ãṭ ḍheroḱa. Gidrạ do khoḱ khoḱte ko beja ar ạḍi ãṭko laṅgaḱa. Noa rog do ạḍi din tahẽna, ar daṛean gidrạ hõko nijoroḱa. Bale gidrạ doko goć daṛeaḱa, sahẽt́ bondoḱtakoa. Pe dhao ṭikạ hataole khan noa rog do baṅ ńamkoa.

5. Polio se Boroć rog: Polio ruạ do lolo ruạ ar daireate ehoṕ daṛeaḱa. Se ackate bujhạuḱa, je nui gidrạ do ti se jaṅga ṭhik bae laṛao daṛeaḱa. Polio ruạte hoṛmo reaḱ sirko bạṛijoḱa. Adomko do ạḍi muskilko ruạḱa, ar goṭa hoṛmo bako laṛao daṛeaḱte sahẽt́ hõ baṅ ṭhik tahẽntakoa, arko gujuḱa. Ḍher hoṛaḱ eken mit́ṭen ti jaṅga se ti bako laṛao daṛeaḱa. Jiwet́ bhor boroćge tahẽntako. Gidrạ nonkako ruạlen khan, ona ti se jaṅga ṭhik leka baṅ haraḱa, bickom kạṭić ar rohoṛge tahẽna. Niạ rog ńamkate ren reaḱ jahan upại do bạnuḱa. Gidrạ kạṭićre Polio reaḱ ṭikạ metaḱme ṭhop ran pe domko ńamle khan noa rog baṅ ńamkoa.

6. Talsa se Ham rog: Talsa do mit́ṭen pasnaoḱ ruạ kana. Mit́ṭen gidrạ niạ rog ńamle khan aema gidrạ ńamkoa. Talsa khon besoḱ lạgit́ ran do bạnuḱa. Menkhan, kạṭićre mit́ dom ṭikạlen khan, ona ruạ tayomte baṅ ńańama.

Ṭikạ ocoḱ reaḱ dhara:

  1. BCC: TB reaḱ ṭikạ do BCC ko metaḱa. Eken mit́ dom ṭikạ jạruṛa. Janam torage baṅ ńamlen khan, pạhil DPT ar Polio ṭikạ okteko emakoa.
  2. DPT: Aḱ bại se Diptheria ar jeleń khoḱ reaḱ ṭikạ do mit́ soṅgete pạṭite emoḱa. Menkhan kạmi ṭhik jemon hoyoḱ onako reaḱ pea pạṭi jạruṛa, pạhil dom do turui hapta umerre, dosaraḱ mit́ cando tayom ar tesar dhao do ar mit́ cando tayom emoḱa
  3. Polio: Polio rog reaḱ ṭikạ do ṭhop ran kana. Oka somoe DPT injection emoḱa, un okte polio ṭhop hõko ńama. Pe dom jom hoyoḱa.
  4. Talsa:Talsa se ham reaḱ ṭikạ do ạḍi kạṭić gidrạre ṭhik baṅe kạmia. Janam khon are cando purạu kate ko ńama. Mit́ṭen pạṭitege ko hoyoḱa.