Bilboltha ren Kolhe ko Ńamkeda Community Library Ar Research Center

Lukhibar (31 July) Chapainawabgonj sodor upạjilạ, Jhilim union reaḱ Bilboltha Adivasi Adorsho Primary School re Community Library ar Research Center uḍhạu hoe purạuena. Wycliffe Foundation ar Bangladesh Santal Friends aḱ goṛote noa uḍhạu kạmi purạukeda National Agency for Green Revolution (NAGR).

NAGR ren Director Mn.Stephen Soren aḱ ạyurte uḍhạu akhṛare manotan peṛa lekate seṭere  tahẽkana Australia khon heć akan Mn.Elizabeth Baker ar Daniel Baker ona sãote seṭere tahẽkana, Redio Mahananda ren station Manager Rezaul Karim. Uḍhạu akhṛa ạyur re tahẽkana, NAGR ren Program Manager Prodip Hembrom.

Inạ chaḍa hõ akhṛare seṭere tahẽkana, 3no Jhilim union porisod reaḱ 7, 8 ar 9 nombor ward ren maejiu member Shawktara Begum (Suity), Bilboltha Adivasi Adorsho School ren sabha mukhiạ Rajib Kol selet́ arhõ eṭaḱko. Uḍhạu akhṛare NAGR ren Director doe menkeda, Kolhe ko lạgit́ge Community Library ar Research Center do uḍhạu hoyena. NAGR do jaoge kolhe jạt se somaj babote hudiseda. Darakan dinre jemon kolhe ko bhage sikhnạt ko hameṭ daṛeaḱ, teṅgo keṭejoḱ ko, akoaḱ ạidạri reaḱ kathako roṛ daṛeaḱ ar akoaḱ kathako lại sodor daṛeaḱ. Noa kangea aleaḱ kukmu. Darakan dinre arhõ aema kạmi ko reaḱ hudis-cintạ menaḱa. Uni do arhõe lại sodorkeda, noa Library re do puthiko tahẽna. Aleaḱ kukmu do unre purạuḱa tinre ape kolhe ko Library reaḱ puthi ko pe paṛhaoḱa, ar aema lekan cecet́aḱ pe hameṭ daṛeaḱa. Library re eken puthi sajaokaḱ do baṅ ganoḱa. Ona bidiạko tinre bohoḱ re rebet́ dohoḱa unrege kukmu do sạriagoḱa.   

Onka leka manotan peṛa Elizabeth ar Daniel Baker hõ kin roṛ sodorkeda, ạliń lạgit́ hõ ạḍi rạskạwan din kana. Kolhe ko lạgit́ mit́ṭen ṭhạ̃i se jaega benaoen ńutumte. One oka khon onko jạtko arhõ bạṛti sikhnạtko hameṭ daṛeaḱa. Akoaḱ ạri-cali ko saṕ doho daṛeaḱa ar noage tayom daram dinre laha seće ạyur idikoa. Radio Mahananda ren Station Manager Rezaul Karim hõe menkeda, nonka tayom akan kolhe jạt ko lạgit́ge Library ar Research Center. Noa center hotete onko do akel bidiạ ko hameṭ daṛeaḱa ar laha seć ko calao idiḱa. School ren sabha mukhiạ hõe lại sodorkeda, nonḍen ko tinạḱ juạn kuṛi-koṛa School-College reko paṛhaoḱ kan ar puthi paṛhaoḱko kusiaḱ onko lạgit́ mit́ṭen mońj ṭhạ̃i ar hor do benaoena. Ona ńutumte aema sarhao ar johar kathako hõe roṛ sodorkeda.




Goḍo Ar Biji aḱ Dupulạṛ

Goḍo ar biji do ạḍi gatekin tahẽkana. Goḍo doe tahẽna bugạḱre ar biji doe tahẽna bir gajaṛre. Din hilạḱ goḍo do setaḱ ạyuṕ biji ṭhen senkate suk duk reaḱkin gapal maraoa. Mit́din biji do goḍ̣oe metae kana, E ya gate din hilạḱ am do iń ṭhenem hijuḱ kana. Iń são suk duk reaḱ katha ko gapal marao lạgit́ menkhan iń do mit́din hõ amaḱ oṛaḱ daṛan bạń calaḱ kana. Onate gate iń do ạḍi kosṭoń bujhạueda. Goḍo doe menkeda, E ya gate kosṭo alom bujhạua. Bhabna reaḱ katha cet́ iń mena, ińaḱ oṛaḱ pase rege menaea mit́ṭen jom raj biń. Namliń khange jomeńa. Onate din hilạḱ am seć reń tahẽn kana. Biji menkeda, E ya gate cet́ reaḱ botor mase? Iń menạń rehõ bhorsa bam ạikạueda? Unạḱ din khon iń ṭhenem hijuḱ calaḱ kana bacom lạiạń kan.

Goḍo doe menkeda, E ya gate am lạiam sạhũs bạń ńamet́ tahẽna. Nit amaḱ katha ańjom kate monre ạḍi daṛeń bujhạueda. Biji menkeda, bejae gate mase beret́ me ar dela idiyiń me uni jom raj bińaḱ oṛaḱ. Adokin calaoena menkhan biń do ḍerare bae tahẽkana. Biń do jomaḱ sendrae calaoakan tahẽna. Adi biji ar goḍo duṛuṕ akan oktege biń do sikạr jom kate ḍerate boloḱ oktege biń ar biji do lạṛhại kin lagaoena. Ḍher okto lạṛhai tayom bińe laṅgayen khan biji do bińe ger goć kedea.




Janam Disạm

Janam disạm Baṅgla disạm

Sanam disạm khon soros disạm,

Sona barag janam hasa

Baṅgla goren hoponaḱ asa.

Utạr rema hemalpuri

Dạkhin rema jalapuri,

Lạṭu kạṭić gaḍa soḍoḱ

Legem legem ạtu pheḍoḱ.




Goṭa Dhạrti Ạdivạsi Mãhãre Seṅgel Band Ạdivạsi ko Lạgit́ Nawa Serenko Uchạneḱ Kana

Darakan 9 August goṭa dhạrti ạdivạsi mãhã ńutumte nawa sereńko uchạneḱ kana “Seṅgel” band. 2011 serma khon ạri cạliko reaḱ aema lekan sereńko uchạn akada. One oka do hoṛko kusi akat́. Onka leka niạ dhao hõ ạdivạsi mãhã ńutumte nawa sereńko uchạneḱ kana.

Sereń babot ko kulikede re Seṅgel band ren Vocal Rinku Mardi doe menkeda, ạdivạsi hoṛko do sedae khonge aema lekako koclon ocoḱ kana. Bagda Farm, chiṛakuṭa sãote disomre eṭaḱ eṭaḱ jaegare girobasoḱkan hoṛkoaḱ oṛaḱ duạṛko lo rapaḱ akada. Shymol, Moṅgol, Obidio Mardi, Alfred Soren leka arhõ aema hoṛko goć oco akana. Menkhan noa reaḱ jãhãn bicạr nit hạbić baṅ hoe akana. Bạṛtikaete noako bisoe ge sereń talate sodor reaḱ kurumuṭu akana.

Inạ chaḍa hõ ạdivạsikoaḱ jion reaḱ sạriaḱtet́ sereń talate sodor akana. Band ren ạyurić John Hembrom doe meneda, ehoṕ khonge Seṅgel band do jhumur sereńko sereń akat́ rehõ noa sereń do thoṛa rock lekanaḱ kana. Baḍae abon je, santal koaḱ sereń reaḱ rạṛ amdaj mõṛẽ gel (50) khon hõ ḍher menaḱa. Bạṛtikaete ạri cạli lekate dasãe sereń do jãhãn birud re teṅgo daram reaḱ khạndrińtet́e bujhạu ocoyeda. Noa sereń do dasãe sereń reaḱ rạṛ mesal kate saṕṛao akana, santali ar baṅgla pạrsi hõ beohar akana. As menaḱa nawa sereń hoṛko kusiaḱa. Nijaḱ composition te sereńe mixing are mastering akada S.B Ratul . 




Miruwaḱ Mẽt́ Daḱ

Hola tikin khon Bạblu eṅgat Miru Kisku do dhãoṛa dhạ̃oṛi goṭa ṭola daṛa daṛate sanam hoṛko ṭhen goṛo lạgit́e nehõroḱ kana ar jao ghuṛigey homor halaṅeda. Miru Kisku tako oṛaḱ do parwa bir cetan ṭola re, sanamko lekage uni hõ mit́ṭen mońj sajao akan baha bagwan lekan mit́ gharońj ge tahẽkantaea. Bạblu apat Sona Murmu do eṭaḱ hoṛaḱ khet re kạmi kate aćaḱ huḍiń gharońje sajaoleda. Ar ona iạte uni do ạkin juri pạriaḱ dulạṛ ren jo Bạblu Murmu lạgit́ aćaḱ rojgar reaḱ thoṛa thoṛate doko jarwa kate mit́ bighạ jumi hõe kirińkeda. Ar dulạṛiạ hopontae oloḱ paṛhaoḱ cet́ ocoye reaḱ sanam lekan bebostha lạgit́ hõ saṕṛaogeye tahẽkana. Onatege uni do sur School re paṛhaoḱe ehoṕket́te bhage result salat́ jao serma ge cetan class te rakaṕ calaḱe ehoṕena. Ar nonkatege mit́din do high school pas kate thoṛa sạṅgiń reaḱ bajar college reye bhurtikedea.

Monre ạḍi as tahẽkantaea beṭa tae do mit́din ạḍi maraṅ lek manan hoṛe hoyoḱte ona ṭoṭharen sanam hoṛko do uniko Manot arko sarhaoea, netar khonge ato ṭola ar aḍe paseren hoṛ kodo hạṭiạ kore ńapam kateko metaea, am doya Sona ạḍi bhage moloṅ tam, amren koṛa do nãhãḱ ạḍi maraṅ daman hoṛgeye hoyoḱa. Onako katha ańjomte Sonawaḱ koṛam do rạskạte cehel cepeloḱ kantaea. Ṭhik onkage Bạblu hõ sohor college re aćaḱ oloḱ hõe calao idiyet́ kan tahẽkana, college reaḱ hostel re tahẽn khạtir te netar do Bạblu khoroc kohõ bạṛtigeye khojogoḱ kana, ona iạte ać baba do nalha kạmite gharońj ar Bạbluwaḱ oloḱ khoroc ar bae kulạu daṛeaḱ kana, onate Sona do nit do aḍe ṭolare mit́ṭen kisạ̃ṛ ṭhen gutiye boloyena.

Menkhan uni do umer sećte ḍhere lahaḱ kan tahẽnte laha leka do ar bae kạmi daṛeaḱ kana. Jaoge hana nawa ruạko ńam gode kana, enrehõ Bạbluwaḱ darakan jion napaete benao rakaṕ lạgit́ do ãṭ kurumuṭu do bae thiroḱ kana. Onka onkate din, mạhnạ, cando parom calaḱte bochor mucạt́ hõ heć seṭeren khan Maraṅ din reaḱ chuṭi hõ hećena, ar Bạblu hõ chuṭi bikạua mente thoṛa din lạgit́ oṛaḱteye hećena. Bạblu ać go-baba do hopon tạkin jemon oṛaḱre tahẽn bhor jãhãlekan eṭkeṭõṛẽ alo hoyoḱtae ona reaḱge jao gekin bhạbitoḱ kana. Thoṛa din paromen tayom mit́din setaḱre Bạblu eṅgat do Bạbluwaḱ aṭet́ samṭao jokheć aṭet́re mit́ṭen araḱge khạli botole ńamkeda. Benet́ jhićkateye ji laga keda bogete jhãj ar ran-ran machage so kana. Ado baskeaḱ ko jom oktere Bạbluye kulikedea, henda bạbu aṭet́re cet́ botol coń ńam akat́a ekal ran range so kana. Bạbluye roṛ ruạṛkeda, “hẽ go rankangea. Hola mander khan ceka coṅ bohoḱ hasu hasuń ạikạuet́kan tahẽkana to, onateń kiriń leda”. Nonḍe lại tora ganoḱa je netar do Bạblu college hostel re tahẽte mit́bar bạṛić gateko são ona botol reaḱ do ạḍi ãṭe sẽṛãwakada. Jao ńindạge ona baṅ khan jạpit́ge baṅ hoyoḱtaea. Eken ona moto do baṅ aćren gateko são sanam lekan bạṛić kạmikore hõe seledoḱ kana.

Bạblu chuṭi cabakate college te ruạṛoḱ okte re ać go-baba takine men oṭowaḱkina, niạ bar do hãḱ ḍhir ńoḱge ṭaka lagawạńa ba, usạraben jogaṛạńa. Bạblu college te calaoen tayom khonge Bạblu apat Sonawaḱ hoṛmo reaḱ ruạ do bại bạite ḍher idiyentaea, mit́din do setaḱre pukhri khon ruạṛ oktere chaṭka tiog tora ackage bohoḱ gul male ạikạuket́ te bhindạṛ got́ena, Bạblu ać gogo Miru do raca regeye jojoḱkan tahẽkana, jãhãnaḱ ńurhạḱ lekae ańjomket́ khan hare phare bahre teye ńir oḍokena. Oḍok torae ńelkede haere Bạblu apatmae bhindạṛ akan, ene ado kạumạu onte note hoṛko hohoakoteye jarwaket́ koa, one ado sanamko mit́ kate oṛaḱ sećko tul idi kedea ar bohoḱ re daḱ ko duladea, mit́ ghạṛi tayom disạ ạcurentaea menkhan mit́ jaṅga ar ti do bae laṛao daṛeaḱ kana. Note Bạblu hõ noa khobor ńamkate ńuhum oktege oṛaḱteye seṭerena, uni ńelte ać baba do arhõ kạumạue raḱateye daram kedea are metadea beṭa gapa ge bajar reaḱ haspatal te idiyińme boge godoḱạń nãhãḱ.

Dosar hiloḱ Bạblu ar ać gogo do setaḱre ać baba bajarte haspatal tekin idi kedea, onḍe ḍaktor hana nawa biḍạu kateye menkeda nui do usạrate inḍia reaḱ bhelor haspatalte idiye hoyoḱa. Bạblu do Ḍaktore kuli kedea ado ḍaktor saheb onḍe do tinạḱ paesa lagaoḱa, ḍaktore lại keda hoe daṛeaḱa amdaj bar lakh lagao daṛeaḱa. Ańjom kate Bạbluwaḱ bohoḱre paseć serma ńurhạ wade lekae bujhạu keda, ente unạḱ ṭaka do okareye ńama. Bạblu apat Sona do noa katha ańjomkate ạḍi ãṭe andesale cabayena, cedaḱ ente bae bhabnaḱa aćaḱ judi jãhãnaḱ hoelen khan tahle Bạbluwaḱ oloḱ do onḍege teṅgo hapeḱ taea, ona iạte sanam bhabna togoć ḍaṭate sahao kate hopon taye metadea, E beṭa do oṛaḱte sen kate ona aboaḱ mit́ bighạ jumi ạkhriń kate paesa ạguime ar inḍiate ran ocoḱ lạgit́ idiyińme. Ṭhik ona katha lekage Bạblu do oṛaḱte senente ako aḍe paseren ṭhen jumi ạkhriń reaḱe lại ket́ khan ṭhik oktere jumi do bar lakh ṭakateye ạkhriń keda. Ar dosar hiloḱ ge ona bar lakh ṭakawante uni do bajar reaḱ haspatalteye monḍayena, calaḱ okterege gạḍi isṭisonreye seṭeren khan aćren mit́ bar gate kodoye ńamket́koa, onko são mit́ bar boge judạ galmarao tege thanaren mit́ bhen pulis hećkate gateko sãote Bạblu Murmu hõko tol idi kedea. Ar onḍe khon do hajot reko bhorao ket́koa.

Becara Bạblu eṅgat apat do haspatal re hopontạkin lạgit́ koyoḱ koyoḱtekin laṅga cabayen rehõ Bạblu do bae seṭerlena. Ar unkin do Bạbluwaḱ jãhãn khoj khobor hõ bạkin ńamleda. Note din dinte Sonawaḱ ruạ hõ ḍher idiyentaea. Khange mit́din do tarasiń okte Bạblu apat Sona Murmu ren khańca miru do hana puritey pharkaoena. Bạblu eṅgat Miru Kisku do haspatalre koṛam oṛejoḱ leka raḱ homorate goṭa haspatal oṛaḱe anduṛ cabakeda. Eskar maejiu nit do cet́e cekaea? Bae bujhạu daṛeaḱ kana. Dhạrtire okoe hõ bạnuḱ kotaea. Jãhã sećgeye koyoḱet́kan sanam sećge ńutge ńelet́a. Note haspatalren calaoić hõ Miru Kiskui metadea, “ E mạ̃i ma nit do mạ̃ṛi idiytam” dukhạli Miru nit cekate aćren dulạṛiạ juriaḱ mạ̃ṛi nonḍe khone iditaya onage maraṅ bhabnatae nit do. Hudis kedae nit do oṛaḱte senkate atoren hoṛko ać goṛowae lạgit́e nehõr akoa. Ṭhik ona lekage mone goṭa kate oṛaḱ seć doe monḍayena, hijuḱ hijuḱte siń cadso do bohoḱ cetan seće gargarao rakaṕ calaoena.

(Ol toṅgeḱa)   




Pạsuṛ

Binod ar Binoe do mit́ atoren cetan ṭola ar latar ṭola ren kanakin. Unkin mit́ atoren kan re hõkin eṭaḱ ko leka dulạṛ epemoḱ reaḱ jãhãn somoe ar ạt ko do baṅ milạu akawat́kina. Tobe unkinaḱ jãhã tinre ge ńapamoḱ tege khạndri dulạṛ reaḱ kin kurumuṭuyet́ tahẽkana. Lukkibar khon mit́din laharege Binod do oṛaḱteye seṭerena. Enhiloḱ ge uni do Baha tuluć ńapamoḱ reaḱe kurumuṭu keda. Menkhan hara juạn akan kuṛi Baha mạ̃i do jãhãtin rege sana leka oṛaḱ khon bae oḍoḱ daṛeaḱa. Binod do Baha takoaḱ oṛaḱ seć calao calao kate cet́ko hudis baṛa kate coṅ ar hõ tala kulhi khon geye ruạṛena. Gapa ạyuṕ seć sunum sasaṅ ojoḱ okte Baha tuluć ńapamoḱ reaḱe goṭa keda.

Lukhibar ạyuṕ bela khange ona rạsi atoren kuṛi koṛa ar bahre atoren aema peṛa kote bapla oṛaḱ do bhan bhanaoḱ ehoṕena. Bela tahẽnrege Binod do mit́ dhao bapla oṛaḱ seć khone ạcur hećente aema gate ko sãoteye ńapam hećena. Binod hõ bạriạtoḱe calaḱa ańjom kate gateko do ạḍi rạskạ ko sodor keda. Menkhan Binodaḱ monge ạḍi ṭhik do bạnuḱtaea. Ente uniaḱ mẽt́ do jaoge Baha geye sendra baṛayede tahẽkana. Ńuhum tora khonge tundaḱ ṭamaḱ aḱ litur aṛaṅ ar kuṛi koṛawaḱ ńohor sereń te atoren kuṛi koṛa ko do hoe bharḍo leka joto ko ghurlạu hećena bapla oṛaḱ seć Binod hõ usạrage Baha sãote ńapamoḱ as te bapla oṛaḱ seć gate Binoe soṅge kateće mohnḍayena. Sunum sasaṅ ojoḱ enege ehoṕ akana, hoṛ ko do nit hõ hijuḱtege menaḱkoa. Oṛaḱ pereć hoṛ bako sahaboḱ kana. Binod ar Binoe do hana pinḍạ noa pinḍạ elecṭạri marsalte ḍig ḍig ńel ńamoḱ rehõ ona koreć kona ar koca sećte kin sendra ạcur keda. Menkhan Bahawaḱ jãhãn tiwan ge bạkin ńam daṛeada.

Inạ mit́ ghạṛi tayom khange Baha do ać gogo sãote bapla oṛaḱ teye boloyena. Binod do ńel kateye ạṛis ńoḱengea. Ente nit hõ Baha do kạṭić gidrạ leka ać gogowaḱ ti saṕ kateye ạcur baṛae kana! Sunum sasaṅ ojoḱ okte re Binod do Binoe bạhuwaḱ goṛote eken mit́ ghạṛi bahre seć oḍok kate khạli boge judạ glamarao chaḍa cet́ge baṅ hoelentạkina. Ente mit́ ghạṛi tayom khange Baha ać gogo do khoḱ kharaḱ ate bahre seće oḍokente Baha arhõ bhitriteye ader kedea. Binod doe bujhạu keda nonka te nui tuluć nonḍe do jãhãn gal marao baṅ hoyoḱa. Uni do Binoe bạhuye saṕ kedea jateć jãhã lekatege Baha gapa ḍuli bibiḱe idiye.

Dosar hiloḱ jog mạńjhi do maraṅ sim raḱ khon goṭa kulhi bạriạt daka jojome hoho purạu keda. Bad gạḍi hõ laha hioḱ rege heć tahẽkana. Binod do laharege bas re sen kate ḍabol siṭ eset́ kateye duṛuṕ akana bạibạite bas do bạriạt kote perejoḱ ehoṕena. Menkhan Binoe tạkin ar Bahawaḱ jãhãn cet́ge baṅ bujhạuḱ kana. Joto ko heć cabaḱ kan rehõ onkoaḱ hijuḱ reaḱ jãhãn katha ge bạnuḱa. Tobe cet́! Baha bae calaḱa? Aema lekan hudis cintạ te Binod doe thar basao cabayena. Un hạbić hõ ona joṛa siṭ re okoe ge bae duṛuṕ oco akat́koa. Ekkalte mucạt́ okte re Binoe tạkin ar Baha do ạḍi hare phare bas reko dećena. Jãhã lekate Binoe barea gidrạ beret́ oco kate onḍe Baha tạkine duṛuṕket́ kinạ. Ar Binoe do Binod ṭhen sen kateye duṛuṕena. Binodaḱ ạḍi as tahẽkanataea Baha ać sãote duṛuṕ kate mit́te galmarao galmarao tekin calaḱa. Menkhan Binoe luṛu Baha bad kate ać geye duṛuṕena. Mit́ sećte do ṭhik geye bujhạu keda Binod, ente aema murubbi ko do bas reko tahẽkana.

11 baja okte seć bạriạt ko do kuṛi oṛaḱ ko seṭerena. Daram ar ca ńu baṛa katege ạḍi usạra bapla lạgit́ ko sapṛaoena. Bapla tayom bapla bhoj jom baṛa kate bạhu jãwãe tạkin do giḍi cimạuṛa lạgit́ ko duṛuṕket́ kinạ. Note kuṛi koṛa ko hõ mucạt́re ạḍi ãṭ rạskạ reko cape akana. Ona oktege Binod do Baha ar Binoe bạhu bahre seće hohoat́ kinte ato reaḱ kulhi mucạt́ seć jhạṛpạ jojo buṭạ ṭhen ko calaoena. Binod ar Baha mit́ ṭhen pantete duṛuṕ oṭo kate Binoe bạhu do thoṛa pharaḱ ńoḱ reye duṛuṕena. Note Binod tạkin duṛuṕ gekin duṛuṕ thir akana, menkhan okoe ṭaḱge katha bạkin ehoṕ daṛeaḱ́ kana. Baha doye hudiseda Binod ge jạnić kathaye roṛ lahaea note Binod hõye hudiseda Bahawaḱ aema katha menaḱtae rehõ cekate cet́ge nit hõ bae roṛeda! Nukin bana hoṛaḱ mocage khora din gạḍiạ rohoṛoḱ leka sanam ulidaḱ ko rohoṛ caba akan tạkina. Mucạt́ re Binod ge kathae ehoṕ ket́te ạḍi okoć gekin galmarao keda. Baha Binode badae oco kedea je, peṛa ạḍi ãṭ ko oḍokoḱ kana. Ać gogo baba tạkin hõkin rạjigea. Menkhan Baha do Binod chaḍa eṭaḱ re bae baplaḱa menteye baḍae oco kedea. Binod do jãhã lekate thoṛa din tạṅgi hataṛe metadea. Jãhã lekate mit́ṭen cạkri ńam lekhan gekin baplaḱa mentekin goṭa keda.

Thoṛa din tayom ge akoaḱ church reaḱ mit́ṭen project re hoṛ hatao lạgit́ ko dhạrwạḱ keda. Baha do ạḍi usạra Binode baḍae ocokedea. Ente Binod do aema din khon bahre reye tahẽnte Mission ko reaḱ jãhãn khoj khobor do bae baḍae daṛeaḱ kan se bae dohoyet́ kan tahẽkana. Binod do ona posṭre jojaoḱ lạgit́ joto lekanaḱ ge tahẽkantaea. Ar ona iạte uni do ạḍi usạra ardase joma keda. Ato oṛaḱ koren aema hoṛ ko Mission ren mit́ bar liḍar ko hõ  Binoe ge kạmie ńama menteko roṛ baṛaet́ tahẽkana, Inṭar bhiu karḍ ńamkate ạḍi aema moṭa moṭa gayiḍ puthi ko paṛhaoḱe dhurạuena. Inṭar bhiu oka leka hoyoḱ reaḱe hudiset́ tahẽkan ṭhik onka leka purạ do baṅ hoe lente Binod do aema roṛ ruạṛ ge bae em daṛeda. Ente uni do Mission reaḱ ar dhorom se baibel ar girjạ reaḱ aema aema bisoe ko thoṛa gan hõ bae baḍae kan tahẽkana. Baha noa ko baḍae kate ạḍi ãṭe mon dukena. Enhõ Binod do arhõ tạṅgi lạgit́e nehõr adea.

Thoṛa din tayom khange Binodaḱ masṭar ḍigri reaḱ resalṭ oḍokentaea. Unkin do bana hoṛ gekin hudiskeda niạ dhao do jãhã lekatege mit́ṭen cạkrie ńamet́ kangea.

Ol toṅgeyena;




Ho̠po̠n Bạbuwaḱ Iskul Reaḱ Pạhil Din

Paitapukur atore̠n mit́ṭe̠n kạṭić gidrạ kanae ho̠po̠n bạbu. Ho̠po̠n bạbu do̠ dinạme ńe̠lkoa ako atore̠n gidrạko do̠ dinạm iskul teko calaḱa. Onko ńe̠lte̠ ać hõ iskul calaḱ sanakedea. Uni do̠ ać go̠go̠-babatạkine metat́kina, iń hõ iskulteń calaḱa. Uniaḱ sana lekage ho̠po̠n bạbu iskulreko bhurti kadea.

Pạhil pạhil ać go̠go̠ iskulte̠ye̠ ạgu oṭo kadea. Iskul ạgukate̠ jo̠to̠ ạnạṛi ho̠ṛ ńe̠lte ać go̠go̠waḱ ańcar saṕkate bhẽ-bhẽ raraḱe eho̠ṕena aṛaḱge bae aṛago̠ḱkana. Ho̠po̠n bạbure̠n nawa didimuni sorre̠ he̠ćkate̠t́e metadea, ho̠po̠n bạbu hijuḱme̠ amaḱ kelasteń idimea, o̠nḍe̠ aema gatekom ńamkoa. Didimiaḱ dulạṛ salaḱ kathate ho̠po̠n bạbu go̠go̠aḱ ańcar aṛaḱkate̠ kelaste̠ye̠ calaoena.

Didimuni do̠ uni kelasre̠ye̠ duṛuṕkedea are metadea-“ńe̠lkom am lekan tinạḱ gidrạ niạ kelasre̠ko paṛhaoḱkana. Onko jo̠to̠ge amre̠n gate kanako. Jo̠to̠ am sãote̠ choṛako me̠na, sereńako, e̠ne̠ćako tinạḱ rạskạ hoyoḱa”. Pạhil hilạḱ didimuni do̠ Ḍiṅ Ḍo̠ṅ cho̠ṛae cet́at́koa. Uni sãote jo̠to̠ ho̠ṛ Ḍiṅ Ḍo̠ṅ cho̠ṛako me̠nkeda. Me̠nkhan ho̠po̠n bạbu do̠ lajaote̠ ar bo̠to̠rte cho̠ṛa bae lại daṛeada, arhõ bhẽ bhẽ raraḱe dhurạuena. Raḱ ańjo̠mte eṭaḱ gidrạko do̠ cho̠ṛa lại thirkate̠ cahaṕkate̠ unigeko ko̠yo̠ḱkadea. Alo̠m raga am hõ bại bạite̠m ceda, are̠m me̠na. Didimuni do̠ ho̠po̠n bạbu sorre̠ bại bạite̠ lạikate̠ jo̠to̠koe cet́at́koa. Nonkate̠ din dintege uni hõ cho̠ṛae cet́keda ar lại hõe lại daṛekeda. Nito̠ḱ uni do̠ gateko sãote dinạm iskulte̠ye̠ calaḱa ar cho̠ṛa, sereń, e̠ne̠ćte̠ ạḍi ãṭe rạskạḱa. Ho̠po̠n bạbu ṭhe̠n iskul do̠ nito̠ḱ ạḍi rạskạwanaḱ jaega kana.

Tumạl: Ańjo̠m jo̠ṅ jạṛ




SANTAL JUẠN

E juạn ma beret́me

Alom jạpida ebenoḱme,

Cạriạ konḍ ma beṅgedme

Nitge kạmire lagaoḱme.

Sãota reaḱ mare rogko

Rophae lạgit́ jạruṛ okako,

Ma lahaḱme muruk kate

Sona sãota dulạṛ monte.

Amaḱ goṛo nitge jạruṛa

Ma hijuḱme ạḍi usạra,

Sãota sagaṛ lagae lạgit́

Eṭaḱ ko são soṅgeḱ lạgit́.

Oloḱ paṛhaoḱ cet́ kate

Sãota susạr monate,

Ma lahaḱme, gogme dạyik

Darae sãotaren asol mạlik.

Ma ńelkom ganḍra hunḍạr

Goṭa sãotare ạḍi utạr,

Onko geco santal somaj

Benao edako bajar anaj.

Sona sãota susạr lạgit́

Nit jạruṛa sanamko mit́,

Jomok kate goḱ gopoṛo,

Dạyik hatao hoṛo hoṛo.

Daṛe menaḱre jhũk monoḱme

Darae kanko horakome,

Sona sãota dulạṛ re teheń

Tahẽn takoma monre sereń.

Ganḍra koaḱ laser ḍaṭa

Rạput́ takote ti kaṭa,

Taral basal sona sãota

Joṛao ruạṛme alom nehõta.

Taogar monte ma lahaḱme

Ạnḍuṅ ḍhili sili giḍi kaḱme,

Sãota lạṛhạire hapen jitan

Amge hoyoḱme santal juạn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




Abraham Kananteye Calaḱ Kana

Terah do Sem bõsrenko modren mit́ hoṛe tahẽkana. Uniren do pea hoponko tahẽkantaea, Abraham, Nahor a Haran. Ado Isor Abrahame metadea, am do amaḱ disom khon ar amren peṛa pạrbhạ khon oḍok calaḱme ińiń uduḱam disomte. Maraṅ okoć mit́ṭaṅ jạt iń hoe ocomea, ar amre do pirthimiren sanam gusṭiko bhoranko hoyoḱa. Khange Abraham do aćren bạhu Sara ar aćren goṅgot koṛa Lot idi tora kate aćaḱ joto acelante kanan disomteye calaoena. Ar Probhu do Abraham ṭhene sodorenteye metadea, Amren bõsko noa disom iń emakoa. Ar Abraham do ać ṭhene sodorlen Probhu ńutumte mit́ṭaṅ pinḍe benaoket́a.

Abraham do mĩhũ merom ar sona rupạte ạḍiye kisạ̃ṛena. Ar uni sãote Lot hõ ạḍi mĩhũ meromko tahẽkantaea. Khange Abrahamren gupiko ar Lotren gupiko kạphạriạu janamentakoa ạḱtiń jaega khạtirte. Khange Abraham Lote metadea, E bạbu, alaṅ talare ar alaṅren gupiko talare kạphạriạu alo baṛe hoyoḱma ente alaṅ do boeha hoṛ. Am samaṅre goṭa disom coṅ menaḱ. Am końe sećem calaḱ khan iń do etom sećiń calaḱa, ar am etom sećem calaḱ khan, iń do końe sećiń calaḱa.

Khange Lote ńelket́a, Jordan gaḍa aṛe do ạḍi olhangea, Misor disom ar Eden bagwan leka; onate uni do ona ṭoṭha bachaonte, Sodom sećre aćaḱ tạmbukoe beret́ket́a. Menkhan Sodomren hoṛ do ạḍiko bạṛića, ar Probhu reaḱ ạḍiko kạiet́ tahẽkana. (Gen.12-13.)




Pạsuṛ

Kelas ehoṕ mit́ ghaṛi tayom khan ṭayiṭ jins penṭ reaḱ gubli bhitri re mobayil do bạt kaṭkom leka 15 dhom gan rugum rugumena. Pạhil seć 5 dhom gan do mis kol tahẽkana, ar inạ tayom do bujhạuḱ kana kol ge tahẽkana. Bulu jalat́ re nunạḱ ghạṛić mobayil reaḱ bhaibareson te bokṛo gey ạikạuet́ kan tahẽ rehõ binod bạbu kelas reaḱ pạhil beńce reye duṛuṕ akan tahẽnte penṭ gubli khon mobayil oḍok bae daṛeada.

Mahasoe aḱ lekcar mucạt́ sãote Binod do tiạr lạṭić ńoḱ ate gubli bhitri khon mobayil  oḍok ket́ teye lin keda. Are ńel keda ato oṛaḱ ren binoe kanae. Binod ren gate koṛa. Ạḍi gan kol ge bae kol baṛaea. Acka teheń noa tikin tarasiń cet́ jạruṛ te unạḱ doe kol keda. Bujhạuḱ kana Binoe teheń bhage ńoḱ tege jạniće bul akana. Ona iạtege uni do bhạṭi khonge jạniće kol akada. Kol ruạr lạgit́ Binod do Binoe aḱ mobayil re kole bhorao keda. Kol bhorao sãote mobayil do Binod lutur bhugạḱ reye lại adea je, kạuḍi do caba akana. Kạuḍi bhorao jạruṛa. Ạḍi ạṛis ar asket selet́ bharsiṭi reaḱ geṭ khon barhe seć oḍok ente mobayil re ṭakae bhorao keda. Menkhan noa maraṅ ṭaon reaḱ pãpõ ar hiḍạr hoḍor moṭor gạḍi reaḱ saḍe te niạ okte Binoe tuluć roroṛ ar baṅ sana ledea. Mes re sen kate nirạla te gal marao reaḱe goṭa keda.

Mańjan daka jom tayom Binod do logot́ aṭet́re pharnaoḱ tuluć Binoe aḱ mobayil re kole bhorao keda. Hante Binoe hõ Binod aḱ kol ńam são sãote usạrate risib tora uni do lutur khaka ruhạt́e dhurạuena. Uniaḱ ruhạt́ te Binod do cet́ hõ bae bujhạu daṛe aḱte Binoeye kuli kedea.

  • Binoe ạḍi ãṭem raṅgaoḱ kan je, Binoe do roṛ ruạṛ baṅ emkate arhõ Binode kuli kedea.
  • Enanoḱ koliń bhoraolet́ sasaṕ dom cekalena luṛu?
  • Binoe tin okte amem kol leda ona okte iń do kelas reń tahẽkana. Ona iạte bạń risib daṛeada.
  • O……….Ańjom me Binod, Baha aliń ṭhene hećelana. Uni ge kathaye roṛ kea. Ạḍi ghạṛić amaḱ kol asre tahẽkate mayaḱ moyoḱ oṛaḱ teye ruạṛ calaoena.
  • Ańjom me Binoe, am do tahole bhạṭi bela uni tuluć roṛ ocoyińme. Mis kolem em lekhange hoyoḱa, Ṭhikgea matobeń dohoyeda.
  • Acha ṭhikgea ma tobe.

Baha aḱ katha ańjomket́ tayom khange Binod do khańca bhitri ren cẽṛẽ leka an chane ạikạuet́ kana. Uniaḱ ontor re jala puri reaḱ ḍheo ge jạnić ehoṕ akana Baha tis hõ bae kol baṛaea. Apat́tet́ ma bir ren kul tạruṕ leka raṅgaoić kanae. Ona iạte uni do nit hạbić Baha kolej reye paṛhaoḱkan rehõ mit́ṭen mobayil hõ bae kiriń akawadea. Bahawaḱ aema lekan katha ko cintạ cintạtege goć goṅgha lekae jạpit́keda.

Tin reco bela ma ạḍitet́e pheḍ cabayen  Binod disạge bae disạleda. Ackae! Disạ ket́te aṭet́ cetanre beret́ kateye duṛuṕena. Mobayile lin ket́teye ńelkeda 2 dhao mis kol rakaṕ akana Binoe aḱ mobayil khon, tobe ạḍi ghạṛić do baṅ hoe akana. Binod do ạḍi usạra kol bek ruạṛket́te mobayil do lutur reye jalat́ keda. Hante mobayil risib akan rehõ jãhãn kathage bạnuḱa. Emne tege ạḍi gan bae roṛ baṛaea. Hello! Hello! te Binod doe laṅga cabayena. Menkhan hana aṛe khon jãhãn aṛaṅge bạnuḱa. Hante Baha hõ risib mae risib akat́ge menkhan ona sãote ulidaḱ kohõ sanam rohoṛ cabayentaea. Ạḍi aneć thartharaoḱ kan aṛaṅtege roroṛe ehoṕena.

  • Baha kạnạń, cet́ leka menama?
  • Bes geạń, am cet́ leka menama?
  • Iń do ạḍi bes do bạnuńa, Darakan Lukkhibar Robiaḱ bapla, enhiloḱ jãhã lekatege hijuḱme, am tuluć ạḍi aema katha menaḱtińa
  • Cet́ unạḱ jạruṛ katha do? Nitoḱ thoṛa gan lạiạń mese.
  • Baṅ bạń lạia, ar baṅkhan bam hijuḱa hãḱ?
  • Bam hećlen khan iń doń gujuḱa.

Bahawaḱ noa katha roṛ roṛ tege raḱge laha ehoṕente Baha do ar bae roṛ daṛeada. Binod do aćaḱ ontor mẽt́ te Bahaye ńel kedea. Juri mẽt́ khon hiḍir hiḍir mẽt́ daḱ joha sećte ạtu pheḍae kana. Bahawaḱ cet́ reaḱ unạḱ duk? Jãhãe jãhãnaḱ ko men akawadea se cet́! Binod do Robiaḱ bapla re calaḱ reaḱ goṭa menaḱtaegea. Tobe acka Bahawaḱ katha ko ańjom kate ạḍi mońj do bae aṭkaret́ kana. Binod Baha tuluć onkan jãhãnaḱ bạṛić colon ge bae colon akada one onate jãhãge jãhãnaḱ ko men daṛeke. Tobe cet́ reaḱ duk tae? Baha do Binod tinạḱe dulạṛia ona do Binod  bae baḍaea. Tobe ać do purạ teye baḍaea Baha do aćaḱ jionre poraeni Bahage. Serma ren joloḱ kan ipil lekage ḍig ḍig jol akan menaea Binodaḱ ontorre. Tobe teheń Bahawaḱ raḱ tegeye bujhạu keda Baha hõ onka ge Binod lạgit́ khạndri dulạṛ menaḱtaea.

Ol toṅgeḱa-