Santalkoaḱ Ạricạli

Santal hoṛ koaḱ ạricạli

Sanam jạti khon ạḍi soros,

Sereń duraṅ ar eneć sogoe

Sanam jạti khon ạḍi rạskạ.

Horoḱ- bandi ar sajsaṕṛao

Sanam jạti khon ạḍi napae,

Jom ńu ar isin basaṅ

Sanam jạti khon ạḍi sebel.

Man manot ar dulạṛ sodor

Sanam jạti khon ạḍi sabasi,

Pal porob ar bapla bihạ

Sanam jạti khon ạḍi begar.

Sạgại hoho ar roṛ landa

Sanam jạti khon ạḍi soṛom,

Santal hoṛ koaḱ ạricạli

Alobon at́ ocoe somaj khonaṅ.

Saṕ dohoe mabon joto kote

Jogao joton mabon gharońj kore,

Santal hoṛ koaḱ ạri- cạli

Sanam jạti khon ạḍi soros.




Bo̠cho̠r Reaḱ Pạhilrege Nãwã Puthiko Ńama Pạthuạ Ko

Sikhnạt Montri Dipu Moni do̠e baḍae ocokeda, Darakan serma se̠ bo̠cho̠r reaḱ pạhilrege pạṭhuạ gidrạ ko do̠ okte nạpitre nãwã puthiko ńama. Calaoen bo̠cho̠r lekage nia dhao hõ oloḱ paṛhaoḱ kan mimit́ pạṭhuạ gidrạko nãwã puthi ko emakoa seko ńama.

Ko̠ro̠na mãhãmạri okte talate hõ noa kurumuṭu do̠le calao idiet́ kana. Enre hõ As me̠naḱa, jao serma leka niạ dhao hõ pạṭhuạ gidrako talare puthi em hạtiń kạmi hora ko do̠ napaete hoe purạuḱa.

Tumạl:Bss news




Ańjom Pe

Ańjom pe e gidrạkoge

Kạṭić khonge school tege

Calaḱ hoyoḱ okte nạpitrege

Akel bidiạ hameṭ lạgit́ tege.

Gogo, baba, ạyurkoaḱ uskur tege

Laha ape aema aema akel tege

Cecet́ko ar akelan koaḱ katha koge

Atenpe lutur ar mon ontor tege.

Hoyoḱgea pe maraṅ akelan koge

Man ar chiar pe ńama apnatege

Bạdại hiskạ mon baṅ tahẽlenre

Lekman hoṛko pe hoyoḱa unre.

Sabasi sarhao ńama pe tin re

Isoraḱ aema bhor ńapame unre

Boge jionpe khemaoa tin re

Aṭkarape khạṭi ge suluk monre.




Bitnạ Ńutuman Koṛa Reaṅ

Sedae jo̠khe̠n kathae, nui Bitnạ koṛa do̠ eṅgat ho̠ṛmo̠reye tahẽkanre apatte̠t́ do̠e go̠ćena. Khange eṅgatte̠t́ do̠ apa bare oṛaḱteye he̠ćena. Ado̠ onḍe tahẽkanrege, kathae, uni Bitnạ koṛa do̠e jamamena. Uni koṛa do̠ mit́ bitạgeye usullena, inạḱ khon do̠ baṅgeye haralena; onatege uni do̠ Bitnạko ńutumkadea. Ado̠ ạḍi serma hoeyenre hõ bae haralente uni do̠ o̠koe kuṛi hõ bako khusiadete enka ḍạnguạtegeye hara juạnena. Ar gocoe do̠ho̠ket́te ona do̠ mit́ bitạ pon kạṭuṕ harayentaea. Khange ado̠ onko mamo̠tteko ṭhen khon do̠kin begarente judạ-rekin oṛaḱket́. Ar uni Bitnạ do̠ kathakore do̠ khub calaki ho̠ṛe hoeyena. Jãhãn kathare uni leka do̠ o̠koe hõ bako ro̠ṛ daṛeaḱa. Ado̠ tahẽn tahẽnte uni Bitnạ do̠ mit́ṭen bitkile kirińkedea. Ar uni do̠ khube jo̠to̠n moṭakede khan do̠ siń marsal do̠ ạtińge bae ạtińa, onate uni do̠ go̠to̠m bitkile ńumkedea. Ado̠ unire de̠ćkate mit́ ńindại ạtińea, ar siń marsal do̠ oṛaḱregeye aderkaea.

Ado̠ tahẽn tahẽnte onka mit́ din do̠ ṭạnḍite ạtińe idi akade tahẽkan jo̠khe̠nge, kathae, cet́ lạgit́ co̠e ãṛgolen tahẽkana. Ado̠ kathae, jaṅga se̠nteye de̠jo̠ḱ kan tahẽkan jo̠khe̠nge, kathae, uni bitkil do̠e ić go̠t́ket́te uni Bitnạ koṛa do̠e ić topa ocoyena. Ado̠ kathae, o̠nḍegeye topayena; ado̠ bae uṭkạu daṛeat́a, o̠nḍegeye laṭha ṭarhaoena. Ar uni bitkiil do̠e ạtiń mo̠ko̠ńen khan, setaḱ do̠ oṛaḱteye calaoena. Ado̠ uni koṛa bae ńel náme kante eṅgatte̠t́ do̠ ạḍi bạṛiće raḱ baṛayet́a. Me̠net́ae, Tạruṕ co̠ṅ cele janwar co̠ko jo̠mkede. Onka bogete ńum ńumteye raḱ halaṅet́a. Ado̠ kathae, tikin jo̠khe̠n do̠sra atoren kuṛiko do̠ go̠eṭha gurić halaṅko se̠nlena. Ado̠ kathae, mit́ṭen kuṛi do̠ ona bitkil guriće uṭkạu go̠t́ket́ khan, kathae, uni Bitnạ koṛae uṭkạu ńam go̠t́kedea. Ar uni koṛa hõe beret́ go̠t́ena. Ado̠ darhateye calaoenteye um saphayena, ado̠ oṛaḱteye calaoena. Eṅgatte̠t́ do̠e rạskạyena. Ar uni Bitnạ koṛa do̠ ṭaṅgae ńamket́te uni bitkil kuṭạm go̠ć utạrkedea. Ado atoren ho̠ṛe lạiat́koteko jo̠mkedea. Ado̠ ona bitkil harta do̠e ro̠ho̠ṛket́te mit́ din do̠ eṅgatte̠t́e metadea, Iạ, ayo, sạtu sambarạńme, iń do̠ hartań ạkriń ạguia. Ado̠ kathae, juṛạuadete uni do̠ harta ạkrińe calaoena. Ado̠ calaḱ calaḱte tin sạṅgiń ho̠r co̠e calaoen. Ado̠ ạyuṕena. Ado̠e me̠net́a, Noa ńindạ do̠ okareń gitića? Deko oṛaḱre ma nãhãḱ o̠ho̠ko gitić ocolińa. Ado̠ onkae hudisket́te ńuhum jo̠khe̠n mit́ṭen dare buṭareye ḍerayena. Ado̠e me̠nket́a, Dare co̠ṭre de̠ćkateń gitića; o̠tre do̠ jãhãeko e̠ṛe̠  bo̠ṭe̠ćkińa. Onka me̠nkate, kathae, dareteye de̠ćena, ar ona harta hõe o̠r rakaṕket́a; ado̠ luṭuḱ luṭuḱe de̠ć thir akangea. Ado̠ kathae, tala ńindạ khange kombṛo do̠ oka khon co̠ṅ aema ṭakako kombṛo idiket́te ona dare buṭạregeko do̠ho̠ket́teko hạṭińet́kana. Un jo̠khe̠nge Bitnạ do̠, kathae, ona harta do̠ haḍ baḍe ńurhạ go̠t́kat́a. Khange kombṛo do̠, kathae, bo̠to̠rte jo̠to̠ko dạṛ go̠t́ket́a. Un jo̠khe̠n Bitnạ do̠e ãṛgo go̠t́ente, kathae, onako ṭaka do̠ be̠bake idiket́a, ar harta do̠ o̠nḍegeye bạgi dapoṛat́a, ar ona ṭaka do̠ oṛaḱteye ạgu se̠ṭe̠rket́a.

Ado̠ eṅgatte̠t́e metade, Iạ, ayo, do̠ se̠ mamateko ṭhen khon pại ko̠e ạgukom. Ado̠ kathae, se̠nente pạiye ko̠e ạguket́kote o̠neye ạgulet́ ṭakakin so̠ṅket́a. Ado̠ kathae, tinạḱ gan ṭaka co̠ṅ pại paṛaḱkoreye so̠ge̠ baṛakat́a. Are metadea, Do, ayo idikatakom. Ado̠ sạriye idikat́takoa khan, pại paṛaḱre ṭaka so̠ge̠ akanko ńelket́ do̠ko me̠nket́a, Durre! Nui do̠ abo khone so̠ro̠soḱ kan do̠ abo khon so̠ro̠se kisạ̃ṛoḱa. Ado̠ onkako hiskạket́teko me̠nket́a, Ma nui do̠ nenkarebo je̠re̠dea. Re̠ṅge̠ć ocoyeabon; baṅkhan hape̠ne dạbṛuć cababona. Ado̠ onkako hiskạket́te  mit́ din do̠ je̠re̠deako me̠nket́a, Hape̠ babon je̠re̠dea; uniaḱ bhe̠dbon ńamlege, bhala cet́ lekate unạḱ ṭaka do̠e ńamlet́a me̠nte. Khange sạriko kulikedea, Henda bạbu, okare harta do̠m ạkrińket́a, ar tinạḱ dam hoelentama? Ado̠ unreye me̠nket́a, Ạḍi sạṅgiń, hana bajarre, mamo̠. Iń ma, mamo̠ mit́ goṭengeye tahẽkantińa, onate thoṛage hoelentińa. Ape ma, mama, aema kaḍa bitkil menaḱkotapea. Ape do̠ cet́ baṅ se̠, bar pe khạclạḱ ṭakape ạgukea, ar baṅkhan aperen kaḍa bitlil kirińte emańpe tho̠, ińgeń hataokotapea. Ado̠ko me̠nket́a, Baṅ, aletegele ạkriń ạguia.

Ado̠ sạri uniaḱ kathateko mạluṅente jo̠to̠ kaḍa bitkilko kuṭạm go̠ćket́koa, ar harta ạkrińko calaoena. Me̠nkhan cele hõ bako hataolet́takoa. Ado̠ ạnḍho̠ṇ manḍho̠ṅ mit́ bar ṭakateko dhasao giḍi baṛaket́te ạḍi bạṛić karać kurućko edre he̠ćena. Arko me̠nket́a, Iạ yae e̠ṛẹket́bon do̠! Nahakge kaḍa bitkile go̠ć ocoket́bon do̠. Ado̠ oṛaḱteko ruạṛ he̠ćen khane kuli baṛayet́koa. Ado̠ edrete uni tuluć do̠ bako ro̠ṛ baṛayet́a. Arko me̠njoṅ kana, Nui do̠bo je̠re̠dea; baṅkhan hape̠n abo do̠e latarbona. Ado̠ onako niṭket́te sạri mit́ din do̠ko je̠re̠t́kedea. Ado̠ unre bogeteye ho̠ho̠ket́a, me̠nkhan onko mamo̠tteko do̠ o̠koe hõ bako he̠ćlena. Ado̠ ạḍi tayom enako he̠ćena. Ado̠ unre uni do̠ o̠hmateye baḍaeket́a, baṅma, Iń do̠ nokogeko je̠re̠t́kidińa. Ado̠e cekaea, be̠cara? Ać ma huḍiń huḍiń ho̠ṛ, cet́e ceka daṛeaḱa? Khange jo̠to̠ oṛaḱ lo̠ cabayentaea, bako ĩṛĩć daṛeat́a. Ado̠ jo̠to̠ oṛaḱ to̠ro̠ćentaea.

Ado̠ se̠ṅge̠l ĩṛĩćen khan ona to̠ro̠ćko do̠ jo̠to̠e hạr samṭaoket́a. Ado̠ onko mamo̠ttekoge bostae ko̠eket́kote ona to̠ro̠ć do̠ bostareye bhoraoket́te bepare idiket́a. Ado̠ mit́ṭen bajarre tioḱket́a. Ado̠ ạyuṕen khan mit́ṭen baṛe buṭạreye ḍerayena. Ado̠ ńindạyen khan uni do̠e me̠nket́a, Iń eskar nonḍe tahẽn do̠ baṅ jutoḱa. Jãhãeko kombṛo bo̠te̠ćkińa. Ado̠ ona aṛerege bepariko ḍera akan tahẽkana. Ado̠ onko ṭhen se̠nkate mit́ aṛere ni hõe ḍerayena. Ado̠e jạpit́ ocoat́koa. Ado̠ tala ńindạ jo̠khe̠n nui do̠e be̠re̠t́ente aćaḱ to̠ro̠ć bosta do̠ onkoaḱ gạḍireye bhạrikat́a, ar onkoaḱ bosta do̠ aćaḱ gạḍireye bhạriket́a. Ar onko bepari do̠ bako disạledea. Ado̠ko tahẽ aṅgayen khan onko hõko lagaket́a, nui hõe joṛaoket́teye lagaket́a. Nui do̠ e̠kkalte oṛaḱteye laga ạguket́a. Ado̠ ạgukateye ńelket́ do̠, e̠ke̠n ṭaka kan. Ado̠ eṅgatte̠t́e metadea, Do ayo, mamateko ṭhen khon pại ạguime. Ṭakalaṅ so̠ṅa.

Ado̠ sạriyeko̠e ạguket́te ṭakakin so̠ṅket́a. Ar ona pại paṛaḱkore do̠ mõṛẽ turui go̠ṭe̠n ṭakakin re̠be̠t́ baṛakat́te pại do̠kin idi oṭokat́takoa. Ado̠ko ńelket́ khan do̠ko hahaṛayena. Me̠nket́ako, Durre! Noa to̠ro̠ć khon hõ aema ṭaka hoeyentaea. Bhalabon kuliyea, okareye ạkrińket́a me̠nte. Khanko kulikede khane me̠n go̠t́ket́a, Iń ma, mamo̠, oṛaḱ hõ huḍińge tahẽkantiń, onarege nõ̠kõ̠e nunạḱ ṭaka hoeyentińa. Ar ape ma napṛaḱ napṛaḱ oṛaḱ menaḱtape, ape do̠ aemape ṭakakea. Khangeko me̠nket́a, Sạrige tho̠ ya, abo do̠ aemabo ṭakakea. Ado̠ onkako hudisket́teko me̠nket́a, Ṭakale khan oṛaḱ beḱnao do̠ algagea. Ma noa oṛaḱ do̠bon je̠re̠t́aḱte to̠ro̠ć ạkrin ạgukate arhõ oṛaḱ do̠bon benaoa.

Khange kathaeko je̠re̠t́at́takoa; ado̠ to̠ro̠ć sajaoket́te ạkriń do̠ko idiket́a. Ado̠ kathae, cele hõ bako bataolet́takoa. Ado̠ ạṛisente gaḍa daḱreko uṕ giḍi dapoṛkat́a. Ado̠ siṭhạl miṭhạl karać kurućko ruhet́kedea. Ado̠ inạ dosar tesar khange Bitnạ do̠e me̠nket́a, Ḍạku bo̠te̠ćkińako. Ado̠ ona bo̠to̠rte o̠nḍe khon do̠e dạṛket́a.

Source: Santal Folk Tales




KUKMU

Hoyoḱ sanań joto koren

Sạri boge gate

Suk dukre okte nạpit

Seledoḱạń usạrate.

Hoyoḱ sanań goṭa boehar

Saṛ akan baha,

Heṛem rasa sãote mońj so

Emạń jãhã tãhã.

Hoyoḱ sanań setaḱ simraḱ

Kuku ḍubur potam

Ińaḱ aṛaṅ ańjomkate

Ebhenoḱko sanam.

Hoyoḱ sanań boge ạyurić

Gharońj ar somaj lahaḱ

Budh ạkil ar dulạṛ jemon

Jaoge j oar bahaḱ.

Hoyoḱ sanań jharna patal

Juḍạsi reaṛ daḱ

Lolo setoṅ hoṛmo jiwi

Jotogeń jiạṛ kaḱ.

Uḍạḱ sanań serma puri

Isore hoho kana,

Jion khemao horre dinạm

Nonkań kukmu kana.




Hasage Dhon

Ramjam ato do ekal huḍiń, dhiri kocare menaḱa. Labaṛtem menkea dhiri gaṛre. Nasenaḱ bạd – bạihạṛ, ṭạnḍi ṭikur khet baṛgere hõ dhiri, kulhi chaṭkare hõ dhiri, dhiri ar dhir. Baha- sohrae re hõ dhirigem kolsa tioga. Netar do noakore khon bogete dhiriko la oḍokeda, ar bejae ṭhik misinte rombṛo rombṛoko rit́ oḍokeda. Noakoren hoṛ do ado niạ lasaṛhẽtẽte jaoge kạmi hõko ńameda, kạmi baṅ ńam jokheć ạuṛiaḱ do bako tahẽn kana. Dhiri kol ren ṭhikạdar bạbu do soprot́ roḍot́ko daṛan kana, dhiri menaḱ bạd- bạihạṛko tạṅkhi baṛayeda. Dãṛã dãṛãte Ramjam ato sećko rakaṕ hećena. Ramjam reaḱ khet baṛge do ạḍi ãṭko kusiada, baṅma kathae noakore do sona topa menaḱa.

Ado Ramjam atoren hoṛko bujhạu baṛawako kana, metako kanako khet baṛgeko lae takote do ṭaka ko emakoa, ar kạmi hõko ńam ocokoa, enkathae onkoaḱ dayate kạmi doko ńama. Atoren hoṛ do ado ańjom baṛakateko menkeda – Hape entet́ ale alerele bujhạu baṛalenge. Nonḍenko hoṛ ańjomkate ṭhikạkar bạbu do ado thoṛako biṛko ńoḱena. Entet́ nõḱõe nunạḱ din noakore dhiriko lala kana, nonkan katha thor bako ańjom akada. Hoṛ mit́ ṭukuć hạnḍiko ńam lekhaćge ṭhikạdar bạbu bilạn bạihạṛ jumiko alae akawat́koa. Ar noko copya, reṅgećte kelaṅ ḍolaṅ hoṛ, nunạḱ dhocorko uduḱeda? Ṭhikạdar bạbu hõ onkoaḱ dhocore ghucạu lạgit́te phundiko teareda. Menjoṅ kanako, Hape se jạnumte jạnumle soḱ oḍoṅa, ado nahaḱpe ạikạua. Ṭhikạdar mit́din do ado hasa lala hoṛ juṭạu katey ạguket́koa. Inạ aḍepaseren dinạm hiloḱko ńepel hoṛge, rạu rạu hasa lalako dhurạuena. Ṭhań ṭhań  saḍeyate rohoṛ hasare kuḍi ṭạmni ar pasna phạnṭiloḱ kana. Inạkatege Ramjamren hoṛ hõ adoko ńir oḍoṅena.

Atoren sanam hoṛte manako dhurạuena, nako la ocoako kana. Menedako – Ale begor kuli bujhạu kate cedaḱ khet baṛgepe layet́ talea? Lala hoṛ doko menkeda – Ṭhikạdar bạbuko hukum akawat́lea. Inạḱtege Ṭhikạdar bạbu hõye laha hećena are menkeda – Ṭakale emape kana, ạuṛiaḱte do bale layet́ tapea. Arhõ mit́teć kạmi hoṛ do ṭhikạdare roṛ goṛoadea menkedae – Ale senaḱ khet baṛge la kate ape hõcope ạsul lenge. Ale do ape bale manalet́pea, ar ape? Ṭhikạdar do adoye cagmãgao got́ena, nui hoṛ ać sene roṛket́ khan. Ramjamren mạńjhi haṛam adoye menkeda – Baṅ ho, ale do nonḍenaḱ hasa jumi bale la ocoapea, noa hasa jumi tele ạsuloḱ kana. Ṭhạkudar nitoḱ do ãṭ ńõḱtey menkeda – Ona lạgit́tema ṭakale emape kan. Mạńjhi haṛame menkeda – Ona ṭaka do tinạḱ dinle joma? Ṭhikạdar nitoḱ do mit́ sãtahẽt́teye roṛ idikeda – Ape do lelha hoṛ, bape baḍaea, noa dhirite sohor bajarre tinạḱ lạṭu lạṭu kạmi hoyoḱ kana, lala hoṛko sae kate ṭhikạdar do arhõ ãṭ ńõḱteye menkeda – Noa dhirite dalan oṛaḱ, hor ḍahar kạmire, soṛoḱ ar rel laenre lagaoḱ kana. Ar mase ape boka bohoḱ do, apeaḱ kathagepe hudiset́ kana.

Mạńjhi haṛam do nitoḱ do sojhe ńõḱtey teṅgoyena ar khạndri macha ethem katey menkeda – Ale do unạḱ lạṭu lạṭu katha do bale baḍaea, ape do nonḍenaḱ dhiri ạkhriń katepe kisạ̃ṛoḱ kana aleaḱ jumi la bharabhaṭ kate. Mase eṭaḱ eṭaḱ ato reaḱ khet baṛgepe ceka keda? Onḍe nitoḱ jãhãnaḱ casge baṅ hoyoḱa, jage jonḍra, raheṛ, hoṛeć eman hoe baṛaḱkan tahẽna, ona hõ nitoḱ do okare? Bạnuḱa. Noa kathate ṭhikạdar do cạuhạṛire thapa kede lekae aṭkar keda. Kạmi hoṛ seć koyoḱ kate ṭhikạdare menkeda – Ma ho nui dobon jut́got́kaege se, bejaye dalaliyet́ kana. Menkhan kạmijoṅ hoṛ rạgạu marteko menkeda – Baṅa ṭhikạdar bạbu, ohokeale, Mạńjhi haṛam ṭhikgeye men akada. Aleaḱ khet baṛge la katepe bạṛić cabaket́ talea. Mạńjhi haṛam do ạḍi ile ńamket́a are menket́a – Noko ṭhikạdarge abokoaḱ khet baṛge buru ḍuṅgriko bạṛićet́ kana, lakh lakh ṭakako kamaoet́ kana, noko do mit́ mot riạu rajoṭ katebon laga ńirkoa. Mạńjhi haṛamaḱ noa katha ańjom kate onko kạmijoṅhoṛ doko menkeda – Ma nui ṭhikạdar do sabepe ar lebedepe. Noa katha ańjomkate ṭhikạdar do gaṛpać guṛpuć ocogoḱ tuluć birạmpạṭe dạṛkeda.

Tumạl- Kạhni Mala




Sạri Gogo

Uni ge sạri gogo

Okoe do bedon kosto te nawa sirjone emoḱ kan

Uni ge sạri gogo

okoe do gidrạ haraḱ ar ketẹć lạgit́ hirlạ toa dare

Uni ge sạri gogo

Okoe do ńut ńindại gungut́ ko aćren gidrạko

Uni ge sạri gogo

Okoe do lolo ar reaṛ re jomaḱe tear setaḱ re

Uni ge sạri gogo

Okoe do sapṛao kate gidrại kul kae school te

Uni ge sạri gogo

Okoe doe tạṅgi akat́ gidrạ ruạṛ okte

Uni ge sạri gogo

Okoe do ruạ haso ar duk re sore tahẽn bohoḱ ṭhen

Uni ge sạri gogo

Okoe do duk gharońj re reaṛ jharna daḱ kane.




Toyo Ar Tạruṕ

Tạruṕ do uniaḱ ona ić ńeltey hahaṛayena, bae jiwi daṛeada. Ado mit́ din doe kuli kedea, sanam lajao botor deakate, metae kanae – Hena bhạgnạ, am do bhala cekate onka ponḍ dom daḱseć eda? Toyo thor ạḍi cạmkur ar calak janwar kanako, mit́ ghạṛi hudis ńoḱ kate totka gạdur tuluće lạiadea, metae kanae – Iạ mamo, mạńjhi koaḱ khạrạire ạḍi utạr janheko manḍa ḍạṅ akada, iń do dinge coṅ ona tegeń kedogoḱ kan. Ado tạruṕ hõ ạyuṕ jokheć do senkate mar bhagetey lapet́joṅ ma, jom kedae, ekal jom diṛidaṅenae, ṭamak tanaḱ leka lać do phulạuen taea. Ado cet́bam men, dosar hiloḱ do ado ekal bogete daḱseć hor redo jolon kedea, khilạu akade lekae ạikạu keda.

Ạḍi koṭotey daḱseć keda, kuthạu kuthạuteye daḱseć keda, ekal bajage. Ado tạrup do toyo cet́ hõ baṅe men baṛawadea. Ar note toyo do dinge ghãse ir ạguia, bhạriạtey goḱ ạguia, ạgu jokheće bakhẽṛa, nonkae mena – “ Likit́ cikit́, likit́ cikit́, ajke dudh khabo, dudh khabo.” Ar oṛaḱe seṭerlen khan bhạriạ reaḱ ghãse giḍi goda, merom eṅga ṭhene ńir sen godoḱa. Senkate merom hopon leka thukṛạu katey nunu goda, ar lebet́ canḍ kate cũyũt́ cũyũte nunu joṅa. Ar note tạruṕ do andha rege menaea, arhõ pạhil lekae kuli ruạṛ kedea, cet́ jomte onka ponḍ doe daḱ sećeda mente.

Toyo hõe lại ruạṛadea, metadeae – Iạ mamo, hane jhão ghuṭure bhagete jhão dhiri, ona jom mase bhala niạdom do. Ado tạruṕ niạdom hõ ekal lać pereće jom keda, ekal jel kuṭi tanaḱ lekage. Ńelme se ado dosar hiloḱ do tạruṕ do ekal boge daḱ seć hor do get́ kateye sirạ soro utạrena. Hoṛko men sikte, uniaḱ taras ańjomte bir bururen jib- jiạliko, cẽṛẽ ciprut́ko hõ ko botor utạrena. Niạ dom do ado tạruṕ do ạḍi ãṭe edreyena, tobe toyo ṭhen do nase hõ bae sodor let́a. Hudis kedae, Hapese bhalań tãṛãgoḱa, ńelạń cet́ jomte unạḱ doe itiloḱ kana. Ado sạrige ona hudis leka tãṛãḱ kate toyoaḱ sanam targhare ńelket́ taea are gunạnena, Hape am do mońjte eṛe reaḱ kuṛại dolaṅ emama.

Ado sạrige ńelme, tạruṕ do toyo bae tahẽkan jokhen uniaḱ ḍeratey senena ar ekal uni merom mam khal jom kedetae, eken jaṅ kate kaḍećko tey ṭenḍar oṭo kadea. Ar harta tey daloṕ kadea. Toyo do bacha, din hiloḱ leka ghãs iroḱ khone ruạṛ hijuḱ kana, eneć enećte, are bakhẽṛeda: “ Likit́ cikit́, likit́ cikit́, ajke dudh khabo, dudh khabo” Ńel ńam kedeae merom mae isiṛ akat́, ado ạḍi usạrae mengot́ keda,” Ehe, teheń gogo doe landa daramạń kana.” Ado kusite ghãs giḍi tora nin dara lekage ńir senkate ekalte thukrạu got́ kedea. Thukrạu kede mae eken jaṅ haṛhuṛe bhindạṛena. Ado ạḍi ãṭe mãyãḱ muyũḱena. Raḱ mẽt́ãhã ket́ae, are bujhạu keda je noa do tạruṕ mamońgey kạituk akada. Din hiloḱiń eṛe ledea, ona reaḱ kuṛạige teheń doe ńam ocokidińa.

 




AOL MUṄ (Paṭh-6)

Rạskạ do casbas babot reaḱ puthiye hataokeda. Rạskạ do noa puthiye paṛhaoḱ kan tahẽkana. Noa puthire olakan tahẽkana: Mit́ lekan ạḍi bhage muṅ menaḱa. Ona do aol muṅ kana. Aol muṅ do ar muṅ khon ạḍi bhagea. Rạskạ do Sumie metadea, “ Iń do mit́ṭeć casbas babot reaḱ puthiń paṛhaoḱ kana. Noare olakana: Mit́ lekanaḱ ạḍi bhage muṅ menaḱa. Ona do aol muṅ kana. Ona do aboaḱ muṅ khon bhagegea.”

Sumie kulikedea, “ Aol muṅ do ar muṅ khon cedaḱ bhagea?” Rạskạ do puthiye paṛhaokeda. Casbat babot puthire olakana: Aol muṅ do ạḍi usạra beleḱa. Aol muṅ do eṭaḱ muṅ khon usạrage beleḱa. Aol muṅ do bar candorege beleḱ kana. Eṭaḱ lekanaḱ muṅ do pe candor beleḱ kana. Aol muṅ do usạra belek kana. Ona reaḱ phosol do bar candoregem get́ daṛeaḱa. Ona reaḱ phosol do usạra beleḱa. Ona iạte mit́ṭen arhõ phosolem rohoe daṛeaḱa. Ona iạte usạra beleḱ do ạḍi bhagea. Tinre ona doko get́et́ kana, tobe khan eṭaḱ phosolem rohoe daṛeaḱa. Aol muṅ reaḱ dana do lạṭugea. Sumie menkeda, “ Noa do ạḍi besa. Noa reaḱ dana do lạṭugea.” Rạskạ do arhõ casbas puthiye paṛhaokeda. Puthire olakan tahẽkana: Aol muṅre ạḍi ḍher dana tahẽna. Ona eṭaḱaḱ khon ḍherge dana do tahẽna.

Aol muṅ do otre lạgit́ ạḍi bhagea. Muṅre do son leka jo hoyoḱ kana. Sonre jo hoyoḱ kana. Jo akan kạṭić darete ote gobraet́ kana. Jo akan kạṭić dare do ot ạlu lạgit́e gobraoet́ kana. Jo akan kạṭić dare do ot guhum lạgit́e gobraoet́ kana. Aol muṅ do ot lạgit́ ạḍi bhagea. Aol muṅ phosol do bar candorege beleḱ kana. Phosol get́ tayom ạlum rohoe daṛeaḱa. Muṅ phosol get́ tayom guhumem rohoe daṛeaḱa. Phosol belelenre guhum reaḱ dana de bạṛti lạṭuḱa. Ạlu phosol hõ bes hoyoḱa. Sumie kulikedea. “ Aol muṅ reaḱ itạ do oka khonem ńama?” Rạskạ do puthiye paṛhaokeda. Casbas babot puthire olakan tahẽkana: Aol muṅ reaḱ itạ do sarkari godam khon hataome. Rạskạe menkeda, “ Noa bochor iń do aol muṅ iń rohoea. Iń doń ńela aol muṅ reaḱ dana do lạṭuḱa. Iń doń ńela ona do bar cando bhitrirege benaoḱa. Iń doń ńela muṅte otre ạlu do ạḍi lạṭuḱa.” Rạskạ do sarkari itạ godam teye calaoena. Uni do bạbuye metadea, “ Iń do aol muṅ jạruṛạń kana.” Bạbu doe menkeda, “ Tinạḱ ser muṅ jạruṛa?” Rạskạ doe menkeda, “ Iń do aol muṅ rohoe sanaediń kana. Iń doń ńela ona do bar cando bhitrire tearoḱa. Iń doń ńela ona ạlu ạḍi ḍher hoyoḱa.” Rạskạ do gel ser aol muṅe hataokeda. Uni do gel ser aol muṅe rohoekeda. Bar cando bhitrirege ona do beleyena. Tinre beleyenaunre uni do phosole get́keda. Muṅ phosol do ạḍi ḍher hoena.

Ona reaḱ dana do ạḍi lạṭu hoena. Tobe khan ona khetre Rạskạ do ạluye rohoekeda. Ạlu phosol do ạḍi ḍher hoena. Ạlu hõ ạḍi lạṭu lạṭu hoena. Aḍepaseren hoṛkoaḱ ạlu khon ḍher lạṭu hoena. Aḍepaseren ko kulikedea, “ Amaḱ ạlu do cekate ạḍi lạṭu lạṭuena? Amaḱ muṅ do cekate unạḱ usạra hoena?” Rạskạe menkeda, “ Iń do casbas babot reaḱ puthiń paṛhaokeda.” Onare olakan tahẽkana: Aol muṅ ạḍi mońj hoyoḱ kana. Aol muṅ bar cando bhitrirege beleḱ kana. Ona do joakan kạṭić dare kana. Ona reaḱ jo do ạḍi lạṭua. Jo akan kạṭić dare te hasa do gobraoḱ kana. Am do ona bar cando tegem get́ daṛeaḱa. Enḍekhan eṭaḱaḱ phosolem rohoe daṛeaḱa. Iń do sarkari godam teń calaoena. Iń do gel ser aol muṅ iń kiriń keda. Iń do onań rohoekeda. Bar cando bhitrirege beleyena. Ona reaḱ jo do ạḍi lạṭu tahẽkana. Ado onań get́keda. Muṅte ot do gobraoena. Iń do ạlu iń rohoe keda. Ape do pen ́el daṛeaḱa ińaḱ ạlu tinạḱ lạṭua.

Aḍepaseren hoṛko menkeda, “ Rạskạ am do casbas babot reaḱ puthi ale paṛhao ańjomaleme. Am do ạḍi husiạr hoṛ kanam. Ale hõ husiạroḱle khoj kana.” Ona iạte Rạskạ do casbas babot reaḱ puthi onkoe paṛhao ańjomat́koa. Uni do aḍepaseren hoṛko casbas babot reaḱ puthiye paṛhao ańjomako kan tahẽkana. Aḍepaseren hoṛ do aol muṅ akoaḱ khetreko erkeda. Onate khet do gobraoen takoa. Ar atore ạḍi ḍher dhon hoena.

 

 

 

 

 

 




Tanorre Santalkoaḱ Oṛaḱ Duạr Rạput́ Keda Jumi Hunḍạr Ko

Tanor re santal koaḱ jumi do̠kho̠l lạgit́ ńindạ okte ạḍibạsi koaḱ oṛaḱ duạr ko kuluṕ kate rạput́ reaḱ ghoṭna ghoṭao akana. Khobor ńam tayom Tanor thana ren polis ghoṭna thạ̃i re se̠nkate poristhiti ko do̠e samal keda ar banar do̠l ren hoṛ ko ante thana re dupuṛuṕ ńapam kate maṭ me̠ṭ reaṅ ko kurumuṭu keda me̠nkhan baṅko daṛeada. Noa kaḥtir santal ato re ạḍi bho̠ṛo̠ḱ se bo̠to̠r do̠ he̠ć paṛao akana.

Ona toṭhạ ren hoṛ ko ṭhen kho̠n baḍae ńamena, Tanor- Manda upạjil reaḱ ạḍepase Chaubaria haṭiạ reaḱ dạkhin nakha metaḱme Tanor upạjilạ reaḱ talare Malsira santal ato re ạgil hapṛam koaḱ jumire oṛaḱ duạr benao rakaṕ kate giribasoḱ kan tahẽkane Moss Murmu ren koṛa Deben Murmu. Calaoen Budhbar  ńindạ Tanor upạjilạ reaḱ Malsira ato ren Sorif Ali ren koṛa Hamidur Rahman ar uniren boeha selet́ amdaj 25/30 goṭen hoṛko ṭheṅga, hạsuạ, kạidạ selet́ aema lekanaḱ hạtiạr ante ńindạ 1 baja okte Malsira ạdibạsi santal atote he̠ć kate ato ren jo̠to̠ hoṛkoaḱ duạr siń kate Som Murmu aḱ oṛaḱ rạput́ ko ehoṕena. Un okte polis ko baḍae ocoket́ko khan, Tanor thana ren Sub Inspector (SI) Nizam force ghoṭna thạ̃i rey idi tora ket́koa ar ghoṭna são jopoṛao menaḱ ko 4 hoṛko aṭoḱ ket́ koa ar tayomte do̠e aṛaḱ kat́ koa. Ghoṭna hoe akan kho̠nge jumi hunḍạr hoṛ Hamidur do̠ Deben Murmu ạḍi lekatey dho̠mkaoede kana. Hamidur aḱ dho̠mkaote ạḍi bo̠to̠r re menaḱ koaḱ sanam santal ạḍibạsi ko.

Noa babotre Hamidur Rahman do̠e lạikeda, iń do̠ Deben Murmu ren boeha ṭhen khonaḱge niạm ar ạn manao kate jumi do̠n kiriń hatao akada. Ona jumi hatao reaḱ kurumuṭu ehoṕen khan, mobile phone do̠e bond do̠ho keda. Tanor thana ren bharapon kormokorta Rakibul Hasan do̠e me̠nket́a, Khobor ńam tayom torage Kamargaon union porisod (up) ren dayik re menae kade Sub Inspector (SI) Nizam Uddin do̠ ghoṭna thạ̃ire se̠nkate sanamaḱ do̠e samal ket́a. Arhõe baḍae ocokeda, noa babotre mimạṅsa lạgit́ ạn reaḱ bebostha hatao reaḱ dạyik do̠ em hoeakana.

Tumạl- Ipnews.com