Kakonhaṭ Re Gidrạ Umer Re Bapla Ar ńu Bubulaḱ Birudre Cehaona Cepeć Sabha

Godagaṛi reaḱ Kakonhaṭ re gidrạ umer re bapla ar ńu bubulaḱ birudre cehaona cepeć sabha hoe purạuena. Moṅgolbar (26 October) ạyuṕ ber okte Kakonhaṭ Jhinaphulbari Ạdibạsi primary Skul re National Agency For Green Revolution (NAGR) ńutuman besamorik songstha reaḱ sasaṕṛaote noa cehaona cepeć sabha do̠ hoeyena.

Noa sabha re National Agency For Green Revolution (NAGR) ren nirbạhi sodosso Mr. Robindronath Hembrom aḱ ạḱyurte maraṅ peṛa hisạbte seṭere tahẽkana Kakonhaṭ polis todonto kendro ren Incharge Mahmudul Hasan.

Inạ chaḍa hõ seṭer ko tahẽkana, ona ṭotha ren disạm phurgạl lạṛihại ren sipạhi (Muktijoddha) Md: Moslem Uddin, National Agency For Green Revolution (NAGR) ren Program Coordinator Shamson Soren, Program Officer Prodip Hembrom, Jhinaphulbari Adibasi Primary Skul ren Maraṅ mahasoe Francis Mardy, Sabha mukhiạ Mr. Biplob Baske, Rev. Noresh Hasda, Sonaton Tudu  selet́ aema ạdibạsi hoṛko seṭer ko tahẽkana.

Program Officer Prodip Hembrom do̠e  lại so̠do̠rkeda,  National Agency For Green Revolution (NAGR) do̠ disạm reaḱ utạr nakha Rajsạhi, Chapainawabgonj, Naogaon, Dinajpur ar Thakurgaon jilạ re ạdibạsi santal jạti-gosṭhi ar oloḱ paṛhaoḱ sećteko tayom akan nonkan aema jạti-gosṭhi talare sikhnạt, sastho, Sanitation, nirại daḱ beohar, Sãota cehaona , dare rohoe ( dhạrti hạṛiạr ńeloḱ lạgit́), ko̠ro̠na cehaona, ạidạri repećkan hoṛkoaḱ ạidạri ruạrako nonkanaḱ kạmi ko̠ do̠e kạmi idiyet́ kana.

 




Disạm re Seṭerena Sinovac Reaḱ Bar (2) Lakh Ṭikạ

Chin disạm khonaḱ arhõ bar (2) lakh Sinovac ko̠ro̠na ṭikạ disạmte seṭerena. Teheń Moṅgolbar ạyuṕ bela okte Red Crescent Society hotete noa ṭikạ do̠ heć seṭerena.




PIẠ

Amdo sasaṅdaḱ piạ cẽṛẽ

Cedaḱem piạe eṛe – eṛe

Peṛa ko hijuḱ amaḱ raḱte

Rạskạ seṭerako ona okte.

Amdom hoyen goḍet́ cẽṛẽ

Daṛan kanam dare ḍar re.

Dulạṛ gate bạnuḱkotiń

Calaḱ me piạ am do ạtiń.

Dulạṛ sanam rege ińaḱ

Bań bujhạua bạṛić bhage.

Ari cạli manao abon

Rilạ mala somaj tabon.

E piạ … Lại me dhạrti manwa

Dulạṛ mabon nẽhor joṅa.




Rạskạ Do Jo Dareye Rohoyet́ Kana (Tesar Porbo)

Rạskạ do aema dare rohoe iń menet́ kana. Iń do aema jo dareko rohoe iń menet́ kana. Enḍekhan alaṅ ṭhen aema joko hoyoḱa. Alaṅ do daḱ oka khonlaṅ ńama?” Rạskạ aćaḱ puthi arhõe paṛhaokeda. Puthire olakan tahẽkana: Daḱ do pe lekate ńam daṛeaḱa. Mit́ lekate daḱ do kũi khon ńam daṛeaḱa. Dosar lekate daḱ do nohor khon ńam daṛeaḱa. Tesar lekate daḱ do bijli reaḱ kũi khon ńam daṛeaḱa.

Rạskạ do Sumie metadea, “ Abo atore do kũi khonge daḱ bon ńameda. Abo do nohor khon daḱ baṅbo hatao daṛeaḱa. Abo atore do nohor bạnuḱa. Abo atore do bijli reaḱ kũi bạnuḱa. Abo do cet́bon cekaea?” Rạskạ do ar hõ puthiye paṛhaokeda.

Puthire olakan tahẽkana: Judi oka atore nohor bạnuḱ khan, enḍekhan kũi khon daḱ pe ńam daṛeaḱa. Mit́ lekan kũi bijli reaḱ kũi menaḱa. Noa kũi reaḱ daḱ do bijli te oḍokoḱ kana. Sarkar hotete bijli reaḱ kũi benao ocoepe. Ape atore sarkar hotete bijli reaḱ kũi benao ocoepe. Rạskạe menkeda, “ Abo ato sorre nohor bạnuḱa. Abo ato sarkar hotete bijli reaḱ kũi bon benao ocoeya.” Ona iạte Rạskạ do sarkari apis tey calaoena. Rạskạ do ạpis bạbuye metadea, “ Ale do bijli reaḱ kũi jạruṛale kana.” Ạpis  bạbu doe menkeda, “ Noa kũi lạgit́ bijli jạruṛa. Ape ato sorre bijli bạnuḱa. Ḍher bochor tayom bijli ko ạguya. Bijli ạguire ḍher bochor lagaoḱa.” Rạskạ do sumie metadea, “ Ạpis bạbuye menet́ kana. Noa kũi lạgit́ bijli jạruṛa. Ape ato pheḍre do bijli bạnuḱa. Ḍher bochor tayom bijli ko ạguya.

Ona iạte ạḍi bochor dhạbić abo do bijli reaḱ kũi baṅbo ńam daṛeaḱa. Abo do kũi nitoḱ jạruṛabon kana. “ Iń do dare rohoe iń menet́ kana. Iń do cet́ iń cekaea?” Rạskạ do ar hõ puthiye paṛhaokeda. Puthire olakan tahẽkana: Judi bijli bạnuḱ khan, enḍekhan kũi laeme. Judi nohor bạnuḱ khan, kũi laeme. Rạskạ doe menkeda, “ Iń do kũi iń laya. Kũi la ocoe lạgit́ iń ṭhen paesa menaḱa.”  Rạskạ do kũie lakeda. Enḍekhan baganre jo dare ko lạgit́ aema daḱ daḱ hoena. Uni do sarkari ạpis ṭhen khon kạṭić dareye ạgukeda. Uni do pạpita reaḱ mõṛe gel kạṭić dareye ạgukeda. Uni do ul reaḱ mõṛe gel kạṭić dareye ạgukeda. Uni do amsopori reaḱ mõṛe gel kạṭić dareye ạgukeda. Uni do bar moka osar ar bar moka khạndri ghaḍlaḱe lakeda.

Uni do ghaḍlaḱre sea akan khote uṕkeda. Uni do pạpita reaḱ mõṛe gel kạṭić dareye rohoekeda. Uni do ul reaḱ mõṛe gel kạṭić dareye rohoekeda. Uni do mõṛe gel amsopori dareye rohoekeda. Rạskạwaḱ bagan do ạḍi mońj hoena. Rạskạwaḱ baganre ạḍi mońj jo dare ko hoena. Rạskạ aḍepaseren hoṛko menkeda, “ Rạskạwaḱ bagan do ạḍi mońja. Rạskạwaḱ baganre aema amsopori, ul ar pạpita dare ko menaḱa. Rạskạ do ạḍi husiạr hoṛ kanae. Rạskạ ṭhen do aema paesa menaḱa. Rạskạ ṭhen do mońj kũi menaḱa. Rạskạ doe paṛhao daṛeaḱa.

Rạskạ do husiạr hoṛ kanae.” Aḍepaseren hoṛko do Rạskạ ko metadea, Rạskạ do ale bagan lagao cet́ aleme. Ale do dare rohoe cet́ aleme. Ale do, ul ar pạpita dare ko rohoe cet́ aleme.”

Rạskạ doe menkeda, “ Iń do ape bagan lagao iń cet́apea. Iń do ape paṛhaoḱ iń cet́apea. Paṛhao lekhan ape hõ pe husiạroḱa.




Ohogeń Leṭećlea

Ohogeń leṭećlea,

Caḱ onka dom roṛet́a

Hoṛko daṛeaḱgea

Caḱ am bam daṛeaḱa?

Leṭejre hõ baṅre hõ,

Kurumuṭuime arhõ,

Mit́ dhaore baṅre hõ

Leṭejam sae dhaore tho!

Ohogeń leṭećlea,

Onka bam roṛ baṛaea;

Asket lelha gidrạge,

Bạnuḱtaea cet́ dhejge.

Iń doń ńelet́me kana,

Onkan gidrạm baṅ kana;

Cedaḱ adom monea,

Ohogeń leṭećlea.

Daḱtem bololen nạ̃hi

Paeraḱ cedam hako sik,

Mit́ bar dhao gurlen nạ̃hi!

Taḱṛam cedam hoṛ sik,

Khaṭaolen bam caṭaoa?

Casle nạ̃him arjaoa.

Ma tobe nit moneme

Alom hapeḱ dhurạuḱme.




HSC Form Purun Reaḱ Okto Arhõ Ḍherena

2021 serma ren HSC pạthuạ koaḱ form purun reaḱ okto do̠ 31 October dhạbić ḍher hoe akana. Ona sãote fee e̠m sod reaḱ okto hõ 2 November dhạbić ḍher hoe akana. Niṭ akan okte nạpitre jopoṛao akan siknạt gaota ren pạthuạko form baṅko purun daṛeaḱ khan noa reaḱ dạyik do̠ ona siknạt gaota ren Maraṅ mahaose ge hatao hoyoḱ taea.

Calaḱ kan serma reaḱ Higher Secondary School Certificate (HSC) biḍạu do̠ Disember cando reaḱ 2 tạrik kho̠n ehoboḱa ar biḍạu mucạdo̠ḱa Disember cando reaḱ 30 tạrik.

Tumạl- Korotoa




Rạskạ Do Mońj Bagane Lagaokeda ( Dosar Porbo)

Daḱ kedae, Ạḍi ãṭe daḱ keda. Tinrey daḱ keda unre Rạskạ do itạ ko baganrey erkeda. Daḱ iạte uniaḱ cas do haraentaea. Rạskạ do bagan babotre puthiye paṛhaokeda. Puthire olakan tahẽkana:

Lembo ar papita bhage jo kana. Am do lembo ar papita reaḱ gạchi sarkari bagan khonem hatao daṛeaḱa. Sumie menkeda, “ Alaṅ do lembo ar papita jạriṛalaṅ kana. Alaṅ do daḱlere lembo ar papitalaṅ rohoea. Alaṅ do apnaraḱ baganre lembo ar papitalaṅ rohoea. Am do sarkari godam khon lembo ar papita ạguime.” Rạskạ do sarkari baganteye calaoena. Rạskạ do baganren bạbuye metadea, “ Iń do mit́ṭen lembo ar pea papita reaḱ gachi jạruṛạń kana. Iń do daḱ lekhan lembo ar papita rohoe iń menet́ kana.”

Rạskạ do sarkari bagan khon lembo ar papita reaḱ gạchie kiriń ạgukeda. Sumie menkeda, “ Iń do oṛaḱ pheḍre lembo reaḱ dareń rohoea.” Rạskạ do ar hõ puthiye paṛhaokeda. Puthire ol akan tahẽkana:

Lembo reaḱ dare oṛaḱ pheḍre rohoeme. Oṛaḱ reaḱ mạilạ daḱ lembo darere dulme. Lembo dare lạgit́ do mạilạ daḱ ạḍi bhagea. Bar moka osar ar bar moka khạndri ghaḍlaḱ laeme. Joto dare lạgit́ bar moka khạndri ar bar moka osar ghaḍlaḱ besa. Jote dare lạgit́ bar moka khạndri ar bar moka osar ghaḍlaḱ benaome. Noako ghaḍlaḱre sea akan khot ar hasa ubme. Ghaḍlaḱre dare rohoeme. Ona iạte Rạskạ do bar moka osar ar bar moka khạndri ghaḍlaḱe lakeda. Uni do oṛaḱ sorre ghaḍlaḱe benaokeda. Uni do ghaḍlaḱre sea akan khot ar hasae uṕkeda. Uni do ghaḍlaḱre lembo reaḱ dareye rohoekeda. Uni do lembo darere mạilạ daḱe dulkeda. Uniye menkeda, “ Oṛaḱ reaḱ’ mạilạ daḱte noa lembo dare haraḱa.”

Uni do pea papita dare hõe rohoekeda. Uni do pea ghaḍlaḱe lakeda. Noako ghaḍlaḱ do bar moka osar ar bar moka khạndri tahẽkana. Uni do ghaḍlaḱre sea akan khot ar hasae uṕkeda. Ona tayom uni do dareye rohoekeda. Uni do darere mạilạ daḱe dulkeda. Uni do papita darere oṛaḱ reaḱ mạilạ daḱe dulada. Ona do haraena. Daḱte papita dare do ạḍi haraena. Rạskạwaḱ baganre mońj lembo ar papita tahẽkana. Rạskạ ar Sumi do ạḍi ḍher papita ar ḍher lembokin jomkeda. Aḍepaseren hoṛko Rạskạwaḱ mońj bagan ko ńelkeda. Aḍepaseren hoṛko lembo ar papita reaḱ dare ko ńelkeda. Aḍepaseren hoṛko menkeda,

Rạskạwaḱ bagan do ạḍi mońja.

Uniaḱ lembo dare do ạḍi mońja.

Uniaḱ papita dare do ạḍi mońja.

Uniaḱ bagan do mońjgea.

Rạskạ doe husiạr gea.

Uni doe paṛhao daṛeaḱ kana.

Paṛhaote uni do mońj kathae cet́keda. Abo hõ bon paṛhaoḱa. Abo hõ husiạr hoṛbon hoyoḱa.

Source: Husiạr Rạskạ, tesar puthi




Rạskạ Do Bagane Lagaoeda ( Pạhil porbo)

Rạskạ do ato re husiạr hoṛe tahẽkana. Uni do puthikoe paṛhaoet́ tahẽkana. Uni do aḍepase ren hoṛko aema kathae cet́  at́koa. Unie ńel keda atore ḍher utu jinisko bạnuḱa. Rạskạe menkeda, “ Nitok ale ṭhen kom gại menaḱkoa. Nitoḱ ale do aleren gại le gupiet́ko kana. Nitoḱ aḍepase ren hoṛko ṭhen hõ kom gại menaḱkoa. Nitoḱ onko do gạiko gupiet́ko kana. Nitoḱ ale ren gạiko do cas bako joma. Nitoḱ ale ren gạiko do utu jinis bako joma”. Sumie menkeda, “ Puthire ol akana aema utu jinis baṅ bon lagaoa. Enḍekhan abo do aema utu jinis baṅ bon kiriń daṛeaḱ kana. Abo do apnaraḱ bagan bon lagaoa. Abo do apnaraḱ bagan bon lagaoa. Abo do utu jinis bon lagaoa”.

Rạskạ do bagan babote paṛhao keda. Puthire olakan tahẽkana: Apnaraḱ bagan lagaome. Bagan beṛhae mat́me eṭedme. Eṭet́ akat́ bagan do janwar bako jom daṛeaḱa. Eṭet́ akat́ bagwan aḍepase hoṛren janwar bako jom daṛeaḱa. Ona iạte Rạskạ do bagan beṛhae teye eṭet́ keda. Ona iạte Rạskạ do bagan beṛhae te mat́teye eṭet́ keda. Rạskạ do arhõ puthiye paṛhao keda. Puthire olakan tahẽkana:

Bagwanre sea akan khot lagaome.

Enḍekhan hạsa do bes khotoḱa.

Utu jinisko lạgit́ do khotaḱ ot jạruṛoḱa. Sarkari godam khon bhage itạ kirińme. Palon aṛaḱ do ạḍi bhage aṛaḱ kana. Mithi do ạḍi bhage aṛaḱ kana. Beṅgaṛ do ạḍi bhage utu jinis kana. Hotot́ hõ ạḍi bhage utu jinis kana. Peaj do ạḍi bhageaḱ kana. Kuṛcạ beṅgaṛ ạḍi bhagea. Rạskạe menkeda,

“ Iń do palon aṛaḱ reaḱ itạń kirińa.

Iń do dhạniạ reaḱ itạń kirińa.

Iń do mithi reaḱ itạń kirińa.

Iń do beṅgaṛ itạń kirińa.

Iń do hotot́ itạń kirińa.

Iń do peaj itạń kirińa.

Iń do kuṛcạ beṅgaṛ itạń kirińa.”

Sumie menkeda, “ Alaṅ do palon, dhạniạ ar mithilaṅ rohoya. Alaṅ do kuṛcạ beṅgaṛ hõ laṅ rohoya. Alaṅ do beṅgaṛ, hotot́ ar peajlaṅ rohoya”. Puthire noa hõ olakan tahẽkana:

Sarkari godam khon itạ kirińme. Itạ beste ńelme. Itạ do botolre dohoeme. Rạskạ do botole kiriń keda. Rạskạ do ạḍi mońj botole kiriń keda. Rạskạ do itạ botolreye dohokeda. Bar cando tayom Rạskạ do botolreye doho akat́ itại erkeda. Rạskạ do baganre beṅgaṛ, hotot́ ar peaj itại erkeda.Rạskạ dobaganre palon, dhạniạ ar mithi reaḱ itại erkeda. Rạska do baganre kuṛcạ beṅgaṛ itại erkeda. Rạskạ do baganre palon, dhạniạ mithi beṅgaṛ, hotot́, pea jar kuṛcạ beṅgaṛe erleda. Rạskạ ren aḍepase hoṛdoe menkeda, “ Am do bagan beṛhaete cedaḱ em eṭet́ keda”. Rạskạe menkeda, “ Iń do bhage utu jinis rohoe iń menet́ kana kana”. Aḍepase ren hoṛe menkeda,

“Rạskạ am do ạḍi husiạr hoṛ kanam. Am do ạḍi mońj baganem lagaokeda. Am do bagan beṛhaetem eṭet́ keda. Am do ạḍi mońj jinis cask edam. Iń hõ baganiń lagaoa. Iń hõ bagan beṛhaeteń eṭeda. Iń hõ mońj utu jinis iń rohoya.

Source: Husiạr Rạskạ, Tesar Puthi




Meesiaḱ Ạḍi Daman Ho̠ro̠ḱ aḱ (Jạrsi) Ńamkeda Pop Francis

Lionel Messi ren goṭa dhạrtire cela ko reaḱ ṭonṭage bạnuḱtaea. Jo̠to̠ umer ren, jo̠to̠ lekan kạmiạ hoṛko uniaḱ football eneć ńelte ekkalte ạḍi ko mạluṅ koḱa. Pop Francis hõ onka lekage. Uniaḱ football bho̠kti reaḱ katha jo̠to̠ hoṛge ko baḍaea.

Argentina taroka ren hõ cela kanae. Niạ dhao France ren Maraṅ Montri ṭhen khon Messi aḱ jạrsi Pop Francis do̠ sandes hisạbteye ńamkeda. Messi nit do France reaḱ club Saint Germain seć khone enejoḱ kana. Sombar (18 October) France ran ne̠betar menaekade Maraṅ Montri Jean Castex psg reaḱ jạ̣rsi Pop Francis ti reye caladea. Ona jạrsire Lionel Messi aḱ suhi tahẽkana. Jạti hisạbte Argentina ren Francis je̠ Messi ren cela kane, niạ lahare hõ aema dhaoge uni do̠e lại akada.

84 bo̠cho̠r umer ren Pop niạ lahare hõ Messi são do̠e ńapam akana. Ina chaḍa hõ mit́ dhao Messi do̠ jo̠to̠ khon soros khelwaṛ hisạbte hõye ńumledea.

Tumạl- Padmatimes




Bodorgonj re Orao- Santal Koaḱ Jumi Do̠kho̠l Baṅ Bad Akana Topa Tạnḍi Hõ

Rangpur, Badargonj upạjilạ reaḱ Lohanipara union re urao- santal ạdibạsi koaḱ jumi mandhas (probhabsali) ko do do̠kho̠let́ kanako. Baṅ bad akana topa tạnḍi hõ. Ona iạte bańcao tahẽnre cet́leka mũskil re paṛaoḱ hoyoḱ kan tako, gujuḱ tayom hõ onakage mạr mũhim bae bạgiako kana.

Cet́lekate girobas akan hoṛko jumi ko re̠ć ocoḱ kana:

Badargonj so̠do̠r khon amdaj 16 kilomeṭer sạṅgińre Lohanipara union ren ạdibạsi orao ar santal jạti- gosṭhi ren amdaj 9 hajar hoṛko basoḱ kana. Onḍen ko hoṛko lạiet́ kana, calaki se̠ cho̠lte 100 bighạ khon hõ ḍher jumi mandhas ko do̠kho̠l akat́takoa. Gumitpaṛa atoren goć akan Munis Murmu ren hopon Suniram Murmu (35) do̠e baḍae ocokeda, uniaḱ 95 percent jumi jal dolil kate do̠kho̠l akat́ako ona ṭoṭha ren Krisno Sarkar ar uniren boeha Rishi Sarkar. Inạ chaḍa hõ Kodompaṛa re 78 percent jumi re jor jo̠bo̠rkate cas abado̠ḱ kana Mujibur Rahman.

Shimilbaṛi atoren Som Kisku ren koṛa Lal Kisku (70) uni hõe baḍae ocokeda, amdaj bar sae mõṛẽ gel serma lahare Lohanipaṛa bir- gajaṛko sapha kate akoren ạgil hapṛamko girobasoḱ ko ehoṕlena. Be̠ baḍae khạtirte 1940 ar 1962 salre SA, CA khotiạnte aema hoṛaḱ jumi 1 namber khas khotiạn re se̠ne̠na, oka do ona reaḱ poriman 110 akor.  Note Boṛopaṛa ren Karma Kispoṭṭa ren hopon Sanny Kispoṭṭa (52) nạliskeda, sạdhin lahare uni ać mama ba Ottawa Toppo aćren eṅgat́ Manori Toppo do̠ pe bighạ jumi ol ade tahẽkana. Onkoaḱ sojha soṛa ạt́ hatao kate 1975 salre oko okote Motaleb Hossen do̠ jumi do̠kho̠l hataoket́ takoa. 2019 salre aḍepase union re nạlis kate rehõ bicạr bako ńam akada nit́ dhạbić hõ. Note inạ sal rege Mohir Uddin ṭhen ać gogo 1 hajar 200 ṭakate bondok do̠e e̠mkeda. Tayomte Mohir ona jumi calaki kate jal dolilteye ạkrińket́a.

Topa ar rapago̠ḱ reaḱ tạnḍi hõ be̠hat:

Orao – santal koaḱ topa ṭạnḍi do̠kho̠l reaḱ hõ nạlis akada ko me̠nte baḍae ńam akana. Amdaj 4 akor jumire topa okte bar jạti- gosṭhiren hoṛkoge ạḍi mũskil reko paṛaoḱ kana. 1990 salre Hobibur Rahman, Mominul Hoqe, Boitullah Mistri, Bulbul Islam ar Abul Kalam oko okote noa topa thạ̃i reaḱ jumi bondobos hatao keda ko. Niạ lahare ijạra bạtil khoj kate jilạ prosasok ṭhen ko ardasleda, me̠nkhan jãhãn hala ruạṛ se̠ roṛ ruạṛge bako ńam akada. Lohanipaṛa union ren Chairman Rakib Hasan Doll Shah do̠e me̠nkeda, topa ṭạnḍi oko okote ijạrạ kate hatao do̠ baṅ ṭhik akana. Noa khạtir bar do̠l ren hoṛko talare gapalmarao hoyen rehõ jãhãn mimạṅsage baṅ hoeakana.

Tumạl- Adivasinews