Kãṛã Ar Gujạ Reaṅ

Sedae jugre kathae, Hãsdaḱ khũṭren bar boehakin tahẽkana , unkin do̠ Kãṛã ar Guja tạkina. Unkin do̠ khub dhinkiạ ho̠ṛkin tahẽkana. Ona jo̠khe̠n, kathae, disạmre kuṛit́ reaḱ ạḍi bagahi holena, baṅma, mit́ṭen darere kuṛit́kin ho̠po̠nlet́ko tahẽkkana, ar unkin kuṛit́ do̠ ho̠ṛ gidrạ ạḍi bạṛićkin ạt́kiret́ko tahẽkana, disạm sudhạkin khaṅkaret́  tahẽkana. Ado̠ unre disạm ho̠ṛko me̠nket́a, Bhala nukin kuṛit́ do̠ cekatebon go̠ćkina? Ado̠ disạm sudhạ ho̠ṛ riạuente raj ṭhenko calaoena, ado̠ rajko rajko metadea, De̠ bhala unkin kuṛit́ do̠ cekatebo go̠ćkina? Disạm sudhạkin khaṅkarket́ do̠. Ma noa reaḱ cet́̃em me̠net́tabona? Ar baṅkhan ale do̠ noa disạmre o̠ho̠le tahẽ daṛelena; jo̠to̠ ho̠ṛ mit́ mit́te noa disạm khonle dạṛa. Ado̠ khange raje me̠nket́a, Hape, alope dạṛa, ado̠bo go̠ć legakina; judi babon go̠ć daṛeakin khan, ado̠pe dạṛa. Ado̠ raje me̠nket́a, Mase̠ bhala, unkin kuṛit́ jãhãegepe go̠ć daṛeakin khan do̠, mit́ nakha disạm iń emapea.

Ado̠ sạri raj onkae hukumket́ khan, unkin kuṛit́ go̠ćkin lạgit́ ho̠ṛko dhurạuena. Ar kathae, unkin kuṛit́ do̠ ho̠ṛaḱ ãṛgo̠m ar nahe̠lkokin tukạ akat́ tahẽkana, onate tuńkinre hõ, unkin do̠ bako tuń ńam daṛeakin kan tahẽkana. Ado̠ kathae, sanam ho̠ṛko tuń bhagaoen khan, se̠sre kãṛã ar Gujạkin me̠nket́a, Bhala sanam ho̠ṛpe tuń bhagaoen khan, ạliń aṛaḱạlińpe. Ado̠ unre, kathae, Kãṛã ar Gujạko aṛaḱat́kina. Ado̠ unkin do̠ aṭakin bạisạuket́a; ado̠ unkin kuṛit́ do̠ ho̠po̠nkin ajo̠ako jo̠khe̠n tukạ ṭhenkin he̠ćena. Un jo̠khe̠n, kathae, ãṛgo̠m bhugạḱ khonkin tuńlet́kina,- sạri banar kuṛit́kin tuń ńũr go̠t́ket́kina. Ado̠ unkin kuṛit́ do̠ Gạṅgi jạmin jharnarekin ńurhạyena, ar onakin ńurhạlen ṭhen do̠ ạḍi maraṅ ṭhạ̃ikin paska gaḍaket́a. Ado̠kin go̠ćen khan do̠ raj ṭhenkin go̠ḱ ạguket́kina. Ado̠ uni raj do̠ disạm ho̠ṛe maṅgaoket́koa, ado̠ unre mit́ nakha se̠n disạme emat́kina. Ar o̠ne  kuṛit́kin paska gaḍalet́ ṭhen do̠ maraṅ utạr mit́ṭen ḍhabko benaoket́a. Ar ona ḍhab do̠ unkinge mạnko emat́kina. Ado̠ unkin Kãṛã Gujạ do̠ onakokin ńawan khan do̠, ạḍikin rạskayena. Ado̠ unkin Kãṛã Gujạ do̠ ona birkoregekin tahẽna, emateaḱ bir reaḱ paṛahuṛikokin dukhmạ baṛajoṅa. Ar mit́ṭen dhiri danderrekin jaegaḱ kan tahẽkana, ar ạyuṕ jo̠khe̠n do̠ o̠nḍegekin daka mạnḍijoṅa, ar at aser hõ o̠nḍegekin rapaḱ baṛajoṅa. Ado̠ tahẽn tahẽnte, kathae, kul do̠e ciạket́kina. Ado̠ mit́ din do̠ at aserkin rapaḱ kan jo̠khe̠nge  uni kul do̠e calao go̠t́ena, ado̠e metakin kana, Henda ya, cet́ben raḱpaḱ kana? Den iń hõ emańben, ar baṅkhan iń jo̠mbena.

Ado̠ at aser do̠ rapaḱkate ạkingekin jo̠ma ar ona kuilạko do̠ uni kulkin capat́ oḍoḱ go̠t́aea, khange ado̠ khạyur khạyure jo̠m go̠da. Arhõ oka do̠ besaḱkin capat́ to̠t́ go̠t́aea. Ado̠ uni hõe jo̠m pạrkạuen khan do̠, uṭhạuge bae uṭhạuḱ kana. Khange ado̠kin me̠nket́a, Durre! bae calaḱ kan do̠, pase̠ye jo̠mlaṅ. Cekate nui do̠laṅ lagayea? Khange Gujạ do̠e chuṭạu go̠t́enteye ńir calao go̠t́ente canḍsbolreye saṕ go̠t́kedete cure mareye pe̠ṭe̠rket́taea. Khange bhạiye pe̠ṭe̠r topaḱet́tae khange uni kul do̠e aḍrao go̠t́ket́teye dạṛket́a.

Khange unkin Kãṛã Gujạ do̠ ona canḍbol do̠ rakaṕkatekin jo̠mket́a; ado̠ cet́ baṅ se̠, ạḍi bạṛić sebelket́kina. Ado̠kin me̠nket́a, Durre! ạḍi sebel kana; delalaṅ sendra go̠jea. Khange, bhại, bana ho̠ṛkin jhũkente sesendrakin po̠rto̠nket́a. Khangekin sendra ńamkedete lagakin lagakedea se̠, ḍiglạ ḍigkin khudạukedea, ado̠kin go̠ćkedea. Ado̠ se̠ṅge̠l jolkatekin ro̠kedea, ado̠ o̠nḍegekin rapaḱ jo̠mkedea. Ado̠ inạ jelkotegekin jo̠m biyen khan, laćte̠t́ do̠ bakin jo̠mlet́a. Kãṛã do̠e me̠net́a, Laćte̠t́ hõlaṅ jo̠ma, ar Gujạ do̠e me̠net́a, Baṅ. Khange tho̠ Kãṛã do̠e go̠ḱket́tạkina; ado̠ o̠nḍe khonkin calaoena. Ado̠ ho̠r aṛere mit́ṭen baṛe dare umulrekin duṛuṕ akan tahẽkana. Ado̠ ona se̠ntege okaren raj bạriạtko co̠ko calaḱ kan. Ado̠ onkokin ńe̠lket́ko khan, ona baṛe daretekin de̠cena, ar ona kul lać hõkin rakaṕ toraket́a. Khange onko bạriạtko hõ ona are dare buṭaregeko duṛuṕ jarwayena, ar ado̠mko do̠ko gitićena. Ado̠ raj hõ khuṛkhuṛi khon oḍokente uni hõ ona dare umulregeye gitićena. Ado̠ uni kãṛã do̠e me̠net́a, Henda ye, Gujạ, laćte̠t́ do̠ń ńũr go̠t́kaḱ se̠? Ado̠ Gujại me̠net́a, Alo ya, baṅkhan nãhãḱko saṕlaṅa.

Ado̠ kãṛãe me̠net́a, E̠ ya, ho̠bo̠rteń laṅgayen do̠. Arhõe metae kana, Alo ya, sapkelaṅako. Ado̠e ho̠bo̠r laṅgayen khan do̠, kathaeye ńũr go̠t́kat́a; ado̠ ona kul lać do̠ e̠kkalte uni rajaḱ laćrege ńurhạ go̠t́ena. Ado̠ jo̠to̠ bạriạtkoko bo̠to̠rente ạḍi garteko kikiạuket́a, Rajar pe̠ṭ bhoskaelo̠ re̠, rajar pe̠ṭ bhoskaelo̠ re! Onka me̠nkate jo̠to̠ bạriạtko ar Ḍo̠m kahaṛko mit́ mit́teko dạṛket́a; jo̠to̠ asbabko ńir bạgiat́a. Arhõ thoṛa sạṅgiń se̠n ńõ̠ḱkate do̠ko me̠nket́a, Durre! jo̠to̠ asbabbon ńir bạgiat́ do̠; nonkate do̠ cekate bạriạt do̠bon cakaḱa? Delabon ruạṛgea; bhalabon ńe̠lea, cekate lać do̠ oḍokentaea se̠ celeye nonkaket́bona. Delabon ruạṛkatebon ńe̠llege. Onka mo̠ne̠teko hudiset́a arko galmarao kana. Ar nuking Kãṛã Gujạ do̠ dare khon ãṛgoyente kićrićko se̠ bhale bhale jinis do̠ jo̠to̠kin hame̠ṭana, ar daretekin rakaṕket́a. Ar uni Kãṛã do̠ ona ḍho̠l hõ̠e rakaṕket́a, ar ona ḍho̠l do̠ mit́ se̠ne bhugạḱket́a ho̠po̠n ho̠po̠n. Ar ona darerege, kathae, ńe̠le̠ko tahẽkana; ado̠ onko ńe̠le̠ do̠ mit́ mit́te jo̠to̠ ona ḍho̠lreye bhoraoket́koa. Ado̠ onko bạriạtko phạdko he̠ćena, ado̠ko ńe̠lket́kin do̠kin ho̠ṛ kan. Ado̠ unkinko metakin kana, Aleren raj cedaḱben be̠mano̠tkedea? Aben do̠le go̠ćbena. Ado̠kin me̠nketa, Ma e̠ntepe go̠ć daṛealiń khan; e̠k do̠ ạlińpe go̠ćliń, e̠k do̠ apeliń go̠ćpe.

Ado̠ onkakin me̠nket́ khan, lạṛhạiko e̠ho̠pket́a. Khange bạndukteko ṭhuyet́kina, me̠nkhan baṅgeko ṭhu ńam daṛeakin kana. Ado̠ ṭhu ṭhuteko laṅgayena, baṅgeko ṭhu jo̠s daṛeakin kana; sanam guli dạru cabayentakoa. Ado̠ khange unkin kin me̠nket́a, Cele nitoḱ do̠ ạliń bape aṛaḱalińa? Ado̠ko be̠ṅge̠t́ baṛawakin kan do̠, mit́ṭen ḍho̠l chaḍa cet́ hõ bạnuḱtakin. Khangeko me̠nket́a, Male aṛaḱaben kana. Khange ado̠ ḍho̠lkin ru go̠t́ket́a arkin me̠net́a, Laṛo bacha, laṛo bacha. Ado̠ khange onko ńe̠le̠ do̠ ona ḍho̠l khonko uḍạu tot́ go̠t́ente onko bạriạtko do̠ toṛko toṛket́koa se̠. Khange tho̠ onko bạriạtko do̠ko dạṛ tapket́a. Khange cet́ baṅ se̠, laga lagateko toṛket́koa, ado̠ ghuriạ̃ onko bạriạtko do̠ bako ruạṛlena. Ado̠ je̠ kichu asbab tahẽkantako, onako do̠ nukinaḱge hoeyentakina. Ado̠ onako asbabkin ńawan khan, maraṅ rajko ńutumket́kina, ado̠ ạkin oṛaḱrekin tahẽyena.  

Tumạl-Santal folk tales




Bhagao

Lạkạ cetan celakoma

Ạḍi ãṭ ko botoren

Thoṛa ghạṛi tayom khange

Jisu Mạsie seṭeren.

E guru bańcao bonme

Celako menlet́

Jisu tiye tulket́

Sokojoḱ ḍheoko bhagaoket́.

Jerusalem naṅgrahare

Soetan jisue biḍạudi

Ona biḍạure jisu do

Soetane bhagao kedi.

Kại manwako bańcao lạgit́

Jisu jiwie emket́

Pe din tayom Jisu Mạsi

Gujuḱe bhagaoket́.

Jisu Mạsiaḱ dosar hijuḱ

Joto manwa bon disạema,

Ona khạtir apan – ạpin

Kại kobon bhagao ma.




Bagdah Farm re EPZ Bond Reaḱ Dạbi

Gaibandha, Gobindoganj upạjilạ reaḱ Sahebgonj Bagdah Farm re ạ̃k khamar reaḱ hạlmạl jumire EPZ benao kamihora ko bond khạtir santal ko mit́ teṅgo daram bạisi ko hoe ocokeda. Calaoena Sunibar (13 November) tikin okte Sahebgonj bagdah Farm bhumi punrudhar songram committee koaḱ baondoboste Gobindagonj – Dinajpur ṭotha reaḱ upạjilạ kaṭamoṛ re noa do̠ hoyena.

Songram committee ren sabha mukhiạ Dr. Philimon Baskey aḱ ạḱyurte noa bạisire sawaliạ (bokta) hisabte katha ko roṛkeda, committee ren mukhiạ Hazi Nurul Islam, Sadharon sompadok Rezzul Korim Master, Ạdibạsi Baṅgali Songhoti Porisod Upạjilạ bibhag ren convener Sowpon Sekh, Ạdibạsi ạyurić Prisila Murmu, Committee ren são goṛoić Somapadok Sufol Hembrom, Pea santal ko gur ocoakan, noa mamla rey bạdi akan Thomas Hembrom hõ seṭere tahẽkana.

Niạ lahare hõ Madarpur, Joypurpaṛa, Sahebgonj selet́ aema ṭoṭhako re baba hoṛ  ar maejiu ko jhạnḍi, Benar ante mit́te gãota kate ho̠ho̠ se̠ ko michil keda.

Mit́ṭen cạtur mo̠ho̠l EPZ benao ńutumte jumi do̠kho̠l hatao reaḱko kurumuṭuieda. Onkoaḱ nonkan be̠ beạṛić kạmiko birudre do̠ teṅgo daram hoyoḱa. Noa jumire EPZ je̠no aloko benao daṛeaḱ.




Meskoć

                                         Meskoć

Aema din hoyen re hõ rogi do̠ bae mońjoḱ kana. Ona iạte arhõ ḍaktor ṭhene senena-

Rogi: Cet́ kho̠bo̠r amaḱ mo̠lho̠m ma bae kạmiet́ kan do̠?

Ḍaktor: Cet́em me̠net́ kana, bae kạmia cedaḱ? Thik lekam lagaoet́ kana to̠.

Rogi: Hẽ, ḍaktor Saheb.

Ḍaktor: Mo̠lho̠m do̠ okrem lagao akada?

Rogi: So̠ dare re.

Ḍaktor: So̠ dare re do̠ cedaḱ?

Rogi: Am ge co̠m me̠nakat́, Oka jaegarem tạkić akana onḍege lagaome.

 




Ludgi Mạ̃iaḱ Kurumuṭu Ar Boge Cạlcolon

Ludgi mạ̃itako do ạḍi reṅgeć ar nacar-geako. Eṅgat apat hõ Ludgi ạḍikin dulạṛea, ente sadher biṭi kantạkinae. Menkhan ać go aćge ạḍi bhage maejiu kante Ludgi jaoge boge aḱ seće uskurea. Ludgi hõ ać goaḱ sana senoaḱ lạgit́ ạḍiye kurumuṭuia. Ar oṛaḱ kạmi begor ạcu bhorsate uduṛ dhupuṛe chuṭạuḱa. Reṅgeć hoṛ kanteko eṅgat apat dokin nalha tumạla, ać do daka utui isin aroetakoa, Setaḱ do aṛaḱ sakam baṛge ar kulhi mucạt́ bir khone hunạr ạguia.

Menkhan ako atoren eṭaḱ kuṛiko skul calaḱ ńelkote monre ạḍitet́e hae haeoḱa, ente mõńjge puthi sileṭ saṕkate ar roḱ nạkićkateko senoḱ hijuḱa. Mit́ din Ludgi mạ̃i do mẽt́ daḱ jorok tuluć ać goe metae kana, E go, iń hõ onko Lupsi dạiteko sãote skul kolkạńme. Eṅgattet́ sadher biṭiaḱ bhabna ńelteye hạruṕkedea, ar ako atoren sor peṛa ṭhen khon mare oṛeć oṛeć puthiko ar sileṭko koeadea. Ado dosar hiloḱ khon skulte calaḱe ehoṕena.

Menkhan oṛaḱre hećkate hõ enkage uduṛ dhupuṛ ać goe kạmi goṛoaea thạri bạṭi mańjao, daḱ ạgu, isin aro sudhạge. Uphạṅ jokheće jirạuḱa ar gapa lạgit́ aćaḱ paṛhaoe sapṛaoa.

Menkhan budtae do ạḍi laser. Bae ạdại bạdạioḱa. Thoṛa dintege silại kạmi hõ ạḍitet́e cat́ket́a. Sẽṛayenre hõ enkage ać go goṛoae lạgit́ uṛum suṛume kạmia: bae ạruń pạruńoḱa. Oṛaḱ kạmi jãhãṭaḱ bae jutlere ać goe nisṛạule khan bae usạt́a, bae moc moco hapekoḱa;  bickom artet́geye sontoroḱa ar mon lagaokate sapha kạḱmi sanayea. Hạni oṛaḱ nui oṛaḱ ajare baṛae hõ baṅataea.

Ona iạte inạ atoren ar aḍe pase atorenko Ludgi mạ̃iaḱ mone monete ạḍitet́ko sarhaoea.




Teheń Kho̠n Secondary School Certificate (SSC) Biḍạu Do̠ Ehoṕena

Teheń kho̠n goṭa disạmre SSC biḍạu ehoṕena. Niạ biḍạu do̠ darakan 23 November mucạdoḱa. Jao sermage February cando reaḱ pạhil hapta noa biḍạu ehoṕ baṛaḱ re hõ, ko̠ro̠na mãhãmạri khạtir amdaj mit́ serma tala kho̠n sikhnạt gãotako bond tahẽkante niạ dhao do̠ okte nạpitre bidạu hatao baṅ hoeakana.

Niạ dhao reaḱ biḍạu do̠ khaṭo sylebas te hoyogoḱ kana. Biḍạu do̠ mit́ ghonṭa tala hạbić hoyoḱa. Pea bisoi cetanre bidạu do̠ hoyogoḱ kana. Noa ko bisoi reaḱ pholaphol se̠ result cetanre mullayon kate biḍạu reaḱ jo̠ do̠ so̠do̠roḱa.




Huḍińaḱ Alom Neṅghaoa

Mit́ṭen casa hoṛ aćren koṛa gidrạ sãote mit́ṭen bilạn ṭạnḍiye paromet́ tahẽkana. Unre uni koṛa do mit́ṭen nal kuṭrại ńel ńam got́ket́a, are men got́ket́a “ Noḱõe baba, mitṭen nal kuṭrạ”. Apattet́ do uni koṛaye metadea, “ Ma beṭa ona do halaṅme ar am ṭhen dohokaḱme”.

Menkhan uni koṛa doe menket́a “ ona kuṭrạ bae halaṅlet́a. Khange apattet́ do hape hapete ona nal kuṭrại halaṅket́a, ar aćaḱ aṅgrop buglireye bhoraoket́a. Mit́ṭen atokin tioḱket́a, ona atore mit́ṭen kamare tahẽkana. Apattet́ do ona mẽṛhẽt́ kuṭrạ uni kamar bar poesateye ạkrińadea. Ona poesate do eae goṭeć ạḍi sebel joye kirińket́a. Onḍe khon ona ṭạnḍi ṭạnḍitegekin sen idiyena. Bogeteye setoṅket́a, umuloḱ lạgit́ dare se oṛaḱ hõ bạnuḱaneć, ar daḱ hõ bạnuḱaneć, uni koṛa do loraoḱ kan lekae ạikạuket́a.

Koṛa do ać baba tayom tayomtegeye sen idiḱ kan tahẽkana. Khange apattet́ do mit́ṭen jo hape hapete bugli khone oḍokket́a, ar otreye ńugot́kat́a. Uni koṛa do ạḍi usạraye eṅgot́ got́ena, ar onae halaṅ jomket́a. Sen idiḱ tulućge ackage arhõ mit́ṭen joe ńurgot́kat́a. Ona hõ ot khon halaṅkateye jomket́a.

Apat́ do onkage mimit́ goṭećkate aćren hopon pohrek  otre onako joe ńuradea, are halaṅ caba ocokedea. Khange apat do muluć muluće landaket́a, ar aćren hopone metadea; “ Henda bạbu, enaṅ do ona nal kuṭrạ halaṅ lạgit́ mit́ dhao eṅgodoḱ hõ bacom rebenlen. Unre eṅgot́katem halaṅle khan, noḱõe eae dhao do ohoń eṅgot́ ocolema. Ma bujhạume beṭa ar hudisme”.




Corpoṭ Gun Khon Cetaoḱ

Taṛo do ạḍi corpoṭ koṛa kanae. Uni do janwarko bebạṛiće harkhetkoa. Mit́ din uni do kulhi pinḍạre duṛuṕkate matkom laṭheye jojomkan tahẽkana, ar mit́ṭeć bes cikạ̃ṛ macha hopon pãeṛae saṕ akat́ tahẽkana, jojom kan jojomkan, ać khon thoṛa pharak ńõḱre mit́ṭen setae ńel ńamkedea. Uni seta doe burum akan tahẽkana. Taṛo do setae leh lehadea. Leh lehade tora seta do ạḍi coṭkare beret́ got́ena, ar canḍbol ṭheṛe ṭhepe ṭhepeate lujuṅ lujuṅ uni ṭhene dạṛ idi got́keda. Taṛo do huḍuhuḍuć matkom laṭhe tire dohokate uni seć tiye tiạrket́a, seta do ona aste ạḍi usạra onḍeye sen sor got́ena. Senen tora uni koṛa do aćaḱ pãeṛate uni seta ạḍi garte nạthureye piṭạukedea.

Uni bạpuṛić seta do bacha, haso jalate kạ̃i kạ̃iye raḱket́a, ar kubuṅ kubuṅ onḍe khone dạṛket́a. Ar taṛo do onkae ńelkede khan kheṭe kheṭeye landaket́a.Taṛo ać talaba do ona tamasa pharaḱ khone ńeńelkan tahẽkana. Ar uni do setawaḱ dosa ar Taṛoaḱ corpoṭ kạmi ńelte ạḍi baṅ ṭhike ạikạuket́a, ar Taṛo boge sikhạuna emaye goṭawana. Khan uni do Taṛoe hohoadea, are kuli-kedea, “ Henda Taṛo poesam hataoa?” Taṛo do usạrae mengot́ket́a. “ Hẽ tala ba, emạń khanem ente”. Khan uni do mit́ sikạ poesa saṕkate uni seć tiye tiạrket́a. Taṛo hõ ạḍi rạskạkate ti tiạrkateye ataṅgot́ket́a. Ataṅ torage Taṛo ać tala ba do mit́ṭeć mat́ chit́kiṛićte  caraṭ marte tiye dalkedea. Taṛo do haso jalate ti irci ircite ạḍi ãṭe aḍraokeda.

Khan ać talaba doe menket́a. “ Am do uni bạpuṛić seta ạuṛiaḱtem dalkedete, iń hõń dalket́mea. Teheń khon disạime, seta hõ am hasoket́me leka hasokogea. Ar tis hõ onka alom colona.




CASA

Casa do ko casa

Phosol ko ubjạo,

Casa re bon asoḱ

Jomaḱ ko jogaṛ abon.

Casa babon nisṛạuko

Disạm ren gorob kanko,

Casa kạmi baṅ kạṭića

Onate alobon lajaḱ.




Ne̠shõ Junior School Certificate (JSC) Biḍạu Do̠ Baṅ Hoyoḱa

Ko̠ro̠na virus karonaḱte Prathomik Somaponi biḍạu leka ne̠s do̠ Junior School Certificate (JSC) biḍạu hõ baṅ hoyoḱa. Hola calaoen Moṅgolbar (09 November) Anto: Sikkha board somonoy Sub- Committee ren sabha mukhiạ ar Dhaka Sikkha board ren Chairman Professor Nehal Ahmed tạkianḱ suhi akat́ mit́ dhạrwaḱ talate noa khobor kin baḍae ocokeda.

Noa re me̠n akana, ko̠ro̠na poristhiti khạtir 2021 serma reaḱ JSC biḍạu baṅ hatao reaḱ goṭa hoe akana. Niạ̣ hạl halot okte nij nij sikhnạt thãonako rege bo̠cho̠r mucạt reaḱ bidạu ar assignment hotete pạthuạ gidrạko mullayon kateḱ cetan kelas se are aḱ kelas reko rakaṕ ocoḱa. Noa karonaḱte darakan 6 kho̠n 13 November bhitrite JSC pạthuạ gidrạkoaḱ form purun lạgit́ batlaoe e̠m akada Anto-sikhnạt board.

Tumạl- Bd-pratidin